05 Koersdocument Omgevingsvisie Voorne aan Zee 01042022

Verduurzamen woningen Tot slot is het verduurzamen van de woningvoorraad ook een grote opgave. De uitdaging zit vooral in de bestaande woonwijken. Nieuwbouw heeft namelijk al nul op de meter en is klimaatadaptief en circulair gebouwd, zoals duurzame

à Woningbouwopgave om te zorgen voor een evenwichtige bevolkingsopbouw à Voor elke levensfase een geschikte woning: focus op starters, jonge gezinnen en ouderen. à Zorgen voor passende huisvesting van specifieke doelgroepen. à Woningbouwprogramma’s van de drie afzonderlijke gemeenten op elkaar afstemmen. à Afstemmen van ruimtelijke mogelijkheden voor woningbouwontwikkelingen. à Verduurzamen van de bestaande woningvoorraad (aardgasvrij, goede isolatie, zonnepanelen).

Voorne aan Zee

3.2.5 Sociaal en leefbaar Voorne aan Zee Inleiding Het thema ‘Sociaal en leefbaar Voorne aan Zee’ legt de koppeling tussen het fysieke domein en het sociaal domein. Denk hierbij aan de opgaven voor de bevordering van positieve gezondheid, het realiseren van een inclusieve samenleving en de gevolgen van vergrijzing en ontgroening en de hieraan gerelateerde veranderende vraag naar woningen, voorzieningen en ruimtes. Het fysieke domein kan immers bijdragen aan deze sociale opgaven. Daarnaast gaat het over de leefbaarheid in de dorpen, zoals de aanwezige voorzieningen, de sociale samenhang en aantrekkelijkheid van de leefomgeving.

Kernkwaliteiten De leefomgeving en gemoedelijke (dorpse) sfeer in de kernen van Voorne aan Zee zorgen voor een prettig woon- en leefklimaat voor inwoners. De verschillende dorpen en twee vestingsteden zijn zowel levendig als leefbaar. De identiteit en eigenzinnigheid van iedere kern – ontstaan vanuit de historie, ligging in het landschap, de (dorpse) sfeer onder inwoners en de lokale economie – versterkt het saamhorigheidsgevoel extra. In de verschillende gemeenschappen hoort iedereen erbij en is er voor iedereen een mogelijkheid om zichzelf te ontwikkelen.

Prettig leefklimaat Naast de prettige woonomgeving, de rust en ruimte die de natuurrijke landschappen bieden, hebben vrijwel alle vestingsteden, dorpen en wijken in Voorne aan Zee ook goede basisvoorzieningen. Dit is erg belangrijk voor de leefbaarheid. Winkels voor dagelijkse boodschappen (supermarkten en speciaalzaken) zijn aanwezig in Hellevoetsluis, Brielle, Oostvoorne en Rockanje. In Hellevoetsluis en Brielle is ook aanbod van winkels voor niet-dagelijkse boodschappen te vinden. Basisscholen en kinderopvang zijn, op Tinte na, in alle dorpen aanwezig. In Hellevoetsluis en Brielle zijn daarnaast diverse middelbare scholen. Ook kennen alle dorpen en de twee vestingsteden een rijk verenigingsleven, sportvoorzieningen en sociaal-culturele activiteiten.

Een bruisende en hechte gemeenschap Voorne aan Zee kent een bruisende en hechte gemeenschap. Inwoners wonen met plezier in hun dorp en voelen zich erg betrokken bij de samenleving en de leefomgeving. Er is een groot aantal vrijwilligers actief bij allerlei (sport)verenigingen en stichtingen en inwoners ontmoeten elkaar op diverse plekken (plaatselijke horeca, buurthuis en sportvereniging). En ook worden in de verschillende dorpen en twee

vestingsteden door het jaar heen vele activiteiten en evenementen georganiseerd. Dit alles draagt er bovendien aan bij dat de samenleving zelfredzaam is, de kansengelijkheid hoog is en dat er, vooral in Westvoorne en Brielle, weinig sociale problematiek is.

Opgaven en ambities Transitie sociaal domein De gemeente wil werken aan wijken en buurten waar inwoners zich prettig voelen, gezond kunnen leven, dagelijks goed kunnen functioneren en waar inwoners betrokken zijn met elkaar. Dit is nu extra belangrijk, omdat inmiddels de transitie van het sociaal domein heeft plaatsgevonden. Hierbij zijn veel taken gedecentraliseerd naar gemeenten en trekt de overheid zich terug door meer over te laten aan de samenleving. Zo is het beleid er bijvoorbeeld op gericht dat ouderen en andere kwetsbare mensen (met een zorgvraag) zo lang mogelijk thuis blijven wonen. De overheid vraagt aan de samenleving om, zover dit kan, zelf de regie te voeren. Dit betekent bijvoorbeeld dat familieleden en kennissen hulp bieden waar nodig en dat inwoners zich gezamenlijk in hun wijk of buurt organiseren.

31

Koersdocument Omgevingsvisie

Inclusiviteit en gelijke kansen

Maatschappelijke voorzieningen op peil

De verschillende problemen waar iemand tegenaan loopt in zijn of haar leven zijn vaak met elkaar verbonden. Het hebben van een lager inkomen heeft bijvoorbeeld vaak ook een negatieve invloed op de leefstijl, gezondheid en sociale contacten van die persoon. Dit werkt soms ook door van generatie op generatie. Daarom is het van belang om te kiezen voor een aanpak die mensen in z’n geheel verder helpt in zijn/haar leven. Denk aan hulp op het gebied van zorg en welzijn, onderwijs, wonen en werken. Kortom, hulp die ervoor zorgt dat de kansengelijkheid vergroot en dat mensen (weer) kunnen meedoen in de samenleving. Dit vraagt om ongelijke investeringen en ook het aanpakken van structurele oorzaken. Een aandachtspunt is het feit dat maatschappelijke problematiek zich vaak clustert in bepaalde (minder kapitaalkrachtige) wijken. Het is een opgave om de sociale kwaliteit in deze wijken waar mogelijk te verbeteren. Dit vraagt om meer differentiatie per dorp/wijk in plaats van het huidige generieke beleid.

Verder is het belangrijk om te zorgen voor voldoende en de juiste maatschappelijke voorzieningen in de verschillende dorpen en de twee vestingsteden. Denk aan scholen en kinderopvang, zorgvoorzieningen en sportclubs. Deze voorzieningen moeten passen bij de veranderende samenleving en passend antwoord geven op eventuele (sociale) problematiek. Doordat er steeds meer ouderen zijn (vergrijzing), moet er bijvoorbeeld meer zorgverlening op korte afstand beschikbaar komen. Ook moeten er voldoende woonzorgvoorzieningen zijn. Onderstaande grafieken tonen de uitbreidingsbehoefte van extramurale(woningen geschikt voor ouderen, zorg op afspraak) en intramurale woonzorgvoorzieningen (verblijf in instelling) tussen 2019-2040.

Geschikte voorraad 2019 en uitbreidingsbehoefte naar voor ouderen geschikte woningen 2019-2040 door huishoudens 65+

Het is wenselijk dat maatschappelijke voorzieningen bij elkaar zitten in de wijk: op een centrale, levendige plek en goed bereikbaar. Zo kunnen faciliteiten bovendien met elkaar gecombineerd worden. Dit is dan bij voorkeur ook een plek waar inwoners elkaar ontmoeten, waar activiteiten plaatsvinden en waar men terecht kan voor vragen en/of hulp (bij een dorps-of wijkcentrum bijvoorbeeld). Het volume van de opgave kan verschillend zijn tussen Hellevoetsluis, Westvoorne en Brielle. Het streven van de gemeente is om basisvoorzieningen in ieder dorp te behouden. Het is niet erg als overige voorzieningen alleen in de grotere dorpen en vestingsteden zitten. De gemeente heeft daarin ook geen invloed op commerciële voorzieningen, zoals winkels en horeca. In en met elk dorp kan bepaald worden welke maatschappelijke voorzieningen eventueel nog missen, of de kwaliteit te wensen over laat en welke kwaliteitsverbetering nodig is, en of verdere concentratie (of toch decentralisatie) wenselijk en mogelijk is.

Toename plaatsen/cliënten per kern 2019-2040

Bron: Onderzoek ‘Wonen met zorg’ – ABF Research, 2019 32

Niet alleen de voorzieningen in de gemeente zijn belangrijk om inwoners te helpen om gezond te zijn en mee te doen in de samenleving. Er is steeds meer aandacht voor de rol die de directe ruimtelijke omgeving hierin speelt. De opgave is om de openbare ruimte zo in te richten dat het bijdraagt aan sport en beweging, spelen en ontdekken en ontmoeting en meedoen. Voldoende (bloemrijk) groen in de omgeving is hierin een belangrijke factor. Het draagt bij aan de gezondheid van inwoners, de biodiversiteit en het maakt de omgeving ook gewoon aantrekkelijker. Ook is het bijvoorbeeld belangrijk dat er leuke speelplekken zijn voor kinderen, voldoende bankjes en picknicktafels waar mensen kunnen samenkomen en fijne paden door de natuur voor fietsers, hardlopers en wandelaars. Tot slot is het belangrijk dat de openbare ruimte goed toegankelijk is voor iedereen, dus ook voor mensen die bijvoorbeeld slecht ter been zijn. Het is van belang om in de Omgevingsvisie op dit thema een eenduidige ambitie te formuleren, dat aansluit op het gezondheidsbeleid van Voorne aan Zee.

Speerpunten van dit thema

Voorne aan Zee

Focus op positieve gezondheid

à Samenleving in staat stellen om zelf de regie te voeren (inclusieve samenleving). Waar nodig verbeteren van de sociale kwaliteit in woonwijken en buurten. à Specifieke hulpverlening (zorg en welzijn, onderwijs, wonen en werken) met het oog op ‘meedoen in de samenleving’. De hulpverlening moet gebaseerd zijn op de juiste data (data-gedreven). à Zorgen voor een passend pakket maatschappelijke voorzieningen per dorp en wijk (afgestemd op de samenleving en eventuele sociale problematiek). Dit betekent ook meer differentiatie per dorp/wijk in plaats van het huidige generieke beleid. à Creëren van een gezonde leefomgeving: aantrekkelijke, (bloemrijke) groene openbare ruimte die bijdraagt aan sport en beweging, spelen en ontdekken en ontmoeting en meedoen. Hierop eenduidige ambitie formuleren als gemeente. à Zorgen voor een openbare ruimte die voor iedereen goed toegankelijk is.

33

Koersdocument Omgevingsvisie

3.2.6 Gezond en veilig Voorne aan Zee Inleiding Het thema ‘Gezond en veilig Voorne aan Zee’ gaat in op diverse milieuaspecten die belangrijk zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van inwoners. Denk daarbij aan luchtkwaliteit, geluidsoverlast, geuroverlast en externe veiligheid. Ook gaat dit thema in op de veiligheid binnen Voorne aan Zee. Hieronder wordt de huidige situatie besproken in plaats van kernkwaliteiten, waarna de opgaven en ambities voor dit thema volgen.

Huidige situatie De afbeelding hieronder geeft een beeld van het totale milieugezondheidsrisico in Voorne aan Zee (Atlas voor de Leefomgeving). Hierop is duidelijk de invloed van de Rotterdamse industriehaven zichtbaar, die mogelijk milieugezondheid- en veiligheidsrisico’s veroorzaakt, zeker bij incidenten. Daarnaast ervaart men overlast (onder andere geluidshinder) van het verkeer van en naar de Maasvlakte. In Voorne aan Zee zelf zijn geen grote overlast gevende bronnen aanwezig. Bronnen die in de gemeente van invloed zijn op de milieugezondheid zijn de provinciale wegen N57 en N218 en een (beperkt) aantal veehouderijen. Het is van belang om in de omgevingsvisie de milieusituatie van Voorne aan Zee nader te onderzoeken. Hieruit wordt dan ook duidelijk wat voor effect de milieusituatie heeft op ontwikkelingsmogelijkheden. In de prognose voor de langere termijn wordt in het algemeen een verbetering van de luchtkwaliteit verwacht in Nederland, door onder andere de elektrificatie van het verkeer, de sanering van overlast gevende landbouwbedrijven (onder andere veehouderijen) en aanvullende milieumaatregelen bij bedrijven en veehouderijen. Verder wordt in Voorne aan Zee weinig veiligheidsproblematiek ervaren.

Opgaven en ambities Kwaliteit leefomgeving Het streven is in ieder geval om overlast en/of gezondheidsschade als gevolg van geluidshinder, luchtkwaliteit, geurhinder, bodemkwaliteit en externe veiligheid waar mogelijk te beperken. In de aanpak is het belangrijk gebiedsgericht te werk te gaan en duidelijke normen en regels te stellen. Naast de Bron: Atlas voor de Leefomgeving, 2016

34

wettelijk vastgestelde grenswaarden, zijn er ook streefwaarden vanuit de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). Zij sporen aan om ook een verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving na te streven. Het is van belang dat Voorne aan Zee in haar Omgevingsvisie een keuze maakt over welke normen zij wil nastreven.

Veilig Voorne aan Zee Ook veiligheid speelt een belangrijke rol in het welzijn en de gezondheidsbeleving van inwoners. Het gaat dan niet alleen over de daadwerkelijke veiligheid, maar ook om het gevoel van veiligheid. Denk aan woninginbraken en auto-inbraken/diefstallen, geweldsdelicten (zogenaamde High Impact Crimes), maar ook cybercriminaliteit en verkeersveiligheid. Een opgave is de toename in ondermijnende activiteiten die landelijk zichtbaar is. Met name leegstaande (agrarische) bedrijfspanden in het buitengebied worden hiervoor gebruikt. Om dit aan te pakken is het belangrijk om de veerkracht van ondernemers te versterken en de meldingsbereidheid te stimuleren.

Speerpunten van dit thema à Maken van een keuze over de normstelling van milieufactoren: luchtkwaliteit, geluidshinder, etc. (kaders vastleggen in de Omgevingsvisie, normstelling vastleggen in het Omgevingsplan). à Tegengaan van ondermijnende activiteiten: veerkracht versterken en meldingsbereidheid stimuleren.

Voorne aan Zee

3.2.7 Duurzaam en klimaatbestendig Voorne aan Zee Inleiding Het thema ‘Duurzaam en klimaatbestendig Voorne aan Zee’ gaat in op de ambities die Voorne aan Zee een toekomstbestendige gemeente moeten maken. Nederland wil in 2050 volledig klimaatneutraal zijn, wat inhoudt dat er geen broeikasgassen meer worden uitgestoten. Dit is onderdeel van het ‘Nationale Klimaatakkoord’, om te voorkomen dat de aarde verder opwarmt. Opgaven die hierbij horen zijn onder andere de transitie naar het gebruik van duurzame energie, de benodigde aanpassingen van de leefomgeving op het veranderende klimaat (klimaatadaptatie) en de omschakeling naar een circulaire economie.

Kernkwaliteiten Gelegen naast de Randstad en de internationale Rotterdamse industriehaven, zou Voorne aan Zee nog nadrukkelijker het groene, landelijke, duurzame beeld kunnen versterken. Er liggen veel potenties om op juist innovatieve en duurzame wijze te profileren als ‘groen (en blauw)eiland’. Zo geeft Voorne aan Zee haar eigen, onderscheidende toevoeging aan een duurzame toekomst.

Kansrijk in de energietransitie In de energietransitie is het van belang om opzoek te gaan naar duurzame energiebronnen voor het verwarmen van onze huizen, voor ons vervoer en voor onze industrie. Hierbij wordt onderscheid Gemaakt tussen duurzame elektriciteit (toenemende vraag door elektrificatie), duurzame warmte (als alternatief voor aardgas) en duurzame brandstoffen. Deze duurzame energie is bijvoorbeeld afkomstig van windturbines, zonnepanelen – op daken of zonnevelden – en aardwarmte. Vanwege de ligging aan de kust met veel wind, is de potentie van windenergie erg hoog in Voorne aan Zee. In de afgelopen tijd zijn al meerdere windturbines geplaatst (Haringvlietdam / Noordrand) en er zijn ook al plannen voor extra windturbines. Daarnaast lopen andere (innovatieve) initiatieven, zoals het Fieldlab Green Economy Westvoorne, als testlocatie voor zonnepanelen op water in het Oostvoornse Meer.

Deltalandschap als pronkstuk in de strijd tegen het water Het klimaat verandert, ook in Nederland. Dit heeft tot gevolg dat in de toekomst regenbuien heviger worden, hittegolven steeds vaker voorkomen en de kans op overstromingen of juist erg droge perioden groter wordt. Dit heeft zijn uitwerking op de gezondheid en veiligheid. Het is dan ook belangrijk om maatregelen te nemen om de samenleving en de leefomgeving in Voorne aan Zee hierop voor te bereiden. Dit heet een ‘klimaatadaptieve leefomgeving/landschap’. Het Deltalandschap geldt hierin als nationaal pronkstuk, in de voortdurende strijd tegen het water. Zo zorgt onder andere de Haringvlietdam in Voorne aan Zee er op innovatieve wijze (spuitsluizen met zeventien openingen) voor dat het achterliggende water en land beschermd is tegen stormvloeden en dat het Rijn- en Maaswater afgevoerd kan worden naar de Noordzee.

35

Koersdocument Omgevingsvisie

Opgaven en ambities

Ambities energietransitie waarmaken

Heldere strategie uitzetten

Vanuit de Regionale Energiestrategie zoekt men ook op het grondgebied van Voorne aan Zee naar mogelijkheden om duurzame energie op te wekken en een duurzame warmtebron te maken. In de RES 1.0 zijn de volgende focus- en zoekgebieden gedefinieerd voor Voorne aan Zee, die in gebiedsprocessen nader uitgewerkt moeten worden:

Op het gebied van duurzaamheid zijn er vanuit landelijk en regionaal beleid een heleboel doelstellingen. De gemeente Voorne aan Zee werkt samen met regionale partners aan de zogenoemde ‘Regionale Energie Strategie’ (RES) van regio Rotterdam-Den Haag. Hiervan is de 1.0 versie gereed. Daarvoor is door de drie afzonderlijke gemeenten van Voorne aan Zee in samenwerking met gemeente Nissewaard al de Routekaart Energieneutraal Voorne-Putten opgesteld. Deze routekaart heeft als doel in 2040 een energieneutrale en circulaire samenleving te zijn en vormde de gezamenlijke inbreng voor de RES 1.0. Daarnaast volgt men de Strategie Klimaatadaptatie Voorne-Putten (DPRA) voor het toekomstbestendig maken van de leefomgeving. Om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord ook echt waar te maken, is het de uitdaging om op integrale wijze in de ruimtelijke omgeving/landschap een aantal ingrijpende veranderingen op gang te brengen en koppelkansen te creëren. Het is van belang om straks in de Omgevingsvisie te zorgen voor een concrete, zorgvuldige vertaling van de ambities en duidelijke (ruimtelijke) randvoorwaarden, zodat het duidelijk is hoe om te gaan met initiatieven.

à Duurzame elektriciteit: § stimulering van energiebesparing en zonnepanelen op kleine daken; § zonnepanelen op grote daken en door het overdekken van parkeerterreinen; § optimalisatie van bestaande en in voorbereiding zijnde windlocaties (uitbreiding van capaciteit en/of aantal windturbines); § drijvende zonnepanelen op de waterbassins en zonnevelden in glastuinbouwgebied; § zonnevelden, landschappelijk ingepast, in de Noordrand van Voorne-Putten; § zonnevelden, landschappelijk ingepast, in stadsranden; § (in latere instantie) zonnevelden, landschappelijk ingepast, in jonge zeekleipolders. à Duurzame warmte: § verkenning duurzaam warmtesysteem/ geothermie Voorne-Putten

Duurzame elektriciteit Deze ambities vragen niet alleen om het vrijmaken van ruimte in het landschap voor meer windturbines en zonnevelden, maar ook om extra kabels en leidingen in de ondergrond zodat de energie ook naar de

36

juiste plek kan worden vervoerd en opgeslagen. Het is belangrijk om het landschap centraal te stellen en deze transitie slim aan te pakken, onder andere door efficiënt gebruik van het energienetwerk en ruimtelijke functiecombinaties. Een van de grotere ontwikkelingen is het onderzoek naar de mogelijkheden van energielandschappen in de landschappelijke Noord­ rand (Westvoorne en Brielle). Het gaat dan om het creëren van landschapsbuffer: een combinatie van natuurontwikkeling, ontwikkelruimte voor recreatie en toerisme en ruimte voor duurzame energieopwekking (intergemeentelijke gebiedsvisie Geuzenlinie).

Duurzame warmte In de zoektocht naar een duurzame warmtebron gaat Voorne aan Zee, in samenwerking met gemeente Nissewaard, onderzoek doen naar de mogelijkheden van het aanleggen van een warmtenet. Dit is een soort CV-installatie in het groot, waardoor veel woningen verwarmd kunnen worden. De warmte is dan afkomstig van de aarde zelf (geothermie) . Met buizen gaat het warme water van de centrale ketel naar de woningen. Dit vraagt dus ook om de aanleg van leidingen en pompen. Brielle en Westvoorne hebben al haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd naar de benutting van nieuwe aardwarmtebronnen in Tinte en Vierpolders, voor zowel de glastuinbouwgebieden als de bebouwde kom. In Westvoorne wordt momenteel gewerkt aan een plan van aanpak.

Klimaatadaptieve leefomgeving Met het oog op het veranderende klimaat, is het belangrijk om bij de inrichting van het stedelijk gebied en het landschap rekening te houden met hitte, droogte, wateroverlast en -veiligheid. In het stedelijk gebied (woonwijken, dorpscentra/ oude vesting en bedrijventerreinen) is het de opgave

Verder moeten ook de verschillende landschappen in het buitengebied een klimaatbestendige inrichting krijgen. Een specifieke opgave is het tegengaan van droogtestress in de natuurgebieden, zoals de duin- en bosgebieden. Daarnaast is verzilting van de bodem een aandachtspunt (toename zoutgehalte water en bodem), vooral voor de landbouwsector en ons drinkwater. De ambitie is om de verzilting zo veel mogelijk te vertragen en meer zoet water op te slaan, dit helpt ook voor het watertekort. Tot slot vraagt de dynamiek van het kustlandschap om een heldere ambitie in de Omgevingsvisie. De omgang met de verzanding van de kust moet goed verlopen om Voorne aan Zee een aantrekkelijk en leefbaar gebied te laten blijven waar je kunt wonen, werken en recreëren.

Alles circulair Ook de bedrijven in Voorne aan Zee wil de gemeente aanmoedigen om te verduurzamen. De focus ligt op het creëren van een zogeheten ‘circulaire economie’. Dit is een economie waarin bedrijfsprocessen slim zijn ingericht en afval niet bestaat. Alle grondstoffen, onderdelen en producten worden gerecycled en krijgen (op andere wijze) een nieuw leven. Ook het bouwen van woningen wil de gemeente in de toekomst zo aanpakken. Tot slot wil de gemeente blijven werken aan het beter scheiden van het huishoudelijk afval. Hiervoor ligt er de opgave om het afvalinzamelingssysteem aan te passen.

Voorne aan Zee

om de openbare ruimte te vergroenen. Denk aan het omzetten van overbodige verharding in gras, het toepassen van halfverharding en het aanplanten van bomen, struiken en heesters. Door hierbij te kiezen voor bloemrijke groensoorten en het groen te verbinden, draagt het bovendien bij aan de biodiversiteit. Zie hiervoor het thema ‘Natuurlijk Voorne aan Zee’. Daarnaast is het belangrijk om voldoende schaduwplekken te creëren, van bijvoorbeeld bomen of parasols/zeildoeken. Dit draagt er namelijk aan bij dat de omgeving minder snel opwarmt tijdens hete zomerdagen. En door op verschillende plekken in de gemeente (in en aan randen van de dorpen) groene overloopzones of ‘wadi’s’ te creëren, wordt regenwater tijdelijk opgevangen en kan het de bodem intrekken. Dit helpt om minder wateroverlast te hebben tijdens hevige regenbuien of juist minder verdroging tijdens warme perioden. Tot slot is het belangrijk om te werken aan een goede, duurzame waterafvoer in de dorpen en vestingsteden. Bijvoorbeeld een gescheiden rioolsysteem, waarin de afvoer van regenwater en afvalwater apart van elkaar plaatsvindt.

Speerpunten van dit thema à Zoeken naar ruimte voor de opwek, vervoer en opslag van duurzame elektriciteit: landschap centraal, efficiënt gebruik energienetwerk en ruimtelijke functiecombinaties. à Onderzoeken van de mogelijkheden om een warmtenet (geothermie) te realiseren op Voorne-Putten. à Vergroenen van de openbare ruimte en het creëren van wateroverloopgebieden in de verschillende vestingsteden, dorpen en wijken. Daarnaast zorgen voor duurzame waterafvoer: o.a. gescheiden rioolsysteem. à Klimaatadaptief inrichten van de verschillende landschappen in het buitengebied: tegengaan droogte duin- en bosgebieden, tegengaan verzilting van de bodem, omgang verzanding van de kust.

Bron: RES 1.0 Regio Rotterdam-Den Haag, 2021 37

Koersdocument Omgevingsvisie

3.2.8 Bereikbaar Voorne aan Zee

Inleiding Tot slot gaat het thema ‘Bereikbaar Voorne aan Zee’ over de aanwezige infrastructuur en mobiliteitsmogelijkheden. Het gaat dan over knelpunten in de bereikbaarheid van Voorne aan Zee (in de regio) en ook over de duurzame mobiliteitstransitie.

Kernkwaliteiten Zoals al eerder benoemd, ligt Voorne aan Zee dichtbij Rotterdam en de Randstad. Ze vormt het schakelpunt tussen de eilanden van de provincies Zeeland en Zuid-Holland. De meeste inwoners maken voor dagelijks vervoer gebruik van de auto. Het eiland Voorne-Putten heeft geen autosnelweg. De belangrijkste ontsluitingen zijn de A15 richting Rotterdam, de N57 richting Middelburg en de N218 richting Spijkenisse/Rotterdam. De N57 doorsnijdt als een rechte lijn het landschap en wisselt land en water af. Vanaf de weg heb je een weids uitzicht over het open polderlandschap. De verschillende dorpen zijn via de oost-west verbindingen N218 en N496 te bereiken. De dorpsontsluitingen worden gevormd door typische polder- en dijkwegen.

38

Opgaven en ambities Hoe blijven we bereikbaar in regio? Een goede bereikbaarheid is erg belangrijk voor Voorne aan Zee. Door de nabijheid van Rotterdam speelt het een belangrijke rol in het economische vestigingsklimaat voor bedrijven, de aantrekkingskracht van toeristen en de aantrekkelijkheid als woonplaats (voor forenzen). Er is momenteel echter veel file op de wegen van Voorne aan Zee. Met name de grote stroom toeristen/recreanten van en naar de Zuid-Hollandse/Zeeuwse eilanden geeft extra verkeersdruk op de N57, maar ook op de N218 richting het Rotterdamse Havengebied is het druk (sluiproute zwaar verkeer). De gemeente zet samen met de regio in op het verbeteren van de bereikbaarheid van Voorne-Putten en de Rotterdamse Haven. De (gedeeltelijke) verbreding van de N57 en de uitbreiding van openbaar vervoer naar de Tweede Maasvlakte zijn hier onderdeel van. Verder heeft in ieder geval Brielle de ambitie om in de toekomst infrastructuur meer te combineren met het water. Dit kan gaan om een watertaxi, waterbus of veerpont.

Verkeersoverlast op lokale wegen tegengaan We streven ook naar een goede bereikbaarheid tussen de kernen zelf. Daarvoor is het onder andere van belang om bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouwprojecten, bedrijventerreinontwikkelingen en nieuwe recreatieve voorzieningen/ ontwikkelingen, rekening te houden met het mogelijke verkeer dat dit met zich meebrengt. Dit voorkomt (nieuwe) problemen op het wegennet. Ontwikkellocaties moeten dus goed bereikbaar zijn of gemaakt worden, met aandacht voor verkeersveiligheid en leefbaarheid. Daarnaast moeten bestaande knelpunten worden opgepakt. Momenteel speelt met name in Brielle het probleem dat vrachtverkeer (van en naar glastuinbouwclusters en bedrijventerreinen) over de lokale wegen van het dorp rijdt. Dit zorgt voor overlast en tast ook de verkeersveiligheid aan. Een extra afslag (bij Rijksstraatweg) vanaf de N57 richting Glaspark P4 is onderdeel van het maatregelenpakket. Verder is in Westvoorne sprake van verkeersoverlast op De Ruy/Brielseweg en Voorweg (Oostvoorne) en op de Strandweg (Rockanje). Tot slot is op de doorgaande wegen (50 km/u) in Voorne aan Zee soms sprake van gevaarlijke situaties, doordat hier eenvoudig hogere snelheden aangehouden kunnen worden terwijl er ook oversteekplaatsen zijn.

Voorne aan Zee

Duurzame mobiliteit en ruimte voor langzaam verkeer De gemeente wil het gebruik van schone vervoersmiddelen die geen CO2 uitstoten faciliteren. Denk hierbij aan de elektrische auto die in opkomst is, maar bijvoorbeeld ook aan het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer als alternatief voor de auto. Het doel is hierbij niet om het gebruik van de auto onmogelijk te maken, maar om forenzen een bredere keuze te geven. In deze zogeheten mobiliteitstransitie spelen vernieuwende manieren van vervoer, zoals deelauto’s en de elektrische fiets en (deel)scooter, een grote rol. Het is vooral belangrijk om als gemeente in te zetten op gedragsverandering – inwoners stimuleren om voor duurzame opties te kiezen. Daarnaast moet de gemeente zorgen voor de juiste middelen, zodat inwoners ook echt uitgenodigd worden om gebruik te maken van duurzaam vervoer. Zo ligt er een opgave om te zorgen voor voldoende oplaadpunten voor elektrische auto’s, scooters en fietsen in de openbare ruimte. Een andere opgave is om bij de inrichting van de openbare ruimte de prioriteit te geven aan fiets- en voetverkeer (veilige routes, voldoende oversteekplaatsen), waar nodig ten koste van ruimte voor de auto in het straatbeeld. Dit biedt eventueel ook mogelijkheden om meer groen

toe te voegen, wat positief bijdraagt aan klimaatadaptatie en kwaliteit/uitstraling van de openbare ruimte. Dit draagt, zeker in de oude vestingsteden, dan ook bij aan de uitstraling van de eeuwenoude straten en gebouwen. Daarnaast is het noodzakelijk om de fietsvoorzieningen van Voorne aan Zee te verbeteren, zowel tussen de dorpen onderling als de (snel-)fietsroute(s) naar de stad. Dit komt dan ten goede aan de bereikbaarheid van de dorpen. De fietspaden moeten aaneengesloten zijn, van goede kwaliteit en met een duidelijk herkenbare route en uitstraling. Dit geldt overigens ook voor voetpaden. Tot slot wil de gemeente kansen aangrijpen om de ov-mogelijkheden te verbeteren, om reizigers nog meer keuzevrijheid te kunnen geven. Dit is ook erg belangrijk om vervoer voor iedereen beschikbaar te houden, bijvoorbeeld ook voor ouderen en jongeren. Momenteel zijn er naast het hoogfrequente R-net vooral lokale buslijnen, waarvan de dienstregeling een lagere frequentie heeft en vroeg op de avond stopt.

Speerpunten van dit thema à Zorgen voor een bereikbaar Voorne aan Zee, zowel in de regio als tussen de dorpen zelf: tegengaan van files op wegen door het aanpakken van knelpunten in de infrastructuur. à Tegengaan van verkeersoverlast (van zwaar verkeer) op lokale wegen in de dorpen en zorgen voor een goede leefbaarheid en verkeersveiligheid. à Inzetten op gedragsverandering en faciliteren van de duurzame mobiliteitstransitie, zoals zorgen voor voldoende oplaadpunten in de openbare ruimte en kansen aangrijpen om ov-mogelijkheden te verbeteren. à Creëren van meer ruimte voor fiets- en voetverkeer. En het verbeteren van de fietsstructuur in Voorne aan Zee, zowel tussen de dorpen als (snel-)fietsroute(s) naar de stad.

39

Koersdocument Omgevingsvisie

4

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

40

1 1.

Handel naar uitgangspunten inhoud, vorm en proces (zie hoofdstuk 2): deze uitgangspunten bieden handvatten voor het verdere verloop van het omgevingsvisietraject. Het is namelijk belangrijk om voor de start van het traject al een helder beeld te hebben van de stappen in het proces, het soort product dat wordt gemaakt en de reikwijdte/detailniveau van de inhoud daarvan. Hiermee kunnen de drie afzonderlijke gemeenten op een gestructureerde wijze met een gezamenlijk, duidelijk einddoel dit traject in gaan en het traject vanaf 1 januari 2023 als één gemeente voortzetten. Het gemeentebestuur (college en gemeenteraad) is hierbij nauw betrokken, ook informeel.

3 3.

Werk aan een langetermijnperspectief: in de Omgevingsvisie is het belangrijk om ‘te dromen’ over de verre toekomst, waarbij de vraag centraal staat ‘wat voor gemeente Voorne aan Zee wil zijn in 2040’. Op deze manier nodig je eenieder ook uit om, wellicht buiten de kaders van vandaag, na te denken over de grote opgaven die voor ons liggen zoals klimaatverandering, de woningbouwopgave en de mobiliteitstransitie. Ook het nadenken over opgaven nog veel verder dan 2040, zeg 2121, kunnen helpen keuzes in een ander daglicht te zien. Hoe gaan we bijvoorbeeld over de hele langetermijn om met vernatting en de verhoging van de zeespiegel?

2 2.

Specificeer Kompas / DNA van Voorne aan Zee uit de Toekomstvisie: een belangrijk doel van de Omgevingsvisie is om het DNA van Voorne aan Zee in de toekomst te behouden en waar mogelijk te versterken. Het is daarvoor belangrijk om de belangrijkste kwaliteiten – die volgen uit het DNA – van de gemeente te beschrijven. Dit vormt de fundering voor de koers van Voorne aan Zee op weg naar 2040. De Toekomstvisie geeft al een eerste richting aan de identiteit en kwaliteiten van Voorne aan Zee. Deze kunnen nóg kernachtiger worden beschreven.

4 4.

Concretiseer hoofdopgaven uit de Toekomstvisie: Voorne aan Zee benoemt in haar Toekomstvisie vier hoofdopgaven waarmee men aan de slag wil in de aankomende jaren en die laten zien waar de gemeente voor wil staan in 2040. Enkele van deze opgaven moeten nog concreter worden onderzocht en onderbouwd.

Voorne aan Zee

Terwijl er aan het Koersdocument gewerkt is zijn er vele gesprekken gevoerd en zijn er vele uitgangspunten met betrekking tot het vervolgproces en thematische speerpunten opgenomen die belangrijk zijn bij de uitwerking van de Omgevingsvisie. Die gaan we hier niet allemaal nog een keer herhalen. Wel geven we aanvullend de conclusies en enkele aanbevelingen mee voor de volgende stap of ter inspiratie. Deze conclusies en aanbevelingen zijn de volgende;

41

Koersdocument Omgevingsvisie

5 5.

6

42

6.

Geef generieke thema’s een concrete ambitie en beleidslijn mee: de Omgevingsvisie geeft een toekomstbeeld mee van Voorne aan Zee in het jaar 2040. Tegelijkertijd is het belangrijk om concrete ambities te formuleren, want de Omgevingsvisie gaat namelijk ook in op de benodigde inspanningen voor essentiële opgaven in de komende tien jaar. Ook is het belangrijk om een heldere beleidslijn mee te geven, dat aangeeft wat het speelveld is voor nieuwe ruimtelijke initiatieven. Hiermee kan in de Omgevingsvisie een solide basis worden geboden voor het op te stellen Omgevingsplan. In dit koersdocument zijn de belangrijke ‘generieke’ thema’s al geschetst. Het koppelen van de opgaven aan ambitie en visie is een stap die nog gezet moet worden. Deze verdieping van opgaven – waaruit kansen en dilemma’s ontstaan – vindt plaats in het omgevingsvisietraject. Integrale afwegingen zullen leiden tot heldere keuzes over de toekomst. Maak heldere keuzes bij botsende ambities en creëer koppelkansen: de ruimte is beperkt en dus is het belangrijk om – per deelgebied – prioriteiten te stellen (keuzes maken) en te zoeken naar mogelijke functiecombinaties (koppelkansen). Ook hier kan het integrale afwegingskader bij helpen.

Aan de hand van een zogenoemd ‘integraal afwegingskader’ kan de gemeente per deelgebied accenten leggen, waarmee duidelijk wordt welke ambities/ thema’s prioriteit hebben in het deelgebied en welke activiteiten wel/niet wenselijk zijn en onder welke (ruimtelijke) randvoorwaarden. Een integraal afwegingskader biedt hiermee een gebiedsgerichte nadere invulling aan de gemeentebrede ambities/opgaven.

7

Zet in op de kracht van verbeelding en maak goed gebruik van kaartmateriaal: het is belangrijk om een Omgevingsvisie te maken die voor eenieder goed tot de verbeelding spreekt. Een beeld zegt vaak meer dan 1.000 woorden. Daarvoor is het slim om de Omgevingsvisie zowel in beeld als tekst weer te geven. Dit maakt het product bovendien prettiger leesbaar. Hierbij dienen (referentie)beelden ertoe om een voorstelling te maken van de toekomstige leefomgeving en maken kaartbeelden duidelijk wat de ruimtelijke impact is van de ambities die worden gesteld in de Omgevingsvisie.

7.

Zorg dat de Omgevingsvisie van iedereen is – focus op participatie: er liggen grote vraagstukken voor ons, waarbij het goed is om de lokale kennis van de inwoners van Voorne aan Zee te gebruiken. De Omgevingswet stimuleert bovendien het betrekken van de samenleving en lokale en regionale partners bij het opstellen van de verschillende instrumenten. Het is dan ook belangrijk om participatiemomenten op verschillende momenten in het traject in te voegen, waarbij de trede op de participatieladder is afgestemd op de betreffende fase van de Omgevingsvisie. Bij het opzetten van het participatieproces is het belangrijk om aandacht te hebben voor eventuele overbelasting van de inwoners. Dit doen we door het participatieproces zo goed mogelijk af te stemmen op andere lopende trajecten. De Toekomstvisie van Voorne aan Zee – dat op basis van participatie met inwoners en andere belanghebbenden tot stand is gekomen – biedt bijvoorbeeld een mooi startpunt om op voort te borduren.

8

9 8.

Stel duidelijke spelregels op voor initiatiefnemers: Met een toenemende druk op de schaarse ruimte moeten we onszelf bij nieuwe initiatieven en ontwikkelingen continue de vraag stellen: draagt dit initiatief bij aan de doelen van de Omgevingsvisie? Om hier antwoord op te kunnen geven is het goed met elkaar een aantal spelregels vast te leggen voor nieuwe initiatieven (en initiatiefnemers). We kunnen dit spelregels noemen, maar het gaat ook over belangrijke beleidsuitgangspunten. Voldoet een initiatief aan de “spelregels”, dan kan (onder voorwaarden) medewerking worden verleend. Voldoet een initiatief niet, dan kan worden bekeken of het initiatief kan worden aangepast zodat het wel aan de spelregels voldoet. Of we besluiten, dat het initiatief geen doorgang kan vinden. Het opstellen van spelregels maakt van een Omgevingsvisie een nog sterker afwegingskader.

Voorne aan Zee 43

Colofon April 2022 Dit Koersdocument is opgesteld door: KuiperCompagnons & Fusiegemeente Voorne aan Zee Opdrachtgever: Fusiegemeente Voorne aan Zee

Graag benoemen wij de bijzondere samenwerking waarin dit Koersdocument Omgevingsvisie tot stand is gekomen. Een groot aantal mensen hebben aan dit document. Een brede afspiegeling van het gemeentelijk apparaat van de gemeentes Hellevoetsluis, Brielle en Westvoorne hebben samen over de strategische toekomst van de fusiegemeente Voorne aan Zee gesproken en samen dit Koersdocument opgesteld.

Foto’s en beelden zijn met zorg gekozen en waar mogelijk is een referentie opgenomen. Mocht er toch bezwaar zijn tegen gebruik van een foto of beeld, dan kunt u contact opnemen met KuiperCompagnons of de fusiegemeente Voorne aan Zee.