CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

I-19b Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie OWO 2022-2026 (0098480921).pdf

Raadsvergadering 30 januari 2023, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Ingekomen stukken6.704 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

OWO-samenweking

Samen sterker!

Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026

Inhoudsopgave Samenvatting

5

1. Inleiding

6

2. Doel Uitvoeringsprogramma warmtetransitie

8

3. Acties vanuit de Transitievisie Warmte

9

4. Hoe pakken we het aan?

10

5. Sporen

11

6. Vormgeven duurzame coalitie

19

7. Programmaorganisatie

19

8. Financieel

22

9. Planning op hoofdlijnen

24

10. Voorwaarden, succes en risico’s

25

11. Monitoring van gegevens en voortgangsrapportages

25

12. Betrokkenheid gemeenteraden

26

Bijlage 1: Opgaven naar aardgasvrij

27

OWO-samenweking

Samen sterker!

Status: definitief Datum: 28 september 2022 (bijgewerkt 15 december 2022)

Samenvatting De doelstelling vanuit het Nationaal Klimaatakkoord, als onderdeel van de Klimaatwet, is dat er in 2050 geen fossiele brandstoffen (waaronder aardgas) meer worden gebruikt in de gebouwde omgeving. Om de route naar aardgasvrij vorm te geven en te onderzoeken welke duurzame alternatieven er zijn voor aardgas, hebben de gemeenteraden van de OWO-gemeenten eind 2021 de Transitievisie Warmte OWO vastgesteld. De ambitie van de OWO-gemeenten is om CO2-uitstoot te verminderen door in 2030 20% aardgas te besparen ten opzichte van 2019. Het nu voorliggende Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 is de uitwerking van de Transitievisie Warmte en schetst op hoofdlijnen hoe die ambitie waar te maken is.

4

OWO-samenweking

Samen sterker!

5

1. Inleiding Overheden spelen een belangrijke rol bij het nakomen van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015) om verdere opwarming van de aarde te voorkomen. De CO2 die vrijkomt bij verbranding van fossiele brandstoffen is een van de oorzaken van deze opwarming. In het Nationaal Klimaatakkoord (2019), als uitwerking van de Klimaatwet, is aangegeven dat gemeenten regisseur zijn van de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. Dit uit zich in de rol van gemeenten bij het maken van de Regionale Energiestrategie (RES) en in het opstellen en uitvoeren van de Transitievisie Warmte en de latere wijk- en dorpsuitvoeringsplannen.

OWO-ambitie: De landelijke ambitie is om in 2030 minimaal 1,5 miljoen woningen en gebouwen aardgasvrij te hebben gemaakt. Dat is 20% van het totale woningen- en gebouwenbestand. De ambitie van de OWO-gemeenten is hiervan afgeleid. Deze gemeenten gaan de CO2-uitstoot terugdringen: het doel is om in 2030 minimaal 20% aardgas te besparen in de gebouwde omgeving ten opzichte van 2019. Hiervoor is gekozen, omdat er nauwelijks collectieve warmteoplossingen zijn in landelijke gemeenten en het aantal huurwoningen, collectief bezit, beperkt is in de OWO-gemeenten.

Naast het terugdringen van CO2-uitstoot zijn er

RES in 2023 (RES 2.0) gaan beide sporen samen

ook andere redenen om aardgas te besparen

verder in een Fries Energie Meerjarenprogramma.

Wat is een Transitievisie Warmte?

of zelfs helemaal te stoppen met het gebruik

De Transitievisie Warmte wordt eens in de vijf

Een Transitievisie Warmte is een beleidsdocument dat richting geeft aan het

hiervan. De gevolgen van de winning van

jaar geactualiseerd. Voor de OWO-gemeenten

uiterlijk in 2050 aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Iedere gemeente

aardgas in Groningen zijn groot en het winnen

gebeurt dit in 2026.

heeft in 2021 een Transitievisie Warmte vastgesteld. De visie is de onderlegger

van Groninger aardgas wordt afgebouwd. Ook

voor wijk- of dorpsuitvoeringsplannen waarin concreet staat aangegeven wat het

de prijs van aardgas is, mede door de oorlog

De gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf

alternatief voor aardgas is in die wijk of dat dorp en wat de planning is. Een wijk- of

in Oekraïne, nog nooit zo hoog geweest. Dat

en Opsterland hebben samengewerkt om tot de

dorpsuitvoeringsplan geeft bewoners vervolgens acht jaar de tijd om zich voor te

maakt dat meer inwoners moeite hebben om

eerste Transitievisie Warmte te komen. Een reden

bereiden op het alternatief.

hun energierekening te betalen.

hiervoor is dat de OWO-gemeenten erg op elkaar lijken qua aard en schaal en de uitdagingen

Om tot een breed gedragen resultaat te komen,

waar ze voor staan. Daarnaast hebben de

zijn vastgoedeigenaren, bewoners, lokale

OWO-gemeenten (deels) te maken met dezelfde

energie-initiatieven, vertegenwoordigers van

woningbouwcorporaties, dezelfde netbeheerder,

inwoners, de netbeheerder, het waterbedrijf

hetzelfde waterbedrijf en hetzelfde waterschap.

en medeoverheden betrokken geweest bij

Hetzelfde proces doorlopen in alle OWO-

het opstellen van de Transitievisie Warmte.

gemeenten is voor inwoners en ondernemers

De Transitievisie Warmte geeft richting aan

duidelijker.

de overstap naar aardgasvrij en de inzet van duurzame alternatieven voor aardgas.

De Transitievisie Warmte is in december 2021 door de afzonderlijke gemeenteraden

De Transitievisie Warmte, de Regionale

vastgesteld. De focus in de eerste Transitievisie

Energiestrategie (RES) en de Regionale Strategie

Warmte ligt op de periode tot en met 2030.

Warmte (RSW) kunnen in de praktijk naast en

Haalbaarheid en betaalbaarheid zijn hierbij

door elkaar heen lopen. Bij de actualisatie van de

belangrijke randvoorwaarden.

6

OWO-samenweking

Samen sterker!

7

2. Doel Uitvoeringsprogramma warmtetransitie 2022-2026 Dit Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 is het vervolg op de vastgestelde Transitievisie Warmte. Het nu voorliggende programma geeft de route aan naar 2030.

Uitvoeren en realiseren

fasering

Uitvoering Project plannen

Ontwerp

Initiatief

Transitievisie Warmte 2021

2022

De kern van dit Uitvoeringsprogramma zijn acties vanuit de Transitievisie Warmte. Deze acties zijn concreet te behappen en uitvoerbaar en zijn in dit programma uitgewerkt in een aantal sporen. Acties vanuit de Transitievisie Warmte OWO:

Aanvullende acties:

(zie paragraaf 6.3 van de visie)

7. het samen uitvoeren van projecten, zoals

1. het vormgeven van een duurzame

2023-2026

Figuur 1: fasering

Het doel van dit programma is om in 2030 20% aardgas te besparen in de gebouwde omgeving

op het isoleren van woningen met label E, F

stakeholders;

en G) en de Regiodeal Zuidoost Fryslân; 8. het inventariseren van kansen om

publiekscampagne met onafhankelijke

werkzaamheden van verschillende partijen

informatie om gebouweigenaren te

slim op elkaar aan te laten sluiten;

ondersteunen om energie te besparen en

9. het opstellen van een ‘groen-gasagenda’,

maatwerkadvies en advies voor alternatieve

omdat voor veel gebouweigenaren een

warmtebronnen aan te vragen;

individuele oplossing met een hybride

3. het geven van inzicht in verschillende

warmtepomp realistisch en haalbaar is;

financieringsopties en subsidies, zoals het

10. het delen van informatie en het monitoren

Nationaal Isolatieprogramma en subsidie

van de stand van zaken en van behaalde

voor (hybride) warmtepompen;

resultaten;

4. het opstellen van minimaal twee wijk- en dorpsuitvoeringsplannen per gemeente;

ten opzichte van 2019. Dat doel wordt behaald door:

het Nationaal Isolatieprogramma (gericht

warmtecoalitie met verschillende partners/ 2. het opzetten van een uitgebreide

Uitvoeringprogramma

Definitie

3. Acties vanuit de Transitievisie Warmte

11. het samen ontwikkelen van een aanpak van energiearmoede en die aanpak uitvoeren.

5. het doen van onderzoek naar de

• het isoleren van woningen en gebouwen;

haalbaarheid van (semi-)collectieve

• het toepassen van (hybride) warmtepompen.

warmteoplossingen; 6. het samen met partners volgen van

Dit doel bereiken we door: • een OWO-brede meerjarenpubliciteitscampagne te starten;

ontwikkelingen en innovaties in de regio

• handelingsperspectief te geven met informatie en adviezen over technische mogelijkheden,

op het gebied van de warmtetransitie en warmteoplossingen.

subsidies en financieringen die passen bij de verschillende gebruikersprofielen; • samen uitvoering te geven aan de aanpak van energiearmoede; • een gezamenlijke aanpak te ontwikkelen voor het verduurzamen van slecht geïsoleerde woningen (label E, F en G); • alternatieve warmteoplossingen en -bronnen te onderzoeken, zowel individueel als collectief. Dit Uitvoeringsprogramma geeft inzicht hoe de verschillende sporen bijdragen aan het doel om 20% aardgas te besparen. In een aantal dorpen en buurten is dit uit te werken in een wijk- of dorpsuitvoeringsplan.

8

OWO-samenweking

Samen sterker!

9

4. Hoe pakken we het aan?

5. Sporen

De OWO-gemeenten hebben succesvol samengewerkt om tot de Transitievisie Warmte te komen. De opgaven in de drie gemeenten zijn zeer vergelijkbaar, de capaciteit en middelen in de afzonderlijke gemeenten zijn beperkt en samen optrekken kan zowel de efficiency als de kwaliteit ten goede komen. Daarom is ook het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 samen opgesteld. De bedoeling is om hier ook samen uitvoering aan te geven.

Onderwerpen als energie besparen en energiebewustzijn zijn niet nieuw voor de drie gemeenten. Op dit terrein zijn of worden al diverse projecten uitgevoerd. Maar de opgave om tot een succesvolle warmtetransitie te komen en te stoppen met het gebruik van aardgas is complex en groot. Daarom kiezen de OWO-gemeenten voor een focus op haalbaarheid en betaalbaarheid. In de periode 2022-2026 ligt de nadruk op het besparen van energie, het stimuleren en mogelijk maken van de inzet van (hybride) warmtepompen, het geven van informatie en adviezen, het geven van handelingsperspectief en het inzetten van een brede communicatiecampagne.

Met een gezamenlijk OWO-projectteam is

Afbakening van programma:

dit voorliggende Uitvoeringsprogramma

• Dit programma beperkt zich tot projecten

Dit leidt tot drie sporen:

opgesteld om in 2030 20% minder aardgas

die voortkomen uit de Transitievisie Warmte.

1. een structurele OWO-brede publiekscampagne ‘Warmtetransitie’ (zie paragraaf 5.1)

te verbruiken. Met de vertaling van dit

Dit zijn projecten met als doel om energie te

2. het oprichten van een ‘OWO-Energiebureau’ met een brede functie (zie paragraaf 5.2)

programma naar diverse OWO-projecten

besparen en om tot duurzame alternatieven

3. het samen aanpakken van energiearmoede en het ontwikkelen van een langetermijnaanpak voor

zetten we stappen naar de uitvoering. Waar

voor aardgas in de gebouwde omgeving te

nodig huren we voor de projecten specifieke

komen. Op onderdelen zijn opgaven vanuit de

kennis en capaciteit in. De planning, het

RES mee te nemen.

budget en de benodigde externe inhuur wordt

het verduurzamen van slecht geïsoleerde woningen (zie paragraaf 5.3) Tegelijkertijd voeren we op de achtergrond een aantal onderzoeken uit die in de komende jaren

• De samenwerking richt zich op de gemeenten

in de uit te werken projectplannen van de

Ooststellingwerf, Weststellingwerf en

sporen concreter.

Opsterland.

keuzes ondersteunen om tot duurzame alternatieven van aardgas te komen (zie paragraaf 5.4) en wordt de Duurzame Coalitie gevormd (zie paragraaf 6).

• Waar win-winsituaties kunnen ontstaan, kan

sporen Uitvoeringsprogramma

Na vaststelling van de projectplannen voor de

worden samengewerkt met andere partijen

verschillende sporen start de uitvoering. In die

en lokale energie-initiatieven. Te denken valt

fase is ook aandacht voor monitoring van de

bijvoorbeeld aan projecten uit de Regiodeal

voortgang en voor evaluatie van de resultaten.

Zuidoost Fryslân of projecten met de

1. v ormgeven duurzame coalitie

provincie Fryslân.

2. opzetten publiekscampagne

OWO-brede publiekscampagne (5.1)

OWOEnergie­bureau (5.2)

energiearmoede en slecht geïsoleerde woningen (5.3)

onder­zoeken (5.4)

duurzame coalitie (6)

3. inzicht financieringsopties en subsidies 4. o  pstellen wijk- of dorpsuitvoeringsplannen 5. h  aalbaarheid collectieve warmteoplossingen 6. v olgen ontwikkelingen en innovaties 7. uitvoering geven aangediende projecten (bijv. Nationaal Isolateprogramma en regiodeal Zuidoost Fryslân) 8. inventariseren kansen 9. opstellen groen gas agenda 10. d  elen informatie en monitoren 11. gezamenlijke uitvoering energiearmoede

Tabel 1: acties TVW (zie paragraaf 3) versus sporen

10

OWO-samenweking

Samen sterker!

11

5.1 Project structurele OWO-brede publiekscampagne warmtetransitie

5.2 Project ‘OWO-Energiebureau’

Het doel van deze publiekscampagne is om het energiebewustzijn bij inwoners, ondernemers en

Het project ‘OWO-Energiebureau’ gaat een breed ‘pakket’ aanbieden met als doel dat eigenaren

gebouweigenaren te vergroten en houvast te bieden. Dit doen we door:

van woningen en gebouwen isoleren en (hybride) warmtepompen plaatsen. Door het geven

• inzicht te geven in het eigen energieverbruik;

van persoonlijk advies ontstaat handelingsperspectief en gaan eigenaren over tot actie.

• te laten zien welke maatregelen bijdragen aan het verkleinen van de energievraag;

Ook samenwerking met lokale energie-initiatieven en een aantrekkelijk aanbod van een

• inzicht te geven in alternatieven voor aardgas;

ondernemerscollectief helpen hierbij. In dit project komen verschillende acties en denkrichtingen

• inzichtelijk te maken waar informatie, steun en ontzorging te vinden zijn;

samen. In het latere projectplan staat hoe acties concreet vorm krijgen.

• ondersteuning te bieden aan dorpen, wijken en energiecoöperaties. Onderdelen van het ‘OWO-Energiebureau’ kunnen zijn: Het resultaat van deze campagne is een eenduidige boodschap die eigenaren van woningen en

• het werven, opleiden en aansturen van OWO-energiecoaches (minimaal twee professionele en

gebouwen helpt om energie en geld te besparen. De campagne heeft als doel om onzekerheid weg

een aantal vrijwilligers), energieadviseurs, budgetcoaches (om breder te kijken dan alleen naar de

te nemen. Informatie over financieringsregelingen en (landelijke) subsidies is onderdeel van de

energierekening) en ambassadeurs;

campagne. De campagne bestaat onder andere uit een vraagbaak, een website, inspiratieavonden, een nieuwsbrief en webinars. Continuïteit is hierbij essentieel. Dit project werkt nauw samen met

• inbedding van de rol van het Duurzaam Bouwloket (huidig energieloket en eerstelijnsadvies voor de OWO-gemeenten);

het project ‘OWO-Energiebureau’ (zie 5.2) en onderscheidt zich van de informatiestroom vanuit de

• een fysiek loket voor direct contact;

Rijksoverheid en vult deze informatie aan.

• informatiemateriaal en een website; • het opzetten van een ondernemerscollectief met bedrijven die isoleren, warmtepompen plaatsen

In het latere projectplan staat concreet hoe acties worden vormgegeven.

en financiering kunnen aanbieden in één pakket; • op verzoek ondersteuning bieden aan lokale energie-initiatieven;

Een ruwe inschatting van de financiële middelen (verder uit te werken in het latere projectplan): activiteit

eenmalig

Maken communicatieplan

€ 50.000

Inhuur communicatieprofessional Maken middelen-mix, lay-outs, website, groene bonnen etc.

per jaar (20232026)

€ 75.000 € 25.000

subtotaal

• het aanbieden van gesubsidieerd(e) verbeterplannen/keukentafelgesprekken/maatwerkadvies voor woning- en gebouweigenaren en maatschappelijk vastgoed;

€ 50.000

• informatie en advies over financiering en subsidies, mogelijk met een vaste subsidiemedewerker;

€ 300.000

• …….

€ 25.000

Opzetten en organiseren van informatiebijeenkomsten, events, webinars, socialmediakanalen etc.

€ 50.000

€ 200.000

Ondersteuning bieden aan dorpen, wijken en energiecoöperaties

€ 25.000

€ 100.000

Onvoorzien

€ 25.000

€ 100.000

Totaal 5.1

• op verzoek ondersteuning bieden aan wijk- of dorpsuitvoeringsplannen;

€ 775.000

• een bijdrage leveren en ondersteuning bieden aan de OWO-brede publiekscampagne;

Een paar van deze gedachtenlijnen willen we toelichten. 1. Verbeterplan met routekaart voor individuele woning- en gebouweigenaren Individuele woning- en gebouweigenaren hebben behoefte aan een concreet handelingsperspectief. Daarom bieden we een individueel gesprek met advies aan (verbeterplan met routekaart, keukentafelgesprek, maatwerkadvies etc.) naar aardgasvrij. Met een al dan niet digitale scan van hun woning of gebouw is aan te geven waar verbeterpunten zijn om de woning of het gebouw verder te isoleren en te verduurzamen. Met dit individuele plan kunnen eigenaren in hun eigen tempo vervolgstappen zetten, een planning maken en hulp krijgen bij pakketkeuzes en de uitvoering. De OWO-gemeenten zien een belangrijke rol voor zichzelf weggelegd om woning- en gebouweigenaren te ontzorgen en een gesprek en plan aan te (laten) bieden om deze eerste stap te zetten. De inzet van energiecoaches is hier ook onderdeel van.

12

OWO-samenweking

Samen sterker!

13

Ook de aanpak om te werken met standaard configuraties (bijvoorbeeld 2^1 kap woningen of

Ruwe inschatting van de financiële middelen (verder uit te werken in het latere projectplan):

woningen uit een bepaalde bouwperiode) wordt onderzocht. In dit project wordt ook nagedacht over hoe VVE’s, commerciële verhuur en maatschappelijk vastgoed zoals scholen, verzorgingstehuizen en kerken worden meegenomen. Een regeling

activiteit

eenmalig

Opzetten OWO-Energiebureau

€ 100.000

per jaar (20232026)

subtotaal € 100.000

Twee professionele energiecoaches (inhuur of in vast dienstverband)

€ 150.000

€ 600.000

banken en collega’s in het sociaal domein. Het energieteam Fryslân is op provinciaal niveau een

Inrichten en bemensen fysiek(e) loket(ten)

€ 50.000

€ 200.000

kennisbemiddelaar op dit vlak.

Verbeterplannen/adviezen woningen

€ 200.000

€ 800.000

2. Ondernemerscollectief vormgeven

Verbeterplannen/adviezen maatschappelijk vastgoed

€ 25.000

€ 100.000

Opstellen dorps- of wijkuitvoeringsplannen

€ 75.000

€ 300.000

Inhuur/ondersteuning voor deelprojecten Energiebureau

€ 50.000

€ 200.000

Onvoorzien

€ 25.000

€ 100.000

als ‘Klim-Op’ voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed kan hier ondersteunen. Hetzelfde geldt voor de ervaring van partners in de duurzame coalitie, zoals woningcorporaties,

Lokale energie-initiatieven zijn een belangrijke schakel om inwoners te informeren, enthousiasmeren en ondersteunen. Een aantrekkelijke inkoopactie helpt daarbij. De OWO-gemeenten ondersteunen lokale energie-initiatieven graag bij het maken van afspraken met een samenwerkingsverband van bedrijven (ondernemerscollectief) voor het aanbrengen van isolerende maatregelen en/of het plaatsen van (hybride) warmtepompen.

Totaal 5.2

€ 2.400.000

3. Wijk- of dorpsuitvoeringsplannen Met een tweetal dorpen/buurten per gemeente wordt ervaring opgedaan met een gebiedsgerichte aanpak. Dit kan uitmonden in een wijk- of dorpsuitvoeringsplan. Het initiatief komt vanuit de

5.3 Project samen uitvoeren van aanpak energiearmoede en aanpak ontwikkelen voor slecht

inwoners en moet aansluiten bij de wens van het dorp of de buurt. De opzet is dat samen met

geïsoleerde woningen

inwoners en/of een lokaal initiatief gekeken wordt naar hoe thema’s die spelen in een dorp/buurt

Door het conflict in Oekraïne zijn de energieprijzen dit jaar enorm gestegen. Dit treft veel inwoners

met een collectieve gebiedsgerichte aanpak kunnen worden opgepakt. Een van de onderwerpen in

in onze gemeenten. Zeker inwoners met een smalle beurs, een slecht geïsoleerd huis en een hoge

die gebiedsgerichte aanpak is het terugdringen van de energievraag (besparen) en kijken naar welke

energierekening. Bij het vaststellen van de Transitievisie Warmte in 2021 is deze ’prijsexplosie’

route naar aardgasvrij kan worden bewandeld. De leerervaringen uit de diverse aanpakken worden

niet voorzien. Wel is in onze visie expliciet als uitgangspunt opgenomen dat de transitie voor

OWO-breed gedeeld en kunnen leiden tot een min of meer standaard draaiboek. Dit houdt ook

iedereen haalbaar en betaalbaar moet zijn. De energiearmoede is daarmee een belangrijk thema

verband met het project ’Veerkrachtig en duurzaam platteland’ uit de Regiodeal Zuidoost Fryslân.

bij de uitvoering van de Transitievisie Warmte. De projecten die wij uit willen voeren, hebben al de nodige raakvlakken met dit onderwerp. Denk bijvoorbeeld aan het energieloket, het aantrekken van energiecoaches en het opzetten van een communicatiecampagne. Uitvoering aanpak energiearmoede: • Door het Rijk is specifiek voor de aanpak van de energiearmoede geld beschikbaar gesteld. Dit geldt voor de periode 2022-2023. • Iedere gemeente werkt, mede door de korte uitvoeringsperiode, aan een eigen plan van aanpak voor besteding van dit geld. Dit komt doordat het besluitvormingsproces per gemeente verschilt. • Na besluitvorming in de verschillende colleges en gemeenteraden wordt gekeken of op korte termijn gezamenlijke uitvoering (OWO-breed) meerwaarde heeft. • Voor de periode na 2023 wordt voor de langere termijn gewerkt aan een gezamenlijke aanpak van de energiearmoede. We zetten in op het structureel verbeteren van de situatie van mensen in deze doelgroep. In OWO-verband wordt hieraan een vervolg gegeven.

14

OWO-samenweking

Samen sterker!

15

Aanpak ontwikkelen slecht geïsoleerde woningen:

5.4 Onderzoeken

• De OWO-gemeenten ontwikkelen voor eigenaar-bewoners met een laag inkomen en een woning

5.4.1 Kansen collectieve warmtebronnen

met een label E, F of G een OWO-aanpak om hun woningen beter te isoleren.

In de Transitievisie Warmte staan een aantal kansen vermeld om mogelijk tot een (semi-)collectieve

• Het doel is om deze doelgroep actief te helpen bij het verduurzamen van hun woning, met als resultaat dat het energieverbruik structureel daalt.

warmtebron te komen. Verdere studie naar deze warmtebronnen en een eerste verkenning van de business case kunnen laten zien in hoeverre deze warmtebronnen met een warmtenet haalbaar zijn.

• Vanwege staatssteunregels is de aanpak gericht op eigenaar-bewoners.

Voor woning- en gebouweigenaren is deze verkenning nodig voor de keuze voor een collectieve of

• Voor bewoners van huurwoningen die een laag inkomen hebben en in een slecht geïsoleerde

individuele oplossing. De OWO-gemeenten hebben een sturende rol bij deze verkenning. We volgen

woning wonen, wordt ook een aanpak uitgewerkt. Samen met de woningbouwcorporaties (sociale

hierbij de aanpak van de provincie Fryslân die in het kader van de Regionale Strategie Warmte (als

huur) stellen we uitgangspunten op en maken we afspraken voor het sneller verduurzamen van

onderdeel van de RES) waarschijnlijk collectief een aanbesteding gaat doen om deze kansen in heel

deze woningen.

Friesland inzichtelijk te maken.

• Via het Nationaal Isolatieprogramma stelt het Rijk voor deze aanpak geld beschikbaar. Onze inschatting is dat de provincie dit onderzoek uitvoert en 100% financiert of dat financiering De bevindingen van de Friese aanpak, de ervaringen met de Friese energiebank en de inzet van

gebeurt op basis van 50% provincie en 50% gemeenten.

fixbrigades betrekken we hierbij. Ook kijken wij naar hoe een (professionele) energiecoach/ budgetcoach hierbij kan ondersteunen.

5.4.2 Opstellen ‘groen-gasagenda’ OWO-gemeenten De toepassing van duurzaam gas wordt nadrukkelijk genoemd in de Transitievisie Warmte als

In het latere projectplan staat hoe de acties vorm krijgen.

onderdeel van het scenario ‘Individuele oplossing met hybride warmtepompen’. In de praktijk betekent dit dat naast de CV-ketel een lucht-warmtepomp wordt geplaatst. Alleen als het erg

Een ruwe inschatting van de financiële middelen (verder uit te werken in het latere projectplan): activiteit

eenmalig

Proces- en organisatiekosten

€ 25.000

per jaar (20232026)

Vooralsnog is dit aardgas; op termijn wordt dat vervangen door duurzaam gas. subtotaal € 25.000

Inzet maatregelen ten gunste van bewoners in periode 2022-2023

via afzonderlijke gemeenten

Inzet maatregelen ten gunste van bewoners voor periode na 2023

P.M.

P.M. *

€ 300.000

€ 325.000

P.M.

P.M. *

€ 10.000

€ 50.000

Isolatieprogramma E, F en G-labels voor periode 2022-2023

€ 25.000

Isolatieprogramma E, F en G-labels na 2023 Onvoorzien

€ 10.000

Totaal 5.3

koud is en voor het maken van warm tapwater slaat de CV-ketel aan. Voor deze ketel is gas nodig.

Er zijn momenteel twee vormen van een duurzaam gas: groen gas dat bijvoorbeeld wordt geproduceerd met een mestvergister vanuit dierlijke mest en groene waterstof die via elektrolyse te produceren is.

€ 400.000 + P.M.

Een ruwe inschatting van de financiële middelen van de OWO-gemeenten voor diverse onderzoeken (verder uit te werken in het latere projectplan): • Inhuur expertise en uitwerken agenda: € 50.000 per jaar • Totaal (5.4) in de periode 2023-2026: € 200.000 5.5 Welke specifieke projecten voorlopig parkeren en/of niet samen oppakken? Als aangegeven kunnen wij niet alles tegelijkertijd oppakken. Daarom parkeren we een aantal projecten of laten we de uitvoering hiervan bij de individuele gemeente. Dit laatste ook omdat dit al onderdeel is van de lopende uitvoering.

* Landelijke middelen voor deze aanpak na 2023 zijn nog onbekend.

Ondersteuning duurzame initiatieven Lokale energie-initiatieven, lokale energiecoöperaties, duurzame werkgroepen en verenigingen van Plaatselijk Belangen worden nu al door de OWO-gemeenten ondersteund bij hun activiteiten en projecten om bij te dragen aan het waarmaken van de ambitie om 20% aardgas te besparen in 2030.

16

OWO-samenweking

Samen sterker!

17

6. Vormgeven duurzame coalitie

Dit is ook om te komen tot opwekprojecten

Groene waterstof en smart grid

met participatie in de vorm van minimaal

(Ooststellingwerf)

Met onder andere de woningbouwcorporaties, de netbeheerder, de provincie, het waterschap, het

50% lokaal eigendom. Dit is onderdeel van de

In Oosterwolde wordt geëxperimenteerd

waterbedrijf en eigen gemeentelijke afdelingen vormen wij een OWO-brede duurzame coalitie.

reguliere uitvoering van de gemeenten en past

met de productie van groene waterstof door

Het doel hiervan is om de investeringsplannen en planningen van deze partijen op elkaar af te

bij de eigen kleuring die gemeenten hieraan

middel van elektrolyse in combinatie met

stemmen, verwachtingen te managen, vroegtijdig in te spelen op duurzame warmtealternatieven

willen geven. Waar we een rode draad kunnen

een smart grid. De uitvoering hiervan ligt bij

in wijken en dorpen en koppelkansen te identificeren. Voor dit laatste wordt onderzocht

ontwikkelen of ideeën van anderen kunnen

Ooststellingwerf. De leerervaringen worden in

of een standaard checklist op te stellen is. Verder kijken we hoe we grensoverschrijdende

overnemen, doen we dit en wisselen we dit

OWO-verband gedeeld.

(infrastructurele) projecten kunnen meenemen.

Grootschalige opslag en innovaties

Het OWO-kernteam (zie paragraaf 7) organiseert een startbijeenkomst om de duurzame coalitie

Zonnepanelen op eigen dak

Met betrekking tot kansen voor grootschalige

te vormen.

Om het huidige elektriciteitsverbruik te

opslag van energie (elektriciteit en warmte)

compenseren, is het leggen van zonnepanelen

willen de OWO-gemeenten actief de landelijke

op eigen dak aantrekkelijk. De opwek van

ontwikkelingen volgen. Dat geldt ook voor

eigen elektriciteit met zonnepanelen is

andere innovaties en ontwikkelingen in de

vooralsnog tot 2025 volledig te salderen.

warmtetransitie. Er zijn geen plannen om nu

Momenteel kunnen particulieren ook de btw

al tot een uitvoerend project op dit gebied

op de zonnepaneleninstallatie terugvragen en

te komen, los van het project met groene

De drie gemeenten hebben voor het opstellen van dit Uitvoeringsprogramma warmtetransitie

per 2023 vervalt die btw. De OWO-gemeenten

waterstof en de smart grid in Oosterwolde.

OWO-gemeenten 2022-2026 een ambtelijk projectteam gevormd met deelname vanuit iedere

onderling uit.

7. Programmaorganisatie gemeente. Een onafhankelijke externe programmaleider ondersteunt hierbij.

starten geen specifiek project of aanvullende stimulering voor zonnepanelen op. Informatie

Systeemstudie (Opsterland)

en advies over zonnepanelen zijn uiteraard

Gemeente Opsterland voert samen met

Het programma gaat naar een volgende fase. Hierin worden per spoor gedetailleerde

onderdeel van het project ‘OWO-Energiebureau’.

gemeente Smallingerland en netbeheerder

projectplannen opgesteld en waar nodig aanbesteed. Zo wordt richting de uitvoering gewerkt.

Liander een systeemstudie uit naar kansen en

Daar is een robuuste organisatie voor nodig en dat vereist draagvlak, betrokkenheid en inzet

Kleine opslagsystemen

knelpunten binnen het elektriciteitsnetwerk.

van iedere gemeente. Per fase kan dit verschillen en vraagt dit om verschillende functies, rollen,

Kleine opslagsystemen voor elektriciteit zijn

Hierbij wordt gekeken naar de huidige staat

competenties en ervaringen. Deze inzet wordt gezien als reguliere ambtelijke capaciteit en wordt

inmiddels wel beschikbaar, maar de opslag­

van het netwerk en de verwachtingen qua

financieel niet doorbelast op het programma/project.

capaciteit is beperkt en de investeringskosten

toename of afname en teruglevering van

zijn relatief hoog. Na het vervallen van de

elektriciteit. Dit gebeurt op straatniveau. Met

Daarnaast is een onafhankelijke OWO-programmaleider nodig tijdens de uitvoering van het

salderingsregeling is de kans groot dat kleine

deze analyse is een inschatting te maken van

programma om daar sturing, robuustheid en continuïteit aan te geven. Deze kan een van de

opslagsystemen populairder worden. Ook

of het huidige elektriciteitsnetwerk voldoet en

gemeenten leveren of extern worden ingehuurd. Samen met het team van beleidsambtenaren/

in combinatie met elektrische auto’s zijn er

welke aanpassingen nodig zijn. De uitvoering

projectleiders duurzaamheid & energie van de OWO-gemeenten vormt de programmaleider het

mogelijkheden voor opslag van elektriciteit. De

hiervan ligt bij Opsterland. De leerervaringen

OWO-kernteam.

OWO-gemeenten willen de ontwikkelingen op

worden in OWO-verband gedeeld en als daar

dit gebied afwachten en starten hier daarom

aanleiding toe is, vertaald naar een bredere

De onderliggende projectteams worden bezet met een mix van eigen medewerkers en externen of

vooralsnog geen project voor op.

systeemstudie in OWO-verband.

bureaus. Dit wordt verder uitgewerkt in de op te leveren projectplannen.

18

OWO-samenweking

Samen sterker!

19

Om de gedetailleerde projectplannen per spoor te maken, adopteert iedere gemeente vanuit het

OWO-kernteam

‘gastheer-principe’ een spoor. De gemeenten leveren hiervoor zelf de projectleiders en vormen

(programmaleider en beleids­ambtenaren/ projectleiders duurzaam­heid & energie per gemeente)

teams met projectleden uit de eigen gemeente met eventueel inhuur. We kiezen voor het ‘gastheerprincipe’, omdat het veel makkelijker en efficiënter is om vanuit de eigen organisatie projectleden te werven en het spoor uit te werken. Afstemming vindt plaats in het OWO-kernteam. Ook bedenkt het OWO-kernteam een werkwijze om snel en flexibel tussen de gemeenten af te stemmen en besluiten te nemen.

OWO-brede publiekscampagne trekker Weststellingwerf

De verdeling van de sporen: • OWO-brede publiekscampagne (5.1):

trekker Weststellingwerf;

• OWO-Energiebureau (5.2):

trekker Ooststellingwerf;

OWO-Energie bureau trekker Ooststellingwerf

Gezamenlijke uitvoering energiearmoede en slecht geïsoleerde woningen trekker Opsterland

Onderzoeken aansturing vanuit OWO-kernteam

• Uitvoering energiearmoede en aanpak slecht geïsoleerde woningen (5.3):

trekker Opsterland.

Figuur 2: werkorganisatie

De aansturing en coördinatie van diverse onderzoeken (zie paragraaf 5.4) wordt vanuit het OWO-

Met de methode van programmatisch werken (‘plan-do-check-act’-methode) krijgt het programma

kernteam opgepakt en verdeeld. Een van de teamleden of de programmaleider is hier de trekker van,

verder vorm en wordt de voortgang gemonitord. Door jaarlijks het programma te evalueren en bij te

stemt af en rapporteert aan het OWO-kernteam.

stellen, werken we flexibel aan het doel en de ambitie van dit Uitvoeringsprogramma.

Uiteraard zijn andere vormen denkbaar om de sporen uit te werken. Bijvoorbeeld door met teamleden te werken die uit alle drie gemeenten komen. Dit leidt tot een meer integrale aanpak en mogelijk een breder draagvlak. Uitbesteden kan ook. Maar we kiezen voor het ‘gastheer-principe’ om recht te doen aan de eerdere conclusie dat de drie gemeenten erg op elkaar lijken qua uitdagingen en aard en schaal en om de focus, slagkracht en efficiency te vergroten. Dit vraagt van de drie deelnemende gemeenten: • OWO-breed bestuurlijke en ambtelijke commitment om samen een succes van deze samenwerking te maken; • tijdige en overeenstemmende besluitvorming van colleges en accepteren dat de aanpak net anders kan zijn als een individuele gemeente voorstaat; • inspanning voor genoeg capaciteit per gemeente tijdens dit programma; • een financiële bijdrage per gemeente (zie paragraaf 8).

20

OWO-samenweking

Samen sterker!

21

8. Financieel Het uitvoeren van het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 kost veel geld. In de komende jaren lopen de kosten ook nog eens flink op. Voor de eerste periode geven wij in deze paragraaf een indicatie van de kosten en een mogelijke dekking daarvan. Hierbij is het uitgangspunt dat de OWO-gemeenten de uitvoering van de hiervoor genoemde projecten zoveel mogelijk samen oppakken. De kosten worden evenredig verdeeld over de drie gemeenten. Huidige en toekomstige geldstromen vanuit het Rijk zetten we hiervoor in.

Totaal 2022-2026 Organisatie project (A)

€ 200.000 + P.M.

Projecten (B)

€ 3.775.000 + P.M.

Totaal

€ 3.975.000 + P.M.

In het Uitvoeringsprogramma zijn de genoemde projecten in de volgende fase in detail uitgewerkt. Dit is inclusief het inzichtelijk maken van de financiële gevolgen en voorstellen om deze kosten te

8.2 Indicatieve financiële dekkingsmogelijkheden (wordt bij de projectplannen concreet gemaakt)

dekken. 8.1 Kostenopzet (indicatief; wordt bij de projectplannen concreet gemaakt) Organisatie project

Totaal

Bemensing vanuit de drie gemeenten

Ca. 3,5 Fte

OWO-programmaleider warmtetransitie

P.M. (afhankelijk van interne of externe)

Inhuur ondersteunende expertise

€ 100.000

Faciliteiten

€ 50.000

Overig/onvoorzien

€ 50.000

Subtotaal (A)

€ 200.000 + P.M.

Projecten

Totaal

OWO-brede publiekscampagne (5.1)

€ 775.000

OWO-Energiebureau (5.2)

€ 2.400.000

Uitvoering aanpak energiearmoede en slecht geïsoleerde woningen (5.3)

€ 400.000 + P.M.

Onderzoeken (5.4)

€ 200.000

Duurzame coalitie (6)

P.M.

Subtotaal (B)

€ 3.775.000 + P.M.

22

OWO-samenweking

Omschrijving middelen

Per gemeente

OWO-breed

1. Restbudget opstellen Transitievisie Warmte OWO

€ 150.000

€ 450.000

2. I ncidenteel Rijksgeld (2022) voor personele capaciteit uitvoering nationaal klimaatplan via Algemene Uitkering Gemeentefonds (meicirculaire Gemeentefonds 2022)

€ 210.000

€ 630.000

3. S  tructureel Rijksgeld (2023 e.v.) voor personele capaciteit klimaat- en energiebeleid via Algemene Uitkering Gemeentefonds (in afwachting van uitkomsten onderhandelingen Rijk-VNG-IPO)

Verwachting plm. € 210.000 per jaar in de periode 2023-2026

Verwachting plm. € 2.520.000

4. S  PUK uit Nationaal Isolatieprogramma (2022) (incidenteel en voor 31 december 2023 uit te geven)

€ 110.000

€ 330.000

5. Aanvullend Rijksuitvoeringbudget projecten warmtetransitie, Rijkssubsidieregelingen etc.

Nog onbekend

Nog onbekend

6. V  oorstellen aan de gemeenteraden om geld beschikbaar te stellen vanuit de Algemene Middelen

P.M.

P.M.

Totaal

€ 1.310.000 + P.M.

€ 3.930.000 + P.M.

Samen sterker!

23

9. Planning op hoofdlijnen

10. Voorwaarden, succes en risico’s Voorwaarden voor succes van programma:

omschrijving

door

planning

Besluitvorming Colleges

Colleges

Januari 2023

Informeren Gemeenteraden

OWO-kernteam

Januari/februari 2023

Informatiesessie met Gemeenteraden

OWO-kernteam

Januari/februari 2023

Startsessie met beoogde projectleiders en OWO-kernteam

OWO-kernteam

Januari 2023

Start ontwerpfase en uitwerken projectplannen

OWO-kernteam

Januari-maart 2023

Start uitvoering projecten

OWO-kernteam

Vanaf februari 2023

Eerste voortgangsrapportage

OWO-kernteam

April 2023

• Capaciteit en middelen (intern en extern) zijn op tijd en voldoende beschikbaar volgens het plan van aanpak. • Er is voldoende toegang tot data en andere relevante informatie. Succes: • In 2030 is minimaal 20% aardgas bespaard ten opzichte van 2019. • Inwoners zetten concrete stappen naar aardgasvrij en waarderen de OWO-aanpak. • De samenwerking tussen de drie gemeenten zorgt voor een groter aantal wijken/dorpen en diversiteit waardoor er meer ruimte is voor experimenten en innovaties. • Begin 2023 starten alle projecten. • De resultaten en voortgang worden goed gemonitord. • Het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 draagt bij aan de duurzame ambities van de OWO-gemeenten. Risico’s: • Tijdige besluitvorming en leveren van capaciteit en middelen per gemeente. • De planning van andere energietransitieopgaven, zoals de Regionale Structuur Warmte en de Regionale Energie Strategie, versnelt. • Het Nationaal Klimaatakkoord versnelt.

11. Monitoring van gegevens en voortgangsrapportages Het OWO-kernteam ontwikkelt een monitor die de voortgang rapporteert en uitdaagt en in staat is om successen te laten zien. Dat uit zich niet alleen in getallen en staafgrafieken. We willen leren van de aanpak, flexibel zijn en onze aanpak laten aansluiten bij de (toekomstige) vragen en behoeften van inwoners, dorpen en duurzame initiatieven. De rapportage vindt regelmatig plaats aan de OWO-beleidstafel duurzaamheid. Aan de afzonderlijke gemeenteraden wordt halfjaarlijks de voortgang van het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 gerapporteerd. Ook aan inwoners wordt gerapporteerd. Jaarlijks wordt ook het waarmaken van de ambitie om 20% aardgas te besparen in 2030 ten opzichte van 2019 per gemeente gemonitord met de Klimaatmonitor.

24

OWO-samenweking

Samen sterker!

25

12. Betrokkenheid gemeenteraden: • De gemeenteraden ontvangen het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 ter informatie na vaststelling in de afzonderlijke colleges. Dit staat gepland voor het najaar van 2022. • In een gezamenlijke bijeenkomst van de OWO-gemeenteraden wordt het Uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen gepresenteerd. Ook dit staat gepland voor eind 2022. • De gemeenteraden ontvangen halfjaarlijks een informatiebrief om op de hoogte te blijven van de voortgang van het programma.

Bijlage 1: Opgaven naar aardgasvrij

26

OWO-samenweking

Samen sterker!

27

Opgaven naar aardgasvrij De uitdaging om de overstap te maken naar aardgasvrij is min of meer in drie opgaven te verdelen,

Woningen en gebouwen met een A-label, en vaak ook met een B-label, kunnen direct al op een

met daarbij twee belangrijke randvoorwaarden.

elektrische warmtepomp worden aangesloten. Eventueel is het nuttig om nog aanvullende isolatiemaatregelen te treffen. Woningen met een hoger label doen er goed aan om eerst verder te isoleren en hierna, afhankelijk van de mate van isolatie, te kiezen voor een elektrische of hybride

Opgave 2 Energienetwerk, infrastructuur en netcongestie

warmtepomp. In het geval van een hybride warmtepomp wordt na verloop van tijd een duurzaam gas gebruikt in plaats van aardgas. Woning/gebouw

Vraag naar energie

Individuele warmte oplossing?

Plm. 95% ja

Individuele oplossing (faciliterende of stimulerende rol gemeente)

Aanbod van energie

Figuur 3: schematisch vraag en aanbod aangegeven

nee Plm. 5%

Opgave 1: Energie besparen De eerste opgave gaat over het besparen op energieverbruik: vermindering van aardgasverbruik

label A en B Hybride warmtepomp

label B, C, D label E, F, G

Kansen en haalbaarheid onderzoeken (sturende rol gemeente)

Isoleren en verduurzamen richting min. label C

Kan leiden tot een WUP

Opgave 3 Grootschalige collectieve opwek, alternatieven voor aardgas (warmtebronnen en alternatief gas (groen gas en waterstof)) en opslag van energie

Opgave 1 Energie besparen (kleine en grote maatregelen, energiegedrag, zonnepanelen op eigen dak, warmtepompen, kleinschalige opslag)

Elektrische warmtepomp

Figuur 4: individuele of collectieve oplossing

door woningen en gebouwen beter te isoleren, ze goed te ventileren en daar waar mogelijk over te stappen op een duurzaam alternatief, zoals (hybride) warmtepompen. De inzet van zonnepanelen

Opgave 2: Energienetwerk

op eigen dak en kleine opslagsystemen ondersteunt dit.

De tweede opgave is om vraag een aanbod op elkaar af te stemmen. Hiervoor zijn een goed netwerk en een goede infrastructuur nodig. Vanuit de aanbodkant zijn in grote delen van de OWO-gemeenten

Een vermindering van 25% in 2050 van het huidige aardgasverbruik is haalbaar (zie onderzoek in

problemen met het elektriciteitsnetwerk van netbeheerder Liander. Dat maakt dat terugleveren van

de Transitievisie Warmte, paragraaf 5.4). Dit kan met grote en kleine maatregelen. Denk hierbij

elektrische energie uit grote opwekinstallaties op dit moment niet overal mogelijk is. Hier en daar

bijvoorbeeld aan het isoleren van de vloer, de muren en het dak, het plaatsen van ander glas en het

geldt dit ook aan de afnamekant, waardoor er geen nieuwe aansluitingen voor gebouwen gemaakt

aanbrengen van tochtstrippen en radiatorventilatoren. Ook ander energiegedrag en bewustwording

kunnen worden. Netbeheerders Liander en Tennet verwachten nog een aantal jaren nodig te hebben

kunnen er veel aan bijdragen, net als het overschakelen op een (hybride) warmtepomp.

om deze problemen op te lossen.

In de Transitievisie Warmte is aangegeven dat de kansen voor (semi-)collectieve

Aan de vraagkant zien we een toename van de vraag naar elektrische energie door elektrisch koken,

warmteoplossingen klein zijn. Voorzien is dat ongeveer 95% van de woningen en gebouwen met

warmtepompen en meer elektrische mobiliteit. Dit betekent dat naast de al genoemde netcongestie

een individuele oplossing aardgasvrij worden. Dat betekent dat woning- en gebouweigenaren door

bij opwek van elektriciteit er ook netcongestie aan de vraagkant kan ontstaan.

te isoleren en te verduurzamen de woning of het gebouw geschikt maken voor vaak een (hybride) warmtepomp. Afhankelijk van de huidige mate van isolatie en het daaraan gekoppelde label is met

Daar waar collectieve warmteoplossingen mogelijk zijn, is nieuwe infrastructuur in de vorm van een

figuur 4 een eerste route te bepalen.

warmtenet nodig om vraag en aanbod bij elkaar te brengen.

28

OWO-samenweking

Samen sterker!

29

Een andere kansrijke energiebron die veel in de Transitievisie Warmte wordt genoemd, is duurzaam

Randvoorwaarden:

gas. Dit kan groen gas zijn, dat geproduceerd wordt uit bijvoorbeeld mest, of groene waterstof.

Er zijn twee randvoorwaarden om deze opgaven succesvol uit te voeren. De eerste gaat over

Bekend is dat groen gas goed te distribueren is door het aardgasnetwerk. Voor waterstof loopt hier

participatie, communicatie en maatschappelijke acceptatie en de tweede over betaalbaarheid

nog onderzoek naar. Qua alternatief gas verwachten we geen afnameproblemen (bij woningen en

en financiering van de te nemen maatregelen. Deze randvoorwaarden zijn meegenomen in het

gebouwen), maar mogelijk wel problemen aan de aanbodkant. Het is denkbaar dat sturing nodig is

Uitvoeringsprogramma.

waar groen gas of waterstof wordt ingevoed op het aardgasnetwerk. Randvoorwaarde 1: communicatie en participatie Opgave 3: Energie opwekken

Actieve betrokkenheid, meedenken en meedoen van inwoners en ondernemers is van groot belang

Vraag en aanbod van energie moeten met elkaar in evenwicht komen om uiterlijk in 2050

voor de warmtetransitie. Dat vraagt om een uitgebreide en structurele meerjarenpubliekscampagne,

energieneutraal te zijn. De individuele OWO-gemeenten kunnen hierbij een hogere ambitie hebben.

onafhankelijke informatie, transparante communicatie en participatie. De kunst hierbij is om

Afhankelijk van het aanbod aan energiebronnen en de gemaakte keuzes aan de vraagkant ontstaat

informatie op maat te leveren en om inwoners en ondernemers te enthousiasmeren om stappen te

dit evenwicht.

zetten. Deze uitdaging willen we met een brede doorlopende OWO-publiekscampagne vormgeven.

Deze derde opgave gaat daarom over aanbod via onder andere grootschalige en collectieve

Tegelijkertijd trekken we op met belanghebbenden, zoals woningbouwcorporaties, de netbeheerder,

opwek van energie. Dat kan bijvoorbeeld met zonnepanelen op grote daken, zonneweiden en grote

het waterschap en vertegenwoordigers van inwoners en ondernemers, om de warmtetransitie slim

windmolens waar het gaat om elektriciteit. Deze opgave gaat ook over de productie van duurzaam

en haalbaar uit te voeren. Koppelkansen helpen hierbij.

gas, zoals groen gas en waterstof. Tot slot valt onderzoek doen naar geschikte warmtebronnen en opslag van energie ook onder deze opgave.

Randvoorwaarde 2: financiering en subsidies Betaalbaarheid van de warmtetransitie is cruciaal voor de haalbaarheid en draagvlak. De hoge

Aan de aanbodkant leveren de OWO-gemeenten, als onderdeel van RES Fryslân, hun bijdrage aan

energieprijzen zorgen voor meer bewustzijn van het energieverbruik, maar baren ook zorgen. Geld

het Friese bod van 3 TWh in de RES 1.0 (juli 2021). Dit bod bestaat uit het opwekken van elektrische

dat nu aan een hogere energienota wordt besteed, kan niet ook worden ingezet om te investeren in

energie via zon op grote daken en zon op land. Windenergie is voor de OWO-gemeenten vooralsnog

maatregelen. Daarmee ontstaat voor een deel van de woning- en gebouweigenaren een dilemma.

niet opgenomen. Dit ‘elektrische aanbod’ is onderdeel van het programma RES Fryslân en is geen onderdeel van dit Uitvoeringsprogramma.

Uit onderzoek blijkt echter dat de meeste woning- en gebouweigenaren de financiering voor het verduurzamen van hun woning of gebouw zelf kunnen dragen door inzet van spaargelden, een

In dit Uitvoeringsprogramma gaan we wel in op andere vraagstukken (lees energiebronnen) aan

verhoging van de hypotheek of een passende energiebespaarlening (bijvoorbeeld vanuit het

de aanbodkant. Het gaat hierbij om mogelijke warmtebronnen die geschikt zijn voor een (semi-)

Warmtefonds). Goede informatie over financiering en subsidiemogelijkheden helpt deze groep om

collectief warmtenet, groen gas, waterstof en grootschalige opslag van elektriciteit of warmte.

ook echt maatregelen te treffen. Het verbeterplan voor iedere particuliere woning richt zich ook op deze informatievoorziening.

30

OWO-samenweking

Samen sterker!

31

OWO-samenweking

Samen sterker!

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=def98cc2-970d-47b5-8315-8201bfa35003