I-9b Bijlage 1 Corona gezondheidsmonitor jeugd 2021 - Weststellingwerf en Opsterland (0098459949).pdf
Tekst van het document
Gemeenteprofiel Weststellingwerf/Opsterland
April 2022
Wat is de impact van corona op de gezondheid en het welzijn van jongeren? Normaliter voeren alle GGD’en in Nederland, samen met het RIVM en GGD GHOR Nederland, eens in de 4 jaar een grootschalig onderzoek uit naar de gezondheid en het welbevinden van jongeren in het regulier voortgezet onderwijs (RVO). Vanwege de coronacrisis is er in het najaar van 2021 een extra editie van dit onderzoek ingelast: de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021. Met de Gezondheidsmonitor Jeugd krijgen we een goed beeld van de impact van corona op de fysieke en mentale gezondheid van jongeren. Met dit gemeentelijk gezondheidsprofiel kunt u richting geven aan het gezondheidsbeleid van uw gemeente. Zo geven we samen de gezondheid van jongeren een boost richting de toekomst!
Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) De GGD’en voeren de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 uit in het kader van de Integrale (populatie-brede) Gezondheidsmonitor COVID-19. Hierbij wordt samengewerkt met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, samen het netwerk GOR. Het onderzoek is bedoeld om de fysieke en mentale gezondheidseffecten als gevolg van de coronacrisis onder de Nederlandse bevolking inzichtelijk te maken. ZonMw is namens het ministerie van VWS
opdrachtgever van de monitor en faciliteert verbinding tussen lopende onderzoeken.
2
Leeswijzer De corona Gezondheidsmonitor Jeugd is in het najaar van 2021 afgenomen onder jongeren in leerjaar 2 en 4 van het RVO. Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste resultaten van uw gemeente (in paars) afgezet tegen het regionale gemiddelde 1 (in blauw). De resultaten zijn gewogen naar geslacht, leeftijd en onderwijsniveau. Vanwege de betrouwbaarheid van de resultaten en de privacy van de respondenten hanteren wij bij de rapportage een minimum van 50 respondenten die de vraag ingevuld hebben en een
minimum van 5 respondenten per specifiek antwoord. Indien de aantallen lager liggen, worden de cijfers weergegeven als 0%. In dat geval kunt u voor uw gemeente uitgaan van het Friese gemiddelde.
1In uw gemeenteprofiel gaat het om het regionale gemiddelde van alle RVO respondenten die
hebben deelgenomen in Fryslân.
Respons in uw gemeente Totaal
Jongens
Meisjes
Klas2
Klas 4
Vmbo
Havo /Vwo
Weststellingwerf/ Opsterland
187
85
102
122
65
83
104
Fryslân
4487
2152
2248
2222
2286
1964
2506
3
Inhoudsopgave
Gezinssituatie
Mediawijsheid
f Terug naar inhoudsopgave
Gezondheid & geluk
Bewegen & sporten
Jongeren & corona
Alcohol, roken & drugs
-
Mentaal welbevinden
Weerbaarheid, veerkracht & vertrouwen
Kernboodschappen
4
Gezinssituatie
f Terug naar inhoudsopgave
Gezinssituatie van jongeren heeft invloed op welzijn
Ingrijpende levensgebeurtenissen waarmee jongeren in uw gemeente te maken
Van gezinnen die moeite hebben met rondkomen en eenoudergezinnen wordt veel
hebben (gehad):
veerkracht en improvisatie gevraagd. Lidmaatschap van (sport)clubs en het kopen van gezonde voeding zijn dan niet altijd vanzelfsprekend. Geldzorgen kunnen leiden tot stress binnen het hele gezin. Uit onderzoek van het NCJ blijkt dat kinderen die opgroeien
in
een
eenoudergezin
vaker
emotionele
en
31%
Scheiding ouders
10%
Lichamelijke ziekte (jongere zelf)
8%
Psychische ziekte (jongere zelf)
Ziek gezinslid (jonge mantelzorgers)
gedragsproblemen
ontwikkelen dan hun leeftijdgenoten in tweeoudergezinnen.
Moeite met rondkomen (gezin)
Fryslân
3%
22%
17%
Weststellingwerf/Opsterland
4%
20%
Jonge mantelzorgers Het percentage (potentiële) jonge mantelzorgers
0%
5%
Ervaart enige of grote moeite
10%
15%
20%
Ervaart geen moeite maar moet wel opletten
25%
30%
is berekend als het percentage jongeren dat een gezinslid heeft met een lichamelijke of psychische ziekte of verslaving. Jonge mantelzorgers hebben vaak een hechte familieband en vertonen vaker pro-sociaal gedrag. Als de zorgsituatie echter te intensief wordt, kunnen ook jonge mantelzorgers overbelast raken.
5
Gezondheid & geluk
f Terug naar inhoudsopgave
Meisjes ervaren meer gezondheidsklachten dan jongens
Jongeren voelen zich even gezond maar minder gelukkig dan voor corona Gezondheid is meer dan de afwezigheid van
Psychische klachten worden gemeten met de
Heeft psychische klachten
lichamelijke klachten. Jongeren kunnen zelf het
‘Mental Health Inventory 5’ (MHI-5). Het geeft
beste aangeven hoe zij hun eigen gezondheid
een indicatie van de psychische gezondheid,
ervaren, dit is een betrouwbare indicator voor de
waaronder bijvoorbeeld depressieve klachten.
algehele gezondheidstoestand van jongeren. Uit
Jongens hebben over het algemeen een
de resultaten blijkt dat de meerderheid van de
gunstigere score op de MHI-5 dan meisjes.
46% 39%
jongeren in uw gemeente de eigen gezondheid
31%
als (zeer) goed ervaart.
16%
28%
vaker
17%
van jongeren is hoe gelukkig zij zich voelen.
jongen
meisje Weststellingwerf/Opsterland
Gezondheidsklachten
zoals
buikpijn,
hoofdpijn,
andere oorzaken, het gevolg zijn van stressvolle of 80%
75%
87%
80% 70%
74%
75%
65%
(Zeer) goed Ervaren gezondheid Weststellingwerf/Opsterland
Voelt zich meestal (zeer) gelukkig Fryslân
ervaren
dan
Fryslân
Ervaart (zeer) vaak 5 of meer gezondheidsklachten
slaap- of concentratieproblemen, kunnen, naast
85%
klachten
totaal
hartkloppingen, maar ook moeheid, prikkelbaarheid,
90%
psychische
jongeren op het havo/vwo.
Een andere belangrijke indicator voor het welzijn
Ervaren gezondheid en geluk
Daarnaast geldt dat jongeren op het vmbo
Vmbo
Fryslân
Weststellingwerf/Opsterland
Fryslân
traumatische gebeurtenissen. In 2021 is daarom
Jongens Jongens
9% 30%
8%9%
onderzocht hoe vaak jongeren last hadden van
Meisjes Meisjes
28% 36%
26% 31%
dergelijke klachten. De meest voorkomende klachten (regionaal) •
Vermoeidheid
•
Hoofdpijn
6
Jongeren & corona
f Terug naar inhoudsopgave
Impact corona niet alleen negatief Coronamaatregelen zoals lockdowns, sluiting van scholen, digitale lessen en 1,5 meter
jongeren
Kon thuis een plek voor
10%
zichzelf vinden als dat
76%
dagelijks leven van jongeren. Ook persoonlijke die
9%
Minder werk of inkomen voor (een van) mijn ouders
afstand houden, grijpen diep in op het gebeurtenissen
Tijdens de lockdown:
Wat hebben jongeren van uw gemeente meegemaakt tijdens de coronaperiode
3%
Iemand die belangrijk voor me is, is overleden aan corona
hebben
meegemaakt tijdens de coronaperiode, zoals
5%
Iemand die belangrijk voor me is, heeft in het ziekenhuis gelegen door corona
in quarantaine gaan, het doormaken van
nodig was
4%
1,5 m
9%
corona of ziekte of overlijden van een naaste, kunnen grote impact hebben. Bijna twee
61%
32%
Iemand die belangrijk voor me is, heeft corona gehad
aan
nog
steeds
last
te
hebben
17%
van
44%
Ik ben in quarantaine geweest
41%
in de coronaperiode. Met deze jongeren gaat het over het algemeen minder goed.
0%
Fryslân
afstand vrienden of
15%
Ik heb corona gehad
gebeurtenissen die ze hebben meegemaakt
om buiten op 1,5 meter familie te ontmoeten
25%
derde van de jongeren heeft zo’n gebeurtenis meegemaakt. 17% van de jongeren geeft
Vond het gemakkelijk
10%
20%
30%
40%
Weststellingwerf/Opsterland
50%
Zorg en hulp De meeste jongeren van uw gemeente 87% geven aan dat zij bij iemand terecht kunnen als
Impact van de coronamaatregelen bij jongeren op:
ze met een probleem zitten. Wanneer jongeren behoefte hadden aan extra
Leven in het algemeen Weststellingwerf/Opsterland
Negatief
26%
Fryslân
22%
Schoolprestaties
Weststellingwerf/Opsterland
Negatief
14%
Fryslân
9%
21%
Fryslân
24%
Weststellingwerf/Opsterland
Negatief
•
Hulp bij schoolwerk 18%
•
Hulp omdat ze niet lekker in hun vel zaten 17%
Relatie met vrienden
Weststellingwerf/Opsterland
Negatief
hulp/steun ging het onder andere om:
Relatie met familie
11%
Fryslân
10%
•
Hulp bij ruzie of problemen met hun ouders 5%
•
Hulp bij lichamelijke klachten of pijn 2%
7
Mentaal welbevinden
f Terug naar inhoudsopgave
Meeste stress door school of huiswerk In 2021 geeft
53%
Schoolklimaat en veiligheid
van de jongeren van uw
voelen door één of meer factoren. Jongeren op het havo of vwo ervaren deze stress vaker dan
jongeren
op
het
vmbo.
Andere
gebieden
waarop jongeren veel stress ervaren zijn: wat anderen van hem of haar vinden; de combinatie van alles wat een jongere moet doen. Alles wat de jongere moet doen
Eigen problemen
Verzuim door ziekte of spijbelen
Is de afgelopen 3 maanden gepest op school of via internet gepest
gemeente aan zich (zeer) vaak gestrest te
35%
16%
30%
14%
25%
12% 10%
20%
8%
15%
14%
6%
31%
15%
10%
4%
9%
29%
10%
2% 5%
0%
Laatste 3 maanden gepest op school
Laatste 3 maanden gepest via internet
Weststellingwerf/Opsterland
9%
7%
0% Laatste 4 schoolweken 3 of meer dagen ziek thuis
Fryslân
Laatste 4 schoolweken 3 of meer uren gespijbeld
Weststellingwerf/Opsterland
Fryslân
Eén op de vier jongeren voelt zich eenzaam 13%
35% 30%
15% 17%
34%
Pas al je goed in je vel zit, kun je je talenten
40%
ten volle ontwikkelen. Jongeren die zich
35%
goed voelen, zijn meer betrokken, hebben
22%
21%
25%
27%
meer zelfvertrouwen en zijn weerbaarder.
25%
Dit zorgt ervoor dat zij zich beter in een
20%
ander kunnen inleven en beter kunnen
15%
15%
omgaan met hun eigen emoties en die
10%
10%
5%
Mening van anderen
45%
30%
25% 20%
Thuissituatie School / huiswerk
Mentaal welbevinden
Heeft zich eenzaam gevoeld
28%
0%
10%
10%
Laatste 4 weken
5% 0%
17%
15%
Afgelopen jaar
van anderen. Ook bevordert mentaal welbevinden het leren en presteren op school.
Uw gemeente Fryslân
8
Mediawijsheid
f Terug naar inhoudsopgave
De digitale generatie, problematisch of niet?
Sexting
Jongeren groeien op in een digitale wereld en staan voortdurend met elkaar in contact via social media. Als de jongere het gebruik hiervan niet meer onder controle heeft, kunnen er problemen ontstaan in het dagelijks functioneren. Er is dan sprake van problematisch gebruik. Jongeren komen bijvoorbeeld slaap tekort, raffelen hun huiswerk af of voelen zich onrustig wanneer zij geen gebruik
5% 10%
kunnen maken van social media. Ook langdurig gamen en hier niet mee kunnen stoppen, kan problematisch worden. Een rapport van
Fryslân
Uw gemeente
het Trimbos-instituut laat zien dat problematisch gamen vaak samenhangt met problemen als sociaal isolement, eenzaamheid, verlaagde schoolprestaties, psychosomatische klachten (bijvoorbeeld slaapgebrek) en een verminderde tevredenheid over het eigen leven. De resultaten van de Gezondheidsmonitor Jeugd laten zien dat een klein deel van de jongeren zelf problemen ervaart als gevolg van het gebruik van social media of gamen. De coronacrisis heeft hier nauwelijks invloed op
Heeft in de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand anders gestuurd
gehad.
Sexting kan nare gevolgen hebben die jongeren niet altijd kunnen overzien. Op sense.info kunnen
Problematisch social media gebruik en gamen
jongeren terecht voor hulp en ondersteuning 14%
rondom dit onderwerp.
12% 10%
Verschil tussen jongens en meisjes
8% 6% 4%
Meisjes rapporteren vaker dat zij problemen
12%
ervaren door het gebruik van social media dan
8%
2%
4%
jongens. Jongens komen daarentegen vaker in 3%
0% Risico op problematisch gebruik sociale media Weststellingwerf/Opsterland
de problemen door gamen.
Risico op problematisch gamen Fryslân
9
Bewegen & sporten
f Terug naar inhoudsopgave
Voldoende bewegen tijdens de lockdowns uitdaging voor jongeren? Het advies voor jongeren is om elke dag minimaal een uur te bewegen. Niet alleen sporten bij een club, maar ook bewegen buiten clubverband, zoals skaten, kranten bezorgen of naar school fietsen, telt mee. Door
de coronacrisis werden veel sportclubs tijdelijk gesloten
en
vonden
veel
activiteiten,
Meerderheid jongeren beweegt te weinig 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
77%
58% 21%
Beweegt dagelijks minstens 1 uur
en
in
de
eigen
46%
Beweegt 5 of meer dagen per week minstens 1 uur
plaats. Het werd daardoor belangrijker om op initiatief
88%
18%
waaronder het volgen van onderwijs, digitaal eigen
89%
76%
Sport wekelijks bij club, vereniging Wekelijks actief (sport/bewegen) of sportschool in de vrije tijd
Weststellingwerf/Opsterland
Fryslân
buurt
mogelijkheden te vinden om te bewegen.
Minder sporten dan gewenst
Heeft (ernstig) overgewicht
45% 40% 35%
Tijdens de lockdown:
Fryslân
15%
Vond het gemakkelijk om in de buurt te
10%
sporten/bewegen. Er is daarbij wel
0%
verschil
2%
25% 20%
44%
9%
30%
naar
onderwijssoort.
Door
38%
Weststellingwerf/Opsterland
30%
0%
5%
4%
0%
2%
4%
Matig overgewicht
Weststellingwerf/Opsterland
6%
8%
10%
12%
Obesitas
Fryslân
jongeren op havo/vwo wordt meer bewogen dan op het vmbo
Jongeren op havo/vwo actiever
87%
Jongeren op havo/vwo zijn actiever dan jongeren op het vmbo. Op het havo/vwo gaan jongeren
Fietst of loopt elke dag naar school Uw gemeente
85%
vaker lopend of fietsend naar school. Ook sporten ze vaker wekelijks bij een club of sportschool dan
Fryslân
jongeren op het vmbo.
10
Alcohol, roken & drugs
f Terug naar inhoudsopgave
Alcoholgebruik nog steeds hoog Na een jarenlange daling is het gebruik van tabak, alcohol en cannabis onder scholieren
Vooral jongeren in leerjaar 4 proberen softdrugs
gestabiliseerd. Dit geldt zowel voor het gebruik ooit in het leven als de afgelopen maand. Ooit wiet of hasj gebruikt Alcohol en softdrugs mogen alleen verkocht worden aan volwassenen, dus personen van 18 jaar of ouder. Toch wordt er nog regelmatig alcohol aan minderjarigen verkocht. Uit cijfers van
Uw gemeente
het Trimbos Instituut blijkt dat minder dan 2 op de 5 aankooppogingen door minderjarige
klas 2 klas 4
jongeren mislukt. Daarnaast blijkt dat meer dan de helft van de minderjarige jongeren (12 t/m
Fryslân
2% 10%
3% 16%
16 jaar) die alcohol drinken, alcohol krijgt van vrienden of ouders.
Op weg naar NIX18 en Rookvrije Generatie Hoe kunnen we samen voorkomen dat jongeren 40%
onder de 18 roken en drinken?
35%
Op www.nix18 en www.rookvrijegeneratie.nl vindt
30%
u tips & trics voor jongeren, hun ouders en uw
25%
gemeente. Naast de laatste onderzoeken en weetjes,
20% 36%
35% 26%
10%
24%
20%
4%
6%
0%
Laatste 4 weken 5 of meer drankjes bij 1 gelegenheid (binge drinken)
Laatste 4 weken dronken of aangeschoten geweest Weststellingwerf/Opsterland
u
vlogs
hier en
ook
acties.
inspirerende Hoe
zorg
je
bijvoorbeeld voor het naleven van het rookvrije
18%
5%
Laatste 4 weken alcohol gedronken
vindt
voorbeelden,
15%
Fryslân
Rookt tenminste wekelijks
6%
schoolterrein? Of hoe kunnen ouders elkaar inspireren bij
het maken én volhouden van de
NIX-afspraak? En hoe organiseer je een leuk FRIS (school)feest?
Door
gezamenlijke
inspanning
kunnen we de dalende trend in roken en drinken onder jongeren vasthouden en verder doorzetten!
11
Positieve Leefomgeving
f Terug naar inhoudsopgave
Positieve Leefomgeving
Krijgt van ouders (heel) gemakkelijk: 95%
De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor een primaire preventie-aanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. Deze preventie richt zich op beschermende en bevorderende omgevingsfactoren die het risico op middelengebruik verkleinen (beschermende factoren) en het risico vergroten (risicofactoren). Deze factoren zijn grofweg op te delen in vier domeinen of omgevingen: Gezin, peergroep, school en vrijetijd (op basis van de IJslandse aanpak). Ouderbetrokkenheid, het stellen van regels en toezicht zijn hierbij enkele belangrijke onderwerpen. Ook een zinvolle vrijetijdsbesteding is een belangrijke beschermende factor.
90% 85% 80%
90%
89%
87%
75%
78%
87%
86%
90%
86%
91%
80%
70%
bezorgheid betrokkenheid van gesprekken over persoonlijke ouders zaken met ouders
advies over school/werk
Weststellingwerf/Opsterland
advies over andere onderwerpen
makkelijkhulp bij andere dingen
Fryslân
Ouders / verzorgers: Ouders zijn nog steeds tolerant ten opzichte
van
alcoholgebruik
bij
minderjarige jongeren. 37% van de
praten met de ouders van de vrienden van hun kind jongeren geeft aan dat hun ouders het goed vinden dat ze alcohol kennen de ouders van de vrienden van hun kind drinken. Ruim 30% van de Friese jongeren drinkt thuis alcohol. Een
kennen de vrienden van hun kind
ruime meerderheid van de jongeren zegt
(heel)
gemakkelijk
op
Drinkt thuis, bij anderen en/of in de Keet
53% 44%
60%
64% 65%
50% 40%
88% 78% 88% 82%
weten waar hun kind s avonds is
verschillende gebieden steun van hun ouders te krijgen.
84% 80%
weten wat hun kind doet in vrije tijd
weten met wie hun kind s avonds omgaat
83% 73%
hebben duidelijke regels over wat wel en niet mag
78% 69%
30% 53%
20% 10%
24%
37%
31%
16% 15%
21% 22%
0%
Drink thuis, alleen Drink bij anderen Drink in keet / hok of met anderen thuis / schuur
Weststellingwerf/Opsterland Fryslân
Ouder vindt het goed dat de jongere drinkt
Fryslân
Weststellingwerf/Opsterland
12
Weerbaarheid, veerkracht & vertrouwen Weerbare jongeren maken gezonde keuzes
f Terug naar inhoudsopgave
Vergroten veerkracht belangrijk om impact coronacrisis te beperken Uw gemeente
63% Weerbaarheid is de basis voor een goede psychische gezondheid.
Weerbare
jongeren
hebben
zelfvertrouwen
en
goed
zichzelf
kunnen
voor
opkomen, met respect voor anderen. Zij kunnen ook, al dan niet na een periode van experimenteren,
41% 61%
Herstelt snel na een moeilijke periode
gezonde keuzes maken ten aanzien van de eigen leefstijl.
Fryslân
38% Vindt het makkelijk om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan
Naast de aandacht voor mogelijke (mentale) gezondheidsproblemen die jongeren kunnen ervaren door de coronacrisis, is het belangrijk om samen met hen te kijken naar mogelijke oplossingen. Het concept van positieve gezondheid biedt daarvoor aanknopingspunten. Door met
jongeren hierover in gesprek te gaan, wordt duidelijk waar hun kracht zit en wat hen helpt om sterker uit een stressvolle of moeilijke periode te komen. Het is belangrijk om de veerkracht van
Is voldoende weerbaar
jongeren te stimuleren, op een manier die aansluit bij hun belevingswereld.
100% 90% 80%
70%
Jongeren hebben over het algemeen veel vertrouwen in de toekomst
60% 50%
40%
90%
88%
83%
83%
Vertrouwen in de toekomst
30% 20%
Ondanks de coronacrisis hebben
13%
10% 0%
jongens
Weststellingwerf/Opsterland
meisjes
Fryslân
39% 52%
52%
35%
Weinig (cijfer 5 of lager) Matig / redelijk (cijfer 6 of 7) Veel (cijfer 8 of hoger)
veel jongeren vertrouwen in hun toekomst. We zien hierbij weinig tot geen verschil naar geslacht, leerjaar en onderwijsniveau.
10%
13
Kernboodschappen
• Het overgrote deel van de jongeren voelt zich gelukkig en gezond • Met name onder meisjes komen psychische klachten en gezondheidsklachten zoals vermoeidheid en hoofdpijn veel voor • Veel jongeren ervaren stress in het dagelijkse leven • Er is nog steeds veel werk te verzetten om jongeren genoeg te laten bewegen • Het stimuleren van veerkracht op een manier die aansluit bij de belevingswereld van jongeren is belangrijk om de impact van een moeilijke periode zoals de coronaperiode te beperken
14
Contact Heeft u nog vragen over het onderzoek of over het gemeentelijk gezondheidsbeleid? Neem dan contact op met team onderzoek via epidemiologie@ggdfryslan.nl of met uw gemeentelijke beleidsadviseur of gezondheidsbevorderaar.
15