I-3b Bijlage 1 - Beleidsbrief Klimaat en Duurzaamheid 2024
Tekst van het document
Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid 2024
H O O FD S T U K 1
1.
Inleiding In deze beleidsbrief leest u een update van de beleidsbrief 2023. Dat wil zeggen dat lopende ontwikkelingen en activiteiten opnieuw zijn opgenomen en waar van toepassing geactualiseerd. In ons collegeprogramma 2022-2026 ‘Samen blijven bouwen aan een sterk Weststellingwerf!’ is de ambitie voor Klimaat en Duurzaamheid opgenomen in opgave nr. 34 -Van Klimaatakkoord Parijs naar een duurzaam Weststellingwerf-. Het Nationaal Klimaatakkoord, reductie van 55% CO2 uitstoot in 2030 en 95% in 2050 t.o.v. 1990, is een belangrijke leidraad voor het uitvoeren van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. We hebben in het collegeprogramma benoemd om samen met onze inwoners, ondernemers, OWO-partners en overige betrokkenen te werken aan de vier pijlers: energietransitie , circulaire economie, klimaat-robuust en communicatie & samenwerken.
Energietransitie
Circulaire economie
Klimaatrobuust
Communicatie en samenwerking
2
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 2
2.
Nieuwe ontwikkelingen
Het oprichten van het OWO Energiebureau
en ter informatie naar uw raad gestuurd. Het
het circulair maken van de economie. Maar ook
is gerealiseerd. Met het aanstellen van drie
benadrukt het belang van het actief betrekken van
bijvoorbeeld klimaatbestendigheid vraagt extra
professionele energieverkenners is een
onze inwoners bij het bereiken van onze klimaat- en
aandacht. Ook vanuit Klimaat en Duurzaamheid
belangrijke stap gezet naar een volwaardig OWO
duurzaamheidsdoelstellingen. Het meekrijgen van
zijn wij betrokken bij het opstellen en houden
Energiebureau. Medio mei 2024 is gestart met de
de gemeenschap is van essentieel belang om een
nauwlettend in gaten dat het aansluit bij onze eigen
uitvoering van subsidieregeling Lokale Aanpak
breed draagvlak te creëren en succes te behalen
gemeentelijk beleid en ambities.
Isolatie. Onze inwoners kunnen de subsidie digitaal
in onze inspanningen voor verandering. Het
aanvragen, het OWO Energiebureau helpt de
communicatieplan schetst hoe wij bewustwording,
minder-zelfredzame woningeigenaar met het
betrokkenheid en participatie willen vergroten,
aanvragen van de subsidie.
met een focus op actieve informatieverstrekking, het faciliteren van dialoog en het stimuleren van
Het komende jaar willen we gaan verkennen aan
actieve deelname. Deze communicatie richt zich
welke knoppen in de energietransitie gedraaid
voornamelijk op inwoners, maar ook op bedrijven
kan worden waarbij gekeken zal worden naar
en de interne organisatie. De jaaragenda benoemt
de mogelijkheden van individuele en collectieve
specifieke acties, projecten en publiekscampagnes,
opwek, en lokale opslag. Ook willen we een
opgedeeld in basiscommunicatie,
verkenning starten voor een warmtenet in Wolvega,
campagnecommunicatie en projectcommunicatie.
naar aanleiding van de Transitievisie Warmte waar voor zowel centrum Wolvega als voor centrum
De provincie Fryslân start in 2024 met de herziening
Noordwolde aangegeven is dat een warmtenet een
van haar Omgevingsvisie “De romte diele”. De
mogelijke oplossing is om van het aardgas af te
huidige provinciale omgevingsvisie (POVI) is het
gaan.
vertrekpunt. Voor de hierin opgenomen urgente opgaven is concretisering en verduidelijking
Het communicatieplan Klimaat en Duurzaamheid
nodig. Zo is er ook meer ruimte nodig voor het
en de jaaragenda communicatie 2024 zijn opgesteld
verduurzamen van de energievoorziening en
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
3
H O O FD S T U K 3
3.
Pijler Energietransitie
Bereikt en lopend
gebied van duurzame energie, de warmte-
gemeente zonnepanelen (bron: Dashboard -
transitie en de energie-infrastructuur. In de
Energietransitie - Weststellingwerf (waarstaatje-
1.
Het samenwerken binnen de Regionale Energie
nieuwe Energievisie is de ambitie verwoord dat
gemeente.nl)). Hiermee staat onze gemeente
Strategie (RES)-Fryslân richtte zich de afgelopen
Friesland in 2050 als geheel zelfvoorzienend wil
landelijk in de top-5, waar we trots op kunnen
jaren op de duurzame energieopwek. Samen
zijn op het gebied van energie. Alle benodigde
zijn. Zo heeft bijvoorbeeld de Woningstichting
met de andere Friese overheden stemde uw raad
energie moet in de provincie geproduceerd
Weststellingwerf de afgelopen jaren vrijwel al
eerder in met RES-Fryslân 1.0, met als doel meer
worden. Daarvoor is nog ca 9 TWh nodig. Hier-
haar huurwoningen voorzien van zonnepanelen
duurzame energieopwekking in Friesland. De
van zou 4,6 TWh ingevuld kunnen worden met
(met een totaal woningbezit van bijna 2.700
eerste balans voor de gebouwde omgeving is
biogas en duurzame warmte. Daarna resteert
woningen (op een totaal aantal van bijna 12.000
opgemaakt. De ambitie is om in Friesland in 2030
nog 4,4 TWh waarvoor nieuwe alternatieven
woningen in onze gemeente). Particuliere
tenminste 3 Terawattuur (TWh) aan groot-
opgezocht moeten worden.
huiseigenaren kunnen voor advies terecht bij
schalige duurzame elektriciteit op land te pro-
Actiehouder: FET en Friese gemeenten.
de OWO-energieverkenners, vrijwillige energie-
duceren (zon en wind). Op dit moment is er 2,5
Tijdspad: 2024-2050.
coaches en lokale initiatieven zoals Samen doen geeft energie en de Participatiecoalitie.
TWh gerealiseerd en zit er voor ca. 0,2 TWh aan In 2018 en 2019 werden in Wolvega en Noord-
Actiehouder: woningcorporaties, particuliere
TWh zijn nog geen concrete plannen. De ambitie
wolde al twee grote zonneparken aangelegd
huiseigenaren en eigenaren bedrijfspanden.
lijkt haalbaar, mits er snel stappen worden gezet.
(in totaal 15 ha). In oktober 2023 werd er aan
Tijdspad: doorlopend.
Hierbij is een voorwaarde dat de belemmeringen
De Oppers in Wolvega nog een derde kleiner
in het kader van de netcongestie worden
zonnepark gerealiseerd (2 ha). Op korte termijn
opgelost.
verwachten wij geen nieuwe zonnevelden gelet
Als vervolg op de samenwerking binnen RES Frys-
op de Zonneladder waarin aangegeven wordt in
lân is in februari 2023 de Friese Energietafel (FET)
welke gewenste volgorde zonne-energie
opgericht. Binnen de FET wordt verder gewerkt
projecten toegepast dienen te worden; eerst zon
aan een meer Friese integrale aanpak op het
op daken, pas als laatste zonneweides.
projecten in de pijplijn. Voor de resterende 0,3
2.
In 2022 had 47% van de woningen in onze
4
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 3
3.
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
Onze gemeente werkt mee aan het realiseren
bebouwde omgeving. De huidige initiatieven
van de Friese energietransitie om onder
zijn meegenomen in de lopende systeemstudie
voorwaarden kleine windmolens te plaatsen
zodat hun invloed op het bestaande gasnetwerk
op agrarische huiskavels (tot een as-hoogte
inzichtelijk is.
van vijftien meter). Op dit moment zijn er elf
Actiehouder: Vergunningshouders.
vergunningen afgegeven. De eerste kleine
Tijdspad: nog niet bekend.
windmolens zijn daadwerkelijk geplaatst. Actiehouder: Vergunningshouders. Tijdspad: doorlopend.
6.
De problemen rondom de beperkte capaciteit van het energienet gelden zowel voor stroom als voor gas en zowel voor levering als voor
4.
Het Programma Opwek van het Energie op
terug-levering. Onderstation Wolvega is twee
Rijksgrond (OER) is bedoeld om de uitvoering
jaar geleden in capaciteit verdubbeld. Toch is er
van de RES te ondersteunen en om zo extra
nog sprake van netcongestie ten aanzien van
meters te maken. Voor de zonnepanelen langs
nieuwe bedrijfsaansluitingen of uitbreidingen.
de Rijksweg A32 zal Rijkswaterstaat samen met
Dit wordt veroorzaakt door beperkingen in de
onze gemeente de mogelijkheden verkennen, de
kabelaansluitingen en op de hoofdaansluiting
startdatum hiervan is nog niet bekend.
van Tennet. In samenwerking met Liander laat
Actiehouder: Rijkswaterstaat.
de gemeente een systeemstudie uitvoeren.
Tijdspad: nog niet bekend.
Hierbij wordt een analyse gedaan van de ontwikkelingen in de gemeente (bedrijven,
5.
Gezien het agrarisch karakter van onze ge-
woningen en mobiliteit) en het daarbij
meente zien wij kansen voor groen gas om een
behorende verwachte energieverbruik (en
bijdrage te leveren aan de duurzame energiepro-
teruglevering). Vervolgens wordt gekeken in
ductie. Op dit moment zijn er 24 vergunningen
hoeverre dat past binnen de bestaande energie-
verleend voor het plaatsen van een mono-
infrastructuur en waar uitbreiding noodzakelijk
vergistinstallatie bij een agrarisch bedrijf. Dit gas
is of alternatieven benut kunnen worden.
kan onder voorwaarden worden ingevoerd op
De uitkomsten van de systeemstudie dienen als
het bestaande gasnetwerk en daarmee bijdragen
input voor toekomstige investeringsplannen.
aan de warmtetransitie, zie ook Warmtetransitie
Daarnaast kunnen de uitkomsten gebruikt
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
5
H O O FD S T U K 3
7.
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
worden om keuzes in de Warmtetransitievisie
gerealiseerd en waar nodig compacte stations
richting gegeven kan worden aan het isoleren en
te onderbouwen en congestiemanagement op
worden geplaatst of vervangen. Binnen de
aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.
bijvoorbeeld bedrijventerreinen op te zetten.
samenwerking Friese Energie Tafel (FET) is een
Hierbij betrekken wij nieuwe ontwikkelingen,
Actiehouder: Liander, gemeente, ondernemers en
afwegingskader opgesteld, zodat projecten met
inzichten en technische mogelijkheden.
andere partners.
grote maatschappelijke belangen voorrang
Actiehouder: OWO gemeenten.
Tijdspad: afronding eind 2024.
krijgen. Onze gemeente participeert op
Tijdspad: start eind 2024/begin 2025, verwachte
bestuurlijk niveau om onze belangen te
afronding 2025.
In totaal moet er ongeveer 2.000 km
behartigen. Onderdeel van de uitbreiding van
elektriciteitskabel gelegd worden in Friesland.
de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk is
In april 2024 is een bijeenkomst geweest waarin
ook de plaatsing van meer trafohuisjes. Globaal
verkenners is een belangrijke stap gezet naar een
onze gemeente is bijgepraat over de verschillende
zullen dit er drie à vier keer zoveel zijn. Om
volwaardig OWO Energiebureau. De energie-
tracés, samenwerking, communicatie, en
dit structureel aan te pakken zal Liander met
verkenners ondersteunen inwoners bij de warm-
planning. De volgende stap is om te onderzoeken
de gemeente overeenkomsten afsluiten om
te- en energietransitie. Met het uitvoeren van de
hoe dit past met de andere gemeentelijke
Buurtrealisatieplannen op te stellen. In zo’n BRP
subsidieregeling vanuit het Nationaal Isolatie
projecten en waar mogelijk logistieke
staat per buurt/wijk beschreven waar de nieuwe
Programma wordt ervaring opgedaan met deze
knelpunten kunnen ontstaan. Daarnaast heeft
trafohuisjes moeten komen. Deze plannen
vorm van OWO-dienstverlening. Op basis hiervan
Liander het project NuLelie opgestart, waarbij
worden besproken met de buurtbewoners en
wordt bezien of en zo ja, hoe het OWO Energie-
extra middenspanningsverbindingen worden
andere belanghebbenden.
bureau verder vorm kan krijgen. De komende
Actiehouder: Liander en gemeente.
periode worden de energieverkenners verder
Tijdspad: 2024 en daarna.
voorzien van de benodigde instrumentarium om
9.
Met het aanstellen van drie professionele energie-
de inwoners zo goed als mogelijk te kunnen 8.
6
Uiterlijk 2050 moet het gebruik van fossiele
bijstaan. Zo wordt er op dit moment een OWO-
brandstoffen voor het verwarmen worden beëin-
regeling uitgewerkt die het mogelijk maakt om
digd. Eind 2021 stelde uw raad de eerste Transitie-
daar waar dat wenselijk is particuliere woning-
visie Warmte OWO vast (Homepage | Transitievisie
eigenaren een maatwerkadvies en/of financieel
Warmte OWO-gemeenten (ireporting.nl)). Samen
advies te kunnen aanbieden (gekoppeld aan
met Ooststellingwerf en Opsterland starten wij
voornoemde subsidieregeling).
eind 2024/begin 2025 met een update van deze
Actiehouder: OWO Energiebureau.
gezamenlijke visie. Hierbij kijken wij hoe verder
Tijdspad: structureel.
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 3
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
10. Ook is er vanuit het OWO Energiebureau gewerkt aan een Aanpak Vrijwillige Energiecoaches. Voor Weststellingwerf zijn in 2024 drie inwoners als nieuwe vrijwillige Energiecoaches gestart. Samen met de andere vrijwilligers die actief zijn via werkgroepen en energiecoöperaties helpen ze huishoudens om minder energie te gebruiken. Op termijn worden daarmee de vrijwilligers uit de drie gemeenten gecoördineerd vanuit het OWO Energiebureau. Actiehouder: gemeente, later OWO Energiebureau. Tijdspad: structureel. 11. Vanuit de Regio Deal ZOF werken wij vanaf 2011 aan ‘Samen doen geeft energie’ om initiatieven vanuit dorpen, wijken, organisaties – vanuit de
federaties, HIER1, Landelijk Samenwerkings-
mienskipgedachte – verder te brengen. Deze initiatieven hebben betrekking op het brede spectrum van energiebesparing, -opwek en -opslag. Actiehouder: gemeenten Zuidoost Fryslân en lokale initiatieven. Tijdspad: 2024-2025. 12. De Westhoek Energiecoöperatie (WEC) in Munnekeburen gaat meedoen aan een traject vanuit de participatiecoalitie. De Participatiecoalitie is een samenwerking van vijf maatschappelijke organisaties: de Natuur en Milieu-
1
13. In de OWO-warmtevisie is afgesproken twee
verband Actieve Bewoners, Energie Samen en
wijkuitvoeringsplannen op te gaan stellen in de
Stichting Buurkracht. In Friesland wordt dit
gemeente. Doel is hiermee ervaring op te doen.
georganiseerd vanuit de Friese Milieu Federatie.
Op dit moment loopt er een project in Oldeholt-
Het doel van deze trajecten is om bewoners te
pade vanuit de bovengenoemde Regio Deal en
enthousiasmeren en ondersteunen voor het ver-
wordt er gesproken met de Westhoek Energie-
duurzamen van hun woning. In totaal proberen
coöperatie.
we minimaal 24 grote maatregelen te halen.
• Onder leiding van ENTRANCE (Hanzehoge
Onder ‘grote maatregelen’ vallen onder andere
school en Universiteit Groningen) en in samen
isolatiematerialen, zonnepanelen, warmte-
werking met de Werkgroep Energietransitie
pompen en groene daken.
en Duurzaamheid Oldeholtpade wordt er
Actiehouder: Westhoek Energiecoöperatie (WEC).
onderzoek in Oldeholtpade om het profiel van
Tijdspad: 2024.
het dorp in kaart te brengen.
HIER is een stichting die mensen in beweging brengt om iets te doen aan het klimaatprobleem
7
H O O FD S T U K 3
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
Dit onderzoek wordt in oktober 2024 afgerond.
bij onze visie- en planvorming. We nodigen ze
De opgehaalde kennis zal worden gebruikt
uit om deel te nemen aan werksessies, om mee
ïsoleerde woningen kregen eind 2022 te maken
voor het opstellen van de participatieaanpak
te praten, mee te denken en kennis te delen
met een hoge gas- en elektrarekening. Inwoners
en mede als basis dienen voor vervolgstappen
met elkaar. En proberen op deze manier zoveel
die recht hebben op energietoeslag, krijgen een-
om een dorpsuitvoeringsplan op te stellen. De
mogelijk op elkaar af te stemmen.
malig een gratis energiecoach-gesprek en een
Regio Deal is verlengd tot oktober 2025, in de
Actiehouder: woningbouwcorporaties,
witgoedwissel aangeboden. In 2023 zijn hiermee
komende periode wordt bepaald hoe wij gaan
bewonersraad en gemeente.
300 huishoudens bereikt. Uit de evaluatie blijkt
starten met een uitvoeringsplan.
Tijdspad: jaarlijks.
dat alle huishoudens ontzettend blij zijn met de
• In de Westhoek zijn de eerste gesprekken
16. Inwoners met lage inkomsten en/of slecht ge-
actie. 90% procent van de vervangen apparaten
gevoerd met de Westhoek energiecoöperatie
15. De gemeente ontvangt van het Rijk € 1.400.000
was 10 jaar of ouder. Gemiddeld bespaart elk
(WEC). Op dit moment is dat gericht op een
uit het Nationaal Isolatie Programma (NIP)
huishouden zo’n 50 tot 80 euro per jaar op hun
goede samenwerking tussen stakeholders in het
voor het isoleren van 650 woningen met
energierekening. In het najaar 2024 zullen de
gebied en de gemeente, er wordt gekeken naar
een energielabel D, E, F, of G en een WOZ-
resterende ca. 825 huishoudens benaderd
mogelijkheden voor een gezamenlijk project .
waarde lager dan € 308.000. Het geld moet
worden.
De gemeente wil de WEC ondersteunen om
eind 2026 zijn ingezet. Daarnaast stelt de
Actiehouder: gemeente.
verder te bouwen richting een wijkuitvoe
provincie Fryslân extra geld beschikbaar uit
Tijdspad: 2024-2025.
ringplan.
de opbrengst Windpark Fryslân. Evenals
Actiehouder: gemeente, werkgroep ET&D Olde-
de andere deelnemende gemeenten
holtpade en WEC.
hebben wij de subsidieregeling Lokale
georganiseerd met gratis advies en slimme
Tijdspad: Oldeholtpade afronding onderzoek -
Aanpak Isolatie vastgesteld en de Friese
tips om geld te besparen voor de ca. 100
oktober 2024 | Westhoek voorbereiding - 2024.
samenwerkingsovereenkomst NIP ondertekend.
bezoekers. In 2024 willen wij voor klanten van
Het ontwikkelen en beheren van een digitaal
de Voedselbank een Fixteam inzetten. Het
14. Met de woningbouwcorporaties en de Bewoners-
subsidieplatform is Europees aanbesteed. De
Fixteam bekijkt per huishouden welke kleine
raad hebben we voor 2024 prestatieafspraken
opdracht is definitief gegund. Medio mei 2024
energiebesparende maatregelen zinvol zijn en
gemaakt. Afspraken over verduurzamen van de
start de uitvoering. Het OWO Energiebureau
voert deze ook direct uit. Denk hierbij aan het
woningvoorraad hebben vooral betrekking op
helpt de minder-zelfredzame woningeigenaar
aanbrengen van radiatorfolie, tochtstrips etc.
het verbeteren van het energie label en het gas-
met het aanvragen van de subsidie.
Het gaat naar schatting om 100 huishoudens.
loos maken van woningen. In de prestatie afspra-
Actiehouder: gemeente en OWO energiebureau.
Actiehouder: gemeente.
ken staat ook dat we de corporaties betrekken
Tijdspad: 2024-2026.
Tijdspad: 2024.
8
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
17. Eind 2023 is de eerste bespaarmarkt
H O O FD S T U K 3
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
18. In OWO-verband bieden wij jaarlijks een aantal
in de organisatie. Zo werden er in 2023 Solar
van warmte of koude op te slaan in de bodem. In
webinars aan rond het thema energieneutraal
carports gerealiseerd op de parkeerplaats van
de basis kan het gehele gemeentehuis aardgas-
verbouwen In het voorjaar van 2024 zijn er
het gemeentehuis. De Solar carports kunnen
vrij worden verwarmd met deze nieuwe instal-
negen nieuwe webinars en workshops gehouden
meer dan 20% van de huidige energiebehoefte
latie. Bij extreme koude periode bestaat de optie
met de thema’s Energiezuinig & Comfortabel
van het gemeentehuis duurzaam opwekken.
nog om het pand door middel van aardgas bij te
Wonen, Warmtepompen en Ventileren en
In de totale levensduur zal dit leiden tot een
verwarmen. Voordat het gemeentehuis geheel
Koelen.
reductie van 2.936.500kg CO2 uitstoot. Dit staat
aardgasvrij wordt gemaakt, wordt onze restant-
Actiehouder: gemeente.
gelijk aan een jaarlijkse CO2 uitstoot van 770
behoefte aardgas gemonitord. Zo kan later een
Tijdspad: herhalend.
woningen.
geschikt duurzaam alternatief ingezet worden. Eind 2023 is een proef met ledverlichting in het
19. In 2024 bieden we scholen weer de kans om deel
Het gemeentehuis wordt verwarmd met een on-
gemeentehuis gehouden, diverse medewerkers
te nemen aan Junior Energiecoach. Hier leren
dergrondse warmte- en koudeopslag (WKO), dit
ervaarden dit als niet plezierig, er zal opnieuw
schoolklassen alles over energie en besparen.
is een duurzame methode om energie in de vorm
naar mogelijkheden gekeken worden.
Hierbij hoort een uitgebreid les programma met leuke activiteiten. Deelnemende leerlingen krijgen de mogelijkheid zich op te geven voor deelname aan andere activiteiten zoals opendagen. Verder zal samen met onze vrijwilligers en de deelnemende schoolklassen gekeken worden naar mogelijkheden om de leerlingen langer bij de transitie en de gemeente te betrekken. Actiehouder: gemeente en scholen. Tijdspad: 2024. 20. Ook binnen onze eigen gemeentelijke organisatie zetten we stappen en leveren wij Dienstauto’s worden opgeladen bij Home Center aan de Industrieweg in Wolvega in het kader van het wereldrecord auto laden.
onze eigen bijdrage aan de warmte- en energietransitie en geven we het goede voorbeeld. Dat doen we op verschillende manieren en plekken
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
9
H O O FD S T U K 3
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
Binnen de projecten van de gemeente
Intussen zijn maatregelen doorgevoerd en in
duurzaamheidsmaatregelen toegepast. In
Weststellingwerf wordt altijd onderbouwd hoe
voorbereiding zoals isolatie van het dak van
2023 heeft de provincie Fryslân verschillend
klimaat en duurzaamheid geïntegreerd wordt in
het restaurant bij De Duker, verbetering van
regelingen ingesteld ter verduurzaming van
het betreffende project. Bijvoorbeeld door het
de zonnecollectoren voor verwarming van het
het maatschappelijk vastgoed in Fryslân.
gebruik van elektrisch materieel, het toepassen
zwembad De Dobbe, slimme led-verlichting in de
Via het Iepen Mienskipsfûns (IMF) stelde de
van klimaat adaptieve maatregelen en slim
Nije Steense en verbeterde warmteterugwinning
provincie tweemaal 2.325.000 euro subsidie
omgaan met afvalstromen.
bij zwembad De Steense.
beschikbaar. Daarnaast kunnen pandeigenaren
Actiehouder: gemeente.
Er is in 2023 gebruik gemaakt van de
sinds 2021 gebruik maken van de KlimOp
Tijdspad: doorlopend.
KlimOp-regeling die de provincie Fryslân
regeling, waarmee zij gebruik kunnen maken
ter beschikking heeft gesteld. Hiermee zijn
van kennis en inzet van experts bij het
21. Voor de inkoop van energie nemen wij deel
maatwerkverduurzamingsadviezen opgesteld
verduurzamen van hun gebouwen. In onze
aan de Coöperatie Openbare Verlichting &
voor de objecten van de kernportefeuille.
gemeente zien wij steeds meer dorpshuizen
Energie Fryslân (OVEF). De inkoop van energie
In de opgestelde adviezen is een selectie
en ander maatschappelijk vastgoed die aan
wordt op dit moment volledig vergroend
gemaakt van een optimale samenstelling van
de slag zijn met het verduurzamen van hun
met GVO-certificaten. OVEF denkt na over
energiebesparende maatregelen tezamen met
gebouwen. De “Subsidieregeling verduurzamen
scenario’s waarbij zowel de ecologische als de
bouwkundige aanpassingen. Hiermee wordt
dorpshuizen en sportaccommodaties gemeente
financiële impact in onze provincie landen. Deze
inzichtelijk gemaakt welke maatregelen het
Weststellingwerf 2024” biedt de mogelijkheid
ambitie ligt in het verlengde van de Regionale
meest effect hebben op de reductie van het
om energiebesparende en/of -opwekkende
Energiestrategie Fryslân.
energieverbruik. Met deze uitkomsten worden
maatregelen uit te voeren. Ook kan subsidie
Actiehouder: OVEF.
de bestaande Meerjaren Onderhoudsplannen
aangevraagd worden voor het opstellen van een
Tijdspad: vanaf 2024.
(MJOP) voor het gemeentelijk vastgoed
energieadvies.
getransformeerd tot Duurzaam Meerjaren
Actiehouder: Maatschappelijke organisaties
22. In het “Plan van Aanpak Verduurzamen
Onderhoudsplannen (DMJOP).
(dorpshuizen en sportaccommodaties) en
vastgoedportefeuille gemeente” is een kern-
Actiehouder: gemeente.
gemeente.
portefeuille aangewezen van panden die in
Tijdspad: opstellen tot 2026, uitvoering vanaf
Tijdspad: 2024.
peiljaar 2020 verantwoordelijk waren voor 64%
2026.
van het totale gasverbruik en 71% van het totale elektraverbruik van de gemeentelijke vastgoedportefeuille.
10
23. In onze gemeente hebben al veel maatschappelijke organisaties
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 3
PIJ L ER EN ER G IETR A N SITIE
Wat gaan we doen?
verbindingen leggen. Om ontmoeting,
energie wordt zoveel mogelijk lokaal en direct
kennisdeling en dialoog tussen de diverse
verbruikt. Hiermee dragen zij bij aan een
24. In lijn met de ambitie in de Friese Energievisie
stakeholders onderling te creëren gaan we
oplossingen voor problemen op het energienet.
om in 2050 alle benodigde energie in de
jaarlijkse bijeenkomsten organiseren. Zo bouwen
Op kleinere schaal kan gedacht worden aan
provincie te produceren, willen wij kijken hoe
we aan een duurzaam netwerk in de gemeente
tijdelijke opslag in (buurt)accu’s en batterijen.
wij in onze gemeente meer duurzame energie
Weststellingwerf wat de basis vormt voor het
Als gemeente volgen we de ontwikkelingen, als
kunnen opwekken. Het komende jaar willen we
kunnen behalen van onze doelstellingen.
er een initiatief komt vanuit een groep bedrijven
gaan verkennen aan welke knoppen in de
Actiehouder: gemeente.
zullen we dit kunnen ondersteunen.
energietransitie gedraaid kan worden en zal
Tijdspad: 2024-2026.
Actiehouder: ondernemers en lokale initiatieven.
gekeken worden naar mogelijke potentiele energiebronnen voor individuele en collectieve
Tijdspad: nog niet bekend. 26. In de Transitievisie Warmte van de gemeente
opwek. Op basis van deze energiemix kunnen
Weststellingwerf is zowel voor centrum Wolvega
keuzes worden gemaakt voor het opstarten van
als voor centrum Noordwolde aangegeven
worden ook steeds meer laadpalen in de
haalbaarheidsstudies.
dat een warmtenet een mogelijke oplossing is
gemeente Weststellingwerf geplaatst. Inwoners
Actiehouder: gemeente.
om van het aardgas af te gaan. Als eerste stap
kunnen op dit moment kosteloos een openbare
Tijdspad: 2024-2025.
zal een verkenning gestart worden voor een
laadpaal aanvragen wanneer zij geen eigen erf
warmtenet in Wolvega. Uit dit onderzoek zal een
hebben om een laadpaal te plaatsen. Vanuit
meer specifieke beoordeling voortkomen van de
een provincie-brede uitgevoerde Europese
warmtetransitie in de gebouwde omgeving.
haalbaarheid van een warmtenet, inclusief de
aanbesteding zullen deze aanvragen worden
De gestelde doelen halen we alleen in
bijbehorende businesscase. Op basis daarvan kan
gerealiseerd.In het najaar 2024 zullen wij u
samenwerking met onze inwoners, bedrijven,
worden besloten over verdere stappen.
hierover nader informeren.
vrijwilligersorganisaties, netbeheerders
Actiehouder: gemeente.
Actiehouder: gemeente.
en coöperaties. De gebiedscoördinator
Tijdspad: 2024-2025.
Tijdspad: 2024.
25. Als gemeente hebben we een regierol in de
28. Steeds meer inwoners rijden elektrisch. Daarom
Klimaat en Duurzaamheid zal de contacten onderhouden met plaatselijk belangen,
27. Een energiehub is een plek waar
dorpsbelangen, wijkverenigingen,
energieopwekkers en –verbruikers er
energiecoöperaties en werkgroepen op het
gezamenlijk voor zorgen dat ze binnen de
gebied van de warmtetransitie en andere
afgesproken netcapaciteit blijven, waar mogelijk
duurzaamheidsinitiatieven en nieuwe
aangevuld met energieopslag. Lokaal opgewekte
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
11
H O O FD S T U K 4
4.
Pijler Circulaire economie
Bereikt en lopend 29. Onze ambitie is om de Van Afval Naar Grondstoffen (VANG)-doelstellingen te halen. Het doel is om geen afval meer te verbranden maar als grondstof opnieuw te gebruiken. U hebt in 2021 het gemeentelijk grondstoffenbeleid besproken. De verwerking van het afval wordt al langer gedaan door Omrin. Omrin doet aan na-scheiding en gebruikt sinds 2021 een zogenaamde danotrommel voor de verwerking van luiers en ander organisch afval en maakt het geschikt voor vergisting. Hierdoor wordt er biogas geproduceerd wat vervolgens wordt opgewerkt naar groen gas van aardgaskwaliteit. Door de danotrommel vindt een reductie plaats van de hoeveelheid RDF (brandbaar afval voor thermische verwerking) met ongeveer 40%. Actiehouder: gemeente. Tijdspad: campagne 2024.
12
Schoonmaakdag bij OBS De Klaeter in De Hoeve op 17 maart 2023
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 4
30. Als gemeente zijn wij aangesloten bij de vereniging Circulair Fryslân (VCF). Om
PIJ L ER C IR C U L A IR E EC ON OM IE
Actiehouder: gemeente. Tijdspad: certificering 2024.
de benodigde transitie in de bouw te bewerkstelligen heeft VCF het programma
Wat gaan we doen? 33. Het streven is om in januari 2026 te starten
32. Aan de jaarlijkse Landelijke opschoondag
met Diftar+ (gedifferentieerd tarief), waarbij
Fryslân bouwt Circulair ontwikkeld over circulair
hebben in voorjaar 2024 weer veel inwoners
2025 een ‘testjaar’ zal zijn. Hierbij worden
bouwen. Voor dit programma is circulair
meegedaan o.a. via lokale belangengroepen in
geleerde lessen van andere gemeenten rondom
opdrachtgeverschap belangrijk, evenals het
De Blesse en Nijetrijne. Ook vijf basisscholen en
de invoering van diftar+ zoals flankerende
rekening houden met belemmeringen zoals wet-
één school voor voortgezet onderwijs hebben
maatregelen meegewogen. De klankbordgroep
en regelgeving die innovatief bouwen in de weg
deelgenomen aan de actie. In totaal hebben
vanuit uw raad blijft nadrukkelijk betrokken.
staan. Wij hebben het voornemen om hieraan te
ongeveer 400 kinderen zich ingezet om de
Actiehouder: gemeente.
gaan deelnemen. Voor 2025 en 2026 willen twee
gemeente Weststellingwerf nog schoner te
Tijdspad: testjaar 2025, streven start Diftar+
(woning)bouwprojecten aanwijzen om ervaring
maken. Zij hebben zwerfafval in de omgeving
2026.
op te doen met circulair bouwen.
van hun school verzameld in plastic zakken. In
Actiehouder: gemeente.
het najaar wordt de Clean-Up dag gehouden.
Tijdspad: 2025-2027.
Een andere actie waarbij de jeugd bewust
weggooien is goedkoper, zorgt voor minder afval
gemaakt wordt van het afvalprobleem, de
en maakt de productie van nieuwe apparaten
31. In OWO-verband is het actieplan Maatschappelijk
Vlottenrace, gaat in 2024 helaas niet door
minder noodzakelijk. Het bespaart grondstoffen,
Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
omdat leraren te weinig tijd hebben voor
energie, afval en geld. Helaas zit repareren
opgesteld. Eén van de acties is het gebruik van
deze activiteit.Gelukkig zijn er ook nieuwe
bij veel mensen niet meer in het systeem. In
de CO2-Prestatieladder om de CO2-uitstoot
initiatieven, zoals het schoolproject ‘Afval
andere gemeenten zijn repair cafés, gerund door
van onze gemeentelijke organisatie te meten,
bestaat niet’ van het Linde College Technasium
vrijwilligers, actief. Wij gaan onderzoeken of in
en op basis van deze inzichten een effectief
waarbij leerlingen hun ideeën en kunstwerkjes
onze gemeente een dergelijk initiatief van de
CO2-reductiebeleid opstellen. De voetprint van
kwamen pitchen in de raadszaal. Dit krijgt in juni
grond kan komen.
de gemeente Weststellingwerf is vastgesteld.
2024 een vervolg.
Actiehouder: lokaal initiatief.
Daarna zijn acties rond verduurzaming vastgoed,
Actiehouder: scholen, lokale belangengroepen,
Tijdspad: verkenning 2024, zo mogelijk start in
wagenpark en aanpassen gedrag benoemd en
inwoners en gemeente.
2025.
is een planning gemaakt voor de uitvoering. De
Tijdspad: doorlopend.
34. Een kapot apparaat repareren in plaats van
audit voor certificering op niveau drie wordt ingepland.
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
13
H O O FD S T U K 5
5.
Pijler Klimaat-robuust
Bereikt en lopend
inrichting of beheer van de openbare ruimte,
binnen de bebouwde kom. Hiermee wordt
bedrijventerreinen of schoolpleinen. Van scholen
een duurzame en klimaat adaptieve inrichting
29. Wateroverlast en hittestress zijn elementen die
krijgen we aanvragen om hun schoolplein te
gerealiseerd.
in het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2021-
vergroenen. Vanuit het dorpenfonds geven wij
Actiehouder: gemeente.
2025 zijn meegenomen. Er zijn negen locaties
hier regelmatig subsidie voor. In 2024 is subsidie
Tijdspad: opstellen kwaliteitsambitie: 2024-2025.
aangemerkt voor wateroverlast-maatregelen
toegekend voor het schoolplein in Noordwolde-
op korte termijn. In 2022 is voor vijf van
Zuid en naar verwachting volgen nog twee
deze locaties de Rijksbijdrage Impulsregeling
schoolpleinen (in Wolvega en Nijeholtpade).
natuurwerkgroepen bedenken leuke, mooie ini-
Klimaatadaptatie 2021-2027 verkregen. Prioriteit
Actiehouder: scholen.
tiatieven om de natuur een handje te helpen (en
is gegeven aan de Tjerk Hiddesstraat en de
Tijdspad: 2024 en volgende jaren.
tegelijkertijd bijvoorbeeld de eikenprocessierups te bestrijden): ze hangen nestkastjes op, plaatsen
Chroomweg in Wolvega, die in 2025 of 2026 uitgevoerd zullen worden. Voor de andere
32. Actieve bewoners, vogelwachten en andere
31. Vanaf 2024 worden alle bermen in het
insectenhotels, beschermen weidevogels, etc.
projecten is het de bedoeling om ze voor 2028
buitengebied ecologisch beheerd. Het
Ook doen zij het nodige aan het betrekken van
uit te voeren. In het Centrumplan Wolvega wordt
ecologisch beheer zorgt ervoor dat planten
jeugd bij hun activiteiten, dit draagt bij aan
het afkoppelen van regenwater meegenomen.
tot bloei kunnen komen. Het stuifmeel en de
bewustwording en zorg voor de eigen leefom-
In de totale winkelstraat komt een gescheiden
nectar van de planten is voedsel voor insecten
geving.De Vogelwacht Oldeholtpade heeft een
regelwaterstelsel voor straatkolken en
zoals bijen, kever s, vlinders en hommels. Eind
vergunning aangevraagd voor de plaatsing van
regenpijpen.
2024 verwachten wij de eerste resultaten van
drie faunatorens rondom Ter Idzard, Oldeholtpa-
Actiehouder: gemeente.
het ecologisch bermbeheer te kunnen zien.
de en Nijeholtpade. Steggerda heeft meerdere
Tijdspad: uitvoering voor 2028.
Met het ecologisch bermbeheer binnen de
acties bedacht waarbij bewoners groen konden
bebouwde kom wordt momenteel, daar waar
aanschaffen voor eigen tuin. Daarnaast wil ze
30. In het GRP is ook opgenomen het stimuleren
het kan, al ervaring op gedaan. In 2024/2025
kijken of er extra ommetjes mogelijk zijn om de
van initiatieven van bijvoorbeeld wijken of
wordt een Kwaliteitsambitie opgesteld. Dit is
natuur te beleven.
bedrijven die bijdragen aan een klimaatbewuste
een structuurplan voor het openbaar groen en
Actiehouder: diverse groepen.
heeft vooral betrekking op het openbare groen
Tijdspad: doorlopend.
14
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 5
PIJ L ER KL IM A AT- R OB U U ST
Wat gaan we doen?
kunnen borgen. De verwachting was het SMP in 2025 af te ronden. Helaas is het tot op heden
bij aan duurzaamheid: biologische teelt, minder
33. Om wateroverlast en – tekort tegen te gaan,
35. Een zelfoogsttuin draagt op meerdere aspecten
niet gelukt een ecologisch bureau te vinden wat
monocultuur en minder transportkilometers van
doen wij mee aan de actie NK Tegelwippen. De
het nodige onderzoek kan uitvoeren. Dit heeft te
het land naar de klant, daarnaast raakt het ook
gebiedscoördinator Klimaat en Duurzaamheid
maken onvoldoende capaciteit bij de ecologische
sociale beleidsvlakken. Voor Wolvega wordt een
zal bewonersgroepen stimuleren om in hun
bureaus. Samen met de provincie wordt na de
initiatief opgestart. Als gemeente gaan wij onze
eigen voor-, achter- of geveltuin tegels te vervan-
mislukte aanbesteding gekeken naar de mogelij-
rol en eventuele bijdrage onderzoeken.
gen door gras, bloemperken, bomen en gevel-
ke vervolgstappen. Op korte termijn kunnen we
Actiehouder: Stichting Sociaal en Vitaal.
tuinen. Bij regenbuien zorgt dit voor infiltratie
naar alle waarschijnlijkheid gebruik maken van
Tijdspad: 2024-2025.
in de bodem en voorkomt dat alle water direct
een tussenoplossing vanuit het Rijk. Daarvoor
naar het riool stroomt, bovendien is het koeler
plaatsen wij in 2024 23 kraam- en verblijfsplaat-
op warme dagen en behaaglijker voor insecten
sen voor vleermuizen.
en dieren. Daarnaast wordt voor 2024 een regen-
Actiehouder: OWO Energiebureau en gemeente.
tonactie uitgewerkt.
Tijdspad: 2024-2026.
Actiehouder: gemeente. Tijdspad: 2024. 34. Ter bescherming van de kwetsbare diersoorten en het waarborgen van de voortgang van de warmtetransitie hebben de OWO-gemeenten besloten een Soorten Management Plan (SMP) op te laten stellen. Met een SMP verleent de provincie Fryslân ontheffing op de Wet natuurbescherming bij werkzaamheden aan woningen, mits er wordt voldaan aan alle voorwaarden. Dat is niet alleen goed nieuws voor de bescherming van diverse vleermuissoorten, mussen en zwaluwen, maar is ook belangrijk om de voortgang
Ecologische bermen aan de Om Den Noort (bedrijventerrein Uitbreiding Schipsloot) in Wolvega
van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) te
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
15
H O O FD S T U K 6
6.
Doorontwikkeling
De ambitie van reductie van 55% CO2-
De komende tijd gaan de verschillende doelstellingen
equivalent uitstoot in 2030 en 95%
stroomlijnen naar een aantal herkenbare
in 2050 ten opzichte van 1990, is in verschillende samenwerkingsverbanden en intentieverklaringen verder ingevuld.
doelstellingen die specifiek, meetbaar, acceptabel, relevant en tijdgebonden (SMART) geformuleerd worden. Waardoor de doelstellingen meer gaan leven en beter gemonitord kunnen worden. De inzet voor de energietransitie is de laatste jaren sterk gegroeid, mede door de extra Rijksgelden (CDOKE en SPUK). Tot nu toe zijn hier tijdelijke medewerkers voor ingehuurd maar de opgave is structureel en de middelen zijn langjarig. Om de continuïteit te waarborgen wordt daarom ingezet op meer medewerkers in vaste dienst.
16
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
H O O FD S T U K 7
7.
Financiering
Voor het uitvoeren van klimaat- en
Aanvullend gaan wij een gedeelte van het structureel
energiebeleid’ (CDOKE). Deze financiering komt
energiebeleid ontvangen wij vanuit het
gereserveerde budget voor het uitvoeren van het
bovenop het basisbudget wat wij als gemeente
gemeentelijk Klimaat- & Duurzaamheidsbeleid
ontvangen vanuit de CDOKE-regeling. Gebleken is
inzetten (financiële vertaling collegeprogramma: de
dat plattelandsgemeenten niet kunnen voldoen aan
thema 6 stelpost Klimaat en Duurzaamheid).
de voorwaarden van deze aanvullende regeling en
de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Dit is een langjarige regeling
dat het dus geen zin heeft om hiertoe een aanvraag
welke wij ook onder het nieuwe kabinet
Voor een verdere intensivering van de
bij het Rijk in te dienen. Samen met Ooststellingwerf
verwachten te blijven ontvangen.
energietransitie zouden wij gebruik willen maken
en Opsterland is het Rijk gevraagd om geld uit een
van de planfinanciering in de ‘Tijdelijke regeling
Rijksregeling voor Klimaat en Duurzaamheid ook van
capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en
toepassing te verklaren voor plattelandsgemeenten.
B EL EID SB R IEF KL IM A AT & D U U R ZA A M H EID 2024
17