I-19b Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie OWO 2022-2026 (0098480921).pdf
Tekst van het document
OWO-samenweking
Samen sterker!
Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026
Inhoudsopgave Samenvatting
5
1. Inleiding
6
2. Doel Uitvoeringsprogramma warmtetransitie
8
3. Acties vanuit de Transitievisie Warmte
9
4. Hoe pakken we het aan?
10
5. Sporen
11
6. Vormgeven duurzame coalitie
19
7. Programmaorganisatie
19
8. Financieel
22
9. Planning op hoofdlijnen
24
10. Voorwaarden, succes en risico’s
25
11. Monitoring van gegevens en voortgangsrapportages
25
12. Betrokkenheid gemeenteraden
26
Bijlage 1: Opgaven naar aardgasvrij
27
OWO-samenweking
Samen sterker!
Status: definitief Datum: 28 september 2022 (bijgewerkt 15 december 2022)
Samenvatting De doelstelling vanuit het Nationaal Klimaatakkoord, als onderdeel van de Klimaatwet, is dat er in 2050 geen fossiele brandstoffen (waaronder aardgas) meer worden gebruikt in de gebouwde omgeving. Om de route naar aardgasvrij vorm te geven en te onderzoeken welke duurzame alternatieven er zijn voor aardgas, hebben de gemeenteraden van de OWO-gemeenten eind 2021 de Transitievisie Warmte OWO vastgesteld. De ambitie van de OWO-gemeenten is om CO2-uitstoot te verminderen door in 2030 20% aardgas te besparen ten opzichte van 2019. Het nu voorliggende Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 is de uitwerking van de Transitievisie Warmte en schetst op hoofdlijnen hoe die ambitie waar te maken is.
4
OWO-samenweking
Samen sterker!
5
1. Inleiding Overheden spelen een belangrijke rol bij het nakomen van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015) om verdere opwarming van de aarde te voorkomen. De CO2 die vrijkomt bij verbranding van fossiele brandstoffen is een van de oorzaken van deze opwarming. In het Nationaal Klimaatakkoord (2019), als uitwerking van de Klimaatwet, is aangegeven dat gemeenten regisseur zijn van de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. Dit uit zich in de rol van gemeenten bij het maken van de Regionale Energiestrategie (RES) en in het opstellen en uitvoeren van de Transitievisie Warmte en de latere wijk- en dorpsuitvoeringsplannen.
OWO-ambitie: De landelijke ambitie is om in 2030 minimaal 1,5 miljoen woningen en gebouwen aardgasvrij te hebben gemaakt. Dat is 20% van het totale woningen- en gebouwenbestand. De ambitie van de OWO-gemeenten is hiervan afgeleid. Deze gemeenten gaan de CO2-uitstoot terugdringen: het doel is om in 2030 minimaal 20% aardgas te besparen in de gebouwde omgeving ten opzichte van 2019. Hiervoor is gekozen, omdat er nauwelijks collectieve warmteoplossingen zijn in landelijke gemeenten en het aantal huurwoningen, collectief bezit, beperkt is in de OWO-gemeenten.
Naast het terugdringen van CO2-uitstoot zijn er
RES in 2023 (RES 2.0) gaan beide sporen samen
ook andere redenen om aardgas te besparen
verder in een Fries Energie Meerjarenprogramma.
Wat is een Transitievisie Warmte?
of zelfs helemaal te stoppen met het gebruik
De Transitievisie Warmte wordt eens in de vijf
Een Transitievisie Warmte is een beleidsdocument dat richting geeft aan het
hiervan. De gevolgen van de winning van
jaar geactualiseerd. Voor de OWO-gemeenten
uiterlijk in 2050 aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Iedere gemeente
aardgas in Groningen zijn groot en het winnen
gebeurt dit in 2026.
heeft in 2021 een Transitievisie Warmte vastgesteld. De visie is de onderlegger
van Groninger aardgas wordt afgebouwd. Ook
voor wijk- of dorpsuitvoeringsplannen waarin concreet staat aangegeven wat het
de prijs van aardgas is, mede door de oorlog
De gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf
alternatief voor aardgas is in die wijk of dat dorp en wat de planning is. Een wijk- of
in Oekraïne, nog nooit zo hoog geweest. Dat
en Opsterland hebben samengewerkt om tot de
dorpsuitvoeringsplan geeft bewoners vervolgens acht jaar de tijd om zich voor te
maakt dat meer inwoners moeite hebben om
eerste Transitievisie Warmte te komen. Een reden
bereiden op het alternatief.
hun energierekening te betalen.
hiervoor is dat de OWO-gemeenten erg op elkaar lijken qua aard en schaal en de uitdagingen
Om tot een breed gedragen resultaat te komen,
waar ze voor staan. Daarnaast hebben de
zijn vastgoedeigenaren, bewoners, lokale
OWO-gemeenten (deels) te maken met dezelfde
energie-initiatieven, vertegenwoordigers van
woningbouwcorporaties, dezelfde netbeheerder,
inwoners, de netbeheerder, het waterbedrijf
hetzelfde waterbedrijf en hetzelfde waterschap.
en medeoverheden betrokken geweest bij
Hetzelfde proces doorlopen in alle OWO-
het opstellen van de Transitievisie Warmte.
gemeenten is voor inwoners en ondernemers
De Transitievisie Warmte geeft richting aan
duidelijker.
de overstap naar aardgasvrij en de inzet van duurzame alternatieven voor aardgas.
De Transitievisie Warmte is in december 2021 door de afzonderlijke gemeenteraden
De Transitievisie Warmte, de Regionale
vastgesteld. De focus in de eerste Transitievisie
Energiestrategie (RES) en de Regionale Strategie
Warmte ligt op de periode tot en met 2030.
Warmte (RSW) kunnen in de praktijk naast en
Haalbaarheid en betaalbaarheid zijn hierbij
door elkaar heen lopen. Bij de actualisatie van de
belangrijke randvoorwaarden.
6
OWO-samenweking
Samen sterker!
7
2. Doel Uitvoeringsprogramma warmtetransitie 2022-2026 Dit Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 is het vervolg op de vastgestelde Transitievisie Warmte. Het nu voorliggende programma geeft de route aan naar 2030.
Uitvoeren en realiseren
fasering
Uitvoering Project plannen
Ontwerp
Initiatief
Transitievisie Warmte 2021
2022
De kern van dit Uitvoeringsprogramma zijn acties vanuit de Transitievisie Warmte. Deze acties zijn concreet te behappen en uitvoerbaar en zijn in dit programma uitgewerkt in een aantal sporen. Acties vanuit de Transitievisie Warmte OWO:
Aanvullende acties:
(zie paragraaf 6.3 van de visie)
7. het samen uitvoeren van projecten, zoals
1. het vormgeven van een duurzame
2023-2026
Figuur 1: fasering
Het doel van dit programma is om in 2030 20% aardgas te besparen in de gebouwde omgeving
op het isoleren van woningen met label E, F
stakeholders;
en G) en de Regiodeal Zuidoost Fryslân; 8. het inventariseren van kansen om
publiekscampagne met onafhankelijke
werkzaamheden van verschillende partijen
informatie om gebouweigenaren te
slim op elkaar aan te laten sluiten;
ondersteunen om energie te besparen en
9. het opstellen van een ‘groen-gasagenda’,
maatwerkadvies en advies voor alternatieve
omdat voor veel gebouweigenaren een
warmtebronnen aan te vragen;
individuele oplossing met een hybride
3. het geven van inzicht in verschillende
warmtepomp realistisch en haalbaar is;
financieringsopties en subsidies, zoals het
10. het delen van informatie en het monitoren
Nationaal Isolatieprogramma en subsidie
van de stand van zaken en van behaalde
voor (hybride) warmtepompen;
resultaten;
4. het opstellen van minimaal twee wijk- en dorpsuitvoeringsplannen per gemeente;
ten opzichte van 2019. Dat doel wordt behaald door:
het Nationaal Isolatieprogramma (gericht
warmtecoalitie met verschillende partners/ 2. het opzetten van een uitgebreide
Uitvoeringprogramma
Definitie
3. Acties vanuit de Transitievisie Warmte
11. het samen ontwikkelen van een aanpak van energiearmoede en die aanpak uitvoeren.
5. het doen van onderzoek naar de
• het isoleren van woningen en gebouwen;
haalbaarheid van (semi-)collectieve
• het toepassen van (hybride) warmtepompen.
warmteoplossingen; 6. het samen met partners volgen van
Dit doel bereiken we door: • een OWO-brede meerjarenpubliciteitscampagne te starten;
ontwikkelingen en innovaties in de regio
• handelingsperspectief te geven met informatie en adviezen over technische mogelijkheden,
op het gebied van de warmtetransitie en warmteoplossingen.
subsidies en financieringen die passen bij de verschillende gebruikersprofielen; • samen uitvoering te geven aan de aanpak van energiearmoede; • een gezamenlijke aanpak te ontwikkelen voor het verduurzamen van slecht geïsoleerde woningen (label E, F en G); • alternatieve warmteoplossingen en -bronnen te onderzoeken, zowel individueel als collectief. Dit Uitvoeringsprogramma geeft inzicht hoe de verschillende sporen bijdragen aan het doel om 20% aardgas te besparen. In een aantal dorpen en buurten is dit uit te werken in een wijk- of dorpsuitvoeringsplan.
8
OWO-samenweking
Samen sterker!
9
4. Hoe pakken we het aan?
5. Sporen
De OWO-gemeenten hebben succesvol samengewerkt om tot de Transitievisie Warmte te komen. De opgaven in de drie gemeenten zijn zeer vergelijkbaar, de capaciteit en middelen in de afzonderlijke gemeenten zijn beperkt en samen optrekken kan zowel de efficiency als de kwaliteit ten goede komen. Daarom is ook het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 samen opgesteld. De bedoeling is om hier ook samen uitvoering aan te geven.
Onderwerpen als energie besparen en energiebewustzijn zijn niet nieuw voor de drie gemeenten. Op dit terrein zijn of worden al diverse projecten uitgevoerd. Maar de opgave om tot een succesvolle warmtetransitie te komen en te stoppen met het gebruik van aardgas is complex en groot. Daarom kiezen de OWO-gemeenten voor een focus op haalbaarheid en betaalbaarheid. In de periode 2022-2026 ligt de nadruk op het besparen van energie, het stimuleren en mogelijk maken van de inzet van (hybride) warmtepompen, het geven van informatie en adviezen, het geven van handelingsperspectief en het inzetten van een brede communicatiecampagne.
Met een gezamenlijk OWO-projectteam is
Afbakening van programma:
dit voorliggende Uitvoeringsprogramma
• Dit programma beperkt zich tot projecten
Dit leidt tot drie sporen:
opgesteld om in 2030 20% minder aardgas
die voortkomen uit de Transitievisie Warmte.
1. een structurele OWO-brede publiekscampagne ‘Warmtetransitie’ (zie paragraaf 5.1)
te verbruiken. Met de vertaling van dit
Dit zijn projecten met als doel om energie te
2. het oprichten van een ‘OWO-Energiebureau’ met een brede functie (zie paragraaf 5.2)
programma naar diverse OWO-projecten
besparen en om tot duurzame alternatieven
3. het samen aanpakken van energiearmoede en het ontwikkelen van een langetermijnaanpak voor
zetten we stappen naar de uitvoering. Waar
voor aardgas in de gebouwde omgeving te
nodig huren we voor de projecten specifieke
komen. Op onderdelen zijn opgaven vanuit de
kennis en capaciteit in. De planning, het
RES mee te nemen.
budget en de benodigde externe inhuur wordt
het verduurzamen van slecht geïsoleerde woningen (zie paragraaf 5.3) Tegelijkertijd voeren we op de achtergrond een aantal onderzoeken uit die in de komende jaren
• De samenwerking richt zich op de gemeenten
in de uit te werken projectplannen van de
Ooststellingwerf, Weststellingwerf en
sporen concreter.
Opsterland.
keuzes ondersteunen om tot duurzame alternatieven van aardgas te komen (zie paragraaf 5.4) en wordt de Duurzame Coalitie gevormd (zie paragraaf 6).
• Waar win-winsituaties kunnen ontstaan, kan
sporen Uitvoeringsprogramma
Na vaststelling van de projectplannen voor de
worden samengewerkt met andere partijen
verschillende sporen start de uitvoering. In die
en lokale energie-initiatieven. Te denken valt
fase is ook aandacht voor monitoring van de
bijvoorbeeld aan projecten uit de Regiodeal
voortgang en voor evaluatie van de resultaten.
Zuidoost Fryslân of projecten met de
1. v ormgeven duurzame coalitie
provincie Fryslân.
2. opzetten publiekscampagne
OWO-brede publiekscampagne (5.1)
OWOEnergiebureau (5.2)
energiearmoede en slecht geïsoleerde woningen (5.3)
onderzoeken (5.4)
duurzame coalitie (6)
3. inzicht financieringsopties en subsidies 4. o pstellen wijk- of dorpsuitvoeringsplannen 5. h aalbaarheid collectieve warmteoplossingen 6. v olgen ontwikkelingen en innovaties 7. uitvoering geven aangediende projecten (bijv. Nationaal Isolateprogramma en regiodeal Zuidoost Fryslân) 8. inventariseren kansen 9. opstellen groen gas agenda 10. d elen informatie en monitoren 11. gezamenlijke uitvoering energiearmoede
Tabel 1: acties TVW (zie paragraaf 3) versus sporen
10
OWO-samenweking
Samen sterker!
11
5.1 Project structurele OWO-brede publiekscampagne warmtetransitie
5.2 Project ‘OWO-Energiebureau’
Het doel van deze publiekscampagne is om het energiebewustzijn bij inwoners, ondernemers en
Het project ‘OWO-Energiebureau’ gaat een breed ‘pakket’ aanbieden met als doel dat eigenaren
gebouweigenaren te vergroten en houvast te bieden. Dit doen we door:
van woningen en gebouwen isoleren en (hybride) warmtepompen plaatsen. Door het geven
• inzicht te geven in het eigen energieverbruik;
van persoonlijk advies ontstaat handelingsperspectief en gaan eigenaren over tot actie.
• te laten zien welke maatregelen bijdragen aan het verkleinen van de energievraag;
Ook samenwerking met lokale energie-initiatieven en een aantrekkelijk aanbod van een
• inzicht te geven in alternatieven voor aardgas;
ondernemerscollectief helpen hierbij. In dit project komen verschillende acties en denkrichtingen
• inzichtelijk te maken waar informatie, steun en ontzorging te vinden zijn;
samen. In het latere projectplan staat hoe acties concreet vorm krijgen.
• ondersteuning te bieden aan dorpen, wijken en energiecoöperaties. Onderdelen van het ‘OWO-Energiebureau’ kunnen zijn: Het resultaat van deze campagne is een eenduidige boodschap die eigenaren van woningen en
• het werven, opleiden en aansturen van OWO-energiecoaches (minimaal twee professionele en
gebouwen helpt om energie en geld te besparen. De campagne heeft als doel om onzekerheid weg
een aantal vrijwilligers), energieadviseurs, budgetcoaches (om breder te kijken dan alleen naar de
te nemen. Informatie over financieringsregelingen en (landelijke) subsidies is onderdeel van de
energierekening) en ambassadeurs;
campagne. De campagne bestaat onder andere uit een vraagbaak, een website, inspiratieavonden, een nieuwsbrief en webinars. Continuïteit is hierbij essentieel. Dit project werkt nauw samen met
• inbedding van de rol van het Duurzaam Bouwloket (huidig energieloket en eerstelijnsadvies voor de OWO-gemeenten);
het project ‘OWO-Energiebureau’ (zie 5.2) en onderscheidt zich van de informatiestroom vanuit de
• een fysiek loket voor direct contact;
Rijksoverheid en vult deze informatie aan.
• informatiemateriaal en een website; • het opzetten van een ondernemerscollectief met bedrijven die isoleren, warmtepompen plaatsen
In het latere projectplan staat concreet hoe acties worden vormgegeven.
en financiering kunnen aanbieden in één pakket; • op verzoek ondersteuning bieden aan lokale energie-initiatieven;
Een ruwe inschatting van de financiële middelen (verder uit te werken in het latere projectplan): activiteit
eenmalig
Maken communicatieplan
€ 50.000
Inhuur communicatieprofessional Maken middelen-mix, lay-outs, website, groene bonnen etc.
per jaar (20232026)
€ 75.000 € 25.000
subtotaal
• het aanbieden van gesubsidieerd(e) verbeterplannen/keukentafelgesprekken/maatwerkadvies voor woning- en gebouweigenaren en maatschappelijk vastgoed;
€ 50.000
• informatie en advies over financiering en subsidies, mogelijk met een vaste subsidiemedewerker;
€ 300.000
• …….
€ 25.000
Opzetten en organiseren van informatiebijeenkomsten, events, webinars, socialmediakanalen etc.
€ 50.000
€ 200.000
Ondersteuning bieden aan dorpen, wijken en energiecoöperaties
€ 25.000
€ 100.000
Onvoorzien
€ 25.000
€ 100.000
Totaal 5.1
• op verzoek ondersteuning bieden aan wijk- of dorpsuitvoeringsplannen;
€ 775.000
• een bijdrage leveren en ondersteuning bieden aan de OWO-brede publiekscampagne;
Een paar van deze gedachtenlijnen willen we toelichten. 1. Verbeterplan met routekaart voor individuele woning- en gebouweigenaren Individuele woning- en gebouweigenaren hebben behoefte aan een concreet handelingsperspectief. Daarom bieden we een individueel gesprek met advies aan (verbeterplan met routekaart, keukentafelgesprek, maatwerkadvies etc.) naar aardgasvrij. Met een al dan niet digitale scan van hun woning of gebouw is aan te geven waar verbeterpunten zijn om de woning of het gebouw verder te isoleren en te verduurzamen. Met dit individuele plan kunnen eigenaren in hun eigen tempo vervolgstappen zetten, een planning maken en hulp krijgen bij pakketkeuzes en de uitvoering. De OWO-gemeenten zien een belangrijke rol voor zichzelf weggelegd om woning- en gebouweigenaren te ontzorgen en een gesprek en plan aan te (laten) bieden om deze eerste stap te zetten. De inzet van energiecoaches is hier ook onderdeel van.
12
OWO-samenweking
Samen sterker!
13
Ook de aanpak om te werken met standaard configuraties (bijvoorbeeld 2^1 kap woningen of
Ruwe inschatting van de financiële middelen (verder uit te werken in het latere projectplan):
woningen uit een bepaalde bouwperiode) wordt onderzocht. In dit project wordt ook nagedacht over hoe VVE’s, commerciële verhuur en maatschappelijk vastgoed zoals scholen, verzorgingstehuizen en kerken worden meegenomen. Een regeling
activiteit
eenmalig
Opzetten OWO-Energiebureau
€ 100.000
per jaar (20232026)
subtotaal € 100.000
Twee professionele energiecoaches (inhuur of in vast dienstverband)
€ 150.000
€ 600.000
banken en collega’s in het sociaal domein. Het energieteam Fryslân is op provinciaal niveau een
Inrichten en bemensen fysiek(e) loket(ten)
€ 50.000
€ 200.000
kennisbemiddelaar op dit vlak.
Verbeterplannen/adviezen woningen
€ 200.000
€ 800.000
2. Ondernemerscollectief vormgeven
Verbeterplannen/adviezen maatschappelijk vastgoed
€ 25.000
€ 100.000
Opstellen dorps- of wijkuitvoeringsplannen
€ 75.000
€ 300.000
Inhuur/ondersteuning voor deelprojecten Energiebureau
€ 50.000
€ 200.000
Onvoorzien
€ 25.000
€ 100.000
als ‘Klim-Op’ voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed kan hier ondersteunen. Hetzelfde geldt voor de ervaring van partners in de duurzame coalitie, zoals woningcorporaties,
Lokale energie-initiatieven zijn een belangrijke schakel om inwoners te informeren, enthousiasmeren en ondersteunen. Een aantrekkelijke inkoopactie helpt daarbij. De OWO-gemeenten ondersteunen lokale energie-initiatieven graag bij het maken van afspraken met een samenwerkingsverband van bedrijven (ondernemerscollectief) voor het aanbrengen van isolerende maatregelen en/of het plaatsen van (hybride) warmtepompen.
Totaal 5.2
€ 2.400.000
3. Wijk- of dorpsuitvoeringsplannen Met een tweetal dorpen/buurten per gemeente wordt ervaring opgedaan met een gebiedsgerichte aanpak. Dit kan uitmonden in een wijk- of dorpsuitvoeringsplan. Het initiatief komt vanuit de
5.3 Project samen uitvoeren van aanpak energiearmoede en aanpak ontwikkelen voor slecht
inwoners en moet aansluiten bij de wens van het dorp of de buurt. De opzet is dat samen met
geïsoleerde woningen
inwoners en/of een lokaal initiatief gekeken wordt naar hoe thema’s die spelen in een dorp/buurt
Door het conflict in Oekraïne zijn de energieprijzen dit jaar enorm gestegen. Dit treft veel inwoners
met een collectieve gebiedsgerichte aanpak kunnen worden opgepakt. Een van de onderwerpen in
in onze gemeenten. Zeker inwoners met een smalle beurs, een slecht geïsoleerd huis en een hoge
die gebiedsgerichte aanpak is het terugdringen van de energievraag (besparen) en kijken naar welke
energierekening. Bij het vaststellen van de Transitievisie Warmte in 2021 is deze ’prijsexplosie’
route naar aardgasvrij kan worden bewandeld. De leerervaringen uit de diverse aanpakken worden
niet voorzien. Wel is in onze visie expliciet als uitgangspunt opgenomen dat de transitie voor
OWO-breed gedeeld en kunnen leiden tot een min of meer standaard draaiboek. Dit houdt ook
iedereen haalbaar en betaalbaar moet zijn. De energiearmoede is daarmee een belangrijk thema
verband met het project ’Veerkrachtig en duurzaam platteland’ uit de Regiodeal Zuidoost Fryslân.
bij de uitvoering van de Transitievisie Warmte. De projecten die wij uit willen voeren, hebben al de nodige raakvlakken met dit onderwerp. Denk bijvoorbeeld aan het energieloket, het aantrekken van energiecoaches en het opzetten van een communicatiecampagne. Uitvoering aanpak energiearmoede: • Door het Rijk is specifiek voor de aanpak van de energiearmoede geld beschikbaar gesteld. Dit geldt voor de periode 2022-2023. • Iedere gemeente werkt, mede door de korte uitvoeringsperiode, aan een eigen plan van aanpak voor besteding van dit geld. Dit komt doordat het besluitvormingsproces per gemeente verschilt. • Na besluitvorming in de verschillende colleges en gemeenteraden wordt gekeken of op korte termijn gezamenlijke uitvoering (OWO-breed) meerwaarde heeft. • Voor de periode na 2023 wordt voor de langere termijn gewerkt aan een gezamenlijke aanpak van de energiearmoede. We zetten in op het structureel verbeteren van de situatie van mensen in deze doelgroep. In OWO-verband wordt hieraan een vervolg gegeven.
14
OWO-samenweking
Samen sterker!
15
Aanpak ontwikkelen slecht geïsoleerde woningen:
5.4 Onderzoeken
• De OWO-gemeenten ontwikkelen voor eigenaar-bewoners met een laag inkomen en een woning
5.4.1 Kansen collectieve warmtebronnen
met een label E, F of G een OWO-aanpak om hun woningen beter te isoleren.
In de Transitievisie Warmte staan een aantal kansen vermeld om mogelijk tot een (semi-)collectieve
• Het doel is om deze doelgroep actief te helpen bij het verduurzamen van hun woning, met als resultaat dat het energieverbruik structureel daalt.
warmtebron te komen. Verdere studie naar deze warmtebronnen en een eerste verkenning van de business case kunnen laten zien in hoeverre deze warmtebronnen met een warmtenet haalbaar zijn.
• Vanwege staatssteunregels is de aanpak gericht op eigenaar-bewoners.
Voor woning- en gebouweigenaren is deze verkenning nodig voor de keuze voor een collectieve of
• Voor bewoners van huurwoningen die een laag inkomen hebben en in een slecht geïsoleerde
individuele oplossing. De OWO-gemeenten hebben een sturende rol bij deze verkenning. We volgen
woning wonen, wordt ook een aanpak uitgewerkt. Samen met de woningbouwcorporaties (sociale
hierbij de aanpak van de provincie Fryslân die in het kader van de Regionale Strategie Warmte (als
huur) stellen we uitgangspunten op en maken we afspraken voor het sneller verduurzamen van
onderdeel van de RES) waarschijnlijk collectief een aanbesteding gaat doen om deze kansen in heel
deze woningen.
Friesland inzichtelijk te maken.
• Via het Nationaal Isolatieprogramma stelt het Rijk voor deze aanpak geld beschikbaar. Onze inschatting is dat de provincie dit onderzoek uitvoert en 100% financiert of dat financiering De bevindingen van de Friese aanpak, de ervaringen met de Friese energiebank en de inzet van
gebeurt op basis van 50% provincie en 50% gemeenten.
fixbrigades betrekken we hierbij. Ook kijken wij naar hoe een (professionele) energiecoach/ budgetcoach hierbij kan ondersteunen.
5.4.2 Opstellen ‘groen-gasagenda’ OWO-gemeenten De toepassing van duurzaam gas wordt nadrukkelijk genoemd in de Transitievisie Warmte als
In het latere projectplan staat hoe de acties vorm krijgen.
onderdeel van het scenario ‘Individuele oplossing met hybride warmtepompen’. In de praktijk betekent dit dat naast de CV-ketel een lucht-warmtepomp wordt geplaatst. Alleen als het erg
Een ruwe inschatting van de financiële middelen (verder uit te werken in het latere projectplan): activiteit
eenmalig
Proces- en organisatiekosten
€ 25.000
per jaar (20232026)
Vooralsnog is dit aardgas; op termijn wordt dat vervangen door duurzaam gas. subtotaal € 25.000
Inzet maatregelen ten gunste van bewoners in periode 2022-2023
via afzonderlijke gemeenten
Inzet maatregelen ten gunste van bewoners voor periode na 2023
P.M.
P.M. *
€ 300.000
€ 325.000
P.M.
P.M. *
€ 10.000
€ 50.000
Isolatieprogramma E, F en G-labels voor periode 2022-2023
€ 25.000
Isolatieprogramma E, F en G-labels na 2023 Onvoorzien
€ 10.000
Totaal 5.3
koud is en voor het maken van warm tapwater slaat de CV-ketel aan. Voor deze ketel is gas nodig.
Er zijn momenteel twee vormen van een duurzaam gas: groen gas dat bijvoorbeeld wordt geproduceerd met een mestvergister vanuit dierlijke mest en groene waterstof die via elektrolyse te produceren is.
€ 400.000 + P.M.
Een ruwe inschatting van de financiële middelen van de OWO-gemeenten voor diverse onderzoeken (verder uit te werken in het latere projectplan): • Inhuur expertise en uitwerken agenda: € 50.000 per jaar • Totaal (5.4) in de periode 2023-2026: € 200.000 5.5 Welke specifieke projecten voorlopig parkeren en/of niet samen oppakken? Als aangegeven kunnen wij niet alles tegelijkertijd oppakken. Daarom parkeren we een aantal projecten of laten we de uitvoering hiervan bij de individuele gemeente. Dit laatste ook omdat dit al onderdeel is van de lopende uitvoering.
* Landelijke middelen voor deze aanpak na 2023 zijn nog onbekend.
Ondersteuning duurzame initiatieven Lokale energie-initiatieven, lokale energiecoöperaties, duurzame werkgroepen en verenigingen van Plaatselijk Belangen worden nu al door de OWO-gemeenten ondersteund bij hun activiteiten en projecten om bij te dragen aan het waarmaken van de ambitie om 20% aardgas te besparen in 2030.
16
OWO-samenweking
Samen sterker!
17
6. Vormgeven duurzame coalitie
Dit is ook om te komen tot opwekprojecten
Groene waterstof en smart grid
met participatie in de vorm van minimaal
(Ooststellingwerf)
Met onder andere de woningbouwcorporaties, de netbeheerder, de provincie, het waterschap, het
50% lokaal eigendom. Dit is onderdeel van de
In Oosterwolde wordt geëxperimenteerd
waterbedrijf en eigen gemeentelijke afdelingen vormen wij een OWO-brede duurzame coalitie.
reguliere uitvoering van de gemeenten en past
met de productie van groene waterstof door
Het doel hiervan is om de investeringsplannen en planningen van deze partijen op elkaar af te
bij de eigen kleuring die gemeenten hieraan
middel van elektrolyse in combinatie met
stemmen, verwachtingen te managen, vroegtijdig in te spelen op duurzame warmtealternatieven
willen geven. Waar we een rode draad kunnen
een smart grid. De uitvoering hiervan ligt bij
in wijken en dorpen en koppelkansen te identificeren. Voor dit laatste wordt onderzocht
ontwikkelen of ideeën van anderen kunnen
Ooststellingwerf. De leerervaringen worden in
of een standaard checklist op te stellen is. Verder kijken we hoe we grensoverschrijdende
overnemen, doen we dit en wisselen we dit
OWO-verband gedeeld.
(infrastructurele) projecten kunnen meenemen.
Grootschalige opslag en innovaties
Het OWO-kernteam (zie paragraaf 7) organiseert een startbijeenkomst om de duurzame coalitie
Zonnepanelen op eigen dak
Met betrekking tot kansen voor grootschalige
te vormen.
Om het huidige elektriciteitsverbruik te
opslag van energie (elektriciteit en warmte)
compenseren, is het leggen van zonnepanelen
willen de OWO-gemeenten actief de landelijke
op eigen dak aantrekkelijk. De opwek van
ontwikkelingen volgen. Dat geldt ook voor
eigen elektriciteit met zonnepanelen is
andere innovaties en ontwikkelingen in de
vooralsnog tot 2025 volledig te salderen.
warmtetransitie. Er zijn geen plannen om nu
Momenteel kunnen particulieren ook de btw
al tot een uitvoerend project op dit gebied
op de zonnepaneleninstallatie terugvragen en
te komen, los van het project met groene
De drie gemeenten hebben voor het opstellen van dit Uitvoeringsprogramma warmtetransitie
per 2023 vervalt die btw. De OWO-gemeenten
waterstof en de smart grid in Oosterwolde.
OWO-gemeenten 2022-2026 een ambtelijk projectteam gevormd met deelname vanuit iedere
onderling uit.
7. Programmaorganisatie gemeente. Een onafhankelijke externe programmaleider ondersteunt hierbij.
starten geen specifiek project of aanvullende stimulering voor zonnepanelen op. Informatie
Systeemstudie (Opsterland)
en advies over zonnepanelen zijn uiteraard
Gemeente Opsterland voert samen met
Het programma gaat naar een volgende fase. Hierin worden per spoor gedetailleerde
onderdeel van het project ‘OWO-Energiebureau’.
gemeente Smallingerland en netbeheerder
projectplannen opgesteld en waar nodig aanbesteed. Zo wordt richting de uitvoering gewerkt.
Liander een systeemstudie uit naar kansen en
Daar is een robuuste organisatie voor nodig en dat vereist draagvlak, betrokkenheid en inzet
Kleine opslagsystemen
knelpunten binnen het elektriciteitsnetwerk.
van iedere gemeente. Per fase kan dit verschillen en vraagt dit om verschillende functies, rollen,
Kleine opslagsystemen voor elektriciteit zijn
Hierbij wordt gekeken naar de huidige staat
competenties en ervaringen. Deze inzet wordt gezien als reguliere ambtelijke capaciteit en wordt
inmiddels wel beschikbaar, maar de opslag
van het netwerk en de verwachtingen qua
financieel niet doorbelast op het programma/project.
capaciteit is beperkt en de investeringskosten
toename of afname en teruglevering van
zijn relatief hoog. Na het vervallen van de
elektriciteit. Dit gebeurt op straatniveau. Met
Daarnaast is een onafhankelijke OWO-programmaleider nodig tijdens de uitvoering van het
salderingsregeling is de kans groot dat kleine
deze analyse is een inschatting te maken van
programma om daar sturing, robuustheid en continuïteit aan te geven. Deze kan een van de
opslagsystemen populairder worden. Ook
of het huidige elektriciteitsnetwerk voldoet en
gemeenten leveren of extern worden ingehuurd. Samen met het team van beleidsambtenaren/
in combinatie met elektrische auto’s zijn er
welke aanpassingen nodig zijn. De uitvoering
projectleiders duurzaamheid & energie van de OWO-gemeenten vormt de programmaleider het
mogelijkheden voor opslag van elektriciteit. De
hiervan ligt bij Opsterland. De leerervaringen
OWO-kernteam.
OWO-gemeenten willen de ontwikkelingen op
worden in OWO-verband gedeeld en als daar
dit gebied afwachten en starten hier daarom
aanleiding toe is, vertaald naar een bredere
De onderliggende projectteams worden bezet met een mix van eigen medewerkers en externen of
vooralsnog geen project voor op.
systeemstudie in OWO-verband.
bureaus. Dit wordt verder uitgewerkt in de op te leveren projectplannen.
18
OWO-samenweking
Samen sterker!
19
Om de gedetailleerde projectplannen per spoor te maken, adopteert iedere gemeente vanuit het
OWO-kernteam
‘gastheer-principe’ een spoor. De gemeenten leveren hiervoor zelf de projectleiders en vormen
(programmaleider en beleidsambtenaren/ projectleiders duurzaamheid & energie per gemeente)
teams met projectleden uit de eigen gemeente met eventueel inhuur. We kiezen voor het ‘gastheerprincipe’, omdat het veel makkelijker en efficiënter is om vanuit de eigen organisatie projectleden te werven en het spoor uit te werken. Afstemming vindt plaats in het OWO-kernteam. Ook bedenkt het OWO-kernteam een werkwijze om snel en flexibel tussen de gemeenten af te stemmen en besluiten te nemen.
OWO-brede publiekscampagne trekker Weststellingwerf
De verdeling van de sporen: • OWO-brede publiekscampagne (5.1):
trekker Weststellingwerf;
• OWO-Energiebureau (5.2):
trekker Ooststellingwerf;
OWO-Energie bureau trekker Ooststellingwerf
Gezamenlijke uitvoering energiearmoede en slecht geïsoleerde woningen trekker Opsterland
Onderzoeken aansturing vanuit OWO-kernteam
• Uitvoering energiearmoede en aanpak slecht geïsoleerde woningen (5.3):
trekker Opsterland.
Figuur 2: werkorganisatie
De aansturing en coördinatie van diverse onderzoeken (zie paragraaf 5.4) wordt vanuit het OWO-
Met de methode van programmatisch werken (‘plan-do-check-act’-methode) krijgt het programma
kernteam opgepakt en verdeeld. Een van de teamleden of de programmaleider is hier de trekker van,
verder vorm en wordt de voortgang gemonitord. Door jaarlijks het programma te evalueren en bij te
stemt af en rapporteert aan het OWO-kernteam.
stellen, werken we flexibel aan het doel en de ambitie van dit Uitvoeringsprogramma.
Uiteraard zijn andere vormen denkbaar om de sporen uit te werken. Bijvoorbeeld door met teamleden te werken die uit alle drie gemeenten komen. Dit leidt tot een meer integrale aanpak en mogelijk een breder draagvlak. Uitbesteden kan ook. Maar we kiezen voor het ‘gastheer-principe’ om recht te doen aan de eerdere conclusie dat de drie gemeenten erg op elkaar lijken qua uitdagingen en aard en schaal en om de focus, slagkracht en efficiency te vergroten. Dit vraagt van de drie deelnemende gemeenten: • OWO-breed bestuurlijke en ambtelijke commitment om samen een succes van deze samenwerking te maken; • tijdige en overeenstemmende besluitvorming van colleges en accepteren dat de aanpak net anders kan zijn als een individuele gemeente voorstaat; • inspanning voor genoeg capaciteit per gemeente tijdens dit programma; • een financiële bijdrage per gemeente (zie paragraaf 8).
20
OWO-samenweking
Samen sterker!
21
8. Financieel Het uitvoeren van het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 kost veel geld. In de komende jaren lopen de kosten ook nog eens flink op. Voor de eerste periode geven wij in deze paragraaf een indicatie van de kosten en een mogelijke dekking daarvan. Hierbij is het uitgangspunt dat de OWO-gemeenten de uitvoering van de hiervoor genoemde projecten zoveel mogelijk samen oppakken. De kosten worden evenredig verdeeld over de drie gemeenten. Huidige en toekomstige geldstromen vanuit het Rijk zetten we hiervoor in.
Totaal 2022-2026 Organisatie project (A)
€ 200.000 + P.M.
Projecten (B)
€ 3.775.000 + P.M.
Totaal
€ 3.975.000 + P.M.
In het Uitvoeringsprogramma zijn de genoemde projecten in de volgende fase in detail uitgewerkt. Dit is inclusief het inzichtelijk maken van de financiële gevolgen en voorstellen om deze kosten te
8.2 Indicatieve financiële dekkingsmogelijkheden (wordt bij de projectplannen concreet gemaakt)
dekken. 8.1 Kostenopzet (indicatief; wordt bij de projectplannen concreet gemaakt) Organisatie project
Totaal
Bemensing vanuit de drie gemeenten
Ca. 3,5 Fte
OWO-programmaleider warmtetransitie
P.M. (afhankelijk van interne of externe)
Inhuur ondersteunende expertise
€ 100.000
Faciliteiten
€ 50.000
Overig/onvoorzien
€ 50.000
Subtotaal (A)
€ 200.000 + P.M.
Projecten
Totaal
OWO-brede publiekscampagne (5.1)
€ 775.000
OWO-Energiebureau (5.2)
€ 2.400.000
Uitvoering aanpak energiearmoede en slecht geïsoleerde woningen (5.3)
€ 400.000 + P.M.
Onderzoeken (5.4)
€ 200.000
Duurzame coalitie (6)
P.M.
Subtotaal (B)
€ 3.775.000 + P.M.
22
OWO-samenweking
Omschrijving middelen
Per gemeente
OWO-breed
1. Restbudget opstellen Transitievisie Warmte OWO
€ 150.000
€ 450.000
2. I ncidenteel Rijksgeld (2022) voor personele capaciteit uitvoering nationaal klimaatplan via Algemene Uitkering Gemeentefonds (meicirculaire Gemeentefonds 2022)
€ 210.000
€ 630.000
3. S tructureel Rijksgeld (2023 e.v.) voor personele capaciteit klimaat- en energiebeleid via Algemene Uitkering Gemeentefonds (in afwachting van uitkomsten onderhandelingen Rijk-VNG-IPO)
Verwachting plm. € 210.000 per jaar in de periode 2023-2026
Verwachting plm. € 2.520.000
4. S PUK uit Nationaal Isolatieprogramma (2022) (incidenteel en voor 31 december 2023 uit te geven)
€ 110.000
€ 330.000
5. Aanvullend Rijksuitvoeringbudget projecten warmtetransitie, Rijkssubsidieregelingen etc.
Nog onbekend
Nog onbekend
6. V oorstellen aan de gemeenteraden om geld beschikbaar te stellen vanuit de Algemene Middelen
P.M.
P.M.
Totaal
€ 1.310.000 + P.M.
€ 3.930.000 + P.M.
Samen sterker!
23
9. Planning op hoofdlijnen
10. Voorwaarden, succes en risico’s Voorwaarden voor succes van programma:
omschrijving
door
planning
Besluitvorming Colleges
Colleges
Januari 2023
Informeren Gemeenteraden
OWO-kernteam
Januari/februari 2023
Informatiesessie met Gemeenteraden
OWO-kernteam
Januari/februari 2023
Startsessie met beoogde projectleiders en OWO-kernteam
OWO-kernteam
Januari 2023
Start ontwerpfase en uitwerken projectplannen
OWO-kernteam
Januari-maart 2023
Start uitvoering projecten
OWO-kernteam
Vanaf februari 2023
Eerste voortgangsrapportage
OWO-kernteam
April 2023
• Capaciteit en middelen (intern en extern) zijn op tijd en voldoende beschikbaar volgens het plan van aanpak. • Er is voldoende toegang tot data en andere relevante informatie. Succes: • In 2030 is minimaal 20% aardgas bespaard ten opzichte van 2019. • Inwoners zetten concrete stappen naar aardgasvrij en waarderen de OWO-aanpak. • De samenwerking tussen de drie gemeenten zorgt voor een groter aantal wijken/dorpen en diversiteit waardoor er meer ruimte is voor experimenten en innovaties. • Begin 2023 starten alle projecten. • De resultaten en voortgang worden goed gemonitord. • Het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 draagt bij aan de duurzame ambities van de OWO-gemeenten. Risico’s: • Tijdige besluitvorming en leveren van capaciteit en middelen per gemeente. • De planning van andere energietransitieopgaven, zoals de Regionale Structuur Warmte en de Regionale Energie Strategie, versnelt. • Het Nationaal Klimaatakkoord versnelt.
11. Monitoring van gegevens en voortgangsrapportages Het OWO-kernteam ontwikkelt een monitor die de voortgang rapporteert en uitdaagt en in staat is om successen te laten zien. Dat uit zich niet alleen in getallen en staafgrafieken. We willen leren van de aanpak, flexibel zijn en onze aanpak laten aansluiten bij de (toekomstige) vragen en behoeften van inwoners, dorpen en duurzame initiatieven. De rapportage vindt regelmatig plaats aan de OWO-beleidstafel duurzaamheid. Aan de afzonderlijke gemeenteraden wordt halfjaarlijks de voortgang van het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 gerapporteerd. Ook aan inwoners wordt gerapporteerd. Jaarlijks wordt ook het waarmaken van de ambitie om 20% aardgas te besparen in 2030 ten opzichte van 2019 per gemeente gemonitord met de Klimaatmonitor.
24
OWO-samenweking
Samen sterker!
25
12. Betrokkenheid gemeenteraden: • De gemeenteraden ontvangen het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO-gemeenten 2022-2026 ter informatie na vaststelling in de afzonderlijke colleges. Dit staat gepland voor het najaar van 2022. • In een gezamenlijke bijeenkomst van de OWO-gemeenteraden wordt het Uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen gepresenteerd. Ook dit staat gepland voor eind 2022. • De gemeenteraden ontvangen halfjaarlijks een informatiebrief om op de hoogte te blijven van de voortgang van het programma.
Bijlage 1: Opgaven naar aardgasvrij
26
OWO-samenweking
Samen sterker!
27
Opgaven naar aardgasvrij De uitdaging om de overstap te maken naar aardgasvrij is min of meer in drie opgaven te verdelen,
Woningen en gebouwen met een A-label, en vaak ook met een B-label, kunnen direct al op een
met daarbij twee belangrijke randvoorwaarden.
elektrische warmtepomp worden aangesloten. Eventueel is het nuttig om nog aanvullende isolatiemaatregelen te treffen. Woningen met een hoger label doen er goed aan om eerst verder te isoleren en hierna, afhankelijk van de mate van isolatie, te kiezen voor een elektrische of hybride
Opgave 2 Energienetwerk, infrastructuur en netcongestie
warmtepomp. In het geval van een hybride warmtepomp wordt na verloop van tijd een duurzaam gas gebruikt in plaats van aardgas. Woning/gebouw
Vraag naar energie
Individuele warmte oplossing?
Plm. 95% ja
Individuele oplossing (faciliterende of stimulerende rol gemeente)
Aanbod van energie
Figuur 3: schematisch vraag en aanbod aangegeven
nee Plm. 5%
Opgave 1: Energie besparen De eerste opgave gaat over het besparen op energieverbruik: vermindering van aardgasverbruik
label A en B Hybride warmtepomp
label B, C, D label E, F, G
Kansen en haalbaarheid onderzoeken (sturende rol gemeente)
Isoleren en verduurzamen richting min. label C
Kan leiden tot een WUP
Opgave 3 Grootschalige collectieve opwek, alternatieven voor aardgas (warmtebronnen en alternatief gas (groen gas en waterstof)) en opslag van energie
Opgave 1 Energie besparen (kleine en grote maatregelen, energiegedrag, zonnepanelen op eigen dak, warmtepompen, kleinschalige opslag)
Elektrische warmtepomp
Figuur 4: individuele of collectieve oplossing
door woningen en gebouwen beter te isoleren, ze goed te ventileren en daar waar mogelijk over te stappen op een duurzaam alternatief, zoals (hybride) warmtepompen. De inzet van zonnepanelen
Opgave 2: Energienetwerk
op eigen dak en kleine opslagsystemen ondersteunt dit.
De tweede opgave is om vraag een aanbod op elkaar af te stemmen. Hiervoor zijn een goed netwerk en een goede infrastructuur nodig. Vanuit de aanbodkant zijn in grote delen van de OWO-gemeenten
Een vermindering van 25% in 2050 van het huidige aardgasverbruik is haalbaar (zie onderzoek in
problemen met het elektriciteitsnetwerk van netbeheerder Liander. Dat maakt dat terugleveren van
de Transitievisie Warmte, paragraaf 5.4). Dit kan met grote en kleine maatregelen. Denk hierbij
elektrische energie uit grote opwekinstallaties op dit moment niet overal mogelijk is. Hier en daar
bijvoorbeeld aan het isoleren van de vloer, de muren en het dak, het plaatsen van ander glas en het
geldt dit ook aan de afnamekant, waardoor er geen nieuwe aansluitingen voor gebouwen gemaakt
aanbrengen van tochtstrippen en radiatorventilatoren. Ook ander energiegedrag en bewustwording
kunnen worden. Netbeheerders Liander en Tennet verwachten nog een aantal jaren nodig te hebben
kunnen er veel aan bijdragen, net als het overschakelen op een (hybride) warmtepomp.
om deze problemen op te lossen.
In de Transitievisie Warmte is aangegeven dat de kansen voor (semi-)collectieve
Aan de vraagkant zien we een toename van de vraag naar elektrische energie door elektrisch koken,
warmteoplossingen klein zijn. Voorzien is dat ongeveer 95% van de woningen en gebouwen met
warmtepompen en meer elektrische mobiliteit. Dit betekent dat naast de al genoemde netcongestie
een individuele oplossing aardgasvrij worden. Dat betekent dat woning- en gebouweigenaren door
bij opwek van elektriciteit er ook netcongestie aan de vraagkant kan ontstaan.
te isoleren en te verduurzamen de woning of het gebouw geschikt maken voor vaak een (hybride) warmtepomp. Afhankelijk van de huidige mate van isolatie en het daaraan gekoppelde label is met
Daar waar collectieve warmteoplossingen mogelijk zijn, is nieuwe infrastructuur in de vorm van een
figuur 4 een eerste route te bepalen.
warmtenet nodig om vraag en aanbod bij elkaar te brengen.
28
OWO-samenweking
Samen sterker!
29
Een andere kansrijke energiebron die veel in de Transitievisie Warmte wordt genoemd, is duurzaam
Randvoorwaarden:
gas. Dit kan groen gas zijn, dat geproduceerd wordt uit bijvoorbeeld mest, of groene waterstof.
Er zijn twee randvoorwaarden om deze opgaven succesvol uit te voeren. De eerste gaat over
Bekend is dat groen gas goed te distribueren is door het aardgasnetwerk. Voor waterstof loopt hier
participatie, communicatie en maatschappelijke acceptatie en de tweede over betaalbaarheid
nog onderzoek naar. Qua alternatief gas verwachten we geen afnameproblemen (bij woningen en
en financiering van de te nemen maatregelen. Deze randvoorwaarden zijn meegenomen in het
gebouwen), maar mogelijk wel problemen aan de aanbodkant. Het is denkbaar dat sturing nodig is
Uitvoeringsprogramma.
waar groen gas of waterstof wordt ingevoed op het aardgasnetwerk. Randvoorwaarde 1: communicatie en participatie Opgave 3: Energie opwekken
Actieve betrokkenheid, meedenken en meedoen van inwoners en ondernemers is van groot belang
Vraag en aanbod van energie moeten met elkaar in evenwicht komen om uiterlijk in 2050
voor de warmtetransitie. Dat vraagt om een uitgebreide en structurele meerjarenpubliekscampagne,
energieneutraal te zijn. De individuele OWO-gemeenten kunnen hierbij een hogere ambitie hebben.
onafhankelijke informatie, transparante communicatie en participatie. De kunst hierbij is om
Afhankelijk van het aanbod aan energiebronnen en de gemaakte keuzes aan de vraagkant ontstaat
informatie op maat te leveren en om inwoners en ondernemers te enthousiasmeren om stappen te
dit evenwicht.
zetten. Deze uitdaging willen we met een brede doorlopende OWO-publiekscampagne vormgeven.
Deze derde opgave gaat daarom over aanbod via onder andere grootschalige en collectieve
Tegelijkertijd trekken we op met belanghebbenden, zoals woningbouwcorporaties, de netbeheerder,
opwek van energie. Dat kan bijvoorbeeld met zonnepanelen op grote daken, zonneweiden en grote
het waterschap en vertegenwoordigers van inwoners en ondernemers, om de warmtetransitie slim
windmolens waar het gaat om elektriciteit. Deze opgave gaat ook over de productie van duurzaam
en haalbaar uit te voeren. Koppelkansen helpen hierbij.
gas, zoals groen gas en waterstof. Tot slot valt onderzoek doen naar geschikte warmtebronnen en opslag van energie ook onder deze opgave.
Randvoorwaarde 2: financiering en subsidies Betaalbaarheid van de warmtetransitie is cruciaal voor de haalbaarheid en draagvlak. De hoge
Aan de aanbodkant leveren de OWO-gemeenten, als onderdeel van RES Fryslân, hun bijdrage aan
energieprijzen zorgen voor meer bewustzijn van het energieverbruik, maar baren ook zorgen. Geld
het Friese bod van 3 TWh in de RES 1.0 (juli 2021). Dit bod bestaat uit het opwekken van elektrische
dat nu aan een hogere energienota wordt besteed, kan niet ook worden ingezet om te investeren in
energie via zon op grote daken en zon op land. Windenergie is voor de OWO-gemeenten vooralsnog
maatregelen. Daarmee ontstaat voor een deel van de woning- en gebouweigenaren een dilemma.
niet opgenomen. Dit ‘elektrische aanbod’ is onderdeel van het programma RES Fryslân en is geen onderdeel van dit Uitvoeringsprogramma.
Uit onderzoek blijkt echter dat de meeste woning- en gebouweigenaren de financiering voor het verduurzamen van hun woning of gebouw zelf kunnen dragen door inzet van spaargelden, een
In dit Uitvoeringsprogramma gaan we wel in op andere vraagstukken (lees energiebronnen) aan
verhoging van de hypotheek of een passende energiebespaarlening (bijvoorbeeld vanuit het
de aanbodkant. Het gaat hierbij om mogelijke warmtebronnen die geschikt zijn voor een (semi-)
Warmtefonds). Goede informatie over financiering en subsidiemogelijkheden helpt deze groep om
collectief warmtenet, groen gas, waterstof en grootschalige opslag van elektriciteit of warmte.
ook echt maatregelen te treffen. Het verbeterplan voor iedere particuliere woning richt zich ook op deze informatievoorziening.
30
OWO-samenweking
Samen sterker!
31
OWO-samenweking
Samen sterker!