I-14b Brief Eerste Kamer aan minister J&V inzake openen innovatieve politieloketten
Tekst van het document
Minister van Justitie en Veiligheid De heer mr. F. van Oosten Postbus 20301 2500 EH Den Haag
datum
12 november 2025
betreft
Vragen n.a.v. toezegging aan het lid Van der Goot (OPNL) over het openen van innovatieve politieloketten (T03934)
ons kenmerk
178722
Geachte heer Van Oosten, De leden van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid hebben met belangstelling kennisgenomen van het afschrift van 6 oktober 2025 van de brief van uw ambtsvoorganger van 21 februari 2025, gericht aan de voorzitter van de Tweede Kamer, over zichtbaarheid en nabijheid van de politie, waaronder de huisvesting.1 In deze brief gaat de toenmalige minister tevens in op de sluiting van het politiebureau te Wolvega, waaraan een toezegging aan het lid Van der Goot (OPNL) is verbonden.2 De leden van de fracties van OPNL, GroenLinks-PvdA, CDA, D66, JA21, SP, ChristenUnie en Volt gezamenlijk, en de leden van de fractie van de BBB hebben naar aanleiding daarvan een aantal vragen en opmerkingen. Vragen en opmerkingen van de leden van de fracties van OPNL, GroenLinks-PvdA, CDA, D66, JA21, SP, ChristenUnie en Volt gezamenlijk De brief gaat in op de zichtbaarheid en nabijheid van de politie, waaronder huisvesting, met name in de regio. Daarnaast wordt ingegaan op de ontwikkelingen rondom de zichtbaarheid en nabijheid van de politie in Wolvega.
Naar aanleiding hiervan, en mede gelet op de toezegging aan het lid Van der Goot over het openen van innovatieve politieloketten, hebben de leden van de fracties van OPNL, GroenLinks-PvdA, CDA, D66, JA21, SP, ChristenUnie en Volt gezamenlijk nog enkele vragen en opmerkingen, ook in het licht van het adviesrapport ‘Elke regio telt’.3 Genoemde leden waarderen het dat uw ambtsvoorganger zich tijdens een bezoek aan de regio op 24 januari 2025 door de heer Van de Nadort, destijds burgemeester van de gemeente Weststellingwerf, heeft laten informeren over de voortgang van het overleg met de politie-eenheid Noord-Nederland over de toekomst van een politiebureau/opkomstlocatie in Wolvega. De burgemeester van Weststellingwerf liet weten dat hij de uitkomst van dit overleg met vertrouwen tegemoetziet. Daarbij zal Kamerstukken I 2025/26, 36.600/29.628, AE. T03934. 3 Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, Raad voor het Openbaar Bestuur, Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (2023), ‘Elke regio telt! Een nieuwe aanpak van verschillen tussen regio’s’, Den Haag, digitale uitgave, maart 2023. 1 2
datum ons kenmerk blad
12 november 2025 178722 2
onder meer worden bezien hoe en waar in Wolvega een plek kan worden gecreëerd waar agenten hun dienst kunnen beginnen, waar burgers bij de politie kunnen binnenlopen en hoe agenten hun werk anders kunnen organiseren, zodat zij meer in contact komen met burgers.4 Kunt u bevestigen dat sinds januari van dit jaar hard is gewerkt aan een verdere uitwerking en concretisering van de afspraken over het politiebureau/opkomstlocatie in Wolvega, langs de lijnen zoals weergegeven in de brief? Is er inmiddels meer duidelijkheid over de uiteindelijke oplossing voor deze voorziening? Zo ja, hoe ziet die oplossing eruit? Zo nee, wanneer verwacht u dat deze informatie kan worden verstrekt, en kunt u toezeggen om beide Kamers daar rond die tijd nader over te informeren? Kunt u verder toelichten of, en zo ja, welke criteria worden gehanteerd bij het aanwijzen van een vervangend politiebureau, bijvoorbeeld ten aanzien van bereikbaarheid, publieksfunctie en samenwerking met lokale instanties? In hoeverre verschillen deze criteria per politieregio? Uit de brief blijkt dat er 225 teambureaus en 243 politieposten in gebruik zijn, en dat dit aantal de komende vijftien jaar zal afnemen tot 178 teambureaus, waarbij circa 35 nieuwe politieposten zullen worden toegevoegd.
De leden van de fracties van OPNL, GroenLinks-PvdA, CDA, D66, JA21, SP, ChristenUnie en Volt zijn bezorgd dat deze ontwikkeling de zichtbare en fysieke aanwezigheid van de politie in wijken en dorpen zal verminderen. Deelt u de opvatting dat een korte reistijd tussen opkomstlocatie en werkgebied belangrijk is voor de zichtbaarheid, aanwezigheid en nabijheid van agenten in wijken en dorpen? Hoe garandeert u dat agenten in landelijke gebieden voldoende tijd in wijken en dorpen kunnen doorbrengen, en niet onevenredig veel tijd kwijt zijn aan reistijd of administratieve taken? Kunt u aangeven welke concrete en meetbare doelen worden gehanteerd om te voorkomen dat het aantal agenten in landelijke gebieden, dat daadwerkelijk zichtbaar aanwezig is in de buurt of wijk, afneemt? Hoe wordt bij de uitvoering van het huisvestingsbeleid rekening gehouden met de leefbaarheid en de veiligheidsbeleving in dunbevolkte en vergrijzende regio’s? Politiebureaus hebben vaak een belangrijke publieksfunctie, terwijl veel politieposten die functie niet of slechts beperkt hebben. De genoemde leden willen zo veel mogelijk voorkomen dat burgers in landelijke gebieden veel verder moeten reizen om aangifte te doen of fysiek contact te hebben met de politie dan in stedelijke regio's.
Hoe waarborgt u dat de publieksfunctie van politielocaties behouden blijft, met name in regio’s waar politiebureaus verdwijnen?
4
Kamerstukken I 2025/26, 36.600/29.628, AE, p. 4.
datum ons kenmerk blad
12 november 2025 178722 3
Wordt bij de uitrol van innovatieve politieloketten en pop-uplocaties ook expliciet rekening gehouden met plattelandsregio’s, waar bereikbaarheid of mobiliteit beperkter is? Hoe monitort u of burgers in deze regio’s daadwerkelijk tevreden zijn over de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de politie, zowel fysiek als digitaal? Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de BBB De leden van de fractie van de BBB constateren dat uw ambtsvoorganger, net als deze leden zelf, zich zorgen maakte over de beperkte aanwezigheid, zichtbaarheid en nabijheid van de politie op het platteland en in kleine gemeenten. Innovatief gebruik van politieloketten en ICT-middelen, maar ook de herinvoering van oude politiewerkmethoden en het staken van een aantal hierna te noemen activiteiten, zouden hierin volgens genoemde leden verlichting kunnen brengen. Hiervoor kunnen aanpassingen in wet- en regelgeving nodig zijn.
