I-5b Bijlage 1 - Beleidsbrief Klimaat en duurzaamheid december 2023
Tekst van het document
Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid D E C E M B E R 20 2 3
H O O FD S T U K
1.
HOOFDSTUK 2
Inleiding
2.
Ontwikkelingen
In ons collegeprogramma “Samen blijven bouwen aan een sterk
In de begroting 2024 heeft u gelezen dat
In 2023 is de basis gelegd voor een overkoepelend
het programma Klimaat en Duurzaamheid, inclusief
Weststellingwerf!” is de ambitie voor Klimaat en Duurzaamheid opgenomen in
communicatie & samenwerken niet meer
communicatieplan, in 2024 wordt dit afgerond.
het uitbreiden en het versterken van de ambtelijke
opgave nr. 34 -Van Klimaatakkoord Parijs naar een duurzaam Weststellingwerf-.
als zelfstandige pijler maar ondersteunend
In de samenwerking verzorgt de Regio Deal “Samen
capaciteit. De focus ligt op het prioriteren en
Het Nationaal Klimaatakkoord, reductie van 55% CO2 uitstoot in 2030 en 95%
aan de andere pijlers wordt beschouwd.
doen geeft energie” haar eigen communicatie. Ook
organiseren, met het oog op het realiseren van
het energiebureau in de OWO-samenwerking zal
de ambitie en beleidsdoelen en het beter kunnen
in 2050 t.o.v. 1990, is een belangrijke leidraad voor het uitvoeren van het
De gemeente heeft vaak de regie, maar
haar eigen communicatie gaan doen.
inspelen op de behoeften van alle belanghebbenden.
gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid.
de inzet van inwoners, organisaties en samenwerkingspartners in de keten is
We hebben in het collegeprogramma benoemd om samen met onze inwoners, ondernemers,
essentieel om doelen te halen. Draagvlak
OWO-partners en overige betrokkenen te werken aan de vier pijlers: energietransitie , circulaire
creëren bij deze betrokken partijen
economie, klimaat-robuust en communicatie & samenwerken.
en acceptatie staan hierbij centraal.
In deze Beleidsbrief leest u de belangrijkste ontwikkelingen en nieuwe inzichten, we rapporteren
Wij blijven met de ontwikkeling van
over de voortgang en inzet binnen de pijlers, en benoemen welke onderwerpen ons college met
bewustzijn de betrokkenheid vergroten.
betrekking tot klimaat en Duurzaamheid in 2024 in ieder geval aandacht wil gaan schenken.
Verbeteringen worden zo snel mogelijk in gang gezet. Energietransitie
Circulaire economie
Klimaatrobuust
Communicatie en samenwerking
Voor het programma Klimaat en Duurzaamheid zijn naast de reguliere begroting aanvullende gelden beschikbaar. Te weten, de Specifieke Uitkering SPUK Energiearmoede, de tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) en een bijdrage uit het Nationaal Isolatie Programma (NIP). Om onze doelen te halen en de beschikbare gelden tijdig en goed in te zetten, staan wij als gemeente voor een uitdaging. Begin 2024 wordt een advies opgesteld over de benodigde professionaliseringsslag voor
2
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B ER 2023
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
3
H O O FD S T U K 3
3. Duurzame energie
Bereikt en lopend • Het samenwerken binnen de Regionale Energie Strategie RES)-Fryslân richtte zich de afgelopen jaren op de duurzame energieopwekking. Samen met de andere Friese overheden stemde uw raad eerder in met RES-Fryslân 1.0, met als doel meer duurzame energieopwekking in Friesland. Dit jaar is de eerste balans opgemaakt. De ambitie is om in Friesland in 2030 tenminste 3 Terawattuur (TWh) aan grootschalige duurzame elektriciteit op land te produceren (zon en wind). Op dit moment is er 2,5 TWh gerealiseerd en zit er voor ca. 0,2 TWh aan projecten in de pijplijn. Voor de resterende 0,3 TWh zijn nog geen concrete plannen. De ambitie lijkt haalbaar, mits er snel stappen worden gezet. Hierbij is het onder meer ook van belang dat de belemmeringen in het kader van de netcongestie worden opgelost. • Als vervolg op de samenwerking binnen RES Fryslân is in februari 2023 de Friese Energietafel (FET)
4
HOOFDSTUK 3
Pijler Energietransitie opgericht. Binnen de FET wordt in 2024 verder
• Onze gemeente werkt mee aan het realiseren van
gewerkt aan een meer integrale aanpak op het ge-
de Friese energietransitie door het facetbestem-
bied van duurzame energie, de warmtetransitie en
mingsplan Kleine Windmolens om onder voorwaar-
de energie-infrastructuur. Er wordt via vier pijlers
den kleine windmolens te plaatsen op agrarische
aan gewerkt (Warmtetransitie & Energiebesparing,
huiskavels (tot een as-hoogte van 15 m). Op dit mo-
Mienskipenergie, Energie-infrastructuur en Opwek
ment zijn er 11 vergunningen afgegeven. De eerste
Duurzame elektriciteit). Voor actuele informatie en
kleine windmolens zijn daadwerkelijk geplaatst.
nieuwsitems verwijzen wij ook naar de website van de Friese Energietafel (RES Fryslân (resfryslan.frl) ).
• In 2018 en 2019 werden in Wolvega en Noordwolde al twee grote zonneparken aangelegd (in totaal
• Alhoewel het volgens landelijke afspraken geen
15 ha). Onlangs werd er aan De Oppers in Wolvega
bijdrage mag leveren aan het behalen van de
nog een derde kleiner zonnepark gerealiseerd (2
Friese RES-doelstelling van tenminste 3 Terawattuur
ha). Op korte termijn verwachten wij geen nieuwe
(TWh) aan grootschalige duurzame elektriciteit
zonnevelden gelet op de Zonneladder waarin aan-
opwekking in 2030, lagen er in 2022 op 47% van
gegeven wordt in welke gewenste volgorde zon-
de woningen in onze gemeente zonnepanelen
PI JLER ENER GI ETR ANSI TI E
ne-energie projecten toegepast dienen te worden;
van netcongestie t.a.v. nieuwe bedrijfsaansluitin-
eerst zon op daken, pas als laatste zonneweides.
gen of uitbreidingen. Dit wordt veroorzaakt door beperkingen in de kabelaansluitingen. In 2024
• Het Programma Opwek van het Energie op Rijks-
wordt met Liander een systeemstudie opgeleverd
grond (OER) is bedoeld om de uitvoering van de
met daarin de huidige stand van het netwerk, de
RES te ondersteunen en om zo extra meters te ma-
voorziene uitbreiding in energievraag naar 2050
ken. In 2024 start Rijkswaterstaat samen met onze
en de daarbij benodigde uitbreiding(en) van het
gemeente met het verkennen van de mogelijkhe-
net. Het eindrapport zal inzicht geven in huidige
den voor zonnepanelen langs de Rijksweg A32.
en toekomstige knelpunten (met het bestaande netwerk) en waar aanpassingen of uitbreidingen
• Gezien het agrarisch karakter van onze gemeente
noodzakelijk zijn. Ook zal er gekeken worden
zien wij kansen voor groen gas om een bijdrage
naar integraal programmeren met bijvoorbeeld
te leveren aan de duurzame energieproductie. Op
waterstof en groen gas en naar welke keuzes er
dit moment zijn 24 vergunningen aangevraagd of
te maken zijn t.a.v. energielevering/-gebruik van
verleend voor het plaatsen van een mono-vergis-
bedrijven, woningen en transport. De uitkomsten
tinstallatie bij een agrarisch bedrijf. Dit gas kan
van de systeemstudie dienen als input voor toe-
worden ingevoerd op het bestaande gasnetwerk
komstige investeringsplannen. Daarnaast kunnen
en daarmee bijdragen aan de warmtetransitie, zie
de uitkomsten gebruikt worden om keuzes in de
ook Warmtetransitie bebouwde omgeving.
Warmtetransitievisie te onderbouwen en congestiemanagement op bijvoorbeeld bedrijventerreinen op te zetten.
(bron: Dashboard - Energietransitie - Weststelling-
Wat gaan we doen?
werf (waarstaatjegemeente.nl)). Hiermee neemt
• Er komen steeds meer signalen dat de toekomstige
onze gemeente landelijk een koppositie in, waar
energievraag gaat knellen met de beschikbare
we trots op kunnen zijn. Zo heeft bijvoorbeeld de
hoeveelheid energie en de capaciteit van het net.
opgestart, waarbij meerdere middenspannings-
Woningstichting Weststellingwerf de afgelopen
De problemen rondom de beperkte capaciteit van
verbindingen worden gerealiseerd en waar nodig
jaren vrijwel al haar huurwoningen voorzien van
het net gelden zowel voor stroom als voor gas en
compacte stations worden geplaatst of vervangen.
zonnepanelen (met een totaal woningbezit van bij-
zowel voor levering als voor terug-levering. On-
Binnen de samenwerking Friese Energie Tafel (FET)
na 2.700 woningen (op een totaal aantal van bijna
derstation Wolvega is 2 jaar geleden in capaciteit
is een afwegingskader opgesteld, zodat projecten
12.000 woningen in onze gemeente).
verdubbeld. Op dit moment is er toch weer sprake
met grote maatschappelijke belangen voorrang
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
• Daarnaast heeft Liander het project NuLelie
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
5
H O O FD S T U K 3
krijgen. Onze gemeente participeert op bestuurlijk niveau om onze belangen te behartigen. In totaal moet er ongeveer 2.000 km elektriciteitskabel
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
Warmtetransitie bebouwde omgeving
gelegd worden in Friesland. In Q1 2024 organiseert Liander een startbijeenkomst. Hierin worden we bij-
HOOFDSTUK 3
beschikbare bedrag per woning onder voorwaarden
technische kansen en belemmeringen in Oldeholt-
nog te verhogen (uit de opbrengst van het Wind-
pade. Dit onderzoek wordt in oktober 2024 afge-
park Fryslân). Het programma wordt door de Friese
rond. De opgehaalde kennis zal als basis dienen
gemeenten samen uitgevoerd, in maart/april 2024
voor vervolgstappen richting verduurzaming van
willen ze de onderliggende samenwerkingsovereen-
het dorp, met uiteindelijke doel om een dorpsuit-
gepraat over de verschillende tracés, samenwerking,
Bereikt en lopend
komst en subsidieregeling vastleggen, waarna de
voeringsplan op te stellen. In samenwerking met
communicatie, en planning.
• Uiterlijk 2050 moet het gebruik van fossiele brand-
uitvoering start. Het van het Rijk te ontvangen geld
de Westhoek Energiecoöperatie gaan we in Q1 van
stoffen voor het verwarmen worden beëindigd. Met
moet eind 2026 zijn ingezet. Voor de uitvoering van
2024 een voorverkenning starten, met de ambitie
• Ook zijn wij in een afrondende fase over presta-
het Nationaal Klimaatakkoord is de warmtetransitie
het programma worden twee kanalen uitgewerkt:
een dorpsuitvoeringsplan op te gaan stellen.
tieafspraken met de woningcorporaties over het
een structurele taak van de gemeente geworden.
• Voor de zelfredzame burger wordt een digitaal
verder verduurzamen van de woningvoorraad en
Eind 2021 stelde uw raad met de OWO-transitievisie
subsidieplatvorm ontwikkeld. U ontving hierover
werken daar waar mogelijk samen aan de uitvoe-
hiervoor de eerste kaders (Homepage | Transitievisie
eerder een informatieve memo.
ring van de warmtetransitie. Woningstichting West-
Warmte OWO-gemeenten (ireporting.nl)) . Deze
• Voor de niet-zelfredzame woningeigenaar gaat
thema energieneutraal verbouwen. In het voorjaar
stellingwerf start in 2024 met het gasloos maken
werkten wij verder uit in het OWO-uitvoerings-
het OWO-energiebureau aan de slag. Inwoners
van 2024 worden 9 nieuwe webinars en workshops
van 97 woningen in 2024 naar 160 woningen in
programma en OWO-actieplan (eerder ontving u
kunnen straks rechtstreeks bij het OWO-energie-
gepland rond de thema’s Energiezuinig & comfor-
2025. WoonFriesland koerst op veelal energielabel A
beide documenten ter informatie). In deze fase
bureau terecht. Daarnaast zal ook het coördine-
tabel wonen, Warmtepompen en Ventileren en
of B en minimaal C in 2025.
wordt vooral ingezet op energie besparen en op
ren van de vrijwillige Energiecoaches binnen de
koelen.
het bieden van handelingsperspectief (haalbaar en
gemeenten worden ondergebracht bij de vaste
betaalbaar voor iedereen). In 2024 voeren wij het
werknemers van het OWO-energiebureau.
Actieplan verder uit. Wij doen dat samen met onze samenwerkingspartners Opsterland en Ooststelling-
6
• In de afgelopen twee jaar hebben wij, in OWO verband, goed bezochte webinars gehouden rond het
• Eind 2023 is de eerste bespaarmarkt georganiseerd met gratis advies en slimme tips om geld te bespa-
• Voortkomend uit de OWO-warmtetransitievisie
werf. Hiervoor werken wij aan het oprichten van
zijn we in 2023 gestart met de uitdaging om Olde-
een OWO-energiebureau.
holtpade in 2030 aardgasvrij-ready te maken. Het
ren voor de ca. 100 bezoekers. Onze ambitie is om hier in 2024 een vervolg aan te geven.
project is opgezet vanuit de Regiodeal ZuidOost
• Inwoners met lage inkomsten en/of slecht geïsoleer-
• De gemeente ontvangt van het Rijk € 1.400.000 uit
Friesland. Onder leiding van ENTRANCE (Hanzeho-
de woningen kregen eind 2022 te maken met hoge
het Nationaal Isolatie Programma (NIP) voor het
geschool en Universiteit Groningen) en in samen-
gas- en elektrarekeningen. Wij boden een deel van
isoleren van 650 woningen met een energielabel D,
werking met de Werkgroep Energietransitie en
deze inwoners een gratis energiecoach-gesprek en
E, F, of G en een WOZ-waarde lager dan € 308.000.
Duurzaamheid Oldeholtpade wordt er onderzoek
een witgoedwissel aan, om energiearmoede tegen
De provincie Fryslân werkt aan een voorstel op het
gedaan naar de sociale, juridische, financiële en
te gaan. Er zijn 300 vouchers uitgereikt, in het afge-
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
PI JLER ENER GI ETR ANSI TI E
lopen jaar hebben wij 275 inwoners kunnen helpen.
bijdrage aan de warmte- en energietransitie en
Het project heeft deelnemers succesvol geholpen
geven we het goede voorbeeld. Dat doen we op
met het besparen van geld en energie. De ambitie
verschillende manieren en plekken in de organisa-
is om hier in 2024 een vervolg aan te geven.
tie. Zo werden er in 2023 Solar carports gerealiseerd op de parkeerplaats van het gemeentehuis. De So-
• In 2022 kregen 263 basisschoolkinderen van 9 scho-
lar carports kunnen meer dan 20% van de huidige
len/15 klassen hun diploma Junior Energiecoach.
energiebehoefte van het gemeentehuis duurzaam
Via het lespakket kregen ze inzicht en tips over
opwekken. In de totale levensduur zal dit leiden
gemakkelijk en praktisch energie besparen.
tot een reductie van 2.936.500kg CO2 uitstoot. Dit staat gelijk aan een jaarlijkse CO2 uitstoot van 770
• Ook binnen onze eigen gemeentelijke organisatie
woningen.
zetten we stappen. Hiermee leveren wij onze eigen
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
7
H O O FD S T U K 3
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
Er is een ondergrondse warmte- en koudeopslag
om het gehele gemeentehuis te voorzien van led-
en Duurzaamheid geïntegreerd wordt in het
op energiebesparing en “altijd doen maatregelen”.
(WKO) gecreëerd in de bodem rondom het ge-
verlichting. Als de consultatie van de medewerkers
betreffende project. Bijvoorbeeld door het gebruik
Een aanpak en bijbehorende subsidieregeling zijn
meentehuis. Een WKO is een duurzame methode
positief uitvalt, kan de uitvoering in 2024 plaatsvin-
van elektrisch materieel, het toepassen van klimaat
in voorbereiding. Begin 2024 nemen wij hierover
om energie in de vorm van warmte of koude op
den.
adaptieve maatregelen en slim omgaan met afval-
een besluit, zodat het in combinatie met de
stromen.
NIP-subsidie kan worden aangeboden aan wonin-
te slaan in de bodem. Hiervoor zijn twee (warmeen koude bron) boringen tot een diepte van circa
• In het “Plan van Aanpak Verduurzamen vastgoed-
geigenaren. De start financieren wij vanuit het
130 meter gemaakt. Tijdens de zomerperiode
portefeuille gemeente” is een kernportefeuille
wordt warmte in de grond opgeslagen. In de
gevormd. Deze kernportefeuille is (peiljaar 2020)
winter wordt dit warme water gebruikt door de
verantwoordelijk voor 64% van het totale gasver-
regelingen ingesteld ter verduurzaming van het
het door uw raad gereserveerde bedrag binnen het
warmtepompen om het gemeentehuis duurzaam
bruik en 71% van het totale elektraverbruik van de
maatschappelijk vastgoed in Fryslân. Via het Iepen
Dynamisch Investeringsprogramma (Energiefonds).
te verwarmen. Bij het verwarmen ontstaat koud
gemeentelijke vastgoedportefeuille (functioneel
Mienskipsfûns (IMF) stelde de provincie twee maal
water als restproduct. Dit koude water wordt in de
vastgoed). Er is in 2023 gebruik gemaakt van
2.325.000 euro subsidie beschikbaar. Daarnaast
koude bron opgeslagen om in de zomerperiode
de KlimOp-regeling die de provincie Fryslân ter
kunnen pandeigenaren sinds 2021 gebruik maken
warmtenet op de meeste plaatsen in de gemeente
het gemeentehuis te koelen. Het gemeentehuis
beschikking heeft gesteld. Hiermee zijn maat-
van de KlimOp regeling, waarmee zij gebruik
Weststellingwerf geen geschikte oplossing is; er
is in 2023 voorzien van nieuwe warmtepompen
werkverduurzamingsadviezen opgesteld voor de
kunnen maken van kennis en inzet van experts bij
is weinig tot geen restwarmte beschikbaar en
welke gekoppeld zijn op een nieuw gerealiseerde
objecten van de kernportefeuille. In de opgestelde
het verduurzamen van hun gebouwen. In onze
de aard van de meeste dorpen (lintbebouwing)
WKO in de bodem rondom het gemeentehuis.
adviezen is een selectie gemaakt van een optimale
gemeenten zien wij steeds meer dorpshuizen en
is niet geschikt om een warmtenet rendabel te
Deze warmtepompen zullen het gemeentehuis
samenstelling van energiebesparende maatregelen
ander maatschappelijk vastgoed die aan de slag
exploiteren. Hierdoor zal het grootste deel van de
duurzaam gaan verwarmen en ons gebruik van
tezamen met bouwkundige aanpassingen. Hiermee
zijn met het verduurzamen van hun gebouwen.
gemeente aardgasvrij moeten worden door de toe-
aardgas minimaliseren. In de basis kan het gehele
wordt inzichtelijk gemaakt welke maatregelen
Als gemeente bereiden wij een ondersteuningsre-
passing van een all electric oplossing. Helaas zijn
gemeentehuis aardgasvrij worden verwarmd met
het meest effect hebben op de reductie van het
geling voor, welke naar verwachting in het eerste
woningen uit het bouwjaar 1900 tot 1950 slecht te
deze nieuwe installatie. Bij extreme koude periode
energieverbruik. Met deze uitkomsten worden de
halfjaar van 2024 opengesteld zal worden.
isoleren. Voor dit type woningen zal een hybride
bestaat de optie nog om het pand door middel van
bestaande meerjaren onderhoudsplannen (MJOP)
aardgas bij te verwarmen. Voordat het gemeente-
voor het gemeentelijk vastgoed getransformeerd
huis geheel aardgasvrij wordt gemaakt, wordt onze
tot duurzaam meerjaren onderhoudsplannen
maatwerkadvies aan particuliere woningeigenaren.
is de opwek van groen gas middels mono-vergisters
restantbehoefte aardgas gemonitord. Zo kan later
(DMJOP).
Met een Maatwerkadvies krijgt de woningeigenaar
al genoemd. Dit gas kan ingevoerd worden op het
een handleiding met daarin de maatregelen die
bestaande gasnetwerk en daarmee als puzzelstukje
• Binnen de projecten van de gemeente Weststel-
nodig zijn om stap voor stap de woning aardgas-
bijdragen aan de gewenste energiemix.
lingwerf wordt altijd onderbouwd hoe klimaat
vrij(ready) te maken. Hierbij wordt vooral ingezet
een geschikt duurzaam alternatief ingezet worden. In 2023 heeft een aanbesteding plaatsgevonden
8
HOOFDSTUK 3
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
Wat gaan we doen?
resterende Rijksbudget Opstellen Warmte-transi-
• In 2023 heeft de provincie Fryslân verschillend
tievisie. De vervolgfinanciering voorzien wij vanuit
• In de OWO-warmtevisie komt naar voren dat een
PI JLER ENER GI ETR ANSI TI E
Duurzame mobiliteit
• Steeds meer inwoners rijden elektrisch. Daarom worden ook steeds meer laadpalen in de gemeente Weststellingwerf geplaatst. Inwoners kunnen op
Bereikt en lopend • In 2023 is de start gemaakt met het gemeentelijk verkeer- en vervoersplan. Hierin wordt vastgelegd hoe de gemeente Weststellingwerf in de toekomst verkeersveilig, bereikbaar en veilig blijft. In 2024
dit moment kosteloos een openbare laadpaal aanvragen wanneer zij geen eigen erf hebben om een laadpaal te plaatsen. Als gemeente realiseren we deze aanvragen. In 2024 wordt de laadvisie vastgesteld.
wordt de kadernotitie uitgewerkt en wordt het conceptplan vastgesteld. Vanuit Klimaat en Duurzaamheid zal hieraan input worden gegeven.
warmtepomp nodig zijn die op koude momenten • Onderdeel van het OWO-dienstverleningsmodel is
bijstookt met gas. Onder de pijler Energietransitie
Dienstauto’s worden opgeladen bij Home Center aan de Industrieweg in Wolvega in het kader van het wereldrecord auto laden.
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
9
H O O FD S T U K 4
4.
HOOFDSTUK 4
Pijler Circulaire economie
van groep 7 en 8. De vlotjes werden gebouwd van afvalmateriaal, waarna er een heuse wedstrijd was op de Spokeplas in Noordwolde.
PI JLER C I R C ULAI R E EC O NO MI E
Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI)
• Aan de Schoonmaakdag Weststellingwerf hebben
Grondstoffen
opgewekte energie niet beschikbaar is, wordt energie ingekocht op de grondstoffenmarkt. Door gebruik van data van slimme meters en sturing in het gebruik kunnen betere voorspellingen van het energieverbruik gemaakt worden, waardoor
basisscholen, scholen voor bijzonder en voortgezet
nauwkeuriger ingekocht kan worden. Deze
onderwijs en plaatselijke belangen deelgenomen.
Bereikt en lopend
ambitie ligt in het verlengde van de Regionale
Het doel van de Schoonmaakdag is het stimuleren
• In OWO-verband is het actieplan Maatschappelijk
Energiestrategie Fryslân.
Bereikt en lopend
van milieubewustwording. Er deden dit jaar 450
Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
• Onze ambitie is om de VANG-doelstellingen te ha-
kinderen mee.
opgesteld. Wij willen de CO2-prestatieladder gebruiken voor het meten van de CO2 uitstoot van
len. VANG staat voor Van Afval Naar Grondstoffen. Het doel is om geen afval meer te verbranden maar
Wat gaan we doen?
als grondstof opnieuw te gebruiken. U hebt in
• In 2024 zal op het afvalbrengstation ingezet
2021 het gemeentelijk grondstoffenbeleid bespro-
worden op een nog fijnere sortering van een
ken. De verwerking van het afval wordt al langer
aantal fracties. Het doel is om een aantal
gedaan door Omrin. Omrin doet aan na-scheiding
deelstromen apart voor verwerking aan te
en gebruikt sinds 2021 een zogenaamde danot-
bieden. Het aanbod harde plastics (bijvoorbeeld
rommel voor de verwerking van luiers en ander
kunststof tuinmeubelen), gips en matrassen zijn
organisch afval fijn en maakt het geschikt voor
daarvoor geschikt. Door een fijnere sortering zijn
vergisting. Hierdoor wordt er biogas geproduceerd
deze fracties beter geschikt voor hergebruik en
wat vervolgens wordt opgewerkt naar gas van
verdwijnen ze niet in het grof huishoudelijk afval.
aardgaskwaliteit: ‘groen gas’. Door de danotrommel vindt een reductie plaats van de hoeveelheid
• Het streven is om in januari 2026 te starten met
RDF (brandbaar afval voor thermische verwerking)
diftar+ (gedifferentieerd tarief), waarbij 2025 een
met ongeveer 40%.
‘testjaar’ zal zijn. Hierbij worden geleerde lessen van andere gemeenten rondom de invoering
• Om zwerfvuil te voorkomen, willen we de jeugd bewust maken van het afvalprobleem. Er is een
van diftar+ zoals flankerende maatregelen Schoonmaakdag bij OBS De Klaeter in De Hoeve op 17 maart 2023
Vlottenrace gehouden met 400 basisschoolkinderen
10
meegewogen. De klankbordgroep vanuit uw raad blijft nadrukkelijk betrokken.
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
onze gemeentelijke organisatie, en met dit inzicht een effectief CO2-reductiebeleid opstellen. De drie OWO-gemeenten zijn momenteel bezig om zich voor de CO2-prestatieladder niveau 3 te laten certificeren. Alle OWO inkoopadviseurs hebben de basistraining circulair inkopen gevolgd bij Circulair Friesland. • Voor de inkoop van energie nemen de OWOgemeenten deel aan de Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân (OVEF). De inkoop van energie wordt tot eind 2023 volledig vergroend met GVO certificaten. Per 2024 stapt de OVEF over naar zelflevering waarbij OVEF zelf de energieleverancier is die energie inkoopt bij lokale Friese opwekbronnen. Duurzame stroom is met zonneparken en windenergie binnen de leden beschikbaar. Op het moment dat lokaal
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
11
H O O FD S T U K 5
HOOFDSTUK 5
5.
Pijler Klimaat-robuust
Water
of schoolpleinen. En acties om het waterbewustzijn
monitoring, hiervan verwachten we in de loop
bij alle inwoners te vergroten.
van volgend jaar de eerste resultaten te kunnen
PI JLER K LI MAAT-R O B UUST
mussen en zwaluwen, maar is ook belangrijk om
de provincie een pre-FMP ontheffing (onder
verblijfsplaatsen aangebracht voor vleermuizen
de voortgang van het Nationaal Isolatieprogramma
voorwaarden dat het SMP binnen twee jaar wordt
binnen onze gemeente, om aan de voorwaarden
(NIP) te kunnen borgen. Voor de NIP verleent
vastgesteld). In 2024 worden dertien kraam- en
van de pre-SMP te voldoen.
zien. Met het ecologisch bermbeheer binnen
Bereikt en lopend • Wateroverlast en hittestress zijn elementen die in het gemeentelijk riolerings-plan (GRP) 2021-2025 zijn meegenomen. Er zijn 9 locaties aangemerkt voor wateroverlast-maatregelen op korte termijn. In 2022 is voor 5 van deze locaties de Rijksbijdrage
Wat gaan we doen?
de bebouwde kom wordt momenteel, daar
• De ideeën vanuit het GRP zullen nader
waar het kan, ervaring op gedaan. In 2024/2025
worden uitgewerkt in het Maatregelenplan
wordt een kwaliteitsambitie opgesteld. Dit is
Waterbewustzijn. Denk hierbij aan een
een structuurplan voor het openbaar groen en
regentonactie, de actie ‘steen eruit, plant erin’ en
heeft vooral betrekking op het openbare groen
subsidie op groene daken.
binnen de bebouwde kommen. Hiermee wordt een duurzame en klimaat adaptieve inrichting
impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 verkregen. Prioriteit is gegeven aan de Tjerk Hiddesstraat en de Chroomweg in Wolvega, die in
gerealiseerd.
Biodiversiteit
2024 zijn gepland. Voor de andere projecten is het
• Ter bescherming van de kwetsbare diersoorten
de bedoeling om ze voor 2028 uit te voeren.
Bereikt en lopend • In het centrumplan Wolvega wordt het
• In 2023 zijn we overgegaan naar 80% ecologisch
afkoppelen van regenwater meegenomen. In
beheerd van bermen in het buitengebied. Alleen
de totale winkelstraat komt een gescheiden
de bermen in de westhoek van Weststellingwerf
regelwaterstelsel voor straatkolken en regenpijpen.
worden nog geklepeld. In 2024 worden deze bermen ook ecologisch beheerd. Niet maaien
• In het GRP is ook opgenomen het stimuleren van
12
Wat gaan we doen?
zorgt ervoor dat planten tot bloei kunnen komen.
initiatieven van bijvoorbeeld wijken of bedrijven
Het stuifmeel en de nectar van de planten is
die bijdragen aan een klimaatbewuste inrichting of
voedsel voor insecten zoals bijen, kevers, vlinders
beheer van de openbare ruimte, bedrijventerreinen
en hommels. Dit jaar zijn we gestart met de
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
en het waarborgen van de voortgang van de warmtetransitie hebben de OWO gemeenten in het najaar van 2023 besloten een Soorten Management Plan (SMP) op te laten stellen. De verwachting is dat dit in 2025 kan worden afgerond. Met een SMP verleent de provincie Fryslân ontheffing op de Wet natuurbescherming bij werkzaamheden aan woningen, mits er wordt voldaan alle voorwaarden. Dat is niet alleen goed nieuws voor de bescherming van diverse vleermuissoorten,
Ecologische bermen aan de Om Den Noort (bedrijventerrein Uitbreiding Schipsloot) in Wolvega
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
13
H O O FD S T U K 6
6.
HOOFDSTUK 6
Samenvatting en doorontwikkeling
Vanuit de gemeentelijke organisatie is
Als gemeente zelf geven wij het goede voorbeeld
er gewerkt aan de pijlers van Klimaat en
met o.a. de solar carport, het optimaliseren van
Duurzaamheid, als samenwerkingspartner in de RES (nu Friese Energie Tafel) en in het GRP en het grondstoffenbeleid en
In 2024 willen wij onze kennis en expertise
met concrete acties zoals de webinars,
doorontwikkelen en de uitvoering versnellen.
uitvoeringsplannen en het afkoppelen van regenwater.
Op onderdelen is (incidenteel) geld beschikbaar,
Energietransitie
WAT
AC T I E HO UDE R
Advies over de benodigde professionaliseringsslag, inclusief het uitbreiden en het versterken van de ambtelijke capaciteit, en starten met acties
Gemeente
Communicatieplan Klimaat en Duurzaamheid
Gemeente
Binnen FET werken aan meer integrale aanpak
FET en Friese gemeenten
Plaatsing kleine windmolens op agrarische kavels
Eigenaren
Plaatsing mono-vergistinstallaties bij agrarische bedrijven
Eigenaren
Systeemstudie
Liander, gemeente en partners Ooststellingwerf is penvoerder
NuLelie door Liander om het net op orde te brengen
Liander en gemeente
Maken prestatieafspraken met woningcorporaties
Gemeente
Uitvoeren Actieplan OWO Transitievisie Warmte / oprichten OWO energiebureau
OWO
Vastleggen samenwerkingsovereenkomst en subsidieregeling en start uitvoering Nationaal Isolatie Programma
Provincie Fryslân en Friese gemeenten
Gemeentelijke aanpak ontwikkelen voor het opstellen en uitvoeren van 2 dorps- en wijkuitvoeringsplannen
Gemeente
Webinars en workshops
Gemeente i.s.m. gemeenten regio ZO-Fryslân
Vervolg op bespaarmarkt
Eigenaren
echter de organisatie is nog onvoldoende ingericht om dit weg te kunnen zetten. Begin 2024 zal een advies worden opgesteld over de benodigde professionaliseringsslag, inclusief het uitbreiden en het versterken van de ambtelijke capaciteit. Als het advies leidt tot nieuwe inzichten, zullen wij uw raad daarover rapporteren.
14
PIJ L ER
energieverbruik.
OWO transitievisie warmte, beleidsmatig
de witgoedwissel, de start van dorps- en
Binnen de gemeente Weststellingwerf gaan de volgende zaken spelen:
de ondergrondse warmte koude opslag van het gemeentehuis en het vergroenen van het
SAMENVATTI NG EN DO O R O NTWI K K ELI NG
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
15
H O O FD S T U K 6
PI J L E R
Circulaire economie
16
SA M EN VATTIN G EN D OOR ON TW IKKEL IN G
HOOFDSTUK 6
SAMENVATTI NG EN DO O R O NTWI K K ELI NG
WAT
A CTIEH OU D ER
PIJ L ER
WAT
AC T I E HO UDE R
Ambitie voortzetting witgoedwissel
Gemeente
Klimaat-robuust
Uitvoering 2 rioleringsprojecten Tjerk Hiddesstraat en de Chroomweg
Gemeente
Junior Energiecoach
Gemeente
Afkoppelen regenwater centrum Wolvega
Gemeente
Vervangen verlichting door LED in gemeentehuis
Gemeente
Ecologisch beheer van resterende bermen Westhoek
Gemeente
Transformatie MJOP naar DMJOP
Gemeente
Uitkomsten monitoring ecologisch bermbeheer en opstellen kwaliteitsambitie
Gemeente
Klimaat en Duurzaamheid integreren in projecten van de gemeente
Gemeente
Opstellen Soorten Management Plan
OWO i.s.m. de provincie Fryslân
Regeling ter ondersteuning van verduurzaming maatschappelijk vastgoed
Pandeigenaren / gemeente
Besluit en uitvoering Maatwerkadvies particuliere woningeigenaren
OWO
Kadernota verkeer en vervoer
Gemeente
Vaststellen laadvisie
Gemeente
Fijnere sortering op afvalbrengstation
Omrin
Vlottenrace
Lions Wolvega
Schoonmaakdag
Omrin
Voorbereiding invoering gedifferentieerd tarief voor afval (diftar+) en flankerende maatregelen
Omrin
Certificering voor CO2-prestatieladder niveau 3
Gemeente
De OVEF stapt over naar zelflevering
OVEF
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID D EC EM B E R 2 0 2 3
B ELEI DSB R I EF K LI MAAT & DUUR ZAAMHEI D DEC EMB ER 2023
17