CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

I-3b Bijlage 1 - VTH beleid Fryslan voor de Basistaken.pdf

Raadsvergadering 28 april 2021, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Ingekomen stukken29.023 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Een goede en inhoudelijk juiste beoordeling van aanvragen is alleen dan mogelijk, wanneer de vereiste stukken aanwezig zijn. De indieningsvereisten zijn landelijk geüniformeerd en toegeschreven op de verschillende categorieën van activiteiten. Het consequent toetsen op ontvankelijkheid voorkomt dat in het vervolg van het proces de toetsing niet (geheel) kan worden uitgevoerd. Als detailuitwerkingen ontbreken wordt wel alvast een inhoudelijke beoordeling van de overige stukken gemaakt. We verrichten een volledige ontvankelijkheidstoets bij alle aanvragen en meldingen. Als de gevraagde ontbrekende stukken niet, niet op tijd of niet volledig worden aangeleverd, wordt de aanvraag buiten behandeling gelaten. Dit wil zeggen dat de aanvrager een besluit krijgt dat zijn aanvraag buiten behandeling blijft, waartegen bezwaar kan worden ingediend. Bij een melding kan de melder erop gewezen worden dat, indien de gegevens niet aangeleverd worden of onvolledig blijven, deze de activiteit niet kan uitvoeren. Tegen het niet óf onvolledig indienen van een melding of vergunningaanvraag kan handhavend worden opgetreden.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

65

Indien met de verlening van een vergunning het gevaar bestaat dat daarmee strafbare feiten gepleegd zullen worden of dat uit strafbare feiten verkregen geld benut zal worden, wordt in het voortraject of na ontvangst van de aanvraag door de deelnemer een Bibob toets uitgevoerd. De situaties waarbij een Bibob toets wordt uitgevoerd, zijn vastgelegd in het Bibob-beleid van het bevoegd gezag.

7.2 Intrekken van vergunningen Vergunningen met activiteiten die niet worden gebruikt, kunnen worden ingetrokken. Daarmee wordt voorkomen dat activiteiten gerealiseerd worden volgens verouderde normen in wetgeving. De FUMO adviseert aan het bevoegd gezag tot het geheel of gedeeltelijk intrekken van een omgevingsvergunning voor de activiteit milieu indien gedurende drie jaar geen handelingen zijn verricht met gebruikmaking van de vergun­ ning. In aanvulling daarop adviseert de FUMO aan het bevoegd gezag tot het geheel of gedeeltelijk intrekken van een omgevingsvergunning van een veehouderijbedrijf indien een vergunde diercategorie gedurende drie jaar in zijn geheel niet is gehouden.

7.3 Beoordelingskader sloopwerkzaamheden met asbest Alle bedrijfsmatige sloopmeldingen met asbest worden beoordeeld op volledigheid op basis van de landelijke indieningsvereisten. Beoordeling van het asbestinventarisatierapport in samenhang met de ingediende sloopmelding vindt plaats aan de hand van een landelijke checklist op basis van het certificatieschema voor de procescertificaten Asbestinventarisatie en Asbestverwijdering.

7.4 Beoordelingskader milieu Onderstaande beschrijving is een operationele uitwerking van de beleidsuitgangs­ punten voor vergunningverlening milieubelastende activiteiten (zie 3.1.2). Voor de activiteit milieu is het bedrijf primair verantwoordelijk voor een milieuverantwoorde bedrijfsvoering, binnen de kaders die hiervoor door de overheid zijn gesteld. De werkzaamheden rondom vergunningverlening milieu hebben betrekking op het beoordelen van aanvragen en meldingen14 voor activiteiten die van invloed zijn op het milieu. De milieutoets heeft betrekking op een grote variëteit aan bedrijfsactiviteiten, waarbij ook de locatie en aard en omvang van de bedrijvigheid een belangrijke rol speelt. Naast de landelijke regelgeving en richtlijnen wordt ook rekening gehouden met provinciaal en gemeentelijk beleid en regelgeving. Vanwege het verschil in werkwijze gelden voor het behandelen van vergunningaanvragen en meldingen afzonderlijke beoordelingskaders.

Het beoordelingskader voor vergunningplichtige activiteiten bestaat uit: • Actuele milieuwet- en regelgeving, inclusief provinciale en gemeentelijke verorde­ ningen en beleidsregels (zoals Beleidsregels geur bedrijven Fryslan);

14 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet Artiviteitenbesluit en Vuurwerkbesluit. Daarna meldingen voor milieubelastende activiteiten waarvoor in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) regels zijn gesteld.

66 VTH-beleid Fryslan

• •

Standaarden: er wordt gewerkt met standaarden voor bijvoorbeeld vergunning­ voorschriften, overwegingen, brieven en overige documenten; Aandachtspunten besluitvorming: in de besluitvorming wordt deugdelijk gemoti­ veerd op welke wijze invulling is gegeven aan de beoordelingsvrijheid en benoemd welke wet- en regelgeving bij de besluitvorming is betrokken.

Alle relevante milieuaspecten uit iedere melding en aanvraag voor een vergunning voor milieuactiviteiten worden beoordeeld. Afhankelijk van de mate van relevantie van de aspecten (te bepalen door de beoordelaar van de meldingen of aanvraag) vindt een globale beoordeling plaats door de beoordelaar óf een 100% toets aan wet- en regelgeving waarbij ook juridisch en/of inhoudelijk specialisten worden betrokken. De relevantie van de aspecten is afhankelijk van onder meer de impact van de aange­ vraagde activiteiten, de politiek-bestuurlijke gevoeligheid van de activiteiten, de locatie/ligging van het object én de verwachte emissies / hinder voor de omgeving. Actualisering

Jaarlijks maakt of actualiseert de FUMO een analyse van de actualiseringsnoodzaak van vergunningen voor milieubelastende activiteiten, in het bijzonder de vergunningen die ouder zijn dan 10 jaar. In het uitvoeringsprogramma van de FUMO wordt op basis van deze analyse opgenomen welke (type/branches) vergunningen voor milieubelastende activiteiten geactualiseerd worden en voor welk deel (gehele vergunning of specifiek thema), waarbij wettelijke actualiseringsthema's bindend zijn.

7.5 Beoordelingskader bodem, bouwstoffen en grondstromen Onderstaande beschrijving is een operationele uitwerking van de beleidsuitgangspun­ ten voor de vergunningverlening bodem (zie 3.2.2).

Alle meldingen Bbk uit het Meldpunt Bodemkwaliteit worden door de FUMO vastge­ legd en beoordeeld op volledigheid op basis van de landelijke indieningsvereisten. Alle relevante aspecten uit iedere melding worden beoordeeld. Afhankelijk van de mate van relevantie van de aspecten vindt een globale beoordeling plaats óf een 100% toets aan wet- en regelgeving. De relevantie van de aspecten wordt door de behandelaar bepaald door onder meer de risicocategorie, lengte van de opslagperiode en samen­ stelling en omvang van de grondstroom. Onder de naam Kwalibo regelt het Besluit bodemkwaliteit de kwaliteitsborging in het bodembeheer. De kwaliteit van het partij grond of baggerspecie moet voldoen aan de toepassingseisen van het Besluit bodemkwaliteit. Bewijsmiddelen voor de kwaliteit van een partij grond zijn Bodemonderzoeken (partijkeuringen) en de Regionale Bodemkwaliteitskaart.

7.6 Samenwerking bij de vergunningverlening De casemanager beoordeelt welke interne en externe adviseurs betrokken dienen te worden bij de beoordeling of toetsing. In het gedigitaliseerde werkproces van de FUMO zijn ook de contactmomenten met externe en interne adviseurs benoemd.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

67

Toezichtstrategie

8

Gemeenten en provincie dienen inzicht te geven in de wijze waarop het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving wordt uitgeoefend. Op welke wijze en met welke frequentie uiteindelijk toezicht wordt gehouden, is het resultaat van de uitkomsten van de analyse. Hierbij spelen ook de ervaringen die met onze inwoners, bedrijven en instellingen zijn opgedaan en de keuzes in het verleden een rol. We zetten onze toezichtcapaciteit zo efficiënt en effectief mogelijk in. Zo vindt er toezicht plaats op basis van vooraf gemaakte keuzes (risicoanalyse). De planning wordt jaarlijks vastgelegd in een uitvoeringsprogramma. Niet alles is echter vooraf in te plannen. Ongewone voorvallen of klachten kunnen toezicht noodzakelijk maken. We zetten verschillende vormen van toezicht in. Met name bij risico- en aandachtsdossiers is sprake van een intensieve aanpak, op maat. Uitvoering hiervan vindt altijd plaats in overleg met deelnemers.

De toezichtstrategie is gericht op het op eenzelfde wijze uitvoeren van toezicht in overeenkomstige gevallen. De doelen hiervan zijn tweeledig. Enerzijds het bereiken van transparantie, professionaliteit, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor diegenen

68 VTH-beleid Fryslan

waarop het toezicht zich richt. Anderzijds het voorzien in een hoge mate van effectivi­ teit en efficiency voor de FUMO, zodat zo hoog mogelijke maatschappelijke effecten tegen zo laag mogelijke inspanningen en kosten worden bereikt. De strategie heeft betrekking op de werkwijze die wordt gevolgd voor dat deel van het traject dat loopt van het toezichtsprogramma tot en met het constateren van de overtreding. Zodra een overtreding is geconstateerd wordt overgegaan op een andere strategie: waar­ schuwen, sanctioneren of alleen in uitzonderlijke gevallen gedogen.

Na een beschrijving van de aanleidingen voor toezicht en de vormen van toezicht, zijn de toezichtniveaus voor de clusters van basistaken uitgewerkt: sloopwerkzaamheden met asbest (8.3), milieubelastende activiteiten (8.4) en bodem, bouwstoffen en grond­ stromen (8.5). Hierna beschrijven we op welke wijze we toezicht houden na klachten, meldingen en handhavingsverzoeken (8.6) en ketentoezicht (8.7).

8.1 Aanleidingen voor toezicht Toezicht in ons gebied vindt plaats op basis van: • het jaarlijks uitvoeringsprogramma; • aangevraagde vergunningen en ontvangen meldingen'5 als opleveringscontrole; • specifieke thema's of projecten; • ontvangen (overlast/hinder)meldingen, klachten, handhavingsverzoeken en ongewone voorvallen; • waarnemingen in het vrije veld: oog en oor.

8.2 Vormen van toezicht Bij het houden van toezicht kunnen verschillende methoden worden gebruikt. Het onderscheid is van belang omdat per branche en per beleidsterrein de aspecten waar de controle zich op richt verschillend zijn. Het is effectief om verschillende vormen van controles te hanteren, welke zowel aangekondigd als onaangekondigd plaatsvinden. Controles dienen een objectieve waarneming te zijn om betrouwbare en kwalitatief goede bevindingen op te leveren. Om die reden worden controles onaangekondigd uitgevoerd, tenzij deelnemers hier specifiek om verzoeken, er een noodzaak is en er geen afbreukrisico's zijn aan het vooraf aankondigen. Vormen van toezicht in ons gebied zijn: • Structurele (routinematige) fysieke controles: periodiek toezicht op vergunningen en meldingen; • Opleveringscontroles bij een nieuwe vergunning, na gereedmelding van de vergun­ de activiteit; opleveringscontroles zijn mogelijk na een specifieke opdracht van de deelnemers. • Administratief toezicht (bijvoorbeeld bij afvalstromen en uitstootnormen); • Ad hoe toezicht vanwege bijzondere omstandigheden, onder andere door verzoe­ ken om handhaving, ongewone voorvallen en klachten; • Thematische- of aspectcontroles. Deze worden geformuleerd in het uitvoeringspro­ gramma;

15 Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet Activiteitenbesluit en Vuurwerkbesluit. Daarna meldingen voor milieubelastende activiteiten waarvoor in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) regels zijn gesteld.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

69

•

• •

Gebiedsgerichte controles, in het algemeen om vanuit de openbare ruimte de aanwezige bedrijven / milieubelastende activiteiten in beeld te brengen (bijv, door gevel inspecties) én het voorkomen en tegengaan van excessen; Concerntoezicht (werken volgens verschillende soorten regelgeving bij een concern met meerdere vestigingen); Her- en handhavingscontroles. De hercontrole bevat toezicht op één of enkele aspecten en vindt plaats aan de hand van een brief die is verzonden naar aanleiding van de vorige controle of handhavingsbesluit.

Voor deze vormen is in het VTH-registratiesysteem een proces ingericht waarin de stappen worden doorlopen. Na iedere controle wordt een brief gemaakt volgens een vast format; deze wordt toegezonden aan de gecontroleerde eigenaar/uitvoerder. Tevens ontvangt de deel­ nemer de brief en de relevante documenten (waaronder keuringsrapporten) ter archivering. In de brief worden bevindingen opgenomen van degenen die het toezicht hebben uitgeoefend en het vervolg dat aan de bevindingen wordt gegeven. Hierbij wordt aandacht besteed aan de aard en ernst van de geconstateerde overtredingen, LHS-code16 en eventuele wijzigingen van NAW-gegevens. Zowel het gedrag van de overtreder, de ernst van de overtreding en verzwarende en verzachtende omstandig­ heden worden conform de sanctiestrategie (bijlage 9) vastgelegd in de voorhanden systemen.

8.3 Toezicht sloopwerkzaamheden met asbest Onderstaande beschrijving is een operationele uitwerking van de beleidsuitgangs­ punten voor het toezicht asbest (zie 3.3.2). Op basis van informatie uit de melding, asbestinventarisatierapport, LAVS én Inspectie Alert Asbest (landelijke aandachtsbedrijven) worden met een puntentelling alle bedrijfsmatige sloopmeldingen met asbest ingedeeld en vastgelegd in één van de drie categorieën: A. Hoog risico. 10% van de meldingen krijgt een hoog risico; B. Matig risico. 25% van de meldingen krijgt een matig risico; C. Laag risico. 65% van de meldingen krijgt een laag risico.

De punten zijn afhankelijk van (A) de locatie van de asbestsanering, (B) het gebruik van het te saneren object, (C) de risicoklasse asbest volgens het asbestinventarisatierapport, (D) de soort saneerder en (E) het toezicht door derden tijdens de sanering. Thematische (asbest) controles op locatie vinden tijdens de saneringen plaats bij: A. Werken met een hoog risico: 100%; B. Werken met een matig risico: 40% (selectie17 door de FUMO); C. Werken met een laag risico: 7,5% (selectie18 door de FUMO). Een vervolg thematische controle bij hetzelfde werk vindt alleen plaats indien de toezichthouder vermoedt dat illegale activiteiten met grote maatschappelijke risico's plaats gaan vinden op een later moment en na instemming van de deelnemer. Deze controles worden uitgevoerd aan de hand van een digitale checklist op basis van het Landelijk Protocol - Locatiebezoek Asbestverwijderingswerkzaamheden. Van dit 16 17

18

70 VTH-beleid Fryslan

Positie in de interventiematrix volgens de LHS, zie bijlage 9.4 Onder een selectie verstaan we een voorstel voor de werken die gecontroleerd worden. De deelnemer kan beargumenteerd afwijken van het voorstel van de FUMO. Zie voetnoot 17.

protocol is een selectie gemaakt van meest risicovolle aspecten die bij alle controles worden beoordeeld. Beoordeling van overige aspecten vindt niet plaats. Enkel van de gecontroleerde werken wordt de stortbon en eindbeoordeling (vrijgave) van de melding opgeslagen en aan deelnemer toegezonden. Van de sloopwerkzaam­ heden waar geen toezicht op wordt gehouden, worden deze documenten niet door de FUMO bijgehouden en ook niet in het registratiesysteem vastgelegd. Toezichthouders hebben onderweg van en naar hun controlebezoeken oog voor eventuele illegale asbestsaneringen in de omgeving. Bij het signaleren van een moge­ lijk illegale asbestsanering voeren zij ter plekke een controle uit volgens het Landelijk Protocol - Locatiebezoek asbestverwijderingswerkzaamheden. Doordat gemeenten een groot deel van de bouw- en slooptaken uitvoeren, hebben zij het beste zicht op mogelijk illegale saneringen van asbest. Ogen en oren van andere toezichthouders van FUMO, deelnemers en overige inspectieorganisaties, zoals Inspectie SZW, worden zoveel mogelijk gebruikt om eventueel illegale asbestsaneringen te signaleren.

8.4 Toezicht milieu Onderstaande beschrijving is een operationele uitwerking van de beleidsuitgangs­ punten voor het toezicht milieubelastende activiteiten (zie 3.1.2). Voor ieder object met één of meerdere milieubelastende activiteiten bepaalt de FUMO risicopunten. De puntentelling is vanaf 1-1-2021 gebaseerd op een aantal variabelen: I. Risicovolle activiteiten volgens de melding en vergunning. Zie bijlage 3; II. Brancherisico voor mens (gezondheid), omgeving en financieel gewin. Zie bijlage 4; III. Politiek-bestuurlijke gevoeligheid van de locatie/branche/activiteit: door deelnemers benoemde aandachtsbedrijven in het door FUMO bijgehouden overzicht; IV. Lengte van de periode dat geen milieucontrole heeft plaatsgevonden; V. Gedrag van de drijver/eigenaar.

Vanaf 1-1-2022 kunnen deze variabelen worden aangevuld met overige variabelen, waaronder: VI. Toezichtresultaten van andere inspectiediensten. Bron: aantal en zwaarte van geconstateerde overtredingen op de locatie door andere inspectieorganen; VII. Aantallen gegronde klachten en ongewone voorvallen; VIII. Ligging van het object nabij Natura 2000-gebieden én woonwijken; IX. Zwaarte van recent geconstateerde milieuovertredingen; X. Aantal recent geconstateerde milieuovertredingen. Op basis van de risicopunten wordt ieder object ingedeeld in één van de drie categorieën:19 A. Hoog risico. 10% van de objecten met één of meerdere milieubelastende activiteiten krijgt een hoog risico; B. Matig risico. 25% van de objecten met één of meerdere milieubelastende activiteiten krijgt een matig risico; C. Laag risico. 65% van de objecten met één of meerdere milieubelastende activiteiten krijgt een laag risico.

19

Deze percentages leiden voor de inrichtingen die in 2020 zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma in combinatie met de onderstaande controlefrequenties en de verdeling van 25-50% integraal en 50-75% aspectcontroles tot een gelijk aan-tal benodigde uren voor het milieutoezicht als in 2020 begroot. Een actualisatie van deze berekening vindt plaats in het uitvoeringsprogramma na vaststelling van de nieuwe kengetallen.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

71

Bij de gemeentelijke en provinciale objecten met IPPC-installaties vinden controles met een specifiek toezichtplan voor het object plaats bij: A. objecten met een hoog risico: 1,5x per jaar; B. objecten met een matig risico: lx per jaar; objecten met een laag risico: lx per 3 jaar (selectie20 door FUMO). C. In het toezichtplan wordt benoemd wanneer integraal en wanneer op een of enkele aspecten wordt gecontroleerd.

Objecten zonder IPPC-installatie worden gecontroleerd op basis van: A. objecten met een hoog risico: één keer per twee jaar (selectie21 door FUMO); B. objecten met een matig risico: één keer per vier jaar (selectie22 door FUMO); C. objecten met een laag risico: minimaal één keer per 10 jaar (selectie22 door FUMO). In het uitvoeringsprogramma wordt door een efficiënte aanpak getracht de objecten met een laag risico frequenter te bezoeken dan één keer per 10 jaar. Bij de objecten zonder IPPC-installatie vindt 25 tot 50% van de controles integraal plaats (op alle risicovolle aspecten, diepgang kan per aspect verschillen) en 50 tot 75% op basis van specifieke thema's/aspecten die jaarlijks in het uitvoeringsprogramma (bijv, in de vorm van een project) worden benoemd. Controles op milieubelastende activitei­ ten worden zoveel mogelijk uitgevoerd met behulp van een checklist. Daarbij worden de meest risicovolle activiteiten (zoals uitgewerkt voor de bovenstaande risicovariabele I) gecontroleerd.

Toezichthouders van FUMO, deelnemers en overige inspectieorganisaties hebben onderweg van en naar hun controlebezoeken oog voor eventuele illegale activiteiten. Bij het signaleren van illegale activiteiten met vermoedelijk onomkeerbare effecten voeren zij ter plekke een controle uit; in overige gevallen wordt het signaal besproken met het bevoegd gezag om een aanpak te bepalen. Indien uit de aanpak blijkt dat een controlebezoek nodig is, wordt dit door de FUMO uitgevoerd. Bij politiek-bestuurlijke en/of landelijke beleidsmatige prioriteiten kunnen na besluitvorming door deelnemers projectmatig aspect- of gebiedscontroles worden toegevoegd aan het uitvoeringsprogramma; deze controles zijn aanvullend aan bovengenoemde frequenties en kunnen gevolgen hebben voor de bijdrage van de deelnemers.

8.5 Toezicht bodem, bouwstoffen en grondstromen Onderstaande beschrijving is een operationele uitwerking van de beleidsuitgangs­ punten voor het toezicht bodem (zie 3.2.2). Wet bodembescherming

leder werk waarvoor het bevoegd gezag een saneringsbeschikking Wbb heeft afgege­ ven of een melding heeft ontvangen, wordt op locatie gecontroleerd op het aspect bodem. De praktijk laat zien dat er veel misgaat op de saneringslocaties en vooraf op basis van ontvangen gegevens geen goed beeld van de verwachte naleving te krijgen is, waardoor onderbouwde selecties van te bezoeken locaties niet mogelijk zijn.

20

21 22

72 VTH-beleid Fryslan

Onder een selectie verstaan we een voorstel voor de objecten die gecontroleerd worden. De deelnemer kan beargumenteerd afwijken van het voorstel van de FUMO. Zie voetnoot 20. Zie voetnoot 20.

Bij deze thematische controles worden alle aspecten uit de beschikking / melding gecontroleerd op basis van een uniforme checklist. Een vervolgcontrole bij hetzelfde werk vindt plaats indien (1) in de eerste controle door de toezichthouder over­ tredingen zijn geconstateerd die volgens de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) van belang of aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar zijn, (2) de toezichthouder beoordeelt dat kritische momenten tijdens de sanering op een later moment plaats­ vinden en (3) de sanering politiek-bestuurlijk gevoelig ligt, cq. de maatschappelijke risico's groot zijn. Het evaluatierapport en/of nazorgplan na afloop worden volledig inhoudelijk beoordeeld. Besluit bodemkwaliteit

Met een checklist op basis van risicovariabelen wordt bepaald in welke risicocategorie de meldingen Bbk vallen. Er wordt onderscheid gemaakt in: A. Hoog risico: werken door bedrijven die de afgelopen drie jaren overtredingen hebben begaan met een gedrag 'Moet kunnen’, 'Calculerend' of 'Bewust en structureel / crimineel' volgens LHS én met sterke twijfels bij de beoordeling, IBC-bouwstoffen, meldingen achteraf en toepassing immobilisatie. Indicatief heeft 10% van de meldingen een hoog risico. B. Matig risico: werken door bedrijven die de afgelopen drie jaren overtredingen hebben begaan met een gedrag 'Moet kunnen', 'Calculerend' of 'Bewust en structureel / crimineel' volgens LHS én met tijdelijke en kortdurende opslag, partijen met meer dan 5% bodemvreemd materiaal, samengevoegde partijen en meldingen met herkomst buiten Fryslan. Indicatief heeft 25% van de meldingen een matig risico. C. Laag risico: meldingen schone grond, gemeentelijke aanvraag, hertoepassing bouwstoffen, zand (certificaat) en met ontbrekend BKK document. Indicatief heeft 65% van de meldingen een laag risico.

Controles op locatie vinden in de eerste week van het werk plaats bij: A. Werken met een hoog risico: 100%; B. Werken met een matig risico: 50% (selectie23 door FUMO); C. Werken met een laag risico: 10% (selectie24 door FUMO). Bij deze controles worden alle aspecten uit de melding Bbk beoordeeld. Een vervolg­ controle bij hetzelfde werk vindt alleen plaats indien de toezichthouder vermoedt dat illegale activiteiten met grote maatschappelijke risico’s plaats gaan vinden op een later moment. Algemeen

Door gedurende één jaar op basis van MOOR-25 en KLIC26-meldingen, evenals surveil­ lances (vrije veld toezicht) door bodemtoezichthouders, toezicht uit te voeren op niet gemelde bodemwerken (Wbb en Bbk), kan aangetoond worden hoe omvangrijk en risicovol de niet gemelde werken in Fryslan zijn. De resultaten worden na één jaar aan deelnemers voorgelegd. Toezichthouders van FUMO, deelnemers en overige inspectieorganisaties hebben onderweg van en naar hun controlebezoeken oog voor eventuele illegale activiteiten. Bij het signaleren van mogelijk illegale activiteiten met onomkeerbare effecten voeren zij ter plekke een controle uit; in overige gevallen wordt het signaal besproken met deelnemers om een aanpak te bepalen.

23 24 25

26

Zie voetnoot 20. Zie voetnoot 20. Verplichte melding bij graafwerkzaamheden bij het landelijke Meldpunt Opbrekingen Openbare Ruimte (MOOR). Verplichte melding bij graafwerkzaamheden bij het Kadaster.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

73

Door prioriteit van het ketentoezicht op de ketens grond- en afvalstromen wordt getracht mogelijke overtredingen in de ketens te constateren, die met reguliere controles niet boven water komen (zie 8.7 Ketentoezicht).

8.6 Toezicht op basis van klachten, meldingen en handhavingsverzoeken Bij handhavingsverzoeken vindt altijd een controle plaats. Bij ongewone voorvallen daar waar nodig en mogelijk. Bij klachten over activiteiten vindt door de toezichthou­ ders een afweging plaats of een controle ter plekke nodig is, op basis van het verwach­ te risico waarop de klacht betrekking heeft. Op basis van deze afweging wordt een controle ter plekke uitgevoerd op (in beginsel) enkel het aspect waarop de klacht betrekking heeft. De toezichthouder overweegt voorafgaand aan de controle of afstemming met de deelnemer nodig is. Anonieme verzoeken worden in principe niet in behandeling genomen. Indien de toezichthouder bepaalt dat de impact van de activiteit op mens en omgeving groot is, wordt eventueel verdere actie ondernomen.

Het streven is om de klager binnen twee werkdagen op de hoogte te stellen dat de klacht is ontvangen en te informeren over het vervolg, al dan niet via piketdienst Mili-eualarmnummer Fryslan. Klachten die de FUMO ontvangt die geen betrekking hebben op de taken die de FUMO uitvoert, worden direct doorgezonden naar het bevoegd gezag. Bij ongewone voorvallen wordt de FUMO op de hoogte gebracht en opgeroepen. De ondersteuning vindt plaats door middel van het verlenen van kennis, toezicht (eventu­ ele monsteropnames, meedenken bij oplossingen) en materiaal (zoals meetappara­ tuur). Hierbij geldt een 24-uurs bereik- en beschikbaarheid met een vastgelegde (maximale) opkomsttijd. Bij een ongewoon voorval, klacht en handhavingsverzoek kan door bemiddeling van de toezichthouders milieu geprobeerd worden de veroorzaker/eigenaar zelf de noodzakelijke actie te laten ondernemen. Daarmee kan worden voorkomen dat een last onder dwangsom of (een last onder) bestuursdwang moet worden opgelegd. Als dit niet lukt kunnen bestuursrechtelijke middelen worden ingezet en wordt (afhanke­ lijk van de overtreding, zie interventiematrix in bijlage 9.4) contact gezocht met de BOA; mogelijk is hier ook strafrecht aan de orde.

De FUMO werkt bovenstaande toezichtstrategie voor klachten, meldingen en handha­ vingsverzoeken uit in een klachtenprotocol.

8.7 Ketentoezicht Ketentoezicht is het op elkaar afgestemde toezicht van meerdere toezichthoudende organisaties. Dit toezicht richt zich op meerdere partijen die achtereenvolgens be-trokken zijn bij deze activiteit. Ketentoezicht wordt ingezet voor de aanpak van risico's die in een keten van meerdere activiteiten ontstaan. Ketentoezicht beperkt zich niet tot één plaatsgebonden activiteit.

74 VTH-beleid Fryslan

Jaarlijks worden thema's binnen de ketens grond- en afvalstromen benoemd in het uitvoeringsprogramma van FUMO. De onderbouwing kan gebaseerd zijn op strategi­ sche ketenanalyses, op meerdere (gelijke of samenhangende) signalen uit het reguliere (plaatsgebonden) toezicht en/of signalen van andere inspectieorganen. Voor de strategische ketenanalyses wordt ingezet op ketens waar met het regulier toezicht een lage pakkans is, groot financieel gewin te halen is én de maatschappelijke en bestuur­ lijke effecten van overtredingen op milieu en volksgezondheid groot zijn.

Het te vormen team ketentoezicht richt haar analysecapaciteit vooral op het analyse­ ren van deze thema's. De resultaten van tactische analyses zijn overzichten van specifie­ ke aandachtsbedrijven (bijv. Top 50) binnen deze thema's in de ketens van grond- en afvalstromen. Deze bedrijven kunnen zowel basistaak als niet-basistaak zijn. In ieder geval de activiteiten die onder de basistaken vallen komen in het FUMO uitvoeringsprogramma terug voor het reguliere (plaatsgebonden) toezicht.

8.8 Samenwerking bij het toezicht Binnen de FUMO vindt frequent afstemming van activiteiten plaats. Met de omliggen­ de omgevingsdiensten vindt periodiek overleg plaats over mogelijk (omgevingsdienst) grensoverschrijdende activiteiten. Extern is hiernaast op ad hoe basis overleg met instanties als de gemeente, de provincie, de politie, de veiligheidsregio, Wetterskip Fryslan, het OM (Openbaar Ministerie), Belastingdienst, Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T) douane en Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit en wordt ervoor elkaar gesignaleerd (oog- en oorfunctie). Deze signaalfunctie is essentieel voor de aanpak van ondermijnende activiteiten: door elkaar goed en tijdig te informeren krijgen de FUMO, deelnemers en ketenpartners een goed beeld van ondermijnende activiteiten en kan worden ingegrepen.

Toezichtprogramma's worden zoveel mogelijk afgestemd met de gemeente, provincie en veiligheidsregio om te voorkomen dat bedrijven in een beperkte periode voor zowel bouw, milieu als brandveiligheid bezocht worden. Waar mogelijk worden controles met overige inspectie organisaties gelijktijdig uitgevoerd of worden aspecten voor elkaar gecontroleerd. Voor de informatie-uitwisseling tussen inspectie organisaties naar aanleiding van een controle wordt door de FUMO, gemeenten/provincie en ketenpartners een protocol/ beslisboom uitgewerkt.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

75

Sanctiestrategie

9

Indien een overtreding geconstateerd wordt, volgen de gemeenten en provincie voor de basistaken onderstaande sanctiestrategie. Ter ondersteuning daarvan is deze nader uitgewerkt in het registratiesysteem van de FUMO, waarin de processen zijn ingericht. Daarbij volgen we de Landelijk Handhavingsstrategie (LHS)27. Het doel van de landelij­ ke handhavingsstrategie is uitvoering geven aan de beginselplicht tot handhaven, passend interveniëren bij iedere bevinding, in vergelijkbare situaties vergelijkbare keuzes maken en interventies op vergelijkbare wijze kiezen en toepassen. De essentiële onderdelen van de LHS zijn in onderstaande alinea's uitgewerkt en aangevuld met eigen overwegingen. Over het algemeen geldt dat we het contact met de eigenaar en uitvoerder van groot belang vinden. Door in een vroeg stadium in overleg te gaan worden ieders verwach­ tingen duidelijk en worden mogelijke toekomstige problemen voorkomen.

27

76 VTH-beleid Fryslan

De actuele versie is hier opgenomen: https://www.infomil.nl/onderwerpen/integrale/handhaving/landelijke

9.1 Gelijkwaardige oplossing bij afwijking van voorschriften Er kan sprake zijn van een afwijking van de voorschriften, maar dat er andere maatregelen zijn getroffen die tot hetzelfde beschermend niveau leiden. Indien op een andere wijze dezelfde veiligheid, bescherming van de gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en bescherming van het milieu wordt gerealiseerd, kan het bevoegd gezag in een aantal gevallen een 'besluit gelijkwaardige voorziening' nemen (zie bijlage 7).

9.2 Formele, legaliseerbare overtreding De FUMO kan adviseren over een gelijkwaardige voorziening/oplossing bij constatering van een overtreding. Als er sprake is van een overtreding en er geen sprake is van een gelijkwaardige oplossing, dan wordt in overleg met de vergunningverleners bekeken of de situatie vergunbaar is, cq. maatwerkvoorschrift opgelegd kan worden (legalisatieonderzoek). Als de situatie vergunbaar is, wordt een vergunningprocedure of procedure voor maatwerkvoorschriften gestart. Afhankelijk van de ernst van de overtreding (verhoogd risico, schade al opgetreden) en het profiel van de overtreder kan worden besloten om ook te sanctioneren. In sommige situaties is het denkbaar dat ondersteuning wordt geboden om de situatie te verbeteren. Bijvoorbeeld door het geven van voorlichting als wordt vastgesteld dat een bepaalde (onnodige) overtreding systematisch voorkomt.

9.3 Sanctie instrumenten In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de wijze waarop wordt opgetreden bij geconstateerde overtredingen. Hiervoor zijn bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten in te zetten. Vóór inzet van een van de sanctie instrumenten wordt de deelnemer geïnformeerd. Bestuursrechtelijk zijn dat: • Een bestuursrechtelijke sanctie: o last onder dwangsom (LOD), preventief of bij illegale situaties, o last onder bestuursdwang (LOB), zoals het (tijdelijk) stilleggen van activiteiten; • Schorsen of intrekken van de vergunning, certificaat of erkenning; • Bestuurlijke boete; • Verscherpt toezicht (intensiever controleren).

Bestuursrechtelijke handhaving is gericht op het bereiken van de gewenste situatie. Bij een bestuursrechtelijke sanctie (last onder dwangsom of last onder bestuursdwang) krijgt de overtreder een hersteltermijn aangeboden waarbinnen de overtreding moet zijn beëindigd. Dit geldt niet voor besluiten die gericht zijn op het voorkomen van herhaling én in situaties waar het direct beëindigen van de activiteit noodzakelijk is. Daarbij volgen de gemeenten en provincie de landelijke leidraad28 en kunnen we daarbij, als het milieu en de volksgezondheid ernstig in gevaar worden gebracht, beargumenteerd afwijken. Als de overtreding na deze gestelde termijn niet is beëindigd, dan wordt de sanctie geëffectueerd. 28 Zie de meest actuele versie op https://www.infomil.nI/onderwerpen/integrale/handhaving/@88354/begunstigingstermijn/

Provinciale en gemeentelijke basistaken

77

Bij een dreigende overtreding of een dreigende illegale situatie kunnen de gemeenten of provincie, in bepaalde situaties, ook een preventieve last onder dwangsom opleggen. In samenhang met de bestuurlijke sanctie of los daarvan kan de strafrechtelijke sanctie worden toegepast. Strafrechtelijke instrumenten zijn: • Een proces verbaal (PV); • De bestuurlijke strafbeschikking (BSB). Hiervoor hebben we BOA's aangewezen die strafrechtelijk kunnen optreden binnen het domein II. Bij strafrechtelijke handhaving is naast het bereiken van het gewenste gedrag tevens het bestraffende element van belang.

9.4 Passende reactie: bepalen van de sanctie Het overgaan tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie is geen lichtzinnige beslissing. De toe te passen sanctie moet proportioneel zijn en dient transparantie te bieden over de lengtes van begunstigingstermijnen en bij een last onder dwangsom de hoogtes van dwangsommen: • Voor besluiten die niet gericht zijn op het voorkomen van herhaling kiezen we qua begunstigingstermijn voor een termijn conform de landelijke leidraad handhavingsacties en termijnen29 en kunnen daarbij beargumenteerd afwijken. Indien de leidraad geen termijn benoemd, onderbouwen we een termijn die zodanig is, dat het praktisch haalbaar is om aan de last te kunnen voldoen. Verder is de te stellen termijn afhankelijk van de aard van de overtreding (er kan in principe met geen of een korte termijn worden volstaan bij gedragsvoorschriften) en mag de termijn niet zodanig lang zijn, dat sprake is van (impliciet) gedogen van de overtreding; De hoogte van een dwangsom moet op grond van de Algemene wet bestuursrecht in redelijke verhouding staan tot de zwaarte van het geschonden belang en de beoogde werking van het opleggen van de dwangsom. We relateren de hoogte van de dwangsom o.a. aan de aard en ernst van de overtreding, de potentiële schade en de kosten die moeten worden gemaakt om de overtreding ongedaan te maken.

Daarbij volgen we de landelijke leidraad handhavingsacties en termijnen en kunnen daarbij beargumenteerd afwijken. In ieder geval moet het bedrag in verhouding staan tot het economisch voordeel dat met de overtreding wordt behaald; Het verbeuren van dwangsommen gebeurt van rechtswege. Een dwangsom wordt na het verbeuren ingevorderd, tenzij er om juridische redenen (zoals een schorsingsverzoek) uitstel is overeengekomen of een bijzondere omstandigheid gemotiveerd kan worden; Bij het opleggen van een last onder dwangsom die ook voor rechtsopvolgers geldt, legt het bevoegd gezag de overtreding ook vast in de registratie van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen (Wkpb) van het Kadaster; Het bevoegd gezag kan in sommige gevallen goed gemotiveerd de vergunning ook geheel of gedeeltelijk intrekken als niet overeenkomstig de vergunning wordt gehandeld. Dit instrument wordt in uitzonderlijke gevallen toegepast als andere maatregelen geen effect sorteren.

De keuze voor het instrumentarium bij constatering van een overtreding is gebaseerd op vijf uitgangspunten. 1. Onafhankelijkheid - sterke, slagkrachtige en onafhankelijke handhavingsinstanties. Handhaving vindt consequent en vasthoudend plaats op basis van de geldende wet- en regelgeving en voorliggende strategie;

29 Zie voetnoot 25.

78 VTH-beleid Fryslan

2. Professionaliteit en vakmanschap - training, opleiding, kennis- en informatie-uitwisseling. Toezichthouders en BOA's wegen de ernst van de bevinding, het gedrag van de overtreder en de feiten en omstandigheden van de situatie con-form LHS. Bij mandaat bepalen zij, bij politiek-bestuurlijke gevoelige zaken in overleg met de deelnemer, vervolgens welke interventie in het specifieke geval passend is; in andere gevallen adviseren zij hierover aan het college. Dit vereist professionaliteit, vakmanschap en uitwisseling van kennis en leerervaringen; 3. Betrouwbaarheid - beginselplicht tot handhaven en verantwoording afleggen. Handhavend optreden is zowel eerlijk tegenover overtreders uit het oogpunt van een 'level playing field', als tegenover de maatschappij die ervan uit mag gaan dat toezichthouders en bevoegd gezag zodanig optreden dat haar rechtsgevoel wordt gerespecteerd en de leefomgeving veilig, schoon en gezond blijft; 4. Eenvoud - een passende interventie bij iedere bevinding en hoe daartoe te komen. In vergelijkbare zaken worden vergelijkbare keuzes gemaakt. Een passende interventie leidt zo effectief en efficiënt mogelijk tot spoedig herstel van de situatie, waarborgt naleving, voorkomt herhaling en/of bestraft; 5. Gezamenlijkheid - overleg, afstemming en planmatig en informatie gestuurd gezamenlijk optreden.

Informatie is voor goede risicoanalyses en het daarop gebaseerde uitvoeringsprogramma onontbeerlijk. Landelijke handhavingsstrategie (LHS)

Met deze uitgangspunten in het achterhoofd volgen we de LHS bij het bepalen van de sanctie die we opleggen. Op basis van twee primaire variabelen bepaalt de toezicht­ houder, waar nodig in overleg met de BOA/juridisch medewerker, met welk instrumen­ tarium gehandhaafd wordt bij een geconstateerde overtreding: 1. de gevolgen van de bevinding voor milieu, natuur, water, veiligheid, gezondheid en/of maatschappelijke relevantie: vrijwel nihil; of a) beperkt; of b) 0 van belang - er is sprake van aanmerkelijk risico dat de bevinding maat­ schappelijke onrust geeft en/of milieuschade, natuurschade, waterveront­ reiniging en/of doden, zieken of gewonden (mens, plant én dier) tot gevolg heeft; of d) aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar - onder andere het geval als de overtreding maatschappelijke onrust en/of ernstige milieuschade, ernstige natuurschade, ernstige waterverontreiniging en/of doden of gewonden (mens, plant én dier) tot gevolg heeft. 2. het gedrag van de overtreder (gedragsprofiel). Daarbij kijkt de toezichthouder verder dan de bevinding op zich en neemt hij diens gedrag en toezicht- en handhavingshistorie mee in beschouwing.

a) goedwillend, pro-actief en geneigd om de regels te volgen, de bevinding is het gevolg van onbedoeld handelen; of b) onverschillig/reactief, neemt het niet zo nauw met het algemeen belang, heeft een onverschillige houding, de bevinding en de gevolgen van zijn handelen laten hem koud; of c) is opportunistisch en calculerend, er is sprake van het bewust belemmeren van controlerenden, er is sprake van mogelijkheidsbewustzijn, maar de gevolgen van het handelen worden op de koop toe genomen, bewust risico nemend; of d) bewust en structureel de regels overtredend en/of crimineel of deel uitmakend van een criminele organisatie, houdt zich bezig met fraude, oplichting of witwassen.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

79

Als de toezichthouder niet in staat is om het gedrag van de overtreder te typeren, bijvoorbeeld bij gebrek aan historische informatie, dan is typering b) (onverschillig/ reactief) het uitgangspunt. Beide variabelen bepalen of alleen bestuursrechtelijk (gele segmenten), alleen strafrechtelijk (rode segmenten) of in een combinatie van beide (oranje segmenten) wordt opgetreden. De interventiematrix op pagina 60 visualiseert dit. In overleg tussen toezichthouder en bevoegd gezag kan gemotiveerd worden afgeweken. Verzwarende en verzachtende omstandigheden

Na motivatie van de toezichthouder van verzwarende of verzachtende argumenten kan een verschuiving van het instrumentarium plaatsvinden. Bij verzachtende argu­ menten wordt de in de interventiematrix gepositioneerde bevinding één segment naar links en vervolgens één segment naar onder verplaatst en andersom bij verzwarende argumenten. Stapeling van argumenten levert slechts één verschuiving horizontaal, verticaal of diagonaal op. In lijn met de LHS kunnen de volgende argumenten verzwarend werken: 1. Verkregen financieel voordeel (winst of besparing): De overtreder heeft door zijn handelen financieel voordeel behaald of financieel voordeel halen was het doel. 2. Status verdachte / voorbeeldfunctie: de overtreder is een regionaal of landelijk maatschappelijk aansprekende of bekende (rechts)persoon, een overheid, een toonaangevend brancheonderdeel, een certificerende instelling, een persoon die een openbaar ambt bekleedt, de eigen organisatie. 3. Recidive: de overtreding wordt zwaarder aangerekend in het geval sprake is van (een) herhaalde overtreding en/of er sprake is van een soortgelijke overtreding. 4. Combinatie met andere relevante delicten: andere handelingen zijn gepleegd ter verhulling van de feiten, zoals valsheid in geschrifte, corruptie of witwassen; 5.

Financiële sanctie heeft vermoedelijk geen effect: de bestuurlijke boete kan waarschijnlijk niet geïnd worden of is waarschijnlijk door de overtreder als (bedrijfs) kosten ingecalculeerd; 6. Medewerking van deskundige derden: de overtreder is bij zijn handelen onder­ steund door deskundige derden, zoals vergunningverlenende of certificerende instellingen, keuringsinstanties en brancheorganisaties. De handhaver/toezichthouder moet onderbouwen op grond van welke aanwijzingen hij/zij het vermoeden heeft dat de deskundige derde op de hoogte was en/of medewerking heeft verleend aan de geconstateerde bevinding; 7. Normbevestiging: bij dit aspect geldt dat het doel van de handhaving ligt in het onder de aandacht brengen van het belang van een bepaalde norm bij de branche of bij het bredere publiek. Strafrechtelijke handhaving vindt mede plaats in het kader van normhandhaving of norm bevestiging met het oog op grotere achterlig­ gende te beschermen rechts belangen. Hierbij speelt de openbaarheid van het strafproces een grote rol. Als in het openbaar, door middel van een onderzoek ter terechtzitting of de publicatie van een persbericht bij een transactie of strafbeschikking, verantwoording wordt afgelegd van gepleegde strafbare feiten krijgt de normhandhaving of normbevestiging het juiste effect; 8.

Waarheidsvinding: soms kan strafrechtelijk optreden met toepassing van opspo­ ringsbevoegdheden met het oog op de strafrechtelijke waarheidsvinding en afdoening aangewezen zijn. Bijvoorbeeld als een controle of inspectie aanwijzin­ gen aan het licht brengt dat er meer aan de hand is, maar de bestuursrechtelijke instrumenten ontoereikend zijn om de waarheid aan het licht te brengen; 9. Samenloop van overtredingen: bij een controle kunnen meerdere overtredingen met betrekking tot de fysieke leefomgeving aan de orde zijn. Deze samenloop zal als verzwarend aspect worden meegewogen in het geval sprake is van een dreigen-

80 VTH-beleid Fryslan

de en/of onomkeerbare schade voor de fysieke leefomgeving en risico's voor de volksgezondheid.

De volgende argumenten kunnen verzachtend zijn: 1. De overtreder heeft door zijn handelen al een ander (dan gesanctioneerd) financi­ eel nadeel behaald; 2. De overtreder heeft, voorafgaand aan de constatering van de toezichthouder, al adequate maatregelen genomen om dergelijke voorvallen in de toekomst te voorkomen; 3. De handeling is legaliseerbaar; 4. Er is sprake van overmacht, waar de overtreder zichzelf niet bewust in heeft gebracht. Figuur: interventiematrix

ïï o O

f (O I < o CQ CD 3

Aanzienlijk, dreigend en/ol onomkeerbaar Van belang

Beperkt

Vrijwel Nihil

Goedwillende: -Onbedoeld - Proactief

Moet kunnen: - Onverschilling

Calculerend: -Bewust belemmerd en ot risico nemend

Bewust en structureel /Crimineel -Fraude -Oplichting -Witwassen

Gedrag van de overtreder

Keuze voor het sanctie-instrument

Na positionering van de overtreding in de interventiematrix kan de bijbehorende interventie worden bepaald. In onderstaande versie van de interventiematrix is per situatie de eerste insteek voor sanctioneren opgenomen. De toezichthouder kiest voor de minst zware van de (in het betreffende segment van de interventiematrix) opgeno­ men interventies, tenzij de toezichthouder motiveert dat een andere interventie binnen het segment in de betreffende situatie passender is. Overleg via de BOA met het OM vindt eventueel plaats indien een overtreding wordt geconstateerd in de middensegmenten (A4, B3, B4, C2, Dl, D2) en altijd plaats bij een overtreding in de rode segmenten (C3, C4, D3, D4) en/of een van de verzwarende argumenten van toepassing is. Over de afweging voor de inzet van interventies in de oranje- en rode segmenten neemt de BOA, toezichthouder of jurist contact op met het bevoegd gezag.

Indien de toezichthouder bij een hercontrole vaststelt dat een overtreding niet is beëindigd, dan verandert enkel het gedrag van de overtreder. Het segment wordt dan een hokje naar rechts geplaatst in de interventiematrix. Als de (mogelijke) gevolgen voor het milieu erger zijn geworden, dan vindt er ook een verplaatsing van het segment omhoog plaats in de interventiematrix.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

81

Figuur: interventiematrix met, per situatie, de insteek voor sanctioneren

Aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar

Strafrecht BSBm/PV

Bestuursrecht bestratend Bestuurlijke boete Bestuursrecht herstellend Tijdelijk stilieggoft. LOB. LOD Verscherp! toezicht

3 J

Van belang

< O

3

BSBm / PV Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete Bestuursrecht horstelend Tijdelijk stieggen. LOB. LOD. Verscherpt toezicht

Strafrecht BSBm/PV

Strafrecht PV

Bastuursrocht bestrafte nd Exptoitalwvertxjd/ sfurting. schorsen of intrekken verginnmg certificaat of efkenrvng

Bestuursrecht bestratend lx pioi takw erbod / skrtng. schorsen of intrekken vergunning certificaat of erkenning

Bostuursroc ht hprstoltand Ti|dokjk stilleggen. LOB, LOD

Bestuursrecht herstellend Tijdehjk stilleggen. LOB. LOD

oirairecni BSBm/PV

Strafrecht BSBm / PV

Stratrocht BSBm/PV

Strafrecht PV

Bestuursrecht bestratend Bestuurlijke boete

Beatuurarocht haairattend Bestuurlijke boete

Bostuurarocht bestrafte nd Bestuurfijko boot®

Bestuursrecht herstalend Bestuurttjk gesprek. Waarschuwen

Bestuursrecht horstelend Tijdokjk skileggen. LOB. LOD. Verscherpt toezicht

Bastuursrocht horstellend Tifdoii^ stilloggon. LOB. LOD. Vecschorpt toezicht

Bestuursrecht bestratend Ex pk> tabee erbod / skxbng. schorsen of intrekken vergunning certificaat of orkermma

Bestuursrecht hersteltend Aan spreken / informeren

Strafrecht BSBm/PV

Bepertu

Bestuursrecht horstelend Aanspraken ' mlormaren

Bestuursrecht he roeiend Bestuurlid oesprek. Waarschuwen

Bestuursrecht horstelend Aanspraken! informeren

Vriiivol Nihil

Goedwillende: - Onbedoeld - Proactief

Moet kunnen: - Orweractiking

BSBm / PV

Bestuursrecht bestratend Bestuurlijke boete Bestuursrecht herstalend Tijdetjk stilleggen. LOB. LOD. Verscherpt toezicht Strafrecht BSBm/PV

Bestuursrecht herstalend Tijdelijk stilleggen. LOB. LOD

PV

Bestuursrecht bestratend Bestuurlijke boete

Bestuursrecht bestratend Bestuurlijke boete

Bestuursrecht horstelend Bestuurtijk gesprok Waarschuwen

Bestuursrecht herstalend Bestuurlijk gesprok. Waarschuwen

Calcuerend -Bewust belemmerd en of risk nemend

Gedrag van de overtreder

82 VTH-beleid Fryslan

Bestuursrecht herstellend Tijdalijk stilleggen. LOB. LOD

Bewust en structureel . Crimineel -Fraude -Oplichting -Witwassen

9.5 Overtredingen door de gemeentelijke of provinciale organisatie De handhaving van een andere overheid of een onderdeel van de gemeentelijke of provinciale organisatie is voor de gemeenten en provincie niet anders dan voor haar inwoners en bedrijven. Belangrijk bij controle door medeoverheden is transparantie, ook indien er bestuurlijke en/of juridische complicaties ontstaan. Er wordt geen verschil gemaakt in prioriteitstelling en keuze in handhavingsinstrument. Wel brengt een dergelijke overtreding een tweetal extra procedurestappen (aanvullend aan de eerder benoemde algemene stappen) met zich mee: • Wordt een overtreding van de gemeentelijke of provinciale organisatie geconsta­ teerd, dan wordt deze direct aan het management en/of het verantwoordelijk bestuur voorgelegd. • Het management en/of het verantwoordelijk bestuur zorgen ervoor dat passende maatregelen worden genomen om de overtreding te beëindigen, deze in de toekomst te voorkomen en zo nodig de schade te herstellen.

9.6 Samenwerking bij het sanctioneren In situaties waarbij een andere uitvoerende partij zoals gemeente, provincie, Wetterskip Fryslan, ook handhavingsbevoegd is, vindt afstemming plaats met de betreffende overheidsorganisatie.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

83

■4

r<

Bijlage

Gedoogstrategie

10

Het bevoegd gezag heeft een beginselplicht tot handhaven. Dit betekent dat iedere tijdens toezicht gedane bevinding met een passende interventie conform de LHS zou moeten worden beantwoord. Er kunnen echter omstandigheden zijn waarbij van (bestuursrechtelijke) handhaving kan/moet worden afgezien. In sommige gevallen kan van sanctioneren worden afgezien. In deze gedoogstrategie staat beschreven in welke situaties en onder welke condities inzet van sancties tegenover overtreders (tijdelijk) achterwege kan blijven. Gedogen gebeurt altijd met instemming van de deelnemer. Als basis is de gedoogstrategie van de provincie gehanteerd. Deze is op enkele punten geactualiseerd én toepasbaar gemaakt voor gemeenten.

84 VTH-beleid Fryslan

10.1 Wat is gedogen? Gedogen is het bewust afzien van sancties in geval van overtredingen. Het is alleen toegestaan als het actief gebeurt en er een besluit van het bestuursorgaan aan ten grondslag ligt. De bevoegdheid om te gedogen kan worden afgeleid uit het discretionaire karakter van de handhavingsbevoegdheden. Discretionair betekent dat men naar eigen inzicht een besluit kan nemen.

10.2 Grensvlak tussen handhaven en gedogen De overgang tussen handhaven en gedogen is vloeiend. Wanneer houdt handhaving op en begint gedogen? Het grensvlak bevindt zich tussen de volgende uitersten: handhaving is het opleggen van een sanctie tegen een overtreding. Als geen sanctie wordt opgelegd, gedoogt het bestuur. Inzoomend op het begrip 'gedogen', is er het onderscheid tussen passief en actief gedogen: als een bestuursorgaan na een zorgvul­ dige belangenafweging gedoogt - onder het stellen van voorwaarden - dan is er sprake van actief gedogen. Komt gedogen voort uit het onvermogen of uit onwil tot handhaven (regelgeving is slecht uitvoerbaar, handhavende instantie is slecht geëquipeerd, weinig capaciteit, etc.), dan is sprake van passief gedogen.

10.3 Soms ongewenste resultaten bij actief gedogen Er zijn echter ook situaties waar actief gedogen tot ongewenste resultaten kan leiden. Dit is met name het geval op het raakvlak van bestuurs- en strafrecht. Als bedrijven bij herhaling of stelselmatig (en dus verwijtbaar) illegale situaties creëren doordat zij met bepaalde activiteiten alvast beginnen voordat er een vergunning is verleend, dan kan er (omwille van het daarmee verbonden calculerend, malafide of belemmerend gedrag) voor strafrechtelijk optreden gekozen worden. Er wordt dan proces-verbaal opgemaakt met het doel dat de strafrechter het bedrijf een boete oplegt. Echter, omdat er bestuurs­ rechtelijk gezien sprake is van legaliseerbaarheid van de overtreding door middel van vergunningverlening, moet(en) wij in dit soort gevallen in overleg met het OM afzien van handhavend optreden omdat er dan, volgens vaste jurisprudentie, sprake is van een gedoogwaardige situatie. Wanneer er dan een gedoogverklaring wordt afgegeven, zal het proces-verbaal niet snel tot een veroordeling door de strafrechter leiden. Dit betekent dat in zulke situaties zowel een handhavingsbeschikking als een gedoogver­ klaring tot ongewenste effecten leidt. Het verwijtbare gedrag van de calculerende dader kan slechts dan met succes aangepakt worden wanneer het bevoegd gezag een gedoogverklaring achterwege laat en er strafrechtelijk opgetreden wordt.

Er is nog geen sprake van een gegroeide vaste praktijk. Om in een situatie zoals hierbo­ ven beschreven adequaat te kunnen handelen, kiezen wij er voor om in onze gedoogstrategie (onder strikte voorwaarden) ruimte te laten voor passief gedogen, voor zover van toepassing en voor zover praktisch niet irreëel, in combinatie met maatregelen op basis van bijv, de Wet Economische Delicten (WED). Een dergelijke afwijking (maar ook alle andere afwijkingen van de LHS) kunnen alleen bij besluit van B&W of GS genomen worden.

Provinciale en gemeentelijke basistaken

85

10.4 Wanneer is gedogen aanvaardbaar? Gedogen is slechts in uitzonderingsgevallen aanvaardbaar en onder de voorwaarde dat de situatie beperkt is in omvang en/of tijd. Gedogen dient: • expliciet en na zorgvuldige, kenbare belangenafweging plaats te vinden, en • aan controle te zijn onderworpen.

Hieronder worden deze situaties kort toegelicht. In overgangssituaties kan gedogen aanvaardbaar zijn als de consequenties van handhaving niet in redelijke verhouding staan tot de belangen die met (onmiddellijke) handhaving gemoeid zouden zijn. Bij een overgangssituatie kan het bijvoorbeeld gaan om: • concreet zicht op legalisatie (de situatie waarin nieuwe regelgeving/voorwaarden in vergunningen in voorbereiding is en redelijkerwijs mag worden verwacht dat daarmee de overtreding spoedig wordt gelegaliseerd en een ontvankelijke aan­ vraag wordt ingediend); • situaties waarin een overtreding voortvloeit uit een uitspraak van de bestuursrech­ ter, waarbij een verleende vergunning door de bestuursrechter is vernietigd op formele gronden, terwijl de activiteit redelijkerwijs alsnog (ten volle) vergunbaar moet worden geacht. Gedogen kan ook aanvaardbaar zijn als het achterliggende belang dat een norm primair beoogt te beschermen beter gediend is met (tijdelijk), al dan niet onder voorwaarden, afzien van handhaving. Het gaat dan om uitzonderingsgevallen die de wetgever niet heeft voorzien. Ook kan een zwaarder wegend belang gedogen soms rechtvaardigen. Rechtsbeginselen kunnen er toe leiden dat ook andere belangen dan het door de norm te beschermen belang moeten worden meegenomen in de afwe­ ging.

Voor al deze omstandigheden geldt dat zij slechts in uitzonderingsgevallen en onder zorgvuldige belangenafweging kunnen worden toegepast, mits het gedogen zoveel mogelijk in omvang en tijd beperkt is.

Sinds de Kamerbrieven 'Gezamenlijk beleidskader inzake het terugdringen van het gedogen van milieuovertredingen' en 'Grenzen aan gedogen' is het in Nederland 'not-done' om passief te gedogen. Gedogen moet actief gebeuren: dat wil zeggen schriftelijk, via publicatie voor derde-belanghebbenden kenbaar, van voorwaarden voorzien en beperkt tot een bepaalde termijn. Wanneer wij na een zorgvuldige afweging tot de conclusie komen dat er bij een bepaalde overtreding van handhavend optreden zal worden afgezien, dan stellen we een zogenaamde gedoogverklaring op. Deze is géén besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, maar kan onder omstandigheden wél bij de bestuursrechter worden aangevochten. Dit is in elk geval zo als een verklaring om wel te gedogen (een gedoogverklaring) is afgegeven naar aanleiding van een handhandhavingsverzoek. In dat geval kan de derde die het handhavingsverzoek heeft gedaan, beroep tegen de gedoogverklaring instellen.

10.5 Gedogen beperken in omvang en/of tijd Gedogen is slechts aanvaardbaar zolang en voor zover zich de betreffende uitzonde­ ringssituatie voordoet. Zodra de formele gedoogtermijn is verstreken, of er andere omstandigheden zijn die de gedoogsituatie doen beëindigen, wordt overgegaan tot handhaving. Ook kan de noodzaak om te gedogen weggenomen worden door de

86 VTH-beleid Fryslan

situatie te legaliseren. Is (tijdetijke) legalisering van de overtreding mogelijk, dan verdient dit altijd de voorkeur boven gedogen.

10.6 Gedogen expliciet en na zorgvuldige en kenbare belangenafweging Gedogen moet altijd in de vorm van een gedoogverklaring. Een gedoogverklaring dient expliciet en na zorgvuldige en kenbare belangenafweging te worden afgegeven. Alleen als gedoogverklaringen expliciet en dus ook schriftelijk zijn genomen en tevens van een zorgvuldige en kenbare motivering zijn voorzien, zijn ze ook handhaafbaar. De verklaring zal ook duidelijk moeten zijn over de gedragingen die gedoogd worden en over de (eind)termijnen en de voorwaarden die aan het gedogen gesteld worden.

10.7 Gevallen waarin kan worden gedoogd Gedogen moet voldoen aan een aantal eisen: • Uitdrukkelijk schriftelijk gedogen, dus actief gedogen; • Neergelegd in een gedoogverklaring die blijk geeft van een expliciete, zorgvuldige, kenbare belangenafweging ten aanzien van specifiek benoemde gedragingen; • Tijdelijk karakter; • Verbonden aan voorwaarden; • Gedogen dient handhaafbaar te zijn als niet aan de gedoogverklaring wordt voldaan. Gedogen van een overtreding gebeurt schriftelijk en wordt getoetst aan de volgende criteria: • Er moet sprake zijn van een uitzonderlijke situatie in het bijzonder een overmachtof overgangssituatie: dit is bijvoorbeeld aan de orde als de vergunning op formele gronden is vernietigd en een nieuwe vergunningprocedure moet worden opgestart (overmacht). Spoedeisende belangen vallen ook onder dit criterium (denk daarbij aan: noodvoorzieningen naar aanleiding van bedrijfsprocesstoringen, tijdelijke opslagbehoeften, tijdelijke overschrijding geluidsnormen of bijv, tijdelijke over­ schrijding van capaciteitsgrenzen); • Er moet een complete (ontvankelijke) aanvraag om vergunning zijn ingediend bij het bevoegde gezag en ter inzage zijn gelegd, die (mede) de activiteit(en) waarop het gedoogverzoek betrekking heeft, omvat.

Bovendien moet er een gerede kans zijn dat de vergunning wordt verleend; • Er moeten klemmende redenen (zwaarwegende argumenten) zijn om de afgifte van een gedoogverklaring te kunnen rechtvaardigen; • De te gedogen activiteit(en) moet(en) op verantwoorde wijze (gezien het belang van de betrokken norm) kunnen plaatsvinden; • De afgifte van een gedoogverklaring mag niet onredelijk zijn ten opzichte van derde belanghebbenden (bijvoorbeeld omwonenden van de inrichting/ locatie); • Bij het afwegen van de betrokken belangen door het bevoegde gezag moet het resultaat zijn dat het belang van gedogen zwaarder weegt dan het belang van stringente handhaving van de milieuwetgeving én dat gedogen zich verzet tegen

Provinciale en gemeentelijke basistaken

87

•

•

toepassing van een sanctie (last onder bestuursdwang, last onder dwangsom). De aanvrager moet schriftelijk aantonen dat hij een dergelijk zwaarder wegend belang heeft; De afgifte van een gedoogverklaring mag niet leiden tot een belangen- of tegenstrijdigheidsconflict met andere (milieu-)wetten en/of voorschriften die door andere bevoegde gezagen zijn gesteld, of redelijkerwijs als gevolg van de te nemen gedoogverklaring gesteld moeten worden; Er moet bij het bevoegde gezag vertrouwen zijn in het nalevingsgedrag van het betrokken bedrijf/initiatiefnemer. Er wordt niet tot gedogen overgegaan als aan de zijde van de overtreder sprake is van recidiverend dan wel calculerend gedrag.

Bij het besluit om een overtreding al dan niet gedogen wordt getoetst aan bovenge­ noemde criteria. Er hoeft niet te worden voldaan aan alle criteria. De criteria spelen mee bij de belangenafweging, maar dit betekent niet automatisch dat ze als strikte voorwaarden moeten worden beschouwd. Het besluit om al dan niet te gedogen is namelijk een discretionaire bevoegdheid van het bevoegd gezag.

10.8 Toezicht bij gedogen Het is belangrijk dat het bevoegd gezag ook toezicht houdt bij gedoogsituaties. Een actieve houding en extra toezicht zijn dus vereist. Dat gedoogverklaringen niet moeten worden verward met echte vergunningen, blijkt vooral wanneer de handhaving van gedoogvoorwaarden aan de orde is. Gedoogvoorwaarden bevatten de condities waaronder het bevoegd gezag bereid is geen gebruik te maken van de handhavingsbevoegdheid. Als de overtreder zich niet aan de voorwaarden houdt, riskeert hij een sanctie. Omdat de overtreding van gedoogvoorwaarden niet kan worden gezien als overtreding van een wettelijk voorschrift, kan de overtreding van dergelijke voorwaar­ den geen grondslag vormen voor een sanctie. Wel kan zo'n overtreding de aanleiding vormen voor een sanctie op de oorspronkelijke overtreding. Uitgangspunt is dat aan de inzet van de bestuurlijke handhavingsinstrumenten een belangenafweging vooraf dient te gaan. Het feit dat een bepaalde overtreding wordt gedoogd, is een factor die op verschillende plaatsen in die belangenafweging een rol speelt. Daarbij moeten de belangen van de overtreder, van derden en het algemeen belang zorgvuldig worden afgewogen. Dat kan ertoe leiden dat, ondanks het eerdere gedogen, tóch kan worden opgetreden. Om te voldoen aan de evenredigheidseis van art.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=ff100c87-1cca-4721-b2d8-15b91ec4c743