Graag wisselen de leden van de BBB-fractie hierover met u van gedachten, en wel aan de hand van de volgende vragen: Wat is uw inzet met betrekking tot "het ontwikkelen van nieuwe instroompaden voor personeel, keuzes voor andere manieren van werken (meer online, meer inzet van technologie, een andere wijze van incidentafhandeling) en een selectievere en op onderdelen meer bovenlokale inzet van het strafrecht"? Wat wordt precies bedoeld met "bovenlokale inzet van het strafrecht”? En hoe duidt u "selectievere en op onderdelen meer bovenlokale inzet"?5 “Andere belangrijke elementen zijn duurzaamheid, betaalbaarheid en steeds verdergaand gebruik van digitale en mobiele mogelijkheden in de dienstverlening.”6 Wat is de rol en het belang van “duurzaamheid” in de dienstverlening en/of in de uitoefening van de politietaken? Kunt u concrete voorbeelden geven? Uit de brief blijkt dat de norm één wijkagent per 5.000 inwoners is.7 Kunt u aangeven in welke mate kleine dorpen en/of ruimtelijk zeer verspreide gemeenschappen met deze norm worden bediend? Betreft dit een gemiddelde norm, waarbij voor de genoemde gemeenschappen een hogere norm van toepassing kan zijn? Met andere woorden: in hoeverre worden de regio's en het platteland als apart aandachtsgebied meegenomen? Wordt met de norm van één wijkagent bedoeld dat er 24 uur per dag, zeven dagen per week, één agent werkzaam moet zijn? En bent
u bereid te overwegen in de Politiewet een minimale norm voor politieaanwezigheid per gemeente op te nemen? Vervolgens lezen de leden van de fractie van de BBB: "Parallel daaraan, en van groot belang voor het bereiken van grote doelgroepen, maakt de politie de noodzakelijke stappen om online en op straat bereikbaar te zijn voor burgers. Het aantal internetaangiften groeit, van ruim 300.000 in 2019 tot zo’n 400.000 in 2024. Mobiele faciliteiten maken het steeds meer mogelijk om aangiften thuis op te nemen of op straat. De politie geeft aan dat dit in 2024 naar schatting ongeveer 100.000 keer
Kamerstukken I 2025/26, 36 600/29 628, AE, p. 2. Kamerstukken I 2025/26, 36.600/29.628, AE, p. 3. 7 Kamerstukken I 2025/26, 36.600/29.628, AE, p. 5. 5 6
datum ons kenmerk blad
12 november 2025 178722 4
gebeurde.”8 Volgens deze leden heerst onder burgers in toenemende mate het gevoel dat het doen van aangifte zinloos is. Zij constateren dat het vergroten van de mogelijkheden voor digitale en anonieme aangifte dit gevoel niet zal wegnemen. Welke acties heeft u voor ogen om het vertrouwen in het nut van het doen van aangifte te herstellen? In de brief staat ook een aantal voorbeelden van concepten die in de nieuwe pilots zullen worden beproefd, zoals "het helpen van burgers die een drempel ervaren omdat zij de Nederlandse of Engelse taal niet machtig zijn. Hierbij wordt gekeken naar oplossingen als het meertalig aanbieden van services en mogelijke realtime vertaling bij het videobellen met een politiemedewerker.”9 Zal het verlagen van deze taaldrempel niet tegelijkertijd de drempel om de Nederlandse taal te leren verhogen, en daarmee de integratie met onze cultuur en taal verder vermoeilijken? Welke kosten zijn met deze maatregelen gemoeid, en zijn deze reeds voorzien in de begroting van de politie? Voor welke van bovengenoemde opties denkt u dat voor invoering aanpassingen in wet- en regelgeving nodig zullen zijn en om welke wetten zou het dan gaan? Welke van bovengenoemde opties bent u voornemens op het platteland in te zetten, op welke wijze en waarom zouden deze daar veiligheid kunnen vergroten? De politie heeft recent aangegeven op het gebied van ICT 400 miljoen euro
tekort te komen.10 Moet dit financiële gat niet gedicht worden in het licht van het toenemende belang van ICT in de maatschappij? En hoeveel extra begrotingsruimte heeft u naar inschatting extra nodig voor (alle) in de brief genoemde initiatieven? De politie maakt gebruik van het C2000-communicatienetwerk. Dit netwerk hapert al geruime tijd, wat leidt tot gebrek aan dekking, hetgeen vooral in afgelegen gebieden op het platteland tot gevaarlijke situaties kan leiden. Verbetering is dringend noodzakelijk, constateren de leden van de BBBfractie. De Arbeidsinspectie eiste al in 2023 dat de problemen bij het netwerk uiterlijk op 8 juni 2024 zouden zijn opgelost en legde later dat jaar een dwangsom op van 325.000 euro per twee maanden.
