Jaarstukken 2022 gemeente Weststellingwerf.pdf
Tekst van het document
Ook verantwoorden we ze in de Sisa-verantwoording verderop in deze jaarrekening. Treasury Op het taakveld treasury staan alle rentelasten en rentebaten. De rentelasten worden vervolgens toegerekend aan de overige taakvelden. Deze manier van rentetoerekening is op grond van de voorschriften verplicht gesteld. Het saldo tussen de rente die is toegerekend aan de taakvelden en de werkelijk te betalen rente blijft op dit taakveld staan. Ook staan op dit taakveld de ontvangen dividenduitkeringen. Onze liquiditeitspositie is positief, dat houdt in dat wij onze overtollige middelen bij de Schatkist hadden staan. Vanwege de negatieve marktrente was er geen aanleiding om onze overtollige middelen in de markt uit te zetten. Het Rijk garandeerde ons namelijk een vergoeding van minimaal 0%.
Doelstellingen P&C cyclus balans in schuldenlast, woonlast, investeringen Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? We hebben voldaan aan de voorwaarden van onze toezichthouder voor een structureel sluitende meerjarenbegroting. Daarmee is het genoemde resultaat behaald. We hebben de tarieven voor de woonlasten en gemeentelijke heffingen de inflatie laten volgen, met uitzondering van afval en riool. De tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing pasten we aan om de stijgende kosten te dekken. 74
Maatregelen Sturen via de reguliere P&C cyclus De P&C cyclus bestond in 2022 uit een begroting, een voorjaarnota gecombineerd met een meerjarenperspectief, een najaarsnota en nu de jaarrekening. Wij hebben via de P&C cyclus sturing gegeven aan de doelen. De balans in schuldenlast, woonlast en investeringen vormde daarin een continu kader. Ook werkten we via onze organisatieontwikkeling aan de verbetering van de interne beheersing.
Toelichting De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen. Exploitatie
Rekening 2022 Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten
762
1.497
648
736
Baten
64.868
62.405
56.975
-2.464
Saldo van lasten en baten
-56.327
3.199
-64.106
-60.907
Onttrekking reserves
6.748
7.106
Storting reserves
8.414
8.414
Saldo van mutatie reserves
-1.667
-1.308
Resultaat
-65.773
-62.215
359 359 -56.327
3.558
75
Overhead, Vennootschapsbelasting en Overige baten en lasten
76
Overzicht kosten overhead Overhead kosten De definitie van overhead uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten die gericht zijn op de externe klant vallen hier dus niet onder maar zijn in de betreffende taakvelden opgenomen. De bedrijfskosten die dus gerekend worden tot de overhead zijn:
Personele kosten (alleen leidinggevenden en interne afdelingen)
Huisvesting
ICT
Communicatie
Overige bedrijfsvoeringskosten.
De toelichting op de cijfers staat in het onderdeel jaarrekening, toelichting op de cijfers per programma Exploitatie
Rekening 2022
Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten
16.918
17.243
16.520
325
0.4 Overhead
16.918
17.243
16.520
325
Baten
-7.137
-6.910
-6.318
227
0.4 Overhead
-7.137
-6.910
-6.318
227
Resultaat
9.782
10.334
10.203
552
77
Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is er de Wet belastingplicht overheidsondernemingen. Dit houdt in dat gemeenten Vennootschapsbelasting (Vpb) moeten betalen op het moment dat ze activiteiten uitvoeren waarvoor ze aangemerkt worden als ondernemer. Zie ook het onderdeel toelichting op de baten en lasten, onderdeel Vennootschapsbelasting.
Rijlabels
Rekening 2022
Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten 0.9 Vennootschapsbelasting
0
0
0
0
Eindtotaal
78
Overige baten en lasten Onvoorziene uitgaven Het taakveld 'Overige baten en lasten' is hier verantwoord. De post onvoorziene uitgaven maakt deel uit van dit taakveld. Stelpost algemene risicobeheersing Beschikking over deze stelpost van € 250.000 kan alleen via een raadsbesluit en is uitsluitend bedoeld ter dekking van structurele risico’s die op enig moment werkelijkheid worden. Stelpost niet voorziene uitgaven De post voor onvoorziene incidentele uitgaven bedraagt ieder jaar € 30.000. Deze post is bedoeld als buffer voor incidentele tegenvallers. Stelpost indexatie Vanwege de enorme stijging van de indexatiecijfers raamden we bij de voorjaarsnota 2022 een stelpost van € 1,0 miljoen in 2022 om eventuele incidentele tegenvallers op te vangen.
De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, overige baten en lasten. Exploitaite
Rekening 2022
Actuele begroting 2022
Primitieve begroting 2022
Verschil begroot - werkelijk
Lasten
-
824
280
824
0.8B Overige baten en lasten
-
824
280
824
824
280
824
Resultaat
79
Paragrafen
80
Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Lokale heffingen Portefeuillehouder
Hoen
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Inleiding De lokale heffingen worden onderverdeeld in belastingen en rechten. Belastingen De opbrengsten van belastingen vallen onder de algemene middelen en kunnen vrij besteed worden. In onze gemeente geldt dit voor de onroerende-zaakbelastingen (OZB), forensenbelasting, (water-)toeristenbelasting en reclamebelasting. Rechten Dit zijn vergoedingen voor concrete prestaties, die door de gemeente worden geleverd. Deze opbrengsten zijn niet vrij besteedbaar. In onze gemeente geldt dit voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de leges burgerzaken. Bij de afvalstoffen- en rioolheffing is het uitgangspunt dat er kostendekkende tarieven zijn. De tarieven worden opgenomen in verordeningen, die de gemeenteraad vast stelt. Voor de tarieven in 2022 is dit gedaan in de raadsvergadering van 8 november 2021. Voor de heffing van de OZB en de forensenbelasting is jaarlijks een waardering van de onroerende zaken (WOZ waarden) nodig.
Tarievenbeleid 2022 Het uitgangspunt voor 2022 was om de woonlasten voor onze inwoners stabiel te houden. Voor 2022 zijn de belangrijkste heffingen met 1,5% inflatiecorrectie verhoogd, met uitzondering van de riool- en afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is in 2022 niet verhoogd in afwachting van diftar. Dit is ook terug te zien in het provinciale overzicht van de lokale heffingen. De rioolheffing is in lijn gebracht met het nieuwe GRP (2021 - 2025). Zowel voor eenpersoons- als meerpersoonshuishoudens is de totale woonlastendruk ten opzichte van 2021 gestegen. Zo ging de totale woonlast voor meerpersoonshuishoudens in onze gemeente van € 749 in 2021 naar € 796 in 2022. Dit is een meer dan trendmatige stijging van de woonlasten, maar helaas onoverkomelijk gezien de landelijke ontwikkelingen. De gemeentelijke woonlasten in Weststellingwerf liggen echter nog wel ruim onder het landelijk gemiddelde van € 904 over 2022. Ook wanneer we de woonlasten in onze gemeente vergelijken met de andere 17 gemeenten in onze provincie dan zien we dat we met een vierde plek in de ranking goed scoren.
81
Tabel opbrengst belangrijkste heffingen x € 1.000 Lokale heffingen Onroerende-zaakbelastingen
Rekening 2021
Rekening 2022
Actuele begroting
Primitieve begroting
Verschil begroot werkelijk
4.992
4.870
4.931
4.931
-61
Forensenbelasting
46
41
50
50
-10
Toeristenbelasting
178
185
150
150
35
Precariobelasting
2.373
Reclamebelasting
68
100
96
96
3
Afvalstoffenheffing
2.988
3.003
2.951
2.951
52
Rioolheffing
2.067
2.186
2.139
2.139
46
Marktgelden
14
16
21
21
-5
Leges burgerzaken
294
325
236
236
89
1.148
703
625
600
78
Leges omgevingsvergunningen (WABO) Begraafplaatsen Eindtotaal
142
139
140
140
-1
14.309
11.567
11.340
11.315
227
Totaalopbrengst van de belangrijkste heffingen Onroerende-zaakbelastingen OZB Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Ieder jaar taxeert de gemeente alle onroerende zaken binnen de gemeente. De WOZ-waarden van woningen zijn in onze gemeente gemiddeld met 8,6% gestegen in 2022 (bron CBS). De WOZ-waarde is niet alleen de grondslag voor de OZB en de forensenbelasting, het wordt ook gebruikt voor belastingen van het rijk en het waterschap. De aanslagen in 2022 zijn gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2021. Bij het opstellen van de begroting, bepalen we met het op dat moment bekende bedrag van de WOZ-waarden, het OZB-tarief. Daarna zijn er nog tal van gebeurtenissen die van invloed zijn op de definitieve WOZ-waarden per peildatum, daardoor kan de opbrengst afwijken van de begroting. Bezwaar en beroep Over het belastingjaar 2022 zijn in totaal 272 bezwaarschriften ontvangen op basis van de Wet waardering onroerende zaken (wet WOZ). Dat is ongeveer 2,3% van het aantal opgelegde aanslagen onroerende-zaakbelasting. De voornaamste redenen van bezwaar zijn de stijging van de waarde ten opzichte van de vorige peildatum en de no-cure-no-pay bureaus hanteren voor meerdere woningen dezelfde motivatie, namelijk gedateerde keuken en sanitair. Van het aantal ontvangen bezwaarschriften hebben we afgerond 49,6% gegrond verklaard.
Over het belastingjaar 2022 zijn tot nu toe 7 beroepszaken ingediend. De opbrengst De verwachte opbrengst OZB over 2022 was afgerond € 4,9 miljoen. De werkelijke opbrengst is afgerond ook €4,9 miljoen. Forensenbelasting Voor deze belasting wordt - net als bij de OZB - als grondslag de WOZ-waarde gehanteerd. De werkelijke opbrengst van € 41.000 valt lager uit dan onze raming van € 50.000.
82
Toeristenbelasting De heffingsmaatstaf van deze belasting is de vergoeding die is verschuldigd voor de overnachting. Voor 2022 is het tarief net als de afgelopen jaren 4% van de logiesomzet. In de begroting 2022 hadden we een opbrengst geraamd van €150.000. Over het belastingjaar 2021 hebben we een meeropbrengst van € 35.000. De definitieve logiesomzet over 2021 is dus hoger dan we in eerste instantie verwachtten. De definitieve afrekening volgt zoals gebruikelijk een jaar later (de afrekening van 2022 volgt in 2023). Voor het belastingjaar 2022 is de verwachting dat we uitkomen op de raming van € 150.000. Reclamebelasting Reclamebelasting wordt geheven voor openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. We kennen deze belasting sinds 2016, waarvan de opbrengst ten goede komt aan het ondernemersfonds. Uit dit fonds worden activiteiten voor en door ondernemers en haar bezoekers in Wolvega betaald. De daadwerkelijke opbrengsten liggen in 2022 € 3.000 hoger dan begroot. Afvalstoffenheffing Het uitgangspunt is dat de kosten van afvalinzameling en -verwerking voor 100% worden opgevangen uit de opbrengst afvalstoffenheffing. Aan het begin van 2022 gingen we er vanuit dat de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing 96% zou zijn. De werkelijke kostendekkendheid (105%) is hoger dan de begrootte kostendekkendheid (96%). De opbrengsten liggen hoger dan vooraf verwacht.
Het daadwerkelijke bedrag wat wordt toegevoegd aan de reserve is € 145.000. Dit is inclusief de extra dividend- / winstuitkering (€ 60.000) van Omrin (Najaarsnota 2022). Op basis van het gehanteerde beginsel van een 100% kostendekkende heffing voor de inzameling en verwerking van afvalstoffen vloeien de toevoegingen aan de reserve terug naar de burger in de vorm van een lagere dan wel minder snel stijgende afvalstoffenheffing. x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld afval Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld
Rekening 2022
Begroting 2022
2.535
2.618
642
504
1.892
2.114
Toe te rekenen kosten: Straatvegen
19
16
Minimabeleid
101
120
Overhead
500
500
Compensabele btw
345
326
Toe te rekenen kosten
965
962
Totale kosten
2.858
3.076
Opbrengst heffingen
-3.002
-2.951
Dekkingspercentage
105%
96%
Rioolheffing De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door een heffing op de gebruiker verhaald. Hierbij heeft de gemeente naast de zorgplicht voor afvalwater en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. Net als bij de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid. De tarieven voor 2022 zijn ten opzichte van 2021 in lijn gebracht met het nieuwe Gemeentelijk Rioleringsplan 2021 - 2025. Voor huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater bedroeg het tarief € 129,27 en voor hemel- en grondwater € 52,44. De werkelijke kostendekkendheid (106%) van het taakveld riolering is hoger dan vooraf begroot (96%). Met name in de kapitaallasten zit een voordeel in 2022 omdat nog niet alle geplande investeringen zijn afgerond en er dus nog niet wordt afgeschreven (zie ook investeringen). Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de financiële toelichting op programma 7 van de jaarrekening. 83
x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld riolering Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen)
Realisatie 2022
Begroting 2022
1.587
1.715
00
00
1.587
1.715
Overhead
306
306
Straatreiniging
19
16
Compensabele btw
149
193
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:
Toe te rekenen kosten
475
515
Totale kosten
2.062
2.230
Opbrengst heffingen
-2.186
-2.139
Dekkingspercentage
106%
96%
Markt- en staangelden Marktgeld wordt geheven voor het innemen van een standplaats voor het uitstallen, aanbieden of verkopen van goederen op locaties die zijn aangewezen voor het houden van de (wekelijke) warenmarkt, de voorjaarsmarkt en de najaarsmarkt. Staangeld wordt geheven voor het innemen van een (vaste) standplaats op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Leges Leges zijn vergoedingen die worden betaald voor een door de gemeente geleverde (meestal administratieve) dienst, waar mensen zelf om vragen. Zo worden bijvoorbeeld leges betaald voor het voltrekken van een huwelijk, de afgifte van een uittreksel uit een bepaald register, reisdocumenten, rijbewijzen of voor vergunningen zoals een omgevingsvergunning. Kostendekkendheid Leges Binnen de leges zijn er een drietal titels. Titel 1 gaat over diverse burgerzaken (zoals rijbewijzen, reisdocumenten, gezondheidsverklaringen en documenten rondom naturalisatie), Titel 2 richt zich op de leges rondom omgevingsvergunningen en Titel 3 benoemt diensten die vallen onder de Europese dienstenrichtlijn (zoals marktstandplaatsen en de winkeltijdenwet). In onze legesverordening 2022 staan de titels nader toegelicht.
84
x € 1.000 Algemene legesverordening totaal Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld
Rekening 2022
Begroting 2022
1.633
1.413
-
-
1.633
1.413
285
285
Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW
4
4
Totale kosten
1.922
1.703
Opbrengst heffingen
-1.054
-907
Dekkingspercentage
55%
53%
x € 1.000 Algemene legesverordening titel 1 Algemene dienstverlening
Rekening 2022
Begroting 2022
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
414
405
Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen
-
-
414
405
200
200
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW
-
-
Totale kosten
614
605
Opbrengst heffingen
-331
-252
Dekkingspercentage
54%
42%
x € 1.000 Algemene legesverordening titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen
Rekening 2022
Begroting 2022
1.027
806
-
-
1.027
806
Overhead incl. (omslag)rente
59
59
BTW
4
4
Totale kosten
1.090
869
Opbrengst heffingen
-703
-604
Dekkingspercentage
64%
70%
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten
x € 1.000 Algemene legesverordening titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
Rekening 2022
Begroting 2022
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
192
202
Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen
-
-
85
Netto kosten taakveld
192
202
26
26
Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW
-
-
Totale kosten
218
229
Opbrengst heffingen
-20
-52
Dekkingspercentage
9%
23%
Begraafplaatsen Graf- en begraafrechten Er worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten door de gemeente in verband met de begraafplaats. De gerealiseerde kostendekkendheid (43%) van het taakveld begraafplaatsen is lager dan begroot (44%). x € 1.000 Kostendekkendheid begraafplaatsen
Rekening 2022
Begroting 2022
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
191
187
Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen
0
0
191
187
125
123
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW
4
5
Totale kosten
320
315
Opbrengst heffingen
-139
-140
Dekking
43%
44%
Kwijtschelding We hanteren een kwijtscheldingsbeleid voor inwoners zonder vermogen, die een laag inkomen hebben. Kwijtschelding is mogelijk voor afvalstoffenheffing en OZB. De kwijtscheldingsregeling is gebaseerd op landelijke normen, welke per ingang 2023 zijn verruimd en vastgestelde in de nieuwe “Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Weststellingwerf 2023”. Op basis van de betaalcapaciteit wordt berekend of inwoners in aanmerking komen voor kwijtschelding. Bij de aanvragen voor 2022 is net als vorig jaar gebruik gemaakt van het Inlichtingenbureau omdat wij als gemeente geen toegang hebben tot alle gegevens zoals inkomen, banktegoed, voertuigenbezit. Hierdoor vindt er een correcte toetsing plaats en worden de juiste toewijzingen voor kwijtschelding gedaan. In het belastingjaar 2022 was er voor 286 inwoners (2021: 342) sprake van een automatische kwijtschelding na toetsing door het Inlichtingenbureau. Van de 319 beoordeelde aanvragen tot kwijtschelding zijn er 182 toegewezen. Het toewijzingspercentage van 57% in 2022 is gelijk aan het percentage in 2021. Daarbij zien we dat het aantal aanvragen tot kwijtschelding sterk is gestegen.
86
Kwijtscheldingen
2022
2021 Verschil
Automatische kwijtschelding na toets Inlichtingenbureau
286
342
-56
Aantal aanvragen tot kwijtschelding
319
221
98
Aantal toegewezen kwijtscheldingen na aanvraag
182
127
55
Totaal aantal kwijtscheldingen (automatisch en na aanvraag)
468
469
-1
Percentage toegewezen kwijtscheldingen na aanvraag
57%
57%
0%
Kwijtschelding in euro's Het totale bedrag aan verleende kwijtschelding is afgerond € 102.000. Dit is grotendeels voor de afvalstoffenheffing. Rekening 2021
Rekening 2022
Actuele begroting
Primitieve begroting
Verschil begroot - werkelijk
Kwijtschelding Afval
109.285
100.766
113.000
120.000
12.234
Kwijtschelding OZB
782
1.091
2.000
5.000
909
110.067
101.857
115.000
125.000
13.143
Gemeentelijke woonlasten Onderstaande tabel geeft een overzicht over 2022 van de woonlasten van de 18 Friese gemeenten. In 2022 staan we op plek 4. Dit waar het gaat om de laagste woonlasten in onze provincie. Woonlastendruk 2022
OZB (gem) Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
Totaal woonlasten
Eph
Mph
Eph
Mph
Eph
Mph
1 Ameland
267
170
223
139
183
576
673
2 Harlingen
274
199
278
171
171
644
723
3 Vlieland
298
247
329
53
158
597
784
4 Weststellingwerf
324
193
290
182
182
699
796
5 Ooststellingwerf
255
198
265
162
281
615
801
6 Terschelling
414
216
216
180
180
810
810
7 Súdwest Fryslân
355
225
270
187
187
767
811
8 Opsterland
301
223
266
190
256
714
823
9 De Fryske Marren
356
219
282
123
210
698
848
10 Leeuwarden
326
233
349
161
193
719
868
11 Schiermonnikoog
349
251
327
75
193
675
869
12 Waadhoeke
310
236
295
235
294
781
899
13 Heerenveen
391
223
288
173
231
787
910
14 Smallingerland
349
235
277
285
285
869
911
15 Noardeast-Fryslân
366
206
293
252
252
824
911
16 Tytsjerksteradiel
484
204
292
142
158
830
934
17 Achtkarspelen
431
257
367
182
182
870
980
18 Dantumadiel
532
220
275
192
192
944
999
Toelichting bij de tabel: Eph= eenpersoonshuishouden Mph= meerpersoonshuishouden Bron: Coelo (Atlas van de lokale lasten 2022)
87
Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Portefeuillehouder
Hoen
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Inleiding De paragraaf geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om niet begrote kosten te dekken. Dat wil zeggen: welke capaciteit is nodig om de risico's op te vangen, en wel zodanig dat een tegenvaller in de uitvoering niet direct tot een bezuiniging hoeft te leiden. De wet geeft aan welke onderwerpen in deze paragraaf aan bod moeten komen:
het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s;
een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
een inventarisatie van de risico’s;
de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s uitgedrukt in weerstandsvermogen;
een vijftal voorgeschreven financiële kengetallen;
een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s De doelstellingen zijn: 1. voldoen aan wet- en regelgeving; 2. inzicht krijgen in de risico’s die onze gemeente loopt en daarmee het risicobewustzijn aanmoedigen; 3. een onderbouwing van het berekende weerstandsvermogen; 4. de omvang van het weerstandsvermogen is voldoende. In de nota financieel beleid zijn over de norm voor de omvang van de incidentele weerstandscapaciteit de volgende uitgangspunten vastgelegd:
De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit moet minimaal gelijk zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit, oftewel een minimale ratio weerstandsvermogen van 1,0;
Voor de voorgeschreven financiële kengetallen sluiten we aan bij de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten. Het streven van de gemeente is minimaal te voldoen aan categorie B (normaal risico). Dit betekent dat we streven naar een solvabiliteitspercentage van 20%. De hoogte van de reserves (inclusief de vrije algemene reserve) moet dan minimaal 20% zijn van het totale vermogen (het balanstotaal).
Het college heeft in het collegeprogramma opgenomen dat zij een ratio weerstandsvermogen willen hanteren van 2.0 en een minimale solvabiliteitsratio van 20%. In deze jaarrekening voldoen we aan zowel de uitgangspunten van het financieel beleid als de uitgangspunten van het collegeprogramma.
Inventarisatie weerstandscapaciteit 88
De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om eventuele tegenvallers op te vangen. Dit zonder dat de begroting en het beleid aangepast moet worden. De begrotingsruimte Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bestaat de verplichting om jaarlijks in de begroting een bedrag voor onvoorziene uitgaven op te nemen. Daarbij is geen wettelijk minimum of maximum aangegeven. Hiermee kunnen elk jaar onverwachte incidentele tegenvallers worden opgevangen. Wij hebben gekozen voor een bedrag van € 30.000. Daarnaast is in de begroting een stelpost risicobeheersing opgenomen om specifieke risico's op voorhand af te dekken. Het gaat om een bedrag van € 250.000 per jaar. Vanaf 2023 is dit € 500.000. De algemene reserve Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve kan worden ingezet ter dekking van onverwachte incidentele tegenvallers. De algemene reserve bedroeg op 31 december 2022 € 15,6 miljoen (voor resultaatbestemming). De bestemmingsreserves Voor de middelen van een bestemmingsreserve heeft de raad een specifiek doel vastgelegd. Eventueel kan de bestemming door de raad worden gewijzigd. Wanneer op een bestemmingsreserve geen verplichting rust voegen we deze reserve toe aan de algemene reserve. Op dat moment vormt het onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit.
Voor het vaststellen van onze weerstandscapaciteit worden de bestemmingsreserves op dit moment niet meegenomen. De stille reserves Stille reserves betreffen activa die tegen nul zijn gewaardeerd. Ook kan de boekwaarde lager zijn dan de verkoopwaarde. De mogelijke overwaarde die bij verkoop ontstaat, kan dan worden ingezet voor de opvang van onverwachte tegenvallers. Op dit moment verwachten we dat de invloed van deze stille reserves op de weerstandscapaciteit nihil is. De niet-benutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit geeft een indicatie van de mogelijkheden die een gemeente heeft om haar inkomsten via extra belastingopbrengsten te verhogen. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: a. de OZB; b. de rioolheffing; c. de afvalstoffenheffing en reinigingsrechten. Vanaf 2020 heeft het rijk een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijk te maken. Hierin wordt naast de OZB ook de riool- en afvalstoffenheffing vergeleken. De benchmark vervangt de landelijke macronorm voor de OZB. De macronorm bepaalde de maximale jaarlijkse stijging van de ozb-opbrengsten van alle gemeenten. De niet-benutte belastingcapaciteit hebben wij tegen nul gewaardeerd. Bij de onderdelen riolering en reiniging geldt een norm van 100% kostendekkendheid. Samenvatting De structurele weerstandscapaciteit in de exploitatie 2022 was € 250.000.
De incidentele weerstandscapaciteit bedroeg ongeveer € 15,6 miljoen. x € 1.000 Weerstandscapaciteit a.
31-12-2022 De structurele begrotingsruimte
250
De incidentele begrotingsruimte b.
Algemene reserve (stand 31/12 voor resultaatbestemming)
c.
Bestemmingsreserves
d.
De stille reserves
30 15.609
15.889
89
Inventarisatie van de risico’s en getroffen beheersmaatregelen De belangrijkste risico’s voor de gemeente zijn in beeld gebracht, voor zover op dit moment bekend. Van belang is te beseffen dat risico’s zowel positieve als negatieve effecten kunnen hebben. Wij hebben bij deze inventarisatie vooral gekeken naar mogelijke negatieve risico’s en de gevolgen daarvan. Het inschatten van risico’s is een momentopname en is geen absolute wetenschap. De inventarisatie is gemaakt in een tweetal domeinen: (relatief) beïnvloedbare risico’s en onzekerheden op lokaal en regionaal niveau en landelijke ontwikkelingen en (lastig beïnvloedbare) risico’s en/of onzekerheden die daar uit voortvloeien. Vervolgens zijn de risico’s en genomen beheersmaatregelen beoordeeld. Op basis hiervan is een inschatting gemaakt van de mogelijke financiële impact van deze risico’s. Uiteraard met de kanttekening dat elke inschatting met de nodige onzekerheden is omgeven. De huidige werkwijze bestaat uit vier stappen: 1. per risico wordt een financiële inschatting gemaakt van de initiële klasse waarin het risico valt; 2. daarna wordt beoordeeld, wat de initiële kans is dat het risico zich voordoet en wordt deze vertaald in een wegingsfactor. Op basis hiervan wordt de initiële financiële inschatting verlaagd; 3. vervolgens worden beheersmaatregelen benoemd en waar mogelijk geïmplementeerd; 4.
deze beheersmaatregelen zorgen voor een aangepaste inschaling van risicoklasse en risicokans, waartegen 'de onzekere gebeurtenis' (=het risico) wordt gescoord. Op basis hiervan kan de financiële inschatting nogmaals worden verlaagd. Op basis van deze vier stappen is de verwachte financiële impact (geschatte initiële financiële inschatting x geschatte kans, rekening houdend met beheersingsmaatregelen) van de risico’s gemaakt. Het geschatte bedrag aan mogelijke risico’s wordt halfjaarlijks herijkt en is hierbij bepaald op € 4,9 miljoen. De belangrijkste risico’s die onze gemeente loopt, worden hierna behandeld.
90
Onzekerheden gemeentefonds en rente € 450.000 (GF&R) Gemeentefonds De ontwikkelingen van het gemeentefonds worden voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven (het accres) onder het motto ''samen de trap op en samen de trap af". Stijgen de rijksuitgaven dan neemt het gemeentefonds ook toe, maar omgekeerd is ook het geval. In 2022 is de VNG namens de Nederlandse gemeenten met de fondsbeheerders overeengekomen om het volume-deel van het accres te bevriezen voor 2022 tot en met 2025. De accressen worden nog wel jaarlijks bijgesteld voor de gewijzigde ramingen van de loon- en prijsontwikkelingen. Omdat daarmee de onzekerheden nog niet volledig weggenomen zijn en omdat het om forse bedragen gaat, hebben wij een buffer opgenomen van ongeveer 20 % van het nominaal accres. Deze buffer wordt ingezet bij een neerwaartse bijstelling van het accres. Daarnaast is per 2023 de herijking van het gemeentefonds doorgevoerd. Dit betekent dat het gemeentefonds op een andere manier wordt verdeeld over de gemeenten. Voor onze gemeente pakte deze herijking positief uit. Ravijnjaar Een negatieve ontwikkeling is het ravijnjaar 2026. In dat jaar wordt de volledige opschalingskorting doorgevoerd en er wordt geen volume-accres meer toegekend. Tot slot heeft het kabinet eenzijdig besloten om de normering van het gemeentefonds te staken vanaf 2026.
Tot nu toe zijn voorstellen om deze terugval in het gemeentefonds op te vangen uitgebleven. Wij blijven de ontwikkeling volgen om zo tijdig te kunnen anticiperen. Rente Rentestijging is een risico waar wij mee te maken kunnen krijgen bij het opnieuw afsluiten van een geldlening. Is de rente hoger dan de rente die wij betaalden, dan heeft dit een nadelig effect op onze begroting. We houden de toekomstige noodzakelijke financieringen nauwlettend in de gaten om zo het renterisico te minimaliseren (vaste schuld en kasgeld). De rentes stijgen op dit moment om de inflatie te drukken. Op korte termijn is het afsluiten van een nieuwe geldlening niet nodig. Pensioenopbouw (gewezen) wethouders Jaarlijks wordt bij de jaarrekening de voorziening voor de pensioenen van onze (gewezen) wethouders herijkt. Dit doen wij op basis van de actuariële waardeberekeningen van onze externe adviseur. Zij berekenen op basis van diverse parameters welk bedrag er in de voorziening aanwezig moet zijn op de peildatum 31-12-2022. Een van de belangrijkste parameters is de rekenrente. Deze wordt jaarlijks vastgesteld door De Nederlandse Bank. Dit percentage kan jaarlijks verschillen, waardoor op basis van de wet- en regelgeving een storting of een onttrekking aan de voorziening plaatsvindt. Door een hogere rekenrente is in 2022 een deel van de voorziening gewezen wethouders vrijgevallen.
Door de overname van pensioenen, waardoor alle pensioenvoorzieningen in eigen beheer zijn, is het bedrag in de voorziening verhoogd. Daardoor stijgt ook het risicobedrag iets. Onzekerheden grondexploitaties € 2,3 miljoen (GREX) Hoewel de ramingen van de grondexploitaties, zoals te doen gebruikelijk jaarlijks, zijn geactualiseerd, blijft het moeilijk te voorspellen of de geraamde verkopen ook daadwerkelijk zullen plaatsvinden. Doordat de boekwaarde daalt door de gerealiseerde verkopen nemen de onzekerheden en risico`s geleidelijk af. In 2021 zijn twee grondexploitaties gesloten waardoor de risico`s verder af zijn genomen (project de Tuinen en project Oldeholtpade Noord-Oost). Daarnaast is de verwachting dat de laatste verkopen van de Lindewijk fase 1 in 2023 plaats vinden. De eerste verkoop van fase 2 is in 2022 gerealiseerd. De winst- en verliesnemingen worden jaarlijks geactualiseerd per grondexploitatie. Voor twee grondexploitaties is de looptijd verlengt en door de onzekerheden op de markt laten we de risico inschatting gelijk. De verliesvoorzieningen worden berekend op basis van de netto contact waarde (2%). De winstnemingen worden berekend met de Percentage of Completion Methode (POC).
91
Risico’s ten gevolge van open einde regelingen € 500.000 (OER) Jeugdwet en Wmo Toenemende vergrijzing, complexer wordende samenleving en de landelijke invoering van het abonnementstarief laten in Weststellingwerf een toename zien van het aantal Wmo-cliënten. Voor de komende jaren is nog een aantal decentraliserende rijksmaatregelen te verwachten die de gemeente raken. Zo wordt gesproken over de decentralisatie van Beschermd Wonen per 2024 en ook Maatschappelijke Opvang. De invoeringsdatum is tot dusver steeds uitgesteld, maar de maatregelen zitten er aan te komen. De gemeente wordt dan verantwoordelijk voor deze taken. Het blijft daarbij de vraag of het rijk voldoende middelen beschikbaar gaat stellen. We willen de risico's zoveel als mogelijk beperken en beheersen. De informatie rondom de zorgverlening vanwege de drie decentralisaties komt steeds beter in beeld en we zetten in op monitoring. We krijgen meer zicht op de ontwikkeling van de uitgaven en op de voorspelbaarheid van de uitgaven. Dit is in het jeugddomein lastiger dan bij de Wmo, door de complexiteit van het stelsel. Dit vraagt extra aandacht. Ander aspect is dat de exacte indexatie van tarieven voor Wmo en Jeugd ten tijde van het opstellen van de begroting niet bekend is, dit vraagt mogelijk om bijstelling van budgetten gedurende het begrotingsjaar.
Inburgering Op dit moment is nog niet duidelijk of de bijdrage voor inburgering volgens de nieuwe wetgeving kostendekkend gaat zijn. Hiervoor is nog te weinig ervaring opgedaan in 2022. Overige risico’s De gemeente kent sommige regelingen (als voorbeeld noemen wij de bijzondere bijstand) die weliswaar een budgettair plafond kennen in de begroting, maar die in feite niet financieel begrensd zijn. Als er meer aanspraak op een dergelijke regeling wordt gedaan, zal een gemeente deze middelen (aanvullend) beschikbaar moeten stellen en kan de gemeente deze middelen veelal niet verhalen op derden. Op dit moment schatten wij de financiële onzekerheden en risico's van deze bestaande regelingen als klein in. Wij hebben zoveel mogelijk beheersmaatregelen genomen om te voorkomen dat de beschikbare budgetten worden overschreden, door bijvoorbeeld een zo goed mogelijke inschatting te maken op basis van historische kosten en actuele (beleids)ontwikkelingen. Onzekerheden en risico’s bij onderhoud kapitaalgoederen € 225.000 (OHP) Voor uitvoering van onderhoudsplannen zijn in het verleden extra middelen beschikbaar gesteld zowel incidenteel als ook structureel. Strategisch beleid hoe om te gaan met vastgoed specifiek en gemeentelijke bezittingen in brede zin, is een maatregel die wordt getroffen om mogelijke risico’s op dit onderwerp te beheersen.
Dan kan meer gericht geld worden gestoken in het strategisch onderhoud van gemeentelijke bezittingen (betere koppeling termijn bezit/in gebruik aan termijn onderhoud). Risico’s en beheersingsmaatregelen met betrekking tot verbonden partijen en gerelateerde projecten € 512.500 (VP) De paragraaf verbonden partijen vraagt vanuit het oogpunt van risicobeheersing de nodige aandacht omdat de invloed op deze partijen verloopt via besturen van gemeenschappelijke regelingen en stichtingen of de aandeelhouders en de raden van commissarissen en/of toezicht. Dat betekent ook dat de directe invloed op de uitzetting van hun begroting beperkt is, wat weer van invloed is op onze begroting. Ten aanzien van de verbonden partijen blijft extra aandacht noodzakelijk voor de uitvoeringsorganisatie FUMO en de Veiligheidsregio Fryslân (VRF). Deze samenwerkingsverbanden zijn van rijkswege verplicht gesteld en gelden dus voor de 18 Friese gemeenten. De invloed die als individuele gemeente kan worden uitgeoefend is (zeer) beperkt. De OWO-samenwerking heeft een positief effect als vanuit een gezamenlijk belang kan worden opgetrokken. Ook in de overige samenwerkingsverbanden zien we dat gemeenten elkaar steeds beter vinden, maar dat er lang niet altijd een eensluidende visie is binnen de 18 Friese gemeenten.
Ook een aantal van onze verbonden partijen, waaronder de FUMO, krijgen te maken met de nieuwe Omgevingswet. Net zoals bij de gemeente zijn nog niet alle gevolgen van de nieuwe wet inzichtelijk. Dit betekent een iets hoger risico.
92
Overige onzekerheden en risico’s: € 837.500 (OVERIG) Risico’s in de bedrijfsvoering zijn: frictiekosten personeel, aansprakelijkheidsrisico’s en urenramingen op exploitatie ontlastende onderdelen van de begroting, zoals de grondexploitaties, afval en riolering. Met name deze laatste categorie speelt als risico bij onze gemeente. Tijdig beheersmaatregelen treffen, door een juiste verhouding vast en flexibel personeel in dienst te hebben op deze producten, voorkomt structurele risico’s in de exploitatie. Verder staat onze gemeente (indirect) garant voor diverse geldleningen verstrekt aan met name Woningstichting Weststellingwerf en Stichting Meriant (onderdeel van Stichting Alliade). Bij de indirect gegarandeerde geldleningen staat het rijk voor 50% garant en de gemeente voor 50%. Periodiek wordt de risico exposure van de garantstellingen beoordeeld. Op dit moment liggen er landelijk een aantal zaken met betrekking tot de afdracht van vennootschapsbelasting voor aan de rechtbank. De Belastingdienst stelt dat de gemeenten in die zaken een vennootschapsbelastingplicht hebben. Ook voor ons kan dit betekenen dat onze vennootschapsbelastingplicht breder is dan wij tot nu toe dachten. Hierdoor stijgt het risico op een hogere afdracht aan de Belastingdienst. Toekomstige ontwikkelingen We zien dat de omvang van onze begroting toeneemt.
Dit is inherent aan de activiteiten waar wij als gemeente voor aan de lat staan. We zien meer taken en daarmee ook meer risico's op ons afkomen. We noemen hier als voorbeeld het klimaatakkoord, duurzaamheid, maar ook de taakstelling statushouders. Daarnaast leven we in een onzekere tijd. Het loon- en prijsniveau, de inflatie en daarmee indexatie, is nog niet stabiel. Ook zijn gevolgen van nieuwe wetten, zoals de omgevingswet, nog niet volledig duidelijk. Vanwege deze onzekerheden is het risicobedrag verhoogd. Uiteraard houden wij de ontwikkelingen, de gevolgen en de risico's nauwlettend in de gaten. Via onze reguliere planning en controlcyclus sturen wij waar nodig bij.
Weerstandsvermogen De relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s wordt uitgedrukt in weerstandsvermogen. De hoogte van het weerstandsvermogen is in onderstaande tabel weergegeven. x € 1.000 Weerstandsvermogen
31-12-2022
Weerstandscapaciteit (A)
15.889
Risico's (B)
4.855
Weerstandsvermogen
11.034
Ratio Weerstandsvermogen (A/B)
3,27
Toelichting weerstandsvermogen Uit bovenstaande tabel blijkt dat ons weerstandsvermogen voldoet aan het uitgangspunt dat de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit (A) minimaal gelijk moet zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit (B). De ratio weerstandsvermogen is 3,27 en dus groter dan 1,0. Het college hanteert een minimale weerstandsratio van 2,0. Ook aan dat uitgangspunt wordt voldaan.
Kengetallen Met ingang van 2016 worden een vijftal financiële kengetallen voorgeschreven. Dit onder andere om de financiële positie van de gemeente voor de raad inzichtelijker en beter vergelijkbaar te maken. Het gaat om de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio en indicatoren met betrekking tot de grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Kengetallen hebben een signalerende functie, geven inzicht in de financiële positie en over de weerbaarheid en wendbaarheid van een gemeente. Zoals opgenomen in de nota Financieel beleid sluiten we voor de verplichte kengetallen aan bij de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten. Ons streven is minimaal te voldoen aan categorie B. Over het algemeen kan worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. 93
Kengetal
Categorie A
Categorie B
Categorie C
a. zonder correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130%
> 130%
b. met correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130%
> 130%
2. Solvabiliteitsratio
> 50%
20 - 50%
< 20%
3. Grondexploitatieruimte
< 20%
20 - 35%
> 35%
4. Structurele exploitatieruimte
Eerste jaar en meerjarig > 0%
Begroting en meerjarig 0%
Begroting en meerjarig < 0%
5. Belastingcapaciteit
< 95%
95 - 105%
> 105%
1. Netto schuldquote
Als de uitkomst van één van de kengetallen uit de pas schiet, wil dat niet zeggen dat we financieel niet (langer) gezond zijn. Het is een mogelijke indicatie dat er (aanvullende) beheersmaatregelen moeten worden getroffen of herijkt. In onderstaand overzicht wordt het verloop van onze kengetallen weergegeven: Kengetallen
Rekening
Begroot
Rekening
Categorie
2022
2021
peiljaar 2022
25,75%
61,39%
40,54%
A
25,73%
59,76%
40,52%
A
2 Solvabiliteitsratio
43,00%
34,26%
39,18%
B
3 Grondexploitatie
13,48%
20,48%
20,23%
A
4 Structurele exploitatieruimte
8,39%
0,74%
7,11%
A
5 Belastingcapaciteit
88,05%
93,71%
92,36%
A
2022 1 Netto schuldquote Netto schuldquote (gecorrigeerd)
Toelichting tabel kengetallen 1. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossing op de exploitatie. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zoals uit bovenstaande tabel blijkt voldoen we in deze jaarrekening bij dit kengetal ruimschoots aan ons streven en vallen we in categorie A.
94
2.Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is een kengetal dat weergeeft welk deel van het gemeentelijk vermogen is gefinancierd met eigen vermogen. Ook bij dit kengetal komen we uit boven ons streefpercentage van minimaal 20% en binnen de marges van categorie B. 3. Kengetal grondexploitatie Het kengetal geeft in een percentage aan hoe groot het geïnvesteerde bedrag is ten opzichte van de totale baten. De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Na jaren in categorie B, komen we in deze jaarrekening nu in categorie A. Door onder andere de verkopen is de balanswaarde van de grondexploitaties gedaald. Dat maakt dat het risico minder groot wordt en we in categorie A uit komen. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen.
Voorbeelden van structurele lasten zijn de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, bij structurele baten gaat het onder andere om de Algemene uitkering van het gemeentefonds en eigen belastinginkomsten. Het kengetal 'structurele exploitatieruimte' geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de jaarrekening is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. In 2022 hadden we een positief structureel exploitatiesaldo waardoor we in categorie A vallen. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Deze woonlasten zijn de optelsom van de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het jaar t-1 en uit te drukken in een percentage. Zoals uit de tabel van de kengetallen blijkt, zijn de woonlasten in onze gemeente lager dan het landelijk gemiddelde voor een gezin. Als basis hebben we het landelijk gemiddelde van 2022 (= 100%) genomen.
Dat staat op € 904. Met een bedrag van € 796 vallen we hiermee onder categorie A.
95
Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Portefeuillehouder
Rikkers
Organisatie
Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair
Beleidsnota's Van toepassing zijn de volgende nota´s:
Beleidsplan Kwaliteitsambitie openbare ruimte 2012-2016
Nota Openbare verlichting
Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025
Notitie Strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed 2017
Bomenbeleidsplan 2017- 2027
Plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijk vastgoed 2020
Scenario’s uitbreiding ecologisch bermbeheer gemeente Weststellingwerf
Inleiding Onze gemeente heeft een flink aantal vierkante kilometers aan openbare ruimte in beheer. Er wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Om dat mogelijk te maken wordt geïnvesteerd in kapitaalgoederen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de (jaarlijkse) lasten. Door structureel te investeren in onderhoud wordt kapitaalvernietiging voorkomen. Droge perioden (en extreme hitte) van de laatste jaren hebben invloed op de kwaliteit van de openbare ruimte. Schades aan wegen door droogte in onder andere de Groote Veenpolder worden steeds meer zichtbaar. Droogte en extreme langdurige hitte (op zand en veengronden) hebben ook een negatieve invloed op de kwaliteit van beplantingen, speelgazons, bomen en toplagen van asfaltwegen.
Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte De raad heeft in 2011 het beleidsplan Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012-2016) vastgesteld. Hierin worden de kwaliteitsdoelstellingen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte (waaronder wegen, groen en bruggen) vastgesteld. Hierin zijn de door de raad opgelegde ombuigingen van een aantal jaren geleden meegenomen. Voor onze openbare ruimte zijn de volgende kwaliteitsafspraken afgesproken met de raad:
Kwaliteit basis (voldoende onderhouden) voor centrum, hoofdstructuur en woongebieden
Kwaliteit laag (sober tot onvoldoende) voor industriegebieden en plattelandsgebieden.
In 2019 is de politieke discussie verlegd van het opstellen van een hernieuwde ambitie op het onderhoud naar een discussie over inrichtingskwaliteit. Dat betekent dat het proces, zoals weergegeven in het collegeprogramma 2018-2022 en de begroting 2019, daarmee wijzigt. Het onderhoud van de openbare ruimte vindt tot een nieuw kader is vastgesteld plaats volgens de uitgangspunten van de kwaliteitsambitie openbare ruimte. In de nieuwe collegeperiode bieden we de DIOR en de kwaliteitsambitie openbare ruimte / kapitaalgoederen ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. 96
Wegen De jaarlijkse onderhoudsprogramma’s voor asfalt en elementenonderhoud (klinkerwegen) zijn uitgevoerd. Te noemen locaties van groot onderhoud zijn onder andere:
Onderhoud asfaltwegen: Steenwijkerweg te Wolvega, Parkeerterrein "T Polderhuus te Munnekeburen, Om den Noort te Wolvega, Oosterbroekweg te Blesdijke, Sasweg te Blesdijke.
Onderhoud klinkerwegen: Oranje Nassaulaan te Wolvega, Kerkeweg te Oldelamer, Paardendreef te Noordwolde, Blomslaan te Wolvega, Vriesburgerweg te Nijeholtpade, Langelilleweg te Langelille.
Ook zijn er diverse kleine werkzaamheden geweest aan asfalt- en klinkerwegen.
Het bermverhardingsproject is in 2022 afgerond. In totaal is er 101 Km nieuwe bermverharding aangebracht tussen 2017 - 2022.
Er zijn veel werkzaamheden aan trottoirs waar kabels en leidingen zijn geplaatst uitgevoerd. Oorzaak zijn de graafwerkzaamheden van de glasvezelprojecten en het vervangen van kabels voor de energietransitie.
Groen Openbaar groen: Na inspectie zijn een aantal bomen gekapt om aan de zorgplicht (veiligheid) te voldoen. Ook een groot aantal bomen zijn gesnoeid om die reden. Herplant zal grotendeels plaatsvinden in eerste kwartaal van 2023. Er zijn diverse groenvakken gerenoveerd. Bij de entree van Wolvega is de rotonde Stellingenweg in samenwerking met Provincie voorzien van prairiebeplanting. De rotonde zal de komende jaren een bloeiend visitekaartje voor het dorp zijn. Door de langdurige droogteperioden van afgelopen jaren hebben veel bomen een verminderde weerstand. In meer stedelijk gebied moeten maatregelen genomen worden om schade door boomwortels te voorkomen. Bedreigingen zijn de opkomst van steeds meer diverse invasieve soorten (flora en fauna) op het land en in het water die ook de natuurlijke inheemse flora en fauna, lees biodiversiteit kunnen verstoren. Komende jaren heeft monitoring en tijdige bestrijding veel aandacht nodig om dit probleem beheersbaar te houden. Baggeren Eind van het jaar is gestart met het baggeren van de vijvers in De Heide, Drafsportlaan en De Barte. Dit in overleg met de buurtvereniging en in samenwerking met Hengelsportvereniging De Snoek. Afronding vindt plaats in maart 2023. Vergroten biodiversiteit Er zijn dit jaar ter vergroting van de biodiversiteit gazons omgevormd naar bloemrijke stroken.
Onder andere bij de Kruistraat en Drafsportlaan in Wolvega. In Noordwolde zijn in afstemming met Plaatselijke Belang ook bermen omgevormd.
97
Bruggen, waterwegen en kades De volgende werkzaamheden zijn uitgevoerd: 1. In het voorjaar van 2022 zijn alle 15 verkeersbruggen, 23 fiets- en voetgangersbruggen, 3 steigers en de muziekkoepel aan het Manauplein in Noordwolde gereinigd, 2. 230 m1 steiger in de passantenhaven nabij Driewegsluis in Nijetrijne zijn gereinigd, 3. Voetgangersbrug in park De Nieuwe Aanleg in Wolvega is vervangen, 4. Verkeersbrug Steenwijkerweg tussen Wolvega en De Blesse. Er moet groot onderhoud uitgevoerd worden aan de landhoofden en opleggingen van de brug. De werkzaamheden aan de brug zijn nog niet uitgevoerd i.v.m. aanvullende onderzoeken. Deze onderzoeken vinden zo het nu lijkt plaats in het 1e kwartaal van 2023. De herstelwerkzaamheden aan de betonconstructie van de brug zullen naar verwachting in 2023 worden uitgevoerd. 5. Fietsbrug Vinkegavaartweg, dekplanken zijn vervangen, 6. Nijelamerbrug in de Schipslootweg, hier zijn in 2022 de diverse werkzaamheden aan uitgevoerd, 7. Fietsbrug Vlinderpad / Domeinenweg in Peperga, leuningen zijn hersteld en betonreparaties uitgevoerd, 8. Beschoeiing aan de Kerkeweg in Langelille is vervangen, 9. Er zijn vier duikers geïnspecteerd, 10. Aanleg van een duiker in de Overweg in Wolvega. Projectmatige werkzaamheden Er zijn in 2022 diverse projecten uitgevoerd. De volgende objecten zijn overgedragen aan beheer: 1.
2 fietsbruggen (1 in het Lindepad en 1 in de Overtoom nabij de Driewegsluis), 2. Keersluis bij de Sasweg in Blesdijke, 3. 160 m1 nieuwe steigers in de passantenhaven nabij de Driewegsluis in Nijetrijne.
Openbare verlichting Weststellingwerf heeft in totaal 4.452 lichtmasten in eigendom en beheer (peildatum 20-2-2023). Het onderhoud en beheer van de openbare verlichting is via de Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân aanbesteed. Zie ook paragraaf verbonden partijen. Het prestatiegerichte contract dat de coöperatie met de aannemer heeft afgesloten geldt vanaf 1 april 2019. Onder onderhoud verstaan wij het oplossen van storingen aan de openbare verlichting. Ook het reinigen en schilderen van masten/armaturen en vervangen van lampen, masten en armaturen valt onder deze aanbesteding. Resultaten 2022:
In de zomer 2022 zijn 1033 lichtmasten gereinigd in Wolvega.
Riolering In november 2020 heeft de raad het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 vastgesteld. In dit plan worden de beleidsvoornemens en (bijbehorende) maatregelen voor inzameling, transport en (lokale) verwerking van stedelijk afval, hemel- en grondwater beschreven. Naast nieuwe aanleg en aanpassingen op het bestaande rioolstelsel wordt ook beheer en onderhoud gepleegd. Uitgangspunt hierbij is om dit op een doelmatige wijze uit te voeren. Naast het intern werk met werk maken wordt ook gekeken of met de gemeente Ooststellingwerf en Opsterland samengewerkt kan worden. Resultaten 2022: Reguliere werkzaamheden:
Regulier onderhoud aan: o
410 vuilwatergemalen;
o
9 randvoorzieningen (zijn tijdelijke opvangbakken of leidingen voor vuilwater); 98
o
10 regenwatergemalen;
Reiniging en inspectie van bijna 3,5 kilometer vrij verval riolering (in samenwerking met de OWO-gemeenten);
Reinigen van 11.706 kolken.
Projectmatige werkzaamheden:
Renovatie rioolgemaal P110 aan de Jokweg in De Hoeve
Tractiemiddelen De in eigendom zijnde tractiemiddelen worden middels een beheerssysteem gemonitord. Uit het oogpunt van continuïteit moet regelmatig materieel worden vervangen. Hiervoor is een meerjarig overzicht opgesteld. De volgende tractiemiddelen zijn in 2022 aangeschaft:
Trekker met kipper kraancombinatie
4 x grote sneeuwschuiver
2 x bestelauto
Grondschaaf
Gebouwen Afgelopen jaar is het onderhoud van de vastgoedportefeuille volgens planning uitgevoerd. De gebouwen zijn op het vastgestelde niveau ‘sober en doelmatig’ onderhouden zoals beschreven in de notitie ‘Strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed’. Resultaten in hoofdlijnen: • Zwembad de Steense – De zwemhal, kleedkamers en douches zijn gemoderniseerd. De glaspui in het zwembad is vervangen voor een pui met aluminium kozijnen en HR+++ driedubbel glas. • Vensterschool – De verouderde vloeren zijn vervangen voor nieuwe marmoleumvloeren. • Sporthal de Duker – Het dak van het restaurant is vervangen en tevens is de zonwering vernieuwd. • MFA Boijl – Er is groot vloeronderhoud uitgevoerd en tevens is het buitenschilderwerk uitgevoerd. • MFA Futura – Zowel het binnen- als het buitenschilderwerk is uitgevoerd. • MFA Vlindertuin - Het binnenschilderwerk is uitgevoerd. • MFC ’t Vlechtwerk te Noordwolde – Er is een nieuwe vloer in de theaterzaal geplaatst • OBS Holtpad – Het binnenschilderwerk is uitgevoerd.
99
Paragraaf Financiering Paragraaf Financiering Portefeuillehouder
Hoen
Organisatie
Advies & Ondersteuning
Inleiding Het doel van deze paragraaf is om informatie te verstrekken over het treasurybeleid en de beheersing van de financiële risico’s. Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Wettelijke kaders voor gemeentelijk treasurybeleid vinden we terug in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido), de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof), de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en in de Gemeentewet met de daaruit afgeleide financiële verordening. Vanwege de publieke taak van de gemeente gaan we bedachtzaam om met publieke middelen en zijn we transparant over de besteding hiervan. Risicobeheersing is daarbij van groot belang. Mogelijke renterisico’s beheersen we via de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Verder stellen we strikte eisen aan het uitzetten van liquide middelen: leningen en garanties mogen in principe alleen worden verstrekt voor de uitoefening van de publieke taak. Voor het overige houden we eventuele overtollige middelen aan in ’s rijks schatkist (als gevolg van het verplicht schatkistbankieren) zodat deze beschikbaar blijven voor de uitoefening van de publieke taak.
De uitgangspunten Sinds de invoering van het schatkistbankieren zijn uitzettingen door gemeenten alleen nog toegestaan aan medeoverheden. Door een goede (korte en lange termijn) liquiditeitsprognose te hebben, kunnen gemeenten in het aantrekken van geld sturen op het (tijdig) beschikbaar hebben van lang of kort geld. Met de huidige rentestand zijn de renterisico’s die gemeenten daarbij lopen overzichtelijk. We hebben momenteel nog drie geldleningen.
Risicobeheer De overheid hanteert twee instrumenten, binnen de wet Fido, voor het toetsen van het renterisico: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Het doel van deze normen is het krijgen van een stabiele rentelast over de jaren.
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet vormt de bovengrens waarmee een tijdelijk liquiditeitstekort gefinancierd kan en mag worden met een kortlopende geldlening (korter dan 1 jaar). Als het liquiditeitstekort structureel dreigt te worden, moet er een langlopende geldlening worden aangetrokken. De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal. Het doel van de limiet is de vlottende schuld (kortlopende leningen) te beperken. De ontwikkeling van de kasgeldlimiet over 2022 is hieronder weergegeven. Het schema laat zien dat er voldoende ruimte onder de kasgeldlimiet aanwezig was.
100