10 Onderzoek rekenkamer 22 09 Jeugdzorg in Westvoorne - eindrapport rekenkamer
Tekst van het document
Jeugdzorg op Westvoorne Eindrapport September 2022
Inhoudsopgave 1.
Conclusies en aanbevelingen
1
1.1 1.2 1.3
Conclusies Aanbevelingen Bestuurlijke reactie
1 2 2
2.
Inleiding
3
2.1 2.2 2.3
Aanleiding Het onderzoek Leeswijzer
3 4 4
3.
Over de randvoorwaarden van het beleid
5
4.
Jeugdzorg in Westvoorne
8
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Inleiding Uitgangspunten van het Jeugdzorgbeleid De beleidsfunctie in Westvoorne Uitvoering lokale Jeugdzorg door Hellevoetsluis Specialistische jeugdzorg door de GRJR Informatie en rapportage aan de raad Voornemens voor Voorne aan Zee
8 8 9 9 11 13 13
5.
Beantwoording van de onderzoeksvragen
14
Bijlage A
Geïnterviewde personen
16
Bijlage B
Bestudeerde documentatie
16
0
1.
Conclusies en aanbevelingen
1.1
Conclusies
Na een consulterend gesprek met de klankbordgroep uit de gemeenteraad, heeft de rekenkamer een onderzoek uitgevoerd naar de Jeugdzorg in Westvoorne. Omdat de gemeente Westvoorne op 1 januari 2023 wordt heringedeeld en samen met Brielle en Hellevoetsluis de nieuwe gemeente Voorne aan Zee gaat vormen, hebben wij zowel terug gekeken als vooruit. Wij hebben veel aandacht besteed aan de samenwerking tussen de gemeenten in de aanloop naar deze herindeling. Dit onderzoek is daarom zowel bruikbaar voor de huidige raad van Westvoorne, als ook voor de nieuwe gemeenteraad van Voorne aan Zee. Uit dit onderzoek komt het beeld naar voren dat er zich op dit beleidsterrein in Westvoorne geen grote problemen voordoen. Er wordt geen bovenmatig beroep gedaan op Jeugdzorgvoorzieningen in Westvoorne. Dat geldt zowel voor de lokale (en goedkopere) zorgvoorzieningen als voor de specialistische (en meer kostbare) voorzieningen die op het niveau van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rijnmond worden ingekocht. Hierdoor vinden er geen noemenswaardige budgetoverschrijdingen plaats en blijven de wachttijden over het algemeen binnen de norm. Dit is niet in overeenstemming met het landelijk beeld bij gemeenten dat vaak in de media wordt geschetst. Dat is een beeld van kostenoverschrijdingen en wachttijden die kunnen oplopen tot 10 à 12 maanden.
Deze situatie kan echter zomaar veranderen als er één of enkele jongeren uit Westvoorne een beroep zouden moeten doen op een specialistische jeugdzorgvoorziening. In die zin is Westvoorne, als zelfstandige gemeente, kwetsbaar en loopt de gemeente daardoor een fors risico. De op handen zijnde herindeling zal deze kwetsbaarheid reduceren. Tegelijkertijd staat in Hellevoetsluis het budget voor de Jeugdzorg thans wel onder druk. Dit probleem wordt na de herindeling straks wellicht ook voor inwoners van Westvoorne voelbaar. De gemeente Westvoorne is zelf verantwoordelijk voor het Jeugdzorgbeleid. Deze rol wordt marginaal ingevuld door een parttime beleidsmedewerker en een teamleider. De uitgangspunten van het beleid zijn vastgelegd in het beleidsplan Samen Krachtig – Integrale koers sociaal domein 2019 – 2023, voor Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Dit document leeft niet tot nauwelijks bij betrokkenen. Wij ontvingen het document pas na de periode van ambtelijk wederhoor en ook in de interviews werd er niet naar gerefereerd. Het tweede beleidsdocument waarin de uitgangspunten voor het beleid zijn beschreven is ‘Nabij en passend’ van de GRJR. Bij de opstelling van dit document is Westvoorne zowel ambtelijk als bestuurlijk betrokken geweest. Dit document hebben wij wel tijdig ontvangen. Ook is hier in de verschillende interviews aan gerefereerd.
Voor de uitvoering van de jeugdzorg heeft Westvoorne een dienstverleningsovereenkomst (DVO) gesloten met Hellevoetsluis. Eén van de vier wijkteams van de laatstgenoemde gemeente richt zich volledig op Westvoorne. Naast de uitvoering van de Jeugdzorg is in de DVO geregeld dat de Hellevoetsluis de backoffice en de managementinformatie voor Westvoorne verzorgt. De werkwijzen van Westvoorne en Hellevoetsluis zijn dus volledig op elkaar afgestemd. In de aanloop naar de herindeling vindt er ook regelmatig overleg plaats met Brielle over de uitvoering van de Jeugdzorg. Ook bestuurlijk wordt er intensief samengewerkt op dit beleidsterrein. De portefeuillehouders van de drie gemeenten overleggen periodiek over actuele ontwikkelingen en integratie van beleid en pagina 1/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
uitvoering van de Jeugdzorg. Als voordeel voor de herindeling wordt genoemd dat door de grotere schaal van de gemeente Voorne aan Zee de gemeente minder kwetsbaar is en de opdrachtgeverrol naar zorgleveranciers beter kan vervullen en meer eisen kan stellen aan de nabijheid van de zorg. Ook kan de heringedeelde gemeente de belangen van Voorne beter behartigen in GRJR verband. Doordat er meer inwoners vertegenwoordigd worden, legt Voorne aan Zee straks eenvoudigweg meer gewicht in de schaal. De informatievoorziening ten aanzien van de uitvoering van de Jeugdzorg door de gemeente Hellevoetsluis is sterk verbeterd sinds de introductie van het programma I-samenleving. De ambtelijke organisatie van Westvoorne kan goed uit de voeten met deze, conform de DVO aangeleverde, managementinformatie. De GRJR levert ook periodiek informatie over de (financiële) ontwikkelingen in het sociaal domein. Deze informatie wordt gedeeld met de gemeenteraad. De raad ontvangt regelmatig informatie over inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in de Jeugdzorg, maar deze informatie is niet altijd even toegankelijk.
1.2
Aanbevelingen
Bovenstaande conclusies leiden tot de volgende aanbevelingen. De rekenkamer realiseert zich dat het college van Burgemeester en Wethouders van Westvoorne deze aanbevelingen niet kunnen uitvoeren voordat de gemeentelijke herindeling een feit is. Onze aanbevelingen moeten daarom vooral beschouwd worden als aandachtspunten voor Westvoorne in het herindelingsproces. 1. Investeer in één integraal beleidskader De Jeugdzorg is een complex beleidsterrein waarin vele spelers op verschillende niveaus op lokaal en regionaal niveau actief zijn. De gemeenten Westvoorne, Brielle en Hellevoetsluis werken in de uitvoering al goed samen op dit beleidsterrein. Ook beleidsmatig en bestuurlijk wordt er in de aanloop naar de herindeling samengewerkt. Om de gemeenteraad in de nieuwe gemeente Voorne aan Zee goed in stelling te brengen, zodat de raad de kaderstellende en controlerende rol kan waarmaken, is het belangrijk om de uitgangspunten en doelstellingen van beleid in één integraal beleidskader vast te laten stellen door de nieuwe raad. Hiermee wordt voor de nieuwe raad van Westvoorne een duidelijk vertrekpunt gecreëerd. 2. Draag zorg voor goede stuurinformatie voor de gemeenteraad De gemeenteraad van Westvoorne ontvangt regelmatig informatie over inhoudelijke en financiële ontwikkelingen ten aanzien van de Jeugdzorg, maar deze informatie is gesegmenteerd en niet altijd even toegankelijk.
Het is daarom belangrijk om te investeren in een goed informatiesysteem voor de gemeenteraad, zodat de raad op basis van actuele en juiste informatie kan (bij)sturen in de Jeugdzorg.
1.3
Bestuurlijke reactie
Zoals gebruikelijk bij rapportages van de rekenkamer is het college van B&W in de gelegenheid gesteld om een bestuurlijke reactie te geven op de conclusies en aanbevelingen. Deze bestuurlijke reactie zal separaat aan de raad worden verstrekt.
pagina 2/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
2.
Inleiding
2.1
Aanleiding
In 2015 vonden de drie decentralisaties in het sociaal domein plaats. Eén daarvan betrof de jeugdzorg. Aan het einde van de 20ste eeuw was de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg grotendeels belegd bij de provincies.1 In de loop van de 21ste eeuw werd ervaren dat de uitvoering de nodige problemen kende. De veronderstelling was dat het gemeentebestuur dichter bij de lokale gemeenschap zou staan, beter bekend zou zijn met de in die gemeenschap bestaande behoeften, en dat de lokale overheid indien nodig ook - met gebruikmaking van lokale netwerken - tot een effectiever en efficiënter ondersteuningsaanbod zou kunnen komen. De praktijk na 2015 laat zien dat vele gemeenten worstelen met de uitvoering van de jeugdzorg. Zo leiden de met de uitvoering verbonden kosten in menige gemeente tot grote, structurele financiële problemen. Ook zijn er de nodige klachten over het de adequaatheid en tijdigheid van de geboden ondersteuning. Deze algemene context maakt het op zichzelf al interessant en relevant om nadere aandacht te besteden aan de inrichting en uitvoering van de jeugdzorg door de gemeente Westvoorne. De aanleiding voor dit onderzoek wordt echter niet ingegeven door het vermoeden dat er sprake is van (financiële) problemen of grote tekortkomingen. Raadsleden in Westvoorne hebben aangegeven weinig inzicht te hebben in de inrichting en uitvoering van het jeugdbeleid in Westvoorne.
Het onderzoek moet vooral daarin voorzien. Een mogelijke oorzaak voor het gebrek aan over- en inzicht is wellicht dat de uitvoering van het beleid in Westvoorne op afstand is geplaats. Voor de uitvoering van de lokale Jeugdzorg werkt Westvoorne samen met Hellevoetsluis. Hiervoor hebben beide gemeenten een dienstverleningsovereenkomst gesloten. Hellevoetsluis heeft de uitvoering van de Jeugdzorg in vier wijkteams georganiseerd, waarvan één wijkteam zich volledig richt op Westvoorne. De uitvoering van de gespecialiseerde Jeugdzorg is georganiseerd op het niveau van de regio Rijnmond. Westvoorne neemt deel in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rijnmond (GRJR), die deze zorg inkoopt. Westvoorne is zowel bestuurlijk als ambtelijk vertegenwoordigd in de GRJR. De inrichting en uitvoering van de jeugdzorg in Westvoorne is in beweging, net zoals dat in andere gemeenten het geval is. Er zijn financiële uitdagingen en zijn er initiatieven om het beleid uitvoerbaar en (financieel) beheersbaar te houden. In dit rapport beschrijven wij, mede in het licht van de herindeling per 1 januari 2023, de belangrijkste ontwikkelingen in de jeugdzorg. Hiermee wil de rekenkamer de gemeenteraad in stelling brengen om zijn sturende rol waar te maken.
1
In enkele Wgr+-gebieden lag de verantwoordelijkheid bij deze samenwerkingsverbanden; niet bij de provincie. Dat betrof ook het Wgr+-gebied Rotterdam-Rijnmond, waar Westvoorne toentertijd deel van uitmaakte.
pagina 3/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
2.2
Het onderzoek
Voor dit onderzoek zijn zeven onderzoeksvragen geformuleerd. Dit betreft de volgende: Onderzoeksvragen Jeugdzorg Westvoorne 1. Hoe is het beleid met betrekking tot de jeugdzorg in de gemeente Westvoorne vormgegeven? 2. Hoe vindt de uitvoering plaats? 3. Wat is het actuele beeld van de ontwikkelingen in de uitvoering van de jeugdzorg in Westvoorne, met specifieke aandacht voor: - de financiële ontwikkelingen; - De ontwikkelingen in cliëntenaantallen en eventuele wachtlijsten. 4. Op welke wijze wordt de raad betrokken (informatie, sturing, controle) bij de inrichting en uitvoering van het beleid? 5. Voldoet de wijze waarop de raad bij de inrichting en uitvoering van het beleid wordt betrokken? 6. Welke voornemens bestaan er met betrekking tot de inrichting en uitvoering van de jeugdzorg in de nieuw te vormen gemeente Voorne aan Zee? 7. Op welke wijze sluiten de voornemens en ambities met betrekking tot de jeugdzorg in de nieuw te vormen gemeente (Voorne aan Zee) aan bij de inzichten en ervaringen met betrekking tot het huidige beleid?
Het onderzoek is beschrijvend en informatief van aard. Vanuit deze optiek wordt volstaan met een beschrijving en analyse van het schriftelijk vastgelegde beleid, aangevuld met interviews met stakeholders in Westvoorne, Hellevoetsluis en de GRJR. De voorbereidingen op het onderzoek zijn gestart in het laatste kwartaal van 2021. Het onderzoek is uitgevoerd tot in het voorjaar van 2022.
2.3
Leeswijzer
Dit rapport is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 beschrijven wij de algemene beleidscontext van de Jeugdzorg voor gemeenten. Startpunt voor deze context zijn de decentralisaties in het sociaal domein van 2015. In het derde hoofdstuk beschrijven wij het jeugdzorgbeleid in Westvoorne en de wijze waarop invulling is gegeven aan de uitvoering van het beleid. In het vierde en laatste hoofdstuk beantwoorden wij de eerder genoemde onderzoeksvragen. In bijlage 1 is een overzicht van de geïnterviewde personen opgenomen en ten slotte bevat bijlage 2 een overzicht van de geraadpleegde literatuur.
pagina 4/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
Over de randvoorwaarden van het beleid
3.
Sinds de decentralisaties in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor velerlei taken in het sociaal domein, waaronder de jeugdzorg. Deze verantwoordelijkheid staat in dit rapport centraal. Gemeenten kregen door de decentralisaties te maken met een uitbreiding van bestaande taken en met nieuwe taken en bijbehorende financiële middelen. De motieven van het Rijk voor deze taakoverdracht liepen uiteen. Doelen die het Rijk voor ogen had met de decentralisatie van de Jeugdzorg waren: Minder intensieve zorg. In de Jeugdwet staat de gemeenten zich moeten richten op het voorkomen van problemen (preventie) en het (meer) benutten en versterken van de zelfredzaamheid of eigenkracht van gezinnen. De gedachte hierbij is dat de hulp van een beroepskracht dan minder lang en/of intensief hoeft te zijn. Ook kan hiermee terugval na afronding van de hulp voorkomen worden. Meer samenhang in het hulpaanbod. Voor invoering van de Jeugdwet was de ervaring dat de hulpverlening aan kinderen en gezinnen nog vaak los van elkaar werd ingezet binnen een gezin. Een belangrijk doel van de Jeugdwet is meer samenhang te creëren: door een meer integrale aanpak in het gezin, het principe één gezin, één plan, één regisseur en meer samenwerking tussen de hulpverleners onderling. De gedachte is dat daardoor de hulp effectiever is en ook minder kostbaar.
Meer ruimte voor professionals om de juiste hulp te bieden door vermindering van regeldruk. Gemeenten moeten effectief regie voeren op de transformatiedoelen en moeten monitoren in hoeverre deze doelen reeds zijn behaald. Om transformatiedoelen te bereiken schrijft de wet ook een aantal processtappen voor. De gemeente moet: • Een beleidsplan opstellen voor preventie, jeugdhulp en uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. • Haar rol als opdrachtgever goed vormgeven, vanwege in te kopen diensten. • Beschikken over voldoende uitvoeringskracht om de nieuwe taken goed uit te kunnen voeren. Elke gemeente is daarvoor zowel bestuurlijk als financieel zelf verantwoordelijk, waarbij regionale samenwerking nodig is. De decentralisatie operatie vond plaats in de nasleep van de financiële crisis. De veronderstelling was – niet alleen bij het Rijk, maar ook bij bijvoorbeeld de VNG – dat deze regelingen beter en efficiënter konden worden uitgevoerd door gemeenten, dicht bij de burger. Deze decentralisatie ging daarom gepaard met een korting van meer dan 20% op de budgetten. Volgens het Rijk was één van de manieren om deze efficiencykorting te realiseren de opschaling van kleinere gemeenten tot 100.000+ gemeenten door middel van gemeentelijke herindeling. Deze schaalvergroting, die het mogelijk moest maken efficiënter te werken, is nooit van de grond gekomen.
Hiermee werd ook de mogelijkheid de nieuwe zorgtaken, waaronder specialistische zorg, uit te voeren op de juiste schaal veel moeilijker voor met name de kleinere gemeenten. In de eerste fase, waarin de transitie plaatsvond van Rijk naar gemeenten, is het stelsel deels opnieuw ontworpen met nieuwe wet- en regeling en bijbehorende financiële en organisatorische verhoudingen en verantwoordelijkheden. In deze fase werd vanuit het Rijk extra budget beschikbaar gesteld om de overgang te versoepelen. Gemeenten hebben in deze eerste fase alle zeilen bijgezet om de hun toevertrouwde zorg en taken ook daadwerkelijk te kunnen verlenen. In deze fase waren
pagina 5/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
gemeenten vooral gericht op de continuïteit van de zorg en het opdoen van ervaring met het nieuwe takenpakket. Vanaf 2017 is de fase van transformatie ingezet. Deze fase wordt gekenmerkt door een andere manier van werken voor professionals, een andere cultuur bij zorgaanbieders en gemeenten, en een andere houding bij de burger. Deze transformatie is in veel gemeenten nog gaande. De bijdrage die gemeenten sinds 1 januari 2015 van het Rijk ontvangen voor de uitvoering van taken in het sociaal domein, werd tot 2019 in de vorm van een integratie-uitkering uit het Gemeentefonds verstrekt: de ‘integratie-uitkering sociaal domein’. Deze constructie is zo toegepast om het budget onder gemeenten te verdelen op een manier die afwijkt van de bestaande verdeelsleutels. In 2019 is deze uitkering samengevoegd met de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. De afgelopen jaren is daarbij gebleken dat de decentralisaties financieel zwaar drukken op gemeenten. Vooral op het gebied van de jeugdzorg zijn tekorten ontstaan, onder meer door de toename van het aantal personen met psychische klachten en van het aantal jeugdigen dat zorg nodig heeft2. Dit was in 2019 ook aanleiding voor de VNG om in een open brief het Rijk op te roepen meer te doen om gemeenten financieel te ondersteunen, omdat het Rijk de overgehevelde taken anders beter terug zou kunnen nemen3.
Tegelijkertijd is het aantal mogelijkheden voor gemeenten om adequaat om te gaan met deze situatie en de kosten te beheersen, relatief beperkt door factoren die inherent zijn aan het stelsel 4. Zo hebben gemeenten een zorgplicht, waardoor zij gehouden zijn zorg te verlenen wanneer een burger hier recht op heeft. Veel regelingen in het sociaal domein zijn dan ook zogenaamde ‘open einderegelingen’, waarvoor geen maximumbudget bestaat. Als in gemeente X het budget voor GGZ-ondersteuning in de Jeugdzorg in het derde kwartaal volledig is benut, kan een huisarts in oktober nog steeds een 18minner doorverwijzen naar de betreffende GGZ-voorziening. Dit voorbeeld laat direct een ander probleem voor gemeenten zien, namelijk de afhankelijkheid van derden in het sociaal domein, vooral wat betreft de verwijzingen naar zorg. Deze verwijzingen verlopen niet alleen via de gemeente, maar vooral via huisartsen, gecertificeerde instellingen en zorgaanbieders. Dat betekent dat de gemeente weinig grip heeft op de toegang tot de zorg die zij wel moet betalen: de verwijzer bepaalt, maar de gemeente betaalt. Ter compensatie van de ontstane gemeentelijke tekorten in de jeugdzorg, stelde het kabinet Rutte 3 voor 2022 € 1,314 miljard extra beschikbaar. Dit kwam bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen voor dat jaar5.
Tegelijk hebben gemeenten zich gecommitteerd aan het maken van afspraken met het Rijk over maatregelen waarmee het jeugdstelsel op de lange termijn beter houdbaar wordt. Het gaat hierbij om de zogenaamde hervormingsagenda 6 waarin afspraken worden gemaakt over maatregelen en een structureel financieel kader die leiden tot een stelsel waarin zorg beschikbaar is voor kinderen die dat echt nodig hebben, gemeenten betere uitvoeringskracht hebben en er meer inzicht komt in informatie, zoals gebruik van jeugdzorg, uitgaven en wachttijden. Niet alleen de oplopende kosten en de houdbaarheid van het jeugdstelsel voor de langere termijn zijn actuele thema´s, ook over de kwaliteit van de jeugdzorg wordt volop gesproken. In het SER-advies ´Jeugdzorg: van systemen naar mensen´ 7 wordt geconstateerd dat kwaliteit van de zorg leidt onder de 2
Zie bijvoorbeeld AEF, Stelsel in groei. Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg (december 2020). https://vng.nl/files/vng/brief_ad.pdf 4 Zie onder meer het rapport van Divosa en PBLQ over rekenkameronderzoek in het sociaal domein (2019) 5 https://vng.nl/nieuws/ruim-eu-13-miljard-extra-voor-tekorten-jeugdzorg-in-2022 6 Deze hervormingsagenda Jeugd is op 13 januari 2022 door de VNG opgeschort vanwege extra bezuinigingen in het nieuwe regeerakkoord. Het huidige kabinet heeft onlangs voorstellen gedaan om verschillende onderdelen van de specialistische jeugdzorg weer te centraliseren. 7 https://www.ser.nl/nl/Publicaties/jeugdzorg-systemen-naar-mensen 3
pagina 6/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
financiële en administratieve knelpunten waarmee de jeugdzorg te maken heeft. Volgens de SER moet de aandacht weer komen te liggen bij de zorg en bij de relatie tussen jongeren en zorgprofessionals. De SER komt in het rapport ‘Jeugdzorg van systemen naar mensen’ tot de volgende aanbevelingen: Aanbevelingen SER 1.
Versterk de inspraak van jongeren bij hulp, ondersteuning en beleid
2.
Versterk de autonomie van de zorgprofessionals
3.
Versterk de expertise in lokale teams
4.
Zorg voor continuïteit van zorg en een soepele overgang naar volwassenenzorg
5.
Zet in op preventie en integraal werken
6.
Zorg voor een passend schaalniveau voor de inkoop en aansturing van vormen van jeugdzorg
7.
Realiseer duurzaam partnerschap tussen gemeente of groep van samenwerkende gemeenten en jeugdzorgaanbieders met focus op samenhang in het jeugdzorgaanbod
8.
Vereenvoudig en uniformeer administratieve verplichtingen
9.
Het nieuwe kabinet moet duidelijke afspraken maken met gemeenten over hoe zij de verbetering van de jeugdzorg ter hand gaan nemen
10.
Regel het toezicht duidelijk en goed
Duidelijk is dat de jeugdzorg sinds de decentralisaties in 2015 volop in beweging is. Hierbij gaat het niet alleen om de (beheersing van de) kosten van de zorg, maar ook om de kwaliteit en de beschikbaarheid ervan. In die context heeft het huidige kabinet in mei 2022 voorstellen gedaan om onderdelen van de Jeugdzorg te centraliseren. Daarnaast zijn ook voorstellen gedaan om uitgaven te beperken. In het volgende hoofdstuk gaan wij dieper in op de jeugdzorg in de gemeente Westvoorne.
pagina 7/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
4.
Jeugdzorg in Westvoorne
4.1
Inleiding
De gemeente Westvoorne is zelf verantwoordelijk voor het beleid in het sociaal domein en daarmee ook voor het jeugdzorgbeleid. In de uitvoering van dat beleid wordt in verschillende verbanden samengewerkt. De uitvoering van de lokale jeugdzorg is belegd in één van de sociale gebiedsteams van de gemeente Hellevoetsluis. Het sociaal gebiedsteam bepaalt (naast andere wettelijke verwijzers als artsen, rechters en gecertificeerde instellingen) of er specialistische zorg moet worden ingezet. Deze specialistische jeugdzorg wordt ingekocht en verstrekt op het niveau van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rotterdam (GRJR). In dit hoofdstuk besteden wij aandacht aan (de uitgangspunten van) het beleid en de wijze waarop de uitvoering daarvan is georganiseerd. In tegenstelling tot het landelijk beeld zijn er in Westvoorne op het moment van onderzoek geen acute problemen in de Jeugdzorg. Op het niveau van de GRJR worden er extra middelen ingezet om de wachtlijsten binnen de norm te krijgen, maar in Westvoorne is er nauwelijks sprake van wachtlijsten. Er zijn enkele jongeren die niet direct de zorg kunnen ontvangen die zij nodig hebben, maar die zijn in beeld bij het sociaal wijkteam. Aan deze jongeren wordt voor de korte termijn alternatieve zorg geboden. Op het niveau van de GRJR was in de afgelopen periode overigens wel degelijk sprake van financiële problemen.
Vanaf 2019 bleek de begroting ontoereikend en moesten de aangesloten gemeenten extra middelen reserveren om tekorten bij de GRJR te dekken. Maar omdat gemeenten de GRJR alleen betalen voor de jeugdzorg die daadwerkelijk wordt afgenomen, en er in Westvoorne slechts beperkt gebruik werd gemaakt van specialistische jeugdzorg, zijn de budgetoverschrijdingen beperkt gebleven. Volgens de portefeuillehouder zijn de kosten voor de jeugdzorg het afgelopen jaar binnen de begroting gebleven. De gemeenteraad wordt periodiek geïnformeerd over inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in de jeugdzorg. De raad ontvangt deze informatie rechtstreeks van de GRJR en via de documenten in de P&C cyclus. Ook worden er met enige regelmaat presentaties verzorgd door de ambtelijke organisatie in de commissie Inwonerszaken.
4.2
Uitgangspunten van het Jeugdzorgbeleid
De uitgangspunten voor het Jeugdzorgbeleid zijn op het niveau van de GRJR beschreven in de ‘Regiovisie Jeugdhulp Regio Rijnmond’ van 30 november 2020. Dit document is opgesteld door een stuurgroep transformatie in opdracht een door het Algemeen Bestuur van de GRJR. De visie heeft als doel om de hulp aan kwetsbare kinderen en gezinnen verder te versterken. Aanleiding voor het opstellen van de visie was de toename van de kosten en het gebrek aan grip op de kwaliteit van de zorg. Ook het gevoel dat er te dure zorg geboden werd, de gebrekkige informatievoorziening en de groeiende wachtlijsten zijn als aanleiding voor de visie genoemd. De beleidsambitie van de GRJR en daarmee van de bij de Gemeenschappelijke Regeling (GR) aangesloten gemeenten is om de Jeugdhulp ‘Nabij en passend’ te organiseren: ‘Dit betekent zo dicht
pagina 8/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
mogelijk bij het gezin, in de school en in de omgeving van een kind of gezin en uitgaand van veerkracht van kinderen en gezinnen.’8 De leidende principes, die in samenspraak met de zorgaanbieders zijn opgesteld, luiden als volgt: • Kinderen hebben een (t)huis en kunnen naar school. Alle inzet heeft als uiteindelijk doel dit in stand te houden. • Ouders en opvoeders zijn blijvend, hulpverlening sluit aan bij wat zij nodig hebben. • We doen wat helpt. Dat betekent dat we ook andere hulp en ondersteuning inzetten dan jeugdhulp. • We luisteren naar de vraag van het kind en spreken de taal van het kind. We vragen hen zelf wat ze willen. • We streven altijd naar passende hulp: gewoon is goed genoeg. 9 In het beleid is zowel sprake van een lokale als een regionale infrastructuur. Deze moeten goed op elkaar aansluiten. De lokale infrastructuur wordt gevormd door het voorliggend veld (scholen, verenigingen), huisartsen en eventuele praktijkondersteuners en het sociaal gebiedsteam waarin zowel de gemeente als zorginstellingen zijn vertegenwoordigd. Binnen de lokale infrastructuur wordt lichte- of basisjeugdzorg verleend. De regionale infrastructuur, op het niveau van de GRJR, verzorgt complexe jeugdzorg: ‘De kracht van de regio Rijnmond ligt in de omvang die het mogelijk maakt complexe hulp in te kopen.’10
4.3
De beleidsfunctie in Westvoorne
De gemeente heeft beperkte capaciteit beschikbaar voor de inrichting van de beleidsfunctie voor de Jeugdzorg. Het beleid is belegd bij het team Sociaal domein en Veiligheid waar één beleidsmedewerker zich voor een deel van zijn tijd met Jeugdzorg bezig houdt. Datzelfde geldt voor het hoofd van dit team. Het team heeft een zogenaamde regierol en fungeert als ambtelijk opdrachtgever voor de uitvoering van de Jeugdzorg bij de gemeente Hellevoetsluis. Ook is het team betrokken bij de ambtelijke (voor)overleggen van de GRJR en worden er door het team bijeenkomsten georganiseerd met de scholen en huisartsen (de vindplaatsen) om de Jeugdzorg in Westvoorne beter stroomlijnen.
4.4
Uitvoering lokale Jeugdzorg door Hellevoetsluis
Westvoorne heeft de uitvoering van de lokale Jeugdzorg uitbesteed aan de gemeente Hellevoetsluis. Hiervoor is een dienstverleningsovereenkomst (DVO) tussen beide gemeenten afgesloten. De eerste dienstverlening liep van 2015 tot 2020. In 2019, voordat de overeenkomst van rechtswege zou eindigen, is de DVO geëvalueerd. Uit deze evaluatie bleek dat de gemeente Westvoorne maar matig te spreken was over de kwaliteit van de geleverde diensten. Zowel de toegang tot de zorg, als de feitelijke dienstverlening en de managementinformatie waren onder de maat. 11 Toch is de samenwerking, waarvoor een nieuwe DVO is opgesteld, gecontinueerd. In de nieuwe DVO, die ondertekend is op 10 juli 2020 en een onbepaalde looptijd heeft, is een limitatief aantal jeugdzorgtaken opgenoemd die de gemeente Hellevoetsluis uitvoert voor Westvoorne. Het betreft:
Regiovisie Jeugdhulp Regio Rijnmond – Nabij en Passend, pagina 4. Regiovisie Jeugdhulp Regio Rijnmond – Nabij en Passend, pag. 4. 10 Regiovisie Jeugdhulp regio Rijnmond – Nabij en Passend, pag. 17. 11 Evaluatie Diensverleningsovereenkomst Wmo en Jeugdwet, Maart 2019 8 9
pagina 9/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
• • • • • • • • • •
Het eerste contact voor jeugdzorg via een klant contact centrum (KCC) waaronder zowel online als offline kanalen vallen; De toegang tot de zorg en het casemanagement; De administratieve en financiële afhandeling (zowel het bijhouden van clientgegevens en zorgconsumptie als het doen van betalingen en archivering); Handhaving en preventie (huisbezoek, steekproeven en het opleggen van sancties); Bezwaar en beroep (het behandelen van bezwaarschriften tegen gemeentelijke beschikkingen en beroepsprocedures); Functioneel applicatiebeheer (onder andere voor het informatiesysteem I-Samenleving); Kwaliteit; Beleid (het opstellen en aanpassen van verordeningen en beleidsregels, het adviseren van bestuurders. Het gaat hierbij zowel om het strategisch beleid als het uitvoeringsbeleid); Regie, inkoop en contractmanagement; Management en ondersteuning van hierboven genoemde processen.
Bijlage 5A. van de bijeenkomst bevat een financiële paragraaf, waarin de kosten voor de uitvoering van deze taken zijn opgenomen. Voor 2020 bedroegen deze kosten voor de jeugdzorg € 101.961,-. Dit is exclusief de kosten voor de lokale jeugdzorg zelf. Deze kosten worden door zorgverlenende instellingen apart in rekening gebracht bij de gemeente Westvoorne. Deze kosten waren in 2020 begroot op € 874.000,- en bedroegen in werkelijkheid € 867.000,-. In 2021 kwamen de werkelijke kosten, mede als gevolg van corona met € 1.053.400 ongeveer € 100.000 boven begroting uit. Hellevoetsluis heeft voor de uitvoering van de jeugdzorg vier gebiedsteams ingericht, waarvan er één zich volledig richt op Westvoorne. Het gebiedsteam bestaat uit ongeveer 20 personen die zowel voor de gemeente als voor zorginstellingen werken. De wijkteams werken nauw samen met de zogenaamde ‘vindplaatsen’ van cliënten. Dat zijn de scholen, huisartsen en verenigingen waar de initiële zorgvraag wordt gearticuleerd. Het gebiedsteam heeft drie belangrijke functies: Het coördineren van het zogenaamde ‘voorliggende veld’ waar eenvoudige Jeugdzorg laagdrempelig geleverd wordt. Op dit moment wordt er in dit verband op regionaal niveau een pilot uitgevoerd met praktijkondersteuners bij de huisartsen (POH). Voor Westvoorne betekent dit concreet dat er met de huisartsen gesproken wordt over de inzet van de POH GGZ Jeugd.
Doelstelling van deze pilot is om de instroom in specialistische jeugdzorg te verminderen. Als de evaluatie van deze pilot positief is, kan die worden verbreed naar Westvoorne. Het bieden van laagdrempelige jeugdzorg. Het wijkteam levert zelf ‘onbeschikte’ zorg. Eenvoudige zorgvragen worden integraal in het wijkteam afgehandeld. Bijvoorbeeld: als een zorgvraag voortkomt uit schulden van een gezin, dan wordt vanuit het wijkteam ook schuldhulpverlening geboden. Het doorverwijzen naar specialistische zorg die lokaal door de gemeente zelf of regionaal op het niveau van de GRJR wordt ingekocht. Hiervoor geeft de Jeugdconsulent, die onderdeel uitmaakt van het wijkteam, een beschikking af. Het betreft hier daarom ‘beschikte’ zorg. Als de beschikking is afgegeven fungeert de jeugdconsultent ook als casusregisseur. De casusregisseur weet welke zorgpartijen lokaal en regionaal zijn gecontracteerd. De casusregisseur vormt de verbindende schakel tussen de lokale en de regionale infrastructuur en speelt een belangrijke rol bij eventuele op- en afschakeling van de zorg. Vanuit de gemeente Hellevoetsluis wordt de ondersteuning van alle wijkteams (dus ook het wijkteam dat zich specifiek richt op Westvoorne) verzorgd. Dit betreft de inkoop van de lokale zorg en de backoffice als bijvoorbeeld de informatievoorziening en rapportage. Hiervoor wordt sinds kort met het pagina 10/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
systeem I-Samenleving gewerkt, waardoor de kwaliteit van de informatievoorziening sterk is verbeterd. In de aanloop naar de herindeling wisselen de wijkteams regelmatig informatie uit. Hierbij wordt ook de gemeente Brielle betrokken. Belangrijke voordelen van de herindeling voor de uitvoering van de jeugdzorg zijn allereerst de versterking van de inkoop van de lokale zorg. Ook de informatievoorziening kan verder worden versterkt. Er zijn wensen om het team Jeugdzorg uit te breiden met een data-analist, die ervoor moet zorgen dat effectiever kan worden ingesprongen op zorgvragen. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is men momenteel tevreden over de uitvoering van de jeugdzorg door Hellevoetsluis. Er zijn nauwelijks wachtlijsten voor de lokale zorg en de kosten blijven over het algemeen binnen de begroting. Hierbij wordt wel de kanttekening gemaakt dat er als gevolg van de coronapandemie incidenteel extra kosten zijn gemaakt. Na de invoering van het informatiesysteem ISamenleving is de bestuurlijke en ambtelijke informatievoorziening aan Westvoorne op orde. Ter illustratie van de gang van zaken bij het verlenen van Jeugdzorg in Westvoorne hebben wij hieronder een (fictieve) klantreis geschetst. Jeugdzorg in Westvoorne – een klantreis M., een jongen van 11 jaar, zit in groep 8 van de basisschool ‘de Zeewinde’ in Rockanje.
Dat is ook de plaats waar hij samen met zijn ouders en oudere zus woont. De moeder van M maakt zich zorgen om M. De laatste tijd slaapt en eet hij slecht. Ook op school gaat het niet goed met hem. Zijn juf gaf in het laatste 10-minutengesprek aan dat M snel afgeleid was en zijn taken niet afmaakte. Ook zou hij regelmatig ruzie zoeken op het schoolplein. De juf adviseerde om contact op te nemen met de zorgmedewerker van de basisschool. De moeder van M neemt dit advies ter harte. Zij belt de zorgmedewerker en vertelt haar verhaal. Vervolgens wordt zij doorverwezen voor een intakegesprek met het Wijkteam. Bij het intakegesprek zijn naast M en zijn moeder twee mensen van het Wijkteam aanwezig. In het gesprek gaat het niet alleen over M. Ook de gezinssituatie komt uitgebreid aan bod. De moeder van M krijgt een verslag van het gesprek en er wordt een Vraaganalyse en ondersteuningsplan opgesteld. Er is namelijk een vermoeden dat M ADHD heeft. Daarom is vervolghulp nodig. Deze wordt geleverd door Youz, een zorginstelling die ook vertegenwoordigd is in het Wijkteam. De moeder van M ontvangt een beschikking van de gemeente, waarin zijn wordt doorverwezen naar Youz, een zorginstelling in Hellevoetsluis die zich richt op kinderen met een gedragsstoornis. Inmiddels heeft het intakegesprek met Youz plaatsgevonden. Binnenkort wordt M getest en kan de diagnose gesteld worden.
Dan wordt ook het behandelplan opgesteld.
4.5
Specialistische jeugdzorg door de GRJR
De specialistische jeugdzorg wordt voor Westvoorne ingekocht door de GRJR en uitgevoerd door zorgaanbieders. Deze gemeenschappelijke regeling is een samenwerkingsverband van 15 gemeenten12 die weer is opgedeeld in subregio’s. Westvoorne maakt deel uit van de subregio Voorne Putten Goeree (VPG). 12
De 15 GRJR gemeenten zijn: Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland,, Massluis, Nissewaard, Goeree Overflakkee, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen en Westvoorne.
pagina 11/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
De GRJR is primair een inkooporganisatie. Het gaat hierbij om de inkoop van: • Pleegzorg en residentiële jeugdhulp; • Specialistische dag- en specialistische ambulante jeugdhulp; • Crisisdienst en -hulp; • Jeugdbescherming en jeugdreclassering (JB/JR); • Veilig Thuis (advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling). In 2018 heeft de GRJR contracten afgesloten met 15 aanbieders van specialistische jeugdhulp. Deze contracten zijn verlengd en lopen tot en met 2022. De nieuwe aanbestedingen voor de periode vanaf 1 januari 2023 zijn inmiddels in voorbereiding. Naast inkooporganisatie fungeert de GRJR als vertegenwoordiger van de aangesloten gemeenten in VNG verband en treedt de GRJR regelmatig op als belangenbehartiger richting het Rijk. De gemeente Westvoorne wordt door de portefeuillehouder Sociaal Domein, wethouder Borgonjen, vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur van de GRJR. In het DB wordt Westvoorne vertegenwoordigd door wethouder W. Struijk van Nissewaard. De afgelopen jaren bleek herhaaldelijk de begrotingen van de GRJR voor de specialistische jeugdzorg te laag waren. Daarom is in 2020 de meerjarenbegroting 2020 – 2024 opgehoogd naar het realisatieniveau van 2019. De GRJR spreekt in de begroting van 2022 bovendien de verwachting uit dat er extra beroep wordt gedaan op pleeghulp en adolescentenstrafrecht (ASR).
Daarom zijn de budgetten voor beiden met € 1,6 miljoen en € 0,8 miljoen extra opgehoogd. Ook is in de begroting van 2022 rekening gehouden met extra middelen voor de aanpak van de wachttijden: ‘Er wachten nog te veel jeugdigen te lang op noodzakelijke hulp. Voor de acute aanpak van dit probleem is in 2021 en 2022 extra inzet van regionaal ingekochte jeugdhulp nodig. Deze projectmatige aanpak met de huidige regionaal gecontracteerde zorgaanbieders is erop gericht om binnen de huidige contracten meer wachtenden te helpen zodat de gemiddeld wachttijd weer onder de Treeknorm komt.’13 De totale begroting van de GRJR bedroeg in 2021 € 246.686.158, -. De begroting van 2022 was € 8.052.220, - hoger dan die van het jaar daarvoor en kwam uit op een bedrag van € 254.738.378, -. Dit volledige bedrag komt bij de 15 deelnemende gemeenten vandaan. Westvoorne draagt aan deze begroting € 448.539, - bij en dat is 0,2% van de totale begroting 14. Ter vergelijking, de gemeente Rotterdam draagt € 138.830.467, - bij en dat is 54,4% van de begroting. De deelnemende gemeenten betalen alleen voor de geleverde zorg via een zogenaamd vlaktax systeem15. Dit betekent achteraf per gemeente een afrekening volgt op basis van werkelijke kosten. Als die lager uitvallen dan het begrote bedrag, wordt het verschil teruggestort. Conform de beleidsvisie van de GRJR wordt jeugdzorg ‘nabij en passend’ georganiseerd.
Dat kan betekenen dat er op het niveau van de GR wordt besloten om specialistische zorg af te schalen, waardoor gelijktijdig de lokale zorg moet worden opgeschaald. Dat betekent ook dat er met budgetten geschoven wordt tussen GR en de opdracht voor de uitvoering in Hellevoetsluis.
13
Begroting GRJR (versie AB 2 juli 2021), P. 3 Begroting GRJR (versie AB 2 juli 2021), P. 43 15 Het vlaktax systeem wordt uitgefaseerd. 14
pagina 12/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
4.6
Informatie en rapportage aan de raad
De gemeenteraad wordt op verschillende manieren geïnformeerd over de (financiële) ontwikkeling van de jeugdzorg: Eén keer per jaar wordt de raad geïnformeerd over de stand van zaken in het sociaal domein breed via de monitor sociaal domein. In deze brede monitor is de jeugdzorg en de cliëntervaringsonderzoeken jeugdzorg opgenomen. De raad ontvangt de basisinformatie over de Jeugdzorg in P&C cyclus, dus in de Voorjaarsnota, de Programmabegroting, de Najaarsnota en de Jaarstukken. De raad ontvangt aan het begin van het tweede kwartaal de ontwerpbegroting van de GRJR en krijgt de gelegenheid om voor de vaststelling van de definitieve begroting een zienswijze te geven. De definitieve begroting wordt vervolgens vastgesteld door het AB van de GRJR en ter informatie naar de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten gestuurd. De begroting wordt verwerkt in de jaarstukken van Westvoorne. In aanvulling op de stukken in de P&C cyclus ontvangt de raad aanvullende informatie van de GRJR over de voortgang van programma’s als het bijvoorbeeld het terugdringen van de wachtlijsten. De raad wordt tussentijds ook regelmatig door middel van prestentaties op de hoogte gebracht van ontwikkelingen in de Jeugdzorg.
Zo zijn er voor de raadscommissie Inwonerszaken en Middelen regelmatig presentaties verzorgd over de GRJR, de uitvoering van de jeugdzorg door het sociaal wijkteam en preventie (hoe te voorkomen dat te veel jongeren instromen in dure zorgvoorzieningen).
4.7
Voornemens voor Voorne aan Zee
In de aanloop naar de herindeling naar Voorne aan Zee is de samenwerking in de Jeugdzorg tussen Westvoorne, Brielle en Hellevoetsluis geïntensiveerd. Zo wordt Brielle betrokken bij de periodieke werkoverleggen van de gebiedsteams van Westvoorne en Hellevoetsluis. Ook bestuurlijk is er periodiek overleg tussen de portefeuillehouders in Westvoorne, Brielle en Hellevoetsluis. Een keer per twee weken sparren de portefeuillehouders over het brede sociaal domein. Hierbij komt ook de jeugdzorg aan de orde. Ook zijn er met de lokale zorgaanbieders afspraken gemaakt om de continuïteit van de zorg na 1 januari 2023 in de nieuwe gemeente Voorne aan Zee te garanderen. Als belangrijk voordeel van de gemeentelijke herindeling wordt gezien dat de gemeente Voorne aan Zee meer inwoners vertegenwoordigt en daarmee een belangrijker partij wordt voor regionale zorgaanbieders en de GRJR. Ook is er na de herindeling, vanwege de grotere schaal, meer ruimte om specifieke ambtelijke expertise in te huren. Zo geeft men aan dat er behoefte is aan een data-analist die patronen kan herkennen in de thans beschikbare data waarmee de zorgvraag in de toekomst beter in kaart gebracht kan worden. Deze stuurinformatie kan worden gebruikt om het zorgaanbod beter aan te laten sluiten op de vraag. Hierdoor neemt de zorgkwaliteit toe en kunnen de wachttijden naar beneden.
pagina 13/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
5.
Beantwoording van de onderzoeksvragen
Na de beschrijving van de wijze waarop beleid en uitvoering van de jeugdzorg in Westvoorne zijn georganiseerd, worden in dit hoofdstuk de onderzoeksvragen beantwoord.
1. Hoe is het beleid met betrekking tot de jeugdzorg in de gemeente Westvoorne vormgegeven? Na de decentralisaties in het sociaal domein is Westvoorne verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. Er is voor gekozen om de verantwoordelijkheid voor de uitvoering te beleggen bij de gemeente Hellevoetsluis, waarmee al voor 2015 een DVO voor de uitvoering van de WMO was afgesloten. De gemeente Hellevoetsluis voert de lokale jeugdzorg in Westvoorne uit door middel van één van de vier sociale teams. Daarnaast zorgt Hellevoetsluis voor managementinformatie die wordt gebruikt om grip te houden op kwaliteit en kosten van de jeugdzorg. Deze informatie wordt, samen met de eigen informatie over inzet van zorg en het cliëntervaringsonderzoek gebruikt om de raad te informeren over ontwikkelingen in de jeugdzorg. Voor de specialistische Jeugdzorg neemt Westvoorne deel in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rijnmond (GRJR). De GRJR is primair een inkooporganisatie die voor specifieke categorieën van specialistische zorg contracten heeft gesloten met 15 verschillende aanbieders. De eigen beleidsfunctie heeft Westvoorne marginaal ingevuld. Er is één beleidsmedewerker die ook jeugdzorg in portefeuille heeft. Ook de teammanager sociaal domein en veiligheid houdt zich op beleidsniveau bezig met jeugdzorg.
Er wel eigen beleid ontwikkeld, maar daar wordt niet actief aan gerefereerd in de verschillende interviews. Wel wordt de visie van de GRJR, waar Westvoorne een bijdrage heeft geleverd, onderschreven. Westvoorne is vooral in de rol van opdrachtgever van de Dienstverleningsovereenkomst met Hellevoetsluis betrokken bij de jeugdzorg. 2. Hoe vindt de uitvoering plaats? In de uitvoering van de jeugdzorg in Westvoorne is een knip gemaakt: de lokale jeugdzorg wordt uitgevoerd in één van de sociale wijkteams van Hellevoetsluis. De basiszorg wordt door het wijkteam geleverd. Als het wijkteam zelf niet in de zorgvraag kan voorzien, wordt doorverwezen naar een lokale/regionale zorginstelling waarmee het wijkteam zelf de relaties onderhoudt. In deze gevallen wordt een beschikking afgegeven door de gemeentelijke zorgconsulent die tevens lid is van het sociaal wijkteam. Deze consulent coördineert de zorg, ook als er opgeschaald moet worden naar de GRJR voor meer specialistische zorg. Lokale- en specialistische jeugdzorg moeten goed op elkaar zijn afgestemd zodat er geen zorglacunes ontstaan. Deze afstemming is een permanent proces. 3. Wat is het actuele beeld van de ontwikkeling in de uitvoering van de jeugdzorg in Westvoorne met specifieke aandacht voor: • De financiële ontwikkelingen; • De ontwikkeling in Cliëntenaantallen en eventuele wachtlijsten.
Als gekeken wordt naar de ontwikkelingen in de Jeugdzorg in Westvoorne valt op dat het beeld afwijkt van het bovenlokale en het landelijke beeld. Allereerst is in Westvoorne nauwelijks sprake van wachtlijsten in de Jeugdzorg. Dat komt omdat er in Westvoorne, in vergelijking met de overige gemeenten in de regio, relatief weinig beroep gedaan op met name de specialistische (en kostbare) Jeugdzorgvoorzieningen. Verklaringen die hiervoor gegeven worden zijn dat Westvoorne een relatief rijke gemeente is, waardoor er minder problemen zijn. Maar het zou ook aan onbekendheid met of de toegankelijkheid van de voorzieningen kunnen liggen. pagina 14/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
Ook is er de afgelopen jaren door de GRJR actief gewerkt aan het terugdringen van de wachtlijsten. Dit beleid heeft zijn vruchten afgeworpen; de wachttijden zijn teruggedrongen en zijn nu binnen de Treek norm. Tenslotte wordt er door het Wijkteam ingezet op preventie om de instroom te beperken. Door met vooruitgeschoven posten aanwezig te zijn op scholen en door de inzet van een POH wordt voorkomen dat kinderen in Westvoorne instromen in jeugdzorgvoorzieningen. De beperkte instroom heeft ook financiële gevolgen. Het financiële beeld in Westvoorne wijkt af van het landelijke beeld van grote tekorten in de jeugdzorg. Het lukt Westvoorne om de kosten voor de jeugdzorg binnen de begroting te houden. 4. Op welke wijze wordt de raad betrokken (informatie, sturing, controle) bij de inrichting en uitvoering van het beleid? De raad ontvangt jaarlijks de monitor sociaal domein en wordt daarnaast via de P&C-cyclus geïnformeerd over ontwikkelingen in de jeugdzorg. Tevens ontvangt de raad periodiek informatie vanuit de GRJR over actuele ontwikkelingen. Op verschillende momenten in het jaar zijn er, zowel vanuit de gemeentelijke organisatie als vanuit de GRJR, aanvullende informatiebijeenkomsten. 5.
Voldoet de wijze waarop de raad bij de inrichting en uitvoering van het beleid wordt betrokken? Op papier is de informatievoorziening voldoende voor de raad om invulling te geven aan de sturende en controlerende verantwoordelijkheden. Maar doordat het gaat om verschillende bronnen en verschillende momenten, is het voor raadsleden een uitdaging om overzicht te houden en om ‘het hele plaatje’ te overzien. 6. Welke voornemens bestaan er met betrekking tot de inrichting en uitvoering van de jeugdzorg in de nieuw te vormen gemeente Voorne aan Zee? Al voor de decentralisaties in het sociaal domein in 2015 werkten Westvoorne en Hellevoetsluis samen bij de uitvoering van de Wmo. Deze samenwerking is na 2015 verbreed naar de jeugdzorg en participatie. In de aanloop naar de herindeling worden verbeterpunten genoemd die doorgevoerd kunnen worden. De contacten met Brielle zijn al geïntensiveerd en er wordt al geïnvesteerd in harmonisatie van zowel beleid en uitvoering tussen de huidige drie gemeenten. Met adviesbureau BMC is het Plan van Aanpak ‘Voorne aan Zee; Doorbouwen aan een fitte organisatie’ opgesteld. Dit PvA moet leiden tot een tactisch plan voor de inkoop, organisatie en monitoring van het sociaal domein. Ook de jeugdzorg maakt hier onderdeel van uit.
Verondersteld kan worden dat de schaalvergroting de positie van de heringedeelde gemeente in de regionale samenwerking en ten opzichte van aanbieders van jeugdzorg zal versterken. Binnen de organisatie kan meer specialisatie plaatsvinden en ontstaat meer ruimte voor het ontwikkelen van specifieke expertisen. Tegelijkertijd zal de bureaucratie toenemen, waardoor de efficiëntie zal afnemen. Het voornemen bestaat om gebiedsspecifieke uitvoering van het beleid mogelijk te laten zijn. 7. Op welke wijze sluiten de voornemens en ambities met betrekking tot de jeugdzorg in de nieuw te vormen gemeente (Voorne aan Zee) aan bij de inzichten en ervaringen met betrekking tot het huidige beleid? Het huidige beleid kent naar mening van betrokkenen weinig nadelen of knelpunten. Wel vindt onder begeleiding van BMC een herijking van het beleid plaats. Het wordt belangrijk gevonden dat gebiedsspecifieke uitvoering van het beleid mogelijk blijft.
pagina 15/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg
Bijlage A
Geïnterviewde personen
#
Naam
Functie
1
W. .Borgonjen
Wethouder sociaal domein Westvoorne
2
M. Frijters
Beleidsadviseur jeugd Westvoorne
3
C. Alleblas
Teamleider sociaal domein en veiligheid Westvoorne
4
S. Hammer
Secretaris/Directeur GRJR
5
F. Harder
Coördinator sociaal gebiedsteam gemeente Hellevoetsluis
6
L. Servais
Coördinator jeugd, schulddienstverlening en leerlingenvervoer Hellevoetsluis
7
Joyce Davidse
Beleidsadviseur jeugd Hellevoetsluis
8
Pauline Valk
Beleidsadviseur jeugd Hellevoetsluis
9
Rob de Vries
Afdelingshoofd werk, inkomen en zorg Hellevoetsluis
Bijlage B
Bestudeerde documentatie
#
Documentnaam
Datum
1
Convenant Sociaal gebiedsteam
22-01-2020
2
Nota Wachtlijst Jeugd WV
07-09-2021
3
Ontwerp Begroting 2022 GRJR
29-04-2021
4
Voorlopige Jaarstukken 2020 GRJR
29-04-2021
5
Evaluatie Dienstverleningsovereenkomst Wmo en Jeugd
Maart 2019
6
Nabij en Passend
30-11-2020
7
Samenwerken in het Sociaal Domein op Voorne - DVO
2020
8
Addendum op de DVO
10-07-2020
9
Visie sociaal gebiedsteam Hellevoetsluis Westvoorne
Juli 2021
10
Convenant integraal samenwerken in het sociaal gebiedsteam Hellevoetsluis-Westvoorne
Zonder datum
11
SER Advies – Jeugdzorg van systemen naar mensen
Mei 2021
12
Samen krachtig – Integrale Koers Sociaal Domein Voorne 2019 - 2023
Mei 2019
13
Plan van Aanpak – Voorn aan Zee; Doorbouwen aan een fitte organisatie
18 -02-2022
pagina 16/16
september 2022
Rekenkamer Westvoorne - Jeugdzorg