In 2025 werd de termijn voor het opleggen van de dwangsom uitgesteld, laatstelijk tot 31 oktober 2025.11 Kunt u bevestigen dat de problemen met het netwerk inmiddels zijn opgelost? Wat zijn momenteel de aanrijtijden van de politie? Wat is het landelijk gemiddelde? Wat zijn de aanrijtijden in de grote steden, wat zijn de aanrijtijden op het platteland, en kunt u een aantal gemiddelde aanrijtijden geven van een paar specifieke rurale gebieden in Nederland? Laat u de aanrijtijden van de politie in alle delen van Nederland jaar-na-jaar in kaart brengen? (Waar) worden deze jaarlijks gepubliceerd? Laat u de Nederlandse aanrijtijden ook benchmarken tegenover die van de politie in omliggende landen?
Kamerstukken I 2025/26, 36.600/29.628, AE, p. 4. Kamerstukken I 2025/26, 36.600/29.628, AE, p. 5. 10 Kamerstukken I 2025/26, 36.327/36.636, H, p. 18. 11 Zie Arbeidsinspectie controleert of politie dwangsom van 325.000 euro moet betalen | Tech | NU.nl. 8 9
datum ons kenmerk blad
12 november 2025 178722 5
Bent u bereid onderzoek te laten doen naar mogelijkheden om de aanwezigheid van de politie op het platteland en in kleine dorpen te vergroten, door – net als vroeger – ter plaatse dienstwoningen voor politieagenten en hun gezinnen aan te kopen, of om hen anderszins te faciliteren bij het vinden en huren of kopen van woonruimte in de plaats of omgeving waar zij werken? Kan de politie in rurale gebieden (nog) meer met drones en paarden surveillance uitvoeren? Bent u bereid hiervoor een plan op te stellen en de Kamer hierover te informeren? Bent u bereid te overwegen om in de wet op te nemen dat, wanneer de aanrijtijden van de politie bij bedreigingen uitzonderlijk lang zijn, de burgemeester of de politie toestemming kan geven aan de bedreigde om zich met pepperspray te beschermen totdat de politie aanwezig is? Eenzelfde vraag leggen de leden van de BBB-fractie aan u voor met betrekking tot particuliere beveiligers van bedreigde personen.
Na de meest recente aanpassing van het politiebestel lijkt de binding van de politie met de regio of streek waar zij werkt afgenomen, aldus de leden van de fractie van de BBB.12 Bent u bereid, met name met het oog op plattelandsgebieden, onderzoek te laten doen naar de mogelijkheid om in de Politiewet ruimte te creëren om delen van de politie meer te laten aansluiten op de problemen en wensen van de lokale bevolking en autoriteiten? Hierbij kan worden gedacht aan het spreken van de lokale taal of het dialect, het wonen en opgegroeid zijn in het gebied waar wordt gewerkt, aanstelling voor een specifiek werkgebied, gebruik van de naam of symbolen van de regio of streek, maar ook aan het vergroten van de ruimte voor het lokale gezag om prioriteiten in de handhaving en andere taken te stellen. Bent u bereid na te denken over het toestaan – mogelijk ook middels een aanpassing van de Politiewet – dat provincies bijdragen aan het budget van de politie, zodat regionaal, en met name in plattelandsgebieden, meer capaciteit beschikbaar komt en de politie daar dus meer aanwezig en zichtbaar is? In een aantal (stads)regio’s van Nederland werkt de lokale politie nog met vele, duizenden, vrijwillige politiemedewerkers, met name tijdens drukke winkeltijden, evenementen en delen van het weekend. Deze dienen uiteraard voldoende te zijn opgeleid en getraind.
Ziet u potentieel in het opzetten van regionale groepen politievrijwilligers, met name voor landelijke gebieden, als aanvulling op de vaste capaciteit? Bent u bereid met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een plan te ontwikkelen om in kleine en plattelandsgemeenten meer boa’s in dienst te kunnen laten nemen? Bent u bereid specifiek daarvoor extra begrotingsruimte beschikbaar te maken? In veel dorpen en landelijke gebieden is, vooral ’s nachts, meer particuliere beveiliging dan politie aanwezig, zo constateren de leden van de BBB-fractie. Bent u bereid om samen met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties opties te onderzoeken om – binnen de wet en onder
12
Zie Oneerlijke verdeling agenten leidt tot weinig politie op het platteland | Trouw (4 maart 2023).
datum ons kenmerk blad
12 november 2025 178722 6
aansturing van de politie of gemeente – in dorpen en op het platteland meer gebruik te maken van particuliere beveiliging, als ‘ogen van de politie’ en om aanwezigheid uit te stralen? Bent u bereid om, voor plattelandsgebieden en dorpen waar de Koninklijke Marechaussee regelmatig aanwezig is voor haar taken, met betreffende burgemeesters te overleggen om vaker bijstand van dat korps te vragen – steeds voor een aantal jaren – zodat het korps hiervoor ook structureel capaciteit kan plannen en rekruteren? Hierbij kan worden gedacht aan de ‘semipermanente bijstand’ uit de jaren ‘70 en ‘80. In veel wijken, dorpen en landelijke gebieden werken burgers samen bij het alert zijn op verdachte bewegingen, onder andere via buurtpreventie en buurtapp-groepen.
Bent u bereid te overwegen om dit soort initiatieven proactief verder uit te rollen? En kunt u toezeggen dat deze burgerinitiatieven op een eenduidige manier worden ondersteund door middel van advisering, training en eventueel het faciliteren van de aankoop van alarmsystemen, communicatieapparatuur en dergelijke? Wilt u overwegen voor geweld tegen hulpverleners zoals brandweer, politie en zorgpersoneel, die er op het platteland langer in kleine aantallen ‘alleen voorstaan’, de wet aan te passen zodat altijd vervolging wordt ingesteld en alleen onvoorwaardelijke gevangenisstraf mag worden gegeven? Wilt u ook overwegen om particuliere beveiliging in de wet te scharen onder ‘hulpverleners’, zodat ook bij geweld tegen hen hogere straffen kunnen worden geëist? Wat heeft u gedaan voor de juridische borging van de neutrale uitstraling van boa’s? De leden van de fractie van de BBB hebben dezelfde vraag voor de politie en de Koninklijke Marechaussee, alsook voor andere plural policing-actoren, zoals de Douane (via de Douanewet), deurwaarders (via de Gerechtsdeurwaarderswet) en particuliere beveiliging (via de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus)? En wat bent u, bovenop wat u al heeft gedaan, nog voornemens te doen voor de juridische borging van de neutrale uitstraling van genoemde organisaties? Nader ingaand op de noodzakelijke neutrale uitstraling van de
politie maken de leden van de BBBfractie hun zorgen kenbaar over de volgende feiten: -
Deelname door politiemensen aan zogenaamde iftars, het houden van iftars op politiebureaus en/of het uitspreken van gebeden (al dan niet in de Arabische taal) door één of meer politiemensen bij die gelegenheid;
-
Het verkondigen van uitgesproken standpunten over de Gaza-oorlog op sociale media door geüniformeerde politiemensen;
-
De weigering door politiemensen om Joodse objecten te beschermen;
-
De tijdsverspilling door een onderbezette Nationale Politie in te zetten bij zogenoemde ‘woke’-activiteiten, zoals Coming Out Day, Diversity Day en de Pride in Amsterdam.
De leden van de fractie van de BBB verzoeken u op elk van deze vraagpunten een gemotiveerd antwoord te geven.
datum ons kenmerk blad
12 november 2025 178722 7
De leden van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid zien met belangstelling uit naar uw reactie en ontvangen deze graag uiterlijk vóór 10 december 2025. Hoogachtend,
Mr. B.O. Dittrich Voorzitter van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid