I-12c Bijlage 2 - Reactie Friese mijnbouwtafel op sectorakkoord land (0098795746)
Tekst van het document
Tweede Kamercommissie voor Klimaat en Groene Groei
Leeuwarden, 19 januari 2026 Verzonden, Ons kenmerk
Onderwerp
of
: 02465179 Domein/Team : Omgevingszaken Behandeld door mijnbouw / Uw kenmerk Bijlage(n)
Inbreng voor het commissiedebat over het sectorakkoord voor land d.d. 29 januari 2026
Geachte kamerleden,
in
Met deze brief brengen de leden van de Friese Mijnbouwtafel u graag op de hoogte van onze aandachtspunten met betrekking tot het sectorakkoord gaswinning-hoofdstuk gaswinning op land. Wij verzoeken u om de procedure vergadering van 20 januari aanstaande aandacht te hebben voor dit akkoord en het akkoord en onze reactie agenderen voor het commissiedebat van 29 januari aanstaande.
te
is
te
en
te
De Friese Mijnbouwtafel het overlegplatform waarin provincie Fryslân, Friese gemeenten en Wetterskip Fryslân samenwerken om mijnbouwactiviteiten volgen beoordelen. Het doel om gezamenlijk standpunten bepalen, kennis delen en de belangen van de Friese leefomgeving beschermen plannen voor de diepe ondergrond.
te
te
is
bij
te
Wij waarderen de inzet van partijen Als Friese overheden waarderen wij dat het sectorakkoord tussen de rijksoverheid, Energie-
in
is
beheer Nederland en de mijnbouwsector op meerdere punten verder gaat dan de bestaande dat het akkoord afspraken staan over een zorgvuldige betrokkenheid van de omgeving, inclusief duidelijke afspraken over participatie. Ook ontstaat meer inzicht de mijnbouwprojecten die op korte termijn verwachten zijn. Daarnaast het waardevol dat aanvullende afspraken zijn gemaakt over veiligheid bij gaswinning.
er
wet- en regelgeving. Positief
is
te
in
er
Waarom wij toch uw aandacht vragen voor het akkoord Hoewel er in het akkoord een aantal goede afspraken zijn gemaakt, ontbreken er naar onze mening ook een aantal belangrijke zaken in het akkoord, namelijk: 1. Het afbouwpad betekent voor de provincie Fryslân een voortzetting van gaswinning; 2. Kwetsbare gebieden, zoals veenweide, worden nog niet uitgesloten van gaswinning, terwijl hier wel onherstelbare schade ontstaat; 3. Het voorstel tot batendeling wordt niet gedragen door de Friese overheden; 4. Het indienen van bezwaar en beroep wordt financieel afgestraft. Het afbouwpad betekent voor de provincie Fryslân een voortzetting van gaswinning In het sectorakkoord Noordzee is aangekondigd welke onderwerpen nader worden uitgewerkt in aanvullende afspraken over gaswinning op land. Hierin is opgenomen dat deze afspraken in ieder geval toezien op het onderwerp “Waar wel en niet gas gewonnen wordt met een duidelijk afbouwpad.” Wij concluderen dat het afbouwpad is afgevlakt in plaats van dat er heldere en concrete afspraken zijn gemaakt om te stoppen met gaswinning en in te zetten om het verduurzamen van Nederland. Het akkoord is bedoeld om de Nederlandse gaswinning te optimaliseren. Hierbij is onze provincie nadrukkelijk in beeld als winlocatie voor gas. Ook blijkt uit de afspraken niet duidelijk waar wel en waar niet gas gewonnen wordt.
Concrete kwetsbare gebieden worden niet uitgesloten van gaswinning. Waar wel of niet gewonnen wordt, lijkt nu vooral bepaald te worden door de kenmerken van de ondergrond. Hierbij wordt niet gekeken naar de functies, het gebruik en de grondsoorten die zich boven deze gasvolumes bevinden. Als Friese overheden zetten wij in op volledige beëindiging van gaswinning in onze provincie en in ieder geval een stop voor kwetsbare gebieden. Waarom we dit zo belangrijk vinden lichten we hieronder verder toe. Kwetsbare gebieden, zoals veenweide, worden nog niet uitgesloten van gaswinning, terwijl hier wel onherstelbare schade ontstaat Door gaswinning ontstaat bodemdaling. Deze bodemdaling veroorzaakt onherstelbare schade aan het watersysteem. Op dit moment is er veel onduidelijkheid over de lange termijneffecten van gaswinning in veenweidegebied. Daarom gaan TNO en Deltares in opdracht van het Ministerie van Klimaat en Groene Groei onderzoek doen naar deze effecten. Er ontbreekt op dit moment namelijk een uitgebreid en gedeeld overzicht van de effecten van bodemdaling in locaties waar bodemdaling plaatsvindt op verschillende diepten in de ondergrond. Hierdoor missen beleidsmakers, ingenieurs en vergunningverleners de tools die nodig zijn om gestapelde bodemdaling en de directe en indirecte effecten ervan te voorspellen, voorkomen of beperken.
Dit staat een integrale beleidsafweging die nodig is bij voorgestelde nieuwe winningen, of bij uitbreidingen van winningen, in de weg. Het is dan ook onverantwoord om nu door te gaan met de verlening van vergunningen voor gaswinning in het veenweidegebied. Op grond van het voorzorgsprincipe moeten veenweidegebieden uitgesloten worden van gaswinning, minimaal tot de resultaten van het onderzoek bekend zijn. Er wordt nu gekozen voor baten op de korte termijn, terwijl de lange termijneffecten onherstelbaar zijn. De bodem gaat niet meer omhoog, het waterbeheer wordt steeds complexer en duurder. De Minister geeft aan dat er alleen gewonnen wordt als het veilig en verantwoord kan. Maar hoe verantwoord is het om nu te kiezen voor baten op de korte termijn terwijl er op de lange termijn blijvende schade
in
ontstaat kwetsbare gebieden zoals veenweide, door UNESCO aangewezen werelderfgoed en de noordelijke kleischil?
in
Het voorstel tot batendeling wordt niet gedragen door de Friese overheden Batendeling van 5% van de netto omzet staat niet verhouding tot de winst die de Staat heeft gaswinning. Per saldo komt namelijk circa 70% van de winst gaswinning toe aan de staat. Wij willen een hoger percentage, namelijk 33%, en zien ook nadrukkelijk naar de rijksoverheid voor de financiële bijdrage. Zoals ook uit het rapport “Rechtvaardige batenverdeling van de mijnbouw” van Berenschot (maart 2025) blijkt, het percentage dat voor batendeling aanmerking komt een politieke keuze. Deze belangrijke keuze wordt nu door de Minister gemaakt zonder daarover uw Kamer raadplegen. uw Kamer zijn diverse moties over deze batendeling aangenomen. Hieruit blijkt dat dit onderwerp ook bij u leeft. bij
bij
is
in
al
In
te
te
De nu voorgestelde batendeling voldoet niet aan de motie en van 6 april 2023. Hierin wordt de regering verzocht om met een door provincies en gemeenten concreet en gedragen voorstel voor batendeling komen. Wij verzoeken u om de Minister vragen om het aandeel van de regionale baten verhogen naar een niveau dat door de regionale overheden wordt gedragen en daarbij nadrukkelijk kijken naar de bijