Document · PDF

05 Achtergrondrapport C Kustonderzoek Haringvlietmonding eindversieC v1

Commissie GG & Milieu 9 mei 2022, gemeente WestvoorneBij agendapunt: Reflectie Toekomst Haringvlietmonding26.244 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Ook veel inwoners op de Zuid-Hollandse eilanden genieten van deze rustige natuurbeleving. De visuele weergave staat in Figuur 8.

Figuur 8: Visuele weergave van invalshoek ‘Natuur met Sterallure’ (Grote weergave in Bijlage D)

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Basismaatregelen in deze invalshoek Om deze invalshoek te realiseren zijn maatregelen nodig. De tabel hieronder geven de basismaatregelen kort weer. Tabel 6 Basismaatregelen C Natuur met sterallure * Basismaatregelen Toelichting

(On)mogelijkheden**

Grove kosteninschatting

Monitoren: natuur ‘haar gang Goed in kaart brengen wat er Natura 2000: de natuurlijke laten gaan’ en gebeurt in het gebied aangezien ontwikkeling krijgt de ruimte. Het sedimentverplaatsingen/ er geen echte ingrepen worden monitoren als zodanig geeft geen onderzoeksagenda gedaan in de bestaande bezwaar. natuurgebieden. Onderzoeken hoe de sedimentverplaatsingen geholpen kunnen worden om een biodivers systeem te krijgen. Dit kan betekenen dat er zand verplaatst moet worden, misschien ook niet. De grote zandsuppletie op Delfland heeft veel inzichten gegeven in abiotiek-biotiek relaties. In dit gebied kan dat misschien op onderwater habitatten. Onderzoeksagenda nog helemaal in te vullen door de te betrokken kennisinstellingen.

Opzetten en operationeel houden van een kenniscentrum over deltanatuurontwikkeling

Het kenniscentrum is voor Natura 2000: hoewel dit ter plaatse Bouw centrum: bezoekers (met kinderen) open, ten koste gaat van natuur, is de enkele miljoenen; inclusief exposities, over het toename van natuur in de omgeving belang van natuur en de balans in dusdanig dat dit naar verwachting de Haringvlietmonding. wel inpasbaar is.

Stoppen met baggeren Slijkgat

Het Slijkgat wordt op een aantal Natura 2000: de natuurlijke plaatsen ondieper, lokaal mogelijk ontwikkeling krijgt de ruimte. zelfs tot ondieper dan NAP-3 m. Als de geul zich splitst lokaal zelfs nog ondieper. Gebruik van de vaargeul is spoedig niet meer veilig of überhaupt mogelijk.

Zonering en handhaving van Dit biedt de natuur de rust om te natuurgebieden ontwikkelen en herstellen zonder menselijke activiteiten of vervuiling.

Natura 2000: de natuurlijke ontwikkeling krijgt de ruimte.

Orde 1 M EUR/j

Kostenreductie van 1 -3 miljoen EUR/j; kosten voor vinden van een alternatieve vaarroute hier niet te bepalen maar snel tientallen miljoenen euro of nog veel meer. Niet in te schatten zonder meer details over maatregel.

* (N) Nieuwe technische ingreep, (B) beleidsmatige ingreep of (A) aanpassing beheer en uitvoering huidige activiteiten. ** Voor alle maatregelen waarbij het effect op de natuur gecompenseerd moet worden is uitvoering van een ADC-toets noodzakelijk en voor alle werkzaamheden die in Natura 2000-gebieden plaatsvinden, geldt dat op voorhand niet aan te geven is of een activiteit vergunbaar is.

Optionele maatregelen in deze invalshoek Daarnaast zijn er mogelijke optionele maatregelen die toegevoegd kunnen worden aan de invalshoek. De tabel hieronder geeft deze kort weer. In de ideale situatie voor deze invalshoek krijgt de natuur volledige de ruimte en vinden er geen menselijke ingrepen plaats. Indien het blijkt dat de natuur hulp nodig heeft kunnen opties in de onderstaande tabel worden benut. Deze opties zijn geen echt onderdeel van het beeld zelf.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Tabel 7 Optionele maatregelen C. Natuur met Sterallure * Optionele maatregelen Toelichting

(On)mogelijkheden **

Grove kosteninschatting

Aanleg extra paai- en opgroeigebieden voor vissen

De natuur helpen door middel Natura 2000: dit is positief als van extra paai- en voedselbron voor vogels en vissen opgroeigebieden voor vissen. Hierbij gaat het dan vooral om vissen die paaien en opgroeien in de monding van rivieren.

Niet in te schatten zonder meer details over maatregel.

Introductie platte oesters door Schelpdierbanken zijn Natura 2000: dit is positief als reefballs en uitgezaaide oesters, biodiversiteitshotspots die voedselbron voor vogels en vissen en platte oesterbanken bijdragen aan een stabieler en veerkrachtiger ecosysteem. De introductie helpt daarom de natuur.

Niet in te schatten zonder meer details over maatregel.

Onderzoek naar dynamisch duinbeheer

Hangt af van wat en waar. Kleine pilots orde enkele tonnen

Onderzoeken wat mogelijk is mbt het combineren van natuurontwikkeling en kustveiligheid om duurzame en klimaatbestendige kusten te behouden

Natura 2000: uitkomsten onderzoek bepalen beheer voor de toekomst. Waterveiligheid: Aandacht voor behoud sterkte (duin)waterkering vereist.

Mogelijkheden en onmogelijkheden Deze invalshoek bevat de volgende mogelijkheden en onmogelijkheden met betrekking tot waterveiligheid en de wetgeving van Natura 2000. Onmogelijkheden: • Het niet meer onderhouden van een veilige doorvaartmogelijkheid is in strijd met de geldende afspraken. Mogelijkheden: • Veel met extensieve recreatieve werken door bijvoorbeeld vlonderpaden (natuur beleven). • In dit perspectief is het ook mogelijk om bij de Slufter zuidelijk van de Maasvlakte 2 het recreatiestrand verder uitbreiden. • Blijven baggeren van de vaargeul kan en is verenigbaar met het halen van de doelen van het Natura 2000-gebied. Mogelijke neveneffecten De effecten van de invalshoek zijn samengevat in Figuur 9 waarbij de blauwe lijn de invalshoek ‘Natuur met Sterallure’ representeert en de oranje lijn de voorspelling voor de nul-variant. De maatregelen die worden voorgesteld veroorzaken potentieel de volgende (neven)effecten per thema: • De natuur ontwikkelt zich tot maximaal niveau en krijgt alle ruimte, positiever dan de autonome situatie. • Gebruik van de vaargeul is niet meer mogelijk, wat grote sociaaleconomische gevolgen heeft. • Ook recreatie en toerisme is in dit extreme beeld niet meer mogelijk, hiervoor kan in een minder extreem toekomst wel ruimte voor gevonden worden.

Datum: 7 februari 2022

Figuur 9: Invloed maatregelen invalshoek op de zeven hoofdthema’s ten opzichte van de autonome morfologische voorspelling van 2060

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

• •

Het leefklimaat blijft gelijk omdat het gebied zeer mooi en aantrekkelijk blijft om te wonen voor een deel van de bewoners. Het gebied geeft een unieke kijk in het ontwikkelen van ongerepte natuur door onderzoek en monitoring en draagt zo ook bij aan nationale bekendheid.

Mee te nemen elementen voor het start-handelingsperspectief Deze extreme invalshoek heeft een aantal elementen die tijdens de ontwerpsessie met stakeholders en overleggen met bestuurders als interessant zijn genoemd. Het zijn daarmee ideeën die gebruikt zijn bij het ontwikkelen van het starthandelingsperspectief (E: Nieuwe kustlijn – paragraaf 2.6): • De natuur openhouden voor de mens en combineren met ecotoerisme. • Kleine testlocaties om de natuurkwaliteit te verbeteren waar mogelijk. • Door zonering kunnen kansen voor andere sectoren worden vergroot: o Door zonering zou een nieuw badstrand elders kunnen komen met de mogelijkheid voor strandtenten en overnachtingen. o Tussen de MV2 hoek en de Groene Punt is mogelijkheid voor de natuur (Brielsche Gat).

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

2.5

Invalshoek D: Ecobronnen

“De Haringvlietmonding heeft zo veel te bieden in abiotische en biotische diensten en middelen. Het gebied biedt kansen voor vis, aquacultuur, zilte landbouw en zeewier. Het gebied wordt bekend om zijn duurzame manier van gebruik van de natuur en de vele streekproducten.” In deze invalshoek wordt er gekeken naar alle abiotische en biotische diensten en middelen die de Haringvlietmonding te bieden heeft. Het gebied maakt hierdoor gebruik van de natuur op een duurzame manier. Verder biedt het gebied veel kansen voor vis, aquacultuur, en zeewier, waarbij wel binnen de natuurlijk grenzen van het systeem geëxploiteerd wordt. Er wordt rekening gehouden met een natuurlijke balans door het gebied natuur inclusief in te richten, waarbij voldoende ruimte is voor natuur, zoals opgroeiplekken voor vissen en rust en foerageer ruimte vogels. Dit biedt vele kansen voor ondernemers in het gebied die in transitie zitten naar duurzame aquacultuur. Dit maakt de Haringvliet en de omgeving bekender door de streekproducten en vernieuwende circulaire wijze van produceren en leven. Dit zorgt ook voor een besparing op transport en stimuleert de eigen economie. De visuele weergave staat in Figuur 10.

Figuur 10: Visuele weergave van invalshoek 'Ecobronnen' (Grote weergave in Bijlage D)

Basismaatregelen in deze invalshoek Om deze invalshoek te waarborgen zijn er maatregelen nodig. De tabel hieronder geven de basismaatregelen voor dit perspectief kort weer. Tabel 8 Basismaatregelen D. Ecobronnen * Basismaatregelen Toelichting A Slijkgat baggeren maar minder

(On)mogelijkheden **

Minder diepe schepen Natura 2000: geen wezenlijke noodzakelijk, meer productie en kansen of knelpunten. opbrengst dichterbij huis i.p.v. ver op zee. De geul minder uit zijn

Datum: 7 februari 2022

Grove kosten-inschatting Hangt sterk af van wat er minder wordt gebaggerd en hoe. Kosten vermoedelijk minder dan de voorspelling in

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Toelichting (On)mogelijkheden ** evenwicht halen. Idee is als je de geul wat meer natuurlijk laat vervormen dat je dan elders in het gebied betere kansen krijgt voor de ecobronnen, maar dat is hypothese; vraagt om onderzoek. De gedachte hierbij is dat er meer ruimte is voor natuurlijke processen die bijdragen aan dieren- en plantenrijkdom die geoogst zouden kunnen worden. Sommige maatregelen kunnen dus achteraf niet nodig of wenselijk zijn binnen een perspectief.

Grove kosten-inschatting de autonome situatie , mogelijk orde 0,5 miljoen euro per jaar oplopend tot 1-2 miljoen EUR/j op termijn van 2030 / 2040.

A Zandvang: benutten. Duurzaam zand management.

Er komt vanuit beide kanten van Natura 2000: geen wezenlijke de monding (extra) zand door kansen of knelpunten. stroming via MV2 en Goeree. Eenmalig een grote hoeveelheid zand eruit halen en dan daarna niet meer dan erin komt eruit halen. Hierdoor is het systeem in balans. Ecobronnen gaat over benutten van wat de natuur ons brengt. Het gebied is de zandput van de Voordelta, dus wat er in komt kun je er duurzaam uithalen. Dit zand kan je benutten voor aansterken andere gebieden van de monding.

Alleen in te schatten als duidelijke is wat, hoeveel, waar en wanneer. Dit is uitdagend i.v.m. de beleidsdoelstelling van het kustbeleid om de zandvoorraad van het kustfundament te handhaven (door zand van de Noordzee van buiten de NAP -20 m dieptelijn aan te voeren)

N Mariene ruimtelijke planning: zonering met zeewier, oesters, mossels, algen, aquacultuur

Optimaal benutten van ruimte van Natura 2000: dit gaat ten Niet in te schatten zonder de kust en de zee door afspraken koste van huidige habitatten. meer details over maatregel. te maken (op basis van behoefte Maar omdat voor het weken aan sediment, zout/zoet/brak aangesloten wordt op de water, spoeling etc.). Hierbij is het aanwezige omstandigheden, van belang dat de reeds bestande is dit mogelijk inpasbaar. De garnalenvisserij als uitgangspunt maximale schaal en genomen wordt en aquacultuur in randvoorwaarden moeten een bredere zin gestimuleerd blijken uit onderzoek. Hierbij wordt. wordt uitgegaan dat geen exoten worden geïntroduceerd die inheemse soorten verdringen en dat de natuurlijke omstandigheden gelijk blijven.

N Ecobrononderzoekscentrum om kennis te ontwikkelen hoe de diensten van de zee het beste benut kunnen worden

Onderzoek naar hoe je optimaal kan benutten en verbouwen van mosselen, zeewier en andere biotische diensten.

Een centrum is inpasbaar als Niet in te schatten zonder dit niet ten koste gaat van meer details over maatregel. bijzondere natuurwaarden. Het hangt af wat de locatie van het onderzoekscentrum of wordt dit inpasbaar is in Natura 2000.

A Productverwerkingsin Meer productie en meer dustrie in Stellendam verwerking is noodzakelijk in het gebied evenals omvorming.

Natura 2000: geen wezenlijke Voor lokale economie nieuwe kansen of knelpunten. kansen. Wezenlijke kosten niet in te schatten in deze fase.

Basismaatregelen

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Basismaatregelen

A Aanpassen spuien Haringvlietsluizen op belang en noodzaak ecobronnen productievelden (oesters etc.)

Toelichting

(On)mogelijkheden **

Grove kosten-inschatting

Meer zoet/brak water ten behoeve Natura 2000: onderzoek moet Niet in te schatten zonder van de maximale productie van uitwijzen wat de gevolgen zijn meer details over maatregel. scherpdieren, zeewier, vissen etc. voor aanwezige Zoetwaterschokken zijn slecht natuurwaarden. voor de productie van vis, zeewier etc. Dus de pieken eruit door die Vanuit waterhuishoudkundige dan via andere routes af te perspectief heeft dit gevolgen voeren. Hierdoor wellicht normale voor Zuidwest Nederland. Dat afvoeren iets meer via Haringvliet. vergt een apart bestuurlijk traject op landelijke/regionale schaal.

Optionele maatregelen in deze invalshoek Daarnaast zijn er mogelijke optionele maatregelen die toegevoegd kunnen worden aan deze invalshoek. De tabel hieronder geeft deze weer. Tabel 9 Optionele maatregelen D. Ecobronnen * Optionele maatregelen Toelichting

(On)mogelijkheden **

Grove kosteninschatting

Zilte landbouwvelden

Showcases en productie van aardappelen, wortelen die geschikt zijn op zoute gronden. Wereldwijd toepasbaar. Dit gaat om gronden meer naar het binnenland, niet het strand zelf.

Natura 2000: dit gaat ten koste van natuur. Maar omdat gebruik gemaakt wordt van de natuurlijke bronnen, is dit mogelijk inpasbaar. De maximale schaal en randvoorwaarden moeten blijken uit onderzoek. Hierbij wordt uitgegaan dat geen exoten worden geïntroduceerd die inheemse soorten verdringen en dat de natuurlijke omstandigheden gelijk blijven.

Niet in te schatten zonder meer details over maatregel.

Inzetten op schelpdierbanken

Ten behoeve van schelpdierproductie

Natura 2000: zie zilte landbouw velden.

Niet in te schatten zonder meer details over maatregel.

Transitie van deel zeevisserij naar gecultiveerde visserij

Aanpassing van de vloot kan Natura 2000: hangt samen met noodzakelijk zijn. Deze transitie voorgaande ontwikkelingen. kan mogelijke leiden tot een toename in banen. Desondanks is het van belang om aandacht te besteden aan de reeds bestande gecultiveerde visserij (garnalen) sector door hen mee te nemen in het proces om het potentiële verlies van banen te voorkomen.

Niet in te schatten zonder meer details over maatregel.

Mogelijkheden en onmogelijkheden Deze invalshoek bevat de volgende mogelijkheden en onmogelijkheden met betrekking tot waterveiligheid en de wetgeving van Natura 2000. Onmogelijkheden: • Zoals het hiervoor is aangegeven is het een groot gebied en dicht bij de kust. De dimensionering als aangegeven is mogelijk in conflict met de vereiste voedselgebieden van vogels en zeehonden.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

• Het optreden van zoetwaterschokken kan belemmerend blijken te zijn om de gestelde ambities te realiseren. Mogelijkheden: • Het patch-gewijs toepassen met daartussen ruimte voor vogels. Dat een deel wordt geoogst en een deel blijft staan. Je moet een balans vinden tussen zilte landbouwculturen en aanwezige de natuurwaarden, vooral de vogels. Zeker als aangesloten wordt op aanwezige natuurwaarden is best ruimte te vinden in beschermd natuurgebied. • Dit perspectief is in potentie te combineren met de vorige invalshoek waarin maximaal op natuur wordt ingezet. Mogelijke neveneffecten De effecten van de invalshoek zijn samengevat in Figuur 11, waarbij de blauwe lijn de invalshoek ‘Ecobronnen’ representeert en de oranje lijn de nul-variant. De maatregelen die worden voorgesteld veroorzaken potentieel de volgende neveneffecten: • De testvelden van zeegras en zeewier om de interactie bodemvegetatie en sedimentatie te begrijpen kunnen resulteren in helderder water. Bovendien vormen zeegras en zeewier ook mogelijkheden voor vis (paaiplaatsen, opgroeigebieden). • De visserijsector (in het maritieme cluster) kan hier veel baat bij hebben door verruiming van de sector of andere vormgeving van de sector naar andersoortig productie en verwerking • Het gebied zou van internationaal interessant kunnen worden voor lokale (zilte) kust- en zeeproducten.

• Opschaalbaarheid en pilots op kleine schaal kunnen voor heel Nederland Figuur 11: Invloed maatregelen invalshoek op de zeven hoofdthema’s ten (Waddeneilanden, Zeeland) interessante opzichte van de autonome morfologische voorspelling van 2060 inzichten en nieuwe mogelijkheden bieden met betrekking tot productie en verwerking. • De huidige aantrekkingskracht vanuit recreatie en toerisme en het leefklimaat zou iets kunnen afnemen omdat hier minder ruimte voor zal zijn Mee te nemen elementen voor het start-handelingsperspectief Deze extreme invalshoek heeft een aantal elementen die tijdens de ontwerpsessie met stakeholders en overleggen met bestuurders als interessant zijn genoemd. Het zijn daarmee ideeën die gebruikt zijn bij het ontwikkelen van het starthandelingsperspectief (E: Nieuwe kustlijn – paragraaf 2.6): • De schaal waarop de kweek van zeewier, mosselen en garnalen gedaan wordt verkleinen. Begin kleinschalig met ecobronnen en leg de keuze daarvoor bij lokale ondernemers. • Hoewel de rol van zeegras in de Voordelta beperkt was in het verleden (meer in de Waddenzee en Oosterschelde), is het wel mogelijk om te onderzoeken of zeegras, algen of andere soorten positieve effecten hebben op waterkwaliteit en/of het vasthouden van slib.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

2.6

Nieuwe kustlijn

Het hier gepresenteerde ‘start-handelingsperspectief’ is gebaseerd op de discussies naar aanleiding van de vier extreme invalshoeken. In de voorgaande paragrafen is aangegeven welke aspecten uit die extreme varianten door de discussianten zijn geopperd. Het Arcadis projectteam heeft die samengevoegd tot één beeld, genaamd “de Nieuwe kustlijn”. Dit start-handelingsperspectief is geen eindoordeel en geen integrale afweging van belangen, noch een evenwichtige weergave van voorkeuren en mogelijkheden. “De kracht van de Haringvlietmonding is haar diversiteit. Door het ontwikkelen van een nieuwe kustlijn is er interactie en ruimte voor badgasten, voor watersporters, voor natuurliefhebbers en voor de maritieme sector. Deze dynamische omgeving is in balans met haar unieke natuur- en rustgebieden, die een uitgelezen kans bieden voor ecotoerisme. Er is balans tussen de verschillende belangen in het gebied en er is aandacht voor verbindingen tussen de gebieden”

Figuur 12: Visuele weergave van de Nieuwe kustlijn (Grote weergave in Bijlage D)

De essentie van dit start-handelingsperspectief is dat de verondieping als kans wordt gezien. Het is een beeld dat gefaseerd in de tijd kan ontstaan waarbij de natuur vrij wordt gelaten om de uiteindelijke vorm te bepalen. Toevoeging van menselijke economische activiteiten, zoals deze in de tabel met basismaatregelen staan genoemd, kan dan een verdienmodel opleveren waarmee de minder financieel renderende onderdelen zouden kunnen worden gefinancierd. Hieronder worden een aantal beschrijvingen gegeven van wat in dit plan “zou kunnen”, zonder daarmee een compleet beeld te willen geven. Het laten aanlanden en deels opspuiten van een nieuwe kustlijn met achterliggend strand en duinenrij, vormt de basis voor dit perspectief. Waar de nieuwe waterlijn precies komt te liggen is op voorhand niet te specificeren, maar voor een indruk kan de waterlijn van het huidige Hinderplaat-complex worden aangehouden. De nieuwe kustzone biedt door middel van zonering ruimte voor natuur en mogelijk strandbeleving en watersport.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Het noordelijk gedeelte van de nieuwe kustlijn biedt in beginsel ruimte voor een lagune; in Nederland vaak aangeduid als een slufter. Een lagune is aantrekkelijk voor natuurontwikkeling en natuurbeleving. Figuur 13 laat de lagune zien bij Camperduin en Figuur 14 de Slufter bij Texel. Een slufter is een intergetijdengebied waarvan een deel permanent onder water staat en een deel droogvalt tijdens laagwater. Er ontstaat een levendig systeem met rijke flora en fauna. Daarnaast kan hier het zuidelijke deel van het sluftergebied toegankelijk worden gemaakt via wandelpaden en bijvoorbeeld ten behoeve van excursies met natuurgidsen. Figuur 13 Lagune bij Camperduin in Noord-Holland Een recreatief uitkijkpunt over de hele lagune kan worden aangelegd wat bereikbaar is met bijvoorbeeld een vlonderpad, een schelpenpad, of een ‘blote-voetenpad’ vanaf de ‘oude’ kust. Op de zuidwestelijke punt van het nieuwe gebied staat recreatie centraal. Er is een badstrand met een fenomenaal uitzicht, branding en zand zoals wenselijk is op een badstrand. Het is een plek die niet vanaf de oude kust te belopen is, dus er zal een verplaatsingsmodaliteit moeten worden ontwikkeld om bereikbaarheid te realiseren. De korte dam kan een mooie plek worden als uitkijkpunt of om te sportvissen.

Onderzoek is nodig of de aanleg van een korte strekdam aan de zuidwestelijke punt noodzakelijk is om te veel zandverplaatsing naar het zuiden tegen te houden. De kans is groot dat een strekdam ook positief bijdraagt aan het bevaarbaar houden van de vaargeul. Baggeren blijft naar verwachting echter wel nodig, maar naar verwachting wel minder dan in de autonome situatie. De vaargeul Stellendam – Noordzee blijft voor de maritieme sector bereikbaar en op de benodigde diepte. Net als bij de vier gepresenteerde extreme invalshoeken geldt dat de wetgeving rondom Natura2000 gebieden belemmeringen kan opleveren voor het realiseren van de “Nieuwe kustlijn”. Er moet nader worden onderzocht of deze maatregelen wenselijk en mogelijk zijn binnen de wetgeving. Het gebied is internationaal beschermd wat vraagt om zorgvuldig onderzoek en afwegingen met betrekking tot menselijke ingrepen en wat dit betekent voor het behalen op de instandhoudingsdoelen. Verwezen wordt naar de aandachtspunten die zijn verwoord bij de beantwoording van kennisvraag 4 in hoofdstuk 2.

Voorgestelde maatregelen In Tabel 10 en staan de basismaatregelen die nodig zijn om het beeld in figuur 12 te realiseren. Tabel 11 geeft een overzicht van optionele maatregelen. Voor elke maatregel is aangegeven of het een fysieke maatregel, een beleidsmaatregel of een aanpassing van huidig beheer en uitvoering betreft. Er wordt kort ingegaan op de (on-) mogelijkheden vanuit Natura 2000 en waterveiligheid. De laatste twee kolommen in de tabel geven een voorlopige inschatting van de kosten en een mogelijke eerste stap tot nadere uitwerking. Onderzoek naar aanwezige natuurwaarden is altijd noodzakelijk zodat ontwerpen en aanpassingen aan ontwerpen mogelijk zijn, evenals de manier van uitvoering van maatregelen. Dit heeft tot doel om effecten op beschermde natuurwaarden te voorkomen. Voor wat betreft vergunbaarheid wordt verwezen naar de factoren die relevant zijn om mee te nemen. Tabel 10 Voorgestelde maatregelen Nieuwe kustlijn * Voorgestelde Toelichting en doel (On)mogelijkheden** maatregelen 1N

Opspuiten ten Nieuwe kustlijn op de behoeve van plek waar nu de waterlijn ‘nieuwe kustlijn’ ligt van het Hinderplaatcomplex. Hoeveelheid hiermee gemoeid zand is ongeveer 30 miljoen m3 wat uit zandwingebieden in de Noordzee moet worden gehaald. Doel is om het gebied door gedeeltelijk ingrijpen en

Datum: 7 februari 2022

Natura 2000: Ontwikkeling moet goed ingepast worden, maar zand in het systeem brengen zorgt voor ontwikkelingen van zandplaten en uiteindelijk mogelijk ook duinen. Als gevolg van de dynamiek moeten doelstellingen mogelijk worden aangepast. Als dit niet gebeurt, is sprake van een negatief effect. Leidend hierbij is met name de vraag in hoeverre sprake is van een natuurlijke ontwikkeling.

Grove kosten- Mogelijke eerste stap inschatting Ongeveer 60 miljoen EUR voor grondverzet

Er zijn in detail berekeningen en ontwerpen nodig voor de locatie en de inspanningen voor de nieuwe kustlijn, onderzoek aanwezige natuurwaarden, en de impact op de afwatering van de Haringvliet.

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Voorgestelde maatregelen

Toelichting en doel

(On)mogelijkheden**

Grove kosten- Mogelijke eerste stap inschatting

deels door de natuur zijn gang te laten gaan op de lange termijn aantrekkelijk te houden. 2N

Lagune aanleggen

Aanleggen dam Doel van deze dam is het Natura 2000: dit dient goed ingepast Aanleg 5-10 van 400m lengte zand van de westkust worden, maar de locatie lijkt geen miljoen EUR op Zuid-Westelijk ‘opsluiten’. Dat is nodig knelpunt voor de ontwikkeling van Jaarlijks punt van de omdat een natuurlijke natuurwaarden in het Natura 2000onderhoud nieuwe kustlijn stabiele boog zou gebied. 10% doorlopen tot aan de kust Veiligheid: Dam goed doortrekken tot van Goeree wat hier niet in de achterliggende duinen om mogelijk is (ivm Slijkgat achterloopsheid te voorkomen. Lengte en uitstroming van 300 m nodig om tot voldoende Haringvliet). waterdiepte te komen.

Waarborgen van voldoende waterveiligheid voor de economisch waardevolle objecten

Om een stabiel Natura 2000: Ontwikkeling dient goed sluftergebied te creëren ingepast worden, maar de voorziene met voldoende ontwikkeling kan zorgen voor een komberging (hoeveelheid ontwikkeling van slikken, schorren en water dat op het ritme duinsysteem. Hiervoor moet mogelijk van het getij in- en wel de doelstelling van de Natura uitstroomt) is een 2000-gebieden worden aangepast, oppervlakte van 100 ha omdat ontwikkeling van duinen nu voorzien. Morfologisch meer in op de eilanden is voorzien en gezien is de monding van niet in de Voordelta. een slufter namelijk vaak instabiel: deze zandt dan dicht waardoor er geen water meer in en uit kan stromen. Daarom voldoende grote lagune aanleggen. Het sediment dat vrijkomt om lokaal te verdiepen kan gebruikt worden om het landschap erom heen aan te leggen.

Aanleg 1 miljoen EUR Jaarlijks onderhoud < 10%

Om een stabiele slufter te creëren zijn er berekeningen nodig naar de grootte van de lagune, hoe het stromingsgebied wordt beïnvloed en het sediment zicht verplaatst.

Het al dan niet toevoegen van een ‘opsluitdam aan de zuidkant van de nieuwe kustlijn maakt onderdeel uit van het ontwerp. Eerste stap is een morfologisch onderzoek naar stabiele kustboog, onderwaterprofiel en vervolgens een studie naar de invloed van een dam op eventuele zuidwaartse zandverliezen.

Economisch waardevolle De waterveiligheid van de bestaande Kosten hangen De eerste stap is een objecten hebben een dijkringen worden niet ongunstig erg af van het overstromingsrisico-studie bijpassend beïnvloed. vereiste waarin verschillende opties veiligheidsniveau nodig. Natura 2000: bij aanpassingen van de veiligheidsvan bescherming en Dat kan op verschillende waterkering moet voldoende aandacht niveau de reductie van manieren worden bereikt, worden besteed aan beschermde lengte ervan en overstromingsrisico worden bijvoorbeeld door op natuurwaarden. Met name nieuwe de uitvoering? beschouwd. Overweging is verhoogde grond te objecten in Natura 2000-gebied Kosten zijn al ook om het gebied een bouwen (terp-oplossing) vereisen aandacht. snel enkele exclave (los van bestaande of door het aanleggen tientallen dijkring) of een enclave te van een sluitende, dat wil miljoenen EUR maken (verbonden met zeggen “rond-gaande” voor een te bestaande dijkring) waterkering. De nieuwe beschermen duinen zouden een deel gebied van van die waterkering enkele km2 kunnen vormen, maar ook aan de zuid- en oostkant van het gebied zal een waterkering moeten worden

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Voorgestelde maatregelen

Toelichting en doel

(On)mogelijkheden**

Grove kosten- Mogelijke eerste stap inschatting

gerealiseerd. Het garanderen van een passend veiligheidsniveau hoeft past zodra de objecten worden gerealiseerd. 5N

Voorkomen van Dit betreft niet de Waterveiligheid: De maatregel helpt Aanlegkosten Onderzoek naar geschikte oeverafslag aan eventuele erosie van de ook de instandhouding van de lokale bedragen oeverbeschermingen met de zuidoostzijde westkust (die zou redelijk waterkering en dient daarmee de waarschijnlijk speciale aandacht voor onderhoudsvrij moeten waterveiligheid van het nieuw te enkele tonnen building with nature zijn mede dankzij de creëren gebied tot miljoen oplossingen. strekdam) maar Natura 2000: Gezien de huidige afhankelijk van mogelijke erosie aan de waarden ingepast worden, voorkomt te maken zuidoostkant (in afslag oevers en daarmee het ontwerpkeuzes uitstromingszone van de verdwijnen van huidige natuurwaarden Haringvlietsluizen). bij de Kwade Hoek Afhankelijk van wat er in werkelijkheid gebeurt kan dat door bijvoorbeeld een bestorting, door regelmatige suppleties (werk met werk, dwz lokaal sediment gebruiken) of misschien zelfs door een buildingwith-nature oplossing zoals oester- of mosselbanken.

Garanderen nautische veiligheid middels baggeren vaargeul en communicatie

Er zal sprake blijven van Natura 2000: baggerwerkzaamheden < 1 miljoen noodzakelijk onderhoud in een Natura 2000-gebied vraagt EUR/j aan de vaarweg. altijd om nadere onderbouwing. Daarnaast wordt de nautische veiligheid geborgd door aanpassing waterkaarten, monitoring diepte en breedte en snellere aanpassing vaargeulmarkeringen. Ook communicatie van dieptegegevens en risico’s naar maritieme sector speelt mee.

Korte termijn afspraken over communicatie nautische veiligheid, markering en vaargeuldieptes. Afstemming gemeente GO, maritieme sector en RWS over nautische veiligheidssituatie

Zonering Dit biedt de natuur de Natura 2000: geen knelpunten noordelijk deel rust om een evenwicht te verwacht. van de nieuwe vinden. kustlijn en Brielsche Gat als natuurgebied

Niet bekend

Verplaatsen Nieuwe gebied geeft veel Natura 2000: voor het Hinderplaatrecreatieve mogelijkheden voor complex geldt in de huidige situatie voorzieningen en horeca, een Toegangsbeperkend besluit badstrand(sport-)vissers en (TBB). Voordat activiteiten plaats functie Rockanje badstrand recreatie. kunnen vinden, moet dit besluit

Business Nader onderzoek naar cases moeten draagvlak voor de positief saldo maatregelen en bereidheid opleveren. Een tot samenwerking van deel kan als publiek-private partijen

Datum: 7 februari 2022

Onderzoek naar de potenties en de gewenste inrichting van het gebied. Hoe is de potentie maximaal te benutten, in hoeverre draagt dit bij aan het halen van instandhoudingsdoelstelling en in hoeverre is hier met maatregelen nog in te sturen.

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Voorgestelde maatregelen naar nieuwe verlengde punt of elders langs de kust van Voorne

Educatie en Inzetten op de recreant Natura 2000: Met paden is goed te extensief die op zoek is naar rust zoneren. toerisme en natuur. Door middel zuidelijk deel van van: aanpassen en slikkig verbeteren van de natuurgebied: huidige wandelpaden, wandelpaden, educatieprogramma’s, uitkijkpunten uitkijkpunten en excursies. Informatievoorzieningen kunnen ook een educatieve functie hebben en bijdragen aan een verbeterd begrip voor de natuur in de regio. Een gerichte Geocachexcursie kan ook veel wandelaars trekken.

10N Vlonderpad / wandelpad van Rockanje naar een uitkijkpunt op de verlengde punt van de nieuwe kustlijn

Toelichting en doel

(On)mogelijkheden**

Grove kosten- Mogelijke eerste stap inschatting worden ingetrokken en dat lijkt gezien bijdrage de waarde voor de natuurwaarden in worden gezien het gebied onrealistisch. Als het TBB aan de verdere wel wordt ingetrokken dan zijn gebiedsmogelijk maatregelen nodig om ontwikkeling effecten te beperken of te compenseren (ADC-toets). In de invalshoek is echter sprake van een natuurlijke ontwikkeling en ruimte voor de natuur. Als het mogelijk is om functies te veranderen, dan moeten ontwikkelingen die leiden tot ruimtebeslag en toename verstoring goed ingepast worden, zodat instandhoudingsdoelstellingen gehaald kunnen worden. Met het oog hierop is het belangrijk om goed te zoneren. Verplaatsing of aanleg van nieuwe voorzieningen dient op ongeveer hetzelfde schaalniveau plaats te vinden als de huidige situatie.

Schelpenpad, Natura 2000: Met paden is goed te blotevoetenpad, vlonder zoneren. Overige opties dienen nader op palen over nat bekeken te worden. intergetijdengebied, semidrijvend pad, kabelbaan, diverse mogelijkheden zijn denkbaar.

Niet bekend

Onderzoeken met natuurbeheerders, gemeenten en provincie of dit binnen een regionaal of provinciaal initiatief inpasbaar is.

Aanlegkosten Ideeën en bereidheid bedragen samenwerking met enkele ondernemers en tienduizenden natuurorganisaties ophalen tot enkele tonnen afhankelijk van ontwerpkeuzes

De basismaatregelen Tabel 10 vormen de Nieuwe kustlijn als perspectief. De optionele maatregelen in Tabel 11 kunnen extra’s bieden ten behoeve van natuurontwikkeling, onderzoek, waterkwaliteit of recreatiebehoeften.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Tabel 11 Optionele maatregelen Nieuwe kustlijn * Optionele Toelichting en doel maatregelen

(On)mogelijkheden

Grove kosten- Mogelijke eerste stap inschatting

11N Vismigratierivier Een of twee van de noordelijke Vergt grondige studie om te Enkele Onderzoek naar ervaringen aanleggen kokers van het bestaande voorkomen dat er (te veel) tientallen en specificaties voor de sluizencomplex kunnen gebruikt zout water het Haringvliet miljoenen EUR specifieke soorten worden om een open verbinding indringt. Ook belangrijk om de waarvoor het wenselijk is te maken zodanig ingericht dat er afvoercapaciteit van het dat de vismigratierivier gaat geen zout water permanent de overige sluizencomplex te functioneren. Haringvliet instroomt. Een controleren. vismigratierivier zorgt voor Natura 2000: vismigratierivier mogelijkheden voor vissen om kan bijdragen aan tussen Natura 2000-gebieden te doelstellingen van Natura trekken. 2000-gebied(en). 12N Aanbrengen elementen voor verbetering onderwaterleven

Vaste structuren voor rifvorming Natura 2000: nieuwe Aanlegkosten Onderzoek naar om het onderwaterleven op gang mogelijkheden met betrekking bedragen wenselijkheid te brengen. Dit kan in de vorm tot natuurontwikkeling worden waarschijnlijk toepasbaarheid en van Modular Sealife System verwacht. Hiermee kan enkele tonnen gevolgen van riffen in de (MOSES)2 worden gedaan. Deze ontwikkeling bijdragen aan tot miljoen Voordelta. Onderwerpen techniek bestaat uit betonnen doelstellingen van Natura afhankelijk van van onderzoek zijn onder blokken die aan elkaar worden 2000-gebied(en). te maken andere wat de meerwaarde gekoppeld om zo een kunstmatig Waterveiligheid: De riffen ontwerpkeuzes van riffen is bij de huidige rif te maken. Het rif kan of op land kunnen een optie zijn om knelpunten en hoe snel of in het water in elkaar worden oevererosie aan de riffen onder het zand gezet. Sinds 2019 wordt het zuidoostzijde tegen te gaan. verdwijnen. toegepast in het Haringvliet en Daarmee kan het gunstig zijn worden de resultaten onderzocht. voor de waterveiligheid van De kunstmatige riffen zijn in het het nieuw te ontwikkelen Haringvliet binnen een jaar gebied. bewoond door verschillende vissoorten en macrofauna.3

13B Zonering tbv Er is veel behoefte aan watersport bij de watersportmogelijkheden maar hoek van het aantal locaties in de regio is Maasvlakte 2 en beperkt. Voor nieuwe watersportactiviteiten is het recreatiepunt gebied is geschikt gelegen (dichtbij stedelijk gebied en diversiteit aan watersportmogelijkheden). Watersport trekt diverse bezoekers en toeristen naar het gebied.

Er dient gekeken te worden Niet bekend naar de functie van de Maasvlakte 2 en de ruimte binnen kaders als Natura 2000-doelen en -afspraken. Ook de huidige ontwikkelingen rond windmolens vragen aandacht. Met paden naar de kitesurfgebieden is goed te zoneren. Inpassing lijkt hier vanuit natuur op de meest logische plek te zijn gedaan. Hierbij is het wel belangrijk dat kitesurfers ook in de aangegeven zone blijven.

14N Kleine testvelden Dit kan overwogen worden aan Natura 2000: voor deze voor zeegras, de oostkant van het nieuwe land, ontwikkeling geldt dat deze zeewier, oesters, in de lagune nabij de huidige goed ingepast moet worden. mossels en Groene Punt, richting Verder kan het zijn dat deze algen. Haringvlietdam, of nabij Goeree testvelden met name vogels Overflakkee (buiten de Kwade van het gebied aantrekken. Hoek). Het betreft zeer kleine Het is goed om aan de testvelden. De testvelden kunnen voorkant na te denken over bijdragen aan geschiktheidshoe om te gaan met

2 3

https://www.reefsystems.org/moses, geraadpleegd op 03-11-2021. https://www.reefsystems.org/projects/haringvliet-the-netherlands, geraadpleegd op 03-11-2021.

Datum: 7 februari 2022

Niet bekend

Nader onderzoek naar de interesse van meer watersport, mogelijke meekoppelkansen met lopende initiatieven in de regio.

Afstemming met kennisinstituten en ondernemers in dit veld om dergelijke testvelden te ontwikkelen.

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Optionele maatregelen

Toelichting en doel

(On)mogelijkheden

Grove kosten- Mogelijke eerste stap inschatting

onderzoek productie, vasthouden testvelden als deze een sediment, ondersteuning en aantrekkende werking op de stimulans natuurlijke ontwikkeling kwalificerende vogels van de en verbetering waterkwaliteitsNatura 2000-gebieden. mogelijkheden. * (N) Nieuwe technische ingreep, (B) beleidsmatige ingreep of (A) aanpassing beheer en uitvoering huidige activiteiten. ** Voor alle maatregelen waarbij het effect op de natuur gecompenseerd moet worden is uitvoering van een ADC-toets noodzakelijk en voor alle werkzaamheden die in Natura 2000-gebieden plaatsvinden, geldt dat op voorhand niet aan te geven is of een activiteit vergunbaar is.

Fasering in ontwikkelingen Dit perspectief kan gefaseerd ontstaan waarbij de natuur de uiteindelijke vorm zal gaan bepalen. In het kader van fasering is het voor Natura 2000 belangrijk dat de instandhoudingsdoelstellingen worden gehaald of dat er zicht op is dat deze gehaald gaan worden en dat het halen van de compensatiedoelen niet belemmerd wordt. Daarna kan er gedacht worden aan nieuwe initiatieven, zoals economische of recreatieve activiteiten, binnen de begrenzing van Natura 2000-gebied. Monitoring van de instandhoudingsdoelen vindt vooraf en in elke fase plaats. Het is essentieel dat gesprekken over haalbaarheid en wenselijkheid voorafgaan aan de verdere ontwikkeling. De fasering kan starten met het creëren van een morfologische basis en deze enkele jaren ruimte te geven aan natuur. Figuur 14 Ter Inspiratie: luchtfoto van de slufter op Texel Uitgangspunt voor de morfologische basis is dat deze past bij de instandhoudingsdoelstellingen voor de Natura 2000-gebieden. Deze eerste fase, de morfologische basis van de nieuwe kustlijn waarin natuur tijd en ruimte krijgt en een lagune kan ontstaan, zou zich kunnen richten op het gebied van de Brielsche Gatdam tot de nieuwe kustlijn met lagune.

Het uiteindelijke resultaat is in ieder geval een situatie waar een natuurlijke ontwikkeling is geweest die aansloot bij de abiotische omstandigheden die met de morfologische basis zijn neergelegd. Het is vervolgens weer van belang om na te gaan of de instandhoudingsdoelstellingen worden gehaald of dat dat niet mogelijk is. In het eerste geval is er ruimte voor ontwikkelingen, in het tweede geval moet dat juridisch verantwoord worden en dient het gesprek over het halen van de instandhoudingsdoelstellingen worden aangegaan. Vanwege het huidige abstractieniveau van de ontwikkelingen en maatregelen is dat in deze studie niet nader bekeken. Een volgende fase biedt kansen voor ontwikkeling van natuureducatie en natuurgericht genieten door bijvoorbeeld vlonderpaden en uitkijkpunten over de lagune, wanneer en indien er zicht is op het halen van instandhoudingsdoelstellingen (in welke vorm dan ook). Deze ingrepen moeten zo ingericht en ontworpen worden dat ze zo min mogelijk verstorend zijn voor de natuurwaarden. Hierna kan bekeken worden of er op bepaalde plekken strandrecreatie ontwikkeld kan worden, bijvoorbeeld op de dynamische zuidwestpunt van de Nieuwe kustlijn. Hoe deze strandrecreatie in detail vormgegeven is later nader te bepalen. Terwijl de kustboog zich heeft gevormd kunnen strand-recreatieve voorzieningen worden gerealiseerd.

Wanneer dat precies veilig kan hangt onder andere af van de hoeveelheid extra zand die aan het systeem wordt toegevoegd. Als dat veel ineens is (tientallen miljoenen m3 bij aanvang), dan kan vermoedelijk al na enkele jaren strandrecreatie worden gefaciliteerd. Wordt er weinig zand toegevoegd (enkele miljoenen m 3), dan kan het tientallen jaren duren voordat er intensieve strandrecreatie mogelijk wordt. Zodra de nieuwe kustlijn zijn beoogde belijning heeft en er sprake is van een voorspelbaar morfologische dynamiek van het gebied, kan tenslotte overwogen worden om bebouwing in daartoe toegewezen locaties toe te staan. Bijvoorbeeld in het zuidwestelijk deel van het nieuwe land. Ook

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

hier geldt dat als er veel zand bij aanvang wordt geplaatst, dat dan vermoedelijk al binnen 5 – 10 jaar tot dergelijke bebouwing kan worden overgegaan. Nieuwe natuurlijke ontwikkelingen of economische ontwikkelingen zijn mogelijk op het moment dat meer natuurwaarden aanwezig zijn dan nodig voor de instandhoudingsdoelstellingen. Aandachtspunt hierbij is ook de benodigde ruimte om natuurlijke fluctuaties en/of eventuele tijdelijke teruggang in andere natuurgebieden op te kunnen vangen in de Voordelta. Door adaptief te ontwikkelen kunnen er op basis van kennis van het gebied op dat moment, keuzes gemaakt worden voor de komende 10-20 jaar. Beoordeling en onderbouwing Om de Nieuwe kustlijn en de voorgestelde maatregelen te kunnen beoordelen is het belangrijk om het starthandelingsperspectief naast de effecten, de ambities van de coalitie en de verschillende sectorale belangen te leggen. Invloed op de geschetste effecten van de nul-variant ‘Niets doen’ heeft ook gevolgen voor de toekomst van het gebied. De gevolgen, of de effecten van deze nul-variant zijn gebruikt als referentie om de meerwaarde (en soms “minderwaarde”) van de extreme invalshoeken te beschrijven. Hieronder wordt dit gedaan voor het start-handelingsperspectief “Nieuwe kustlijn”. Daarbij worden geen “gewichten” of “wegingen” toegekend aan de verschillende invloeden.

Afhankelijk van specifieke belangen of voorkeuren zal in werkelijkheid sprake zijn van belangrijke of minder belangrijke invloeden. Om zo neutraal mogelijk te blijven wordt daar geen oordeel of mening over gegeven. Tabel 12 vat samen hoe de “Nieuwe kustlijn” uitpakt op de negatieve effecten van de nul-variant. Deze negatieve effecten van de nul-variant staan beschreven bij de beantwoording van vraag 1 in paragraaf 1.1. Tabel 12 Beïnvloeding Nieuwe kustlijn op negatieve effecten van huidige autonome morfologische ontwikkeling naar 2060 nr Negatieve effecten nul-variant Beïnvloeding door Nieuwe kustlijn [1]

Geul voor Groene Punt kan waterveiligheid ondermijnen

[2]

Minder ‘dynamische strandbeleving’ kust Voorne

[3]

Het start-handelingsperspectief maakt de kust en natuurgebieden aantrekkelijker voor Daling totaal aantal bezoekers bezoekers. Maar de verwachting is wel dat op de korte termijn, zonder aanleg van het nieuwe badstrand het aantal bezoekers eerst nog wat kan dalen.

[4] & [5] & [6]

Afname van veiligheid voor zwemmers

Geulvorming ter hoogte van de Groene Punt is niet meer mogelijk. De dynamische strandbeleving verplaatst zich naar de nieuw gecreëerde kustlijn. Omdat die nieuwe kustlijn langer is dan de oude kustlijn en bovendien open ligt ten opzichte van binnenkomende golven, is er per saldo meer dynamische strandbeleving dan in de periode voorafgaand aan de grootschalige sedimentatie in het gebied (de situatie van ruwweg meer dan 30 jaar geleden)

Het is niet uit te sluiten dat de zwemveiligheid gedurende de aanleg- of ontstaansfase niet beter wordt. Ook in de nieuwe situatie en het proces daarnaartoe zullen er gebieden zijn waar de stromingen tijdelijk gevaarlijk zijn. Zonering van zwemlocaties is dan noodzakelijk.

Er kan in het uiteindelijke ontwerp en keuzes ten aanzien van beheer en onderhoud, gestuurd worden op voldoende doorstroming van het water, waardoor in beginsel de waterkwaliteit van de (oude) stranden goed blijft.

[7]

Afname waterkwaliteit kust van Voorne

[8]

De voorgestelde strekdam aan het zuidelijk uiteinde van het nieuwe strandbeperkt het Grotere baggerinspanning en zandtransport richting vaargeul. De verwachting is dat er daardoor minder kuubs sediment budget nodig om vaargeul op in de vaargeul worden afgezet vanuit het noorden waardoor ook het vaargeulonderhoud afgesproken diepte te houden minder wordt of minder toeneemt.

[9]

Veiligheidsrisico’s vaargeul

Plotselinge verondieping tegengaan door anders baggeren te onderzoeken: banken langs de noordrand weg te graven en de geulhellingen flauwer te maken (en te onderhouden). Gevaarlijke grondzeeën bij noordwesterwind tegengaan door vooroever van Hinderplaatcomplex te verdiepen/versteilen. Te overwegen valt voorts om te kijken naar prestatiegerichte contractvorming, of de inzet van niet eerder toegepaste baggermethoden zoals bodemberoering tijdens eb en hoge spuidebieten (alles eerst nader te onderzoeken).

[10]

Afname permanent overstroomde habitattypen

In de Nieuwe kustlijn wordt de afname van permanent overstroomde habitattypen niet tegengegaan. Hoewel wel baggerwerkzaamheden plaatsvinden, is meer land dan in de

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Negatieve effecten nul-variant Beïnvloeding door Nieuwe kustlijn huidige situatie voorzien. Dergelijke ontwikkelingen zijn pas mogelijk op het moment dat instandhoudingsdoelstellingen worden gehaald of te halen zijn. De overgangen van land naar water worden uitgebreid en dat is positief. Bovendien wordt de natuurlijke ontwikkeling van het gebied gestimuleerd via de lagune, vismigratierivier en maatregelen voor het onderwaterleven, waarbij ook aangesloten wordt op de huidige natuurwaarden.

Gevolgen voor zeehonden en [11] rustplaats vogels door aanlanding zandplaat

In de Nieuwe kustlijn zijn geen concrete handelingen opgenomen om geïsoleerde ligplaatsen te behouden. Mogelijk dat in de rustige delen van het gebied nog mogelijkheden zijn, maar geïsoleerde zandplaten zijn het meest geschikt en die komen in deze invalshoek juist minder voor. Het is noodzakelijk voor het halen van de instandhoudingsdoelstellingen dat geïsoleerde rustplaatsen voor zeehonden en vogels beschikbaar blijven, dus dit vergt aandacht. Als het hier een natuurlijke ontwikkeling betreft, dan is het noodzakelijk om in gesprek te gaan over de instandhoudingsdoelstellingen en/of maatregelen te nemen om rustplaatsen blijvend te garanderen.

De mate waarin de overige effecten (dat wil zeggen neutraal of positief – zie paragraaf 1.1) door “Nieuwe kustlijn” worden beïnvloed staat in Tabel 13. Tabel 13 Beïnvloeding Nieuwe kustlijn op overige effecten van huidige autonome morfologische ontwikkeling naar 2060 Overige effecten Beïnvloeding door Nieuwe kustlijn Geen versterkingsopgave van waterkering bij aangroei kust Goerree-Overflakkee

De Nieuwe Kustlijn volgt deze ontwikkeling. Maatregelen gericht op de kustveiligheid van Goerree-Overflakkee zijn ook nu niet noodzakelijk.

Breder strand bij kust van Voorne door ‘uitsmeren’ van ontstane strandvlakte bij Groene Punt

In de Nieuwe kustlijn krijgt de kust van Voorne een volledig nieuwe kustlijn met veel ruimte voor strand en duin. Dit zal de veiligheid van de oude kustlijn ten goede komen.

Geen nieuwe versterkingsopgave van de duinwaterkeringen bij andere kustvakken door aangroei

Maatregelen gericht op de waterveiligheid van de huidige dijkringen zijn niet noodzakelijk. Wel moet voor sommige nieuw te ontwikkelen gebieden een minimale waterveiligheid worden gegarandeerd.

Toename natuurbeleving door Ook bij Nieuwe Kustlijn kunnen gebieden aantrekkelijk worden gemaakt voor uitbreiding natuurwaarden Voornes natuurbezoekers door maatregelen die inzetten op extensief toerisme door middel van Duin wandelpaden, uitkijkpunten en gerichte excursies. Dagelijks en periodiek Deze ontwikkeling zou wat kunnen afnemen in de Nieuwe kustlijn, afhankelijk van de overstroomde habitattypen uiteindelijk gekozen hypsometrie en morfologische ontwikkeling van de lagune. Dit is een (zandbanken) zullen in oppervlakte belangrijk aandachtspunt in de fasering en ontwikkeling. groeien Ontstaan nieuwe duinen en duinvalleien en bestaande duinen ontwikkelen zich tot duingraslanden door aanlanding

Het potentieel totale oppervlakte voor nieuwe duinen en duin-gerelateerde natuur is groter dan in de nul-variant. Hoewel natuurwaarden zich pas na vele jaren of soms zelfs decennia aandienen, geeft dit in potentie nog meer mogelijkheden.

Eventuele duinvalleien te verwachten bij de Kwade Hoek en duinen van Goeree.

Er zijn geen concrete maatregelen in de Nieuwe kustlijn die betrekking hebben op de Kwade Hoek en de duinen van Goeree.

Extra mogelijkheden voor broedvogels en niet-broedvogels die foerageren op de land-water overgangen in de Voordelta

In het start-handelingsperspectief is recreatie op verschillende plaatsen voorzien. Dit maakt dat vogels niet overal gebruik kunnen maken van landwaterovergangen. Of het totale oppervlakte intergetijdengebied afneemt ten opzichte van de nul-variant hangt af van de ontwikkeling van de lagune en van het gebied aan de oostzijde van het eiland waar veel mogelijkheden zijn voor temporeel brakke intergetijdenzones.

Kustlijnzorg blijft van belang

Kustlijnzorg blijft ook nu belangrijk. Naast de onderhoudsbehoefte van de westkop van Goeree komt er een extra onderhoudsbehoefte van de nieuwe kustlijn zelf. Omdat deze in het verlengde ligt van de zuidkust van MV2 ligt het voor de hand dit laatste te combineren met de onderhoudsbehoefte van de MV2 zuidkust in de nul-variant.

Cultuurbeleving van culturele en erfgoed gerelateerde attracties nauwelijks beïnvloed

Datum: 7 februari 2022

In de Nieuwe kustlijn zijn geen concrete handelingen opgenomen om de cultuurbeleving van culturele of erfgoed gerelateerde attracties te beïnvloeden. De beïnvloeding van het

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Overige effecten

Beïnvloeding door Nieuwe kustlijn genoemde effect is dus gering. Het is mogelijk dat de nieuwe bezoekers van de kust hun bezoek combineren met culturele activiteiten op Goeree-Overflakkee of Voorne-Putten.

Geen effecten verwacht op vismigratie

De verwachting is dat door de aanleg van optionele maatregelen als ‘vismigratierivier’ en kunstmatige riffen, er een positieve beïnvloeding van dit effect mogelijk is. Gegeven de summiere uitwerking op dit vlak is hier echter niet veel over te concluderen.

Geen wezenlijke verandering in kustbeheer

Voor het oude land blijft dit onverlet. Voor het nieuwe land zal nagedacht moeten worden welk type beheer waar en wanneer het best bijdraagt aan de nieuw te formuleren ruimtelijke ambities.

Geen nieuwe typen natuurwaarden

De Nieuwe kustlijn heeft geen invloed op de ontwikkeling van het soort natuurwaarden. Ook zijn er geen nieuwe typen natuurwaarden voorzien in het perspectief.

De Nieuwe kustlijn versus ambities van coalitie Een inschatting van de effecten van Nieuwe kustlijn op de eerder gebruikte thema’s uit het onderzoek, zijn samengevat in Figuur 15. De blauwe lijn geeft de verwachting in 2060 weer voor Nieuwe kustlijn, terwijl de oranje lijn dit doet voor de nul-variant. Globaal is de verwachting dat de thema’s maritieme cluster, natuur en waterveiligheid gelijk blijven. Weliswaar verandert er veel voor de verschillende onderwerpen van Natuur, maar per saldo hoeft dat niet tot een verslechtering van de nul-situatie te zorgen. Het verbeteren en benutten van de nieuwe kansen kan natuurlijk ook als ontwerp-randvoorwaarde worden gebruikt. Bij het maritieme cluster is de kans dat de baggerinspanningen afnemen maar daar is nog onvoldoende over te zeggen dus vooralsnog blijft dit in ieder geval gelijk aan de autonome voorspelling. Er zal veel aandacht zijn voor waterkwaliteit waardoor dit naar verwachting iets beter kan worden, evenals het leefklimaat door nieuwe werkgelegenheid. Recreatie, toerisme en de bekendheid van het gebied zullen naar verwachting stevig verbeteren ten opzichte van de nulvariant.

Figuur 15 Effecten maatregelen Nieuwe kustlijn op nulvariant

De vraag rijst of en in welke mate dit bijdraagt aan de ambities van de Coalitiepartners. De ambitiedoelen van de coalitie met de verwachte effecten van Nieuwe kustlijn hierop, staan weergegeven in onderstaande tabel.

Tabel 14 Ambitie coalitie versus de Nieuwe kustlijn Ambitiedoelen van de coalitie Effecten van de Nieuwe kustlijn De internationale waarde van de natuur heeft veel aandacht gekregen bij de ontwikkeling van het start-handelingsperspectief. Er wordt gestreefd naar behoud of toename van natuurwaarden in deze delta. De kleine testvelden van onder De natuurwaarden in de Voordelta, meer zeegras en zeewier om de interactie bodemvegetatie en sedimentatie te Voornes Duin en Kwade Hoek blijven begrijpen kunnen resulteren in helderder water. Bovendien vormen zeegras en hoog en internationaal van betekenis zeewier ook mogelijkheden voor vis als paaiplaatsen en opgroeigebieden. Het met condities die passend zijn voor de gebied krijgt enorme internationale potentie met betrekking tot onderzoek door de delta en bijbehorende duingebieden. ligging in Natura 2000 naast een groot Havengebied en de bijzondere combinaties van natuurlijke en harde ingrepen die unieke kansen biedt voor verdere natuurontwikkeling, boven en onderwater. Een deltashowcase voor de rest van de wereld. Het perspectief is nog te abstract om te kunnen aangeven of

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Ambitiedoelen van de coalitie

Effecten van de Nieuwe kustlijn en hoe het bijdraagt aan Natura2000 doelen. Eventueel worden de doelen aangepast om beter bij de natuurlijke ontwikkeling in het gebied aan te sluiten.

De natuurlijke en kunstmatige processen worden benut voor het behoud van de waterveiligheid en onder andere voor verstuiving

Langs de nieuwe kustlijn en met name langs het deel vanaf de Slufter tot aan waar de economische belangen zouden kunnen spelen, is het mogelijk om dynamisch duinbeheer toe te passen. Dit heeft niet per se een formele relatie met de waterveiligheid.

De regio blijft recreatief-toeristisch aantrekkelijk, met het kustgebied als dragende factor. De havens op het Haringvliet en in het bijzonder die van Stellendam en Hellevoetsluis blijven vanaf zee bereikbaar.

De aantrekkelijkheid van het kustgebied en de bereikbaarheid van Stellendam en Hellevoetsluis blijven gewaarborgd.

De regio blijft een aantrekkelijk woon-, werk- en recreatiegebied met het kustgebied als dragende factor;

Door de nieuwe ontwikkelingen kunnen er zelfs nieuwe vormen van recreatie en werkgelegenheid ontstaan die weer nieuwe groepen inwoners en bezoekerskunnen trekken. Denk aan bodem- en natuuronderzoek, testvelden, samenwerking met universiteiten en onderzoeksinstellingen.

De bekendheid van het studiegebied als onderdeel van NL-Delta wordt vergroot bij inwoners en stakeholders. Daarbij is er specifieke aandacht voor het vergroten van de bekendheid en de beleefbaarheid van de natuurwaarden in de Voordelta en de duingebieden Voorne en Goeree-Overflakkee.

Dit is volledig opgenomen in het start-handelingsperspectief. De bijzondere ontwikkeling Nieuwe kustlijn kan internationale bekendheid geven in het segment van Maasvlakte 2 en de zandmotor. De bijzondere ligging midden in industrie, haven en internationale natuurwaarden is bij uitstek geschikt voor educatie en beleving door dat gericht uit te bouwen in samenhang met de nieuwe ruimtelijke en morfologische ontwikkelingen in de Haringvlietmonding. Er ontstaat een balans tussen recreatie- en natuurmogelijkheden ten opzichte van de voorspelling naar 2060. Het ‘onderdeel van NL-Delta’ is in deze niet direct meegenomen.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Sectorale kijk op Nieuwe kustlijn De vraag rijst hoe Nieuwe kustlijn bijdraagt aan bepaalde sectoren en organisaties. Wie heeft er baat bij en wie niet? In deze paragraaf worden hier enkele beschouwingen aan gewijd. Daarbij worden eventuele zwaktes / nadelen en sterktes / voordelen als zodanig beschouwd, dus niet ten opzicht van de nul-variant. Recreatie en toerisme Vanuit de recreatie- en toerismesector zijn natuur-, cultuur-, badstrand- en waterbeleving de vier voornaamste redenen voor bezoekers om naar de Haringvlietmonding te komen. De belanghebbenden zijn ondernemers (zowel aanbieders van overnachtingmogelijkheden als recreatieve ondernemers), eigenaren en personeel van onder andere horecagelegenheden en watersportverenigingen. Naast economische waarde draagt recreatie ook bij aan de vrijetijdsbeleving en leefbaarheid, waardoor deze sector ook belangrijk is voor de bewoners. Binnen de Nieuwe kustlijn blijven de verschillende belevingen mogelijk door de badstrandervaring te verplaatsen naar een nieuwe geschikte locatie, de verdere ontwikkelingen van kitesurflocaties te stimuleren en in te zetten op extensief toerisme door wandelpaden, vlonders, uitkijkhutten en excursies. Natuureducatie gaat meer bieden voor toerisme, juist door de nieuwe ontwikkelingen in het gebied.

Verplaatsing en ontwikkeling van de recreatieve locaties vraagt om samenwerking tussen private en publieke partijen in het gebied of zelfs daarbuiten. Door het ruimtebeslag en toename van de verstoring van de natuur is duidelijke zonering en inpassing belangrijk om de Natura 2000 waarden te waarborgen. De verschillende zwaktes, sterktes, kansen en bedreigingen van de Nieuwe kustlijn voor de recreatie- en toerismesector staan in Figuur 16.

Figuur 16: SWOT-analyse voor recreatie en toerisme

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Maritieme cluster De maritieme sector bestaat uit de recreatievaart, visserij, scheepswerven en de visafslagen. Binnen dit belangenveld is de nautische veiligheid en het behoud van de vaargeul in profiel en traject van groot belang. De diepte van het Slijkgat is wat minder cruciaal voor de recreatievaart, maar in zwaar weer kunnen gevaarlijke situaties optreden door deining. Het belang van de maritieme sector wordt mede benadrukt door hun economische omvang. De visserijsector biedt vele arbeidsplaatsen in Stellendam, waarbij de visafslagen en scheepswerven miljoenen omzet maken per jaar. Daarnaast geven recreatievaarders het merendeel van hun dagbesteding uit aan horeca, boodschappen en winkels in het gebied. Een toename in baggerinspanningen en kosten wordt verwacht op basis van de autonome morfologische ontwikkelingen richting 2060. De verwachting is dat de voorgestelde nieuwe kustlijn middels de nieuwe dam zandverplaatsing vermindert richting het Slijkgat. Er zijn ook mogelijkheden om te kijken naar gecultiveerde visserij of andere vormen van aquacultuur. De Nieuwe kustlijn stelt testvelden voor om hier alvast ‘van te proeven’. De verschillende zwaktes, sterktes, kansen en bedreigingen van het start-handelingsperspectief voor de maritieme sector staan in Figuur 17.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11449557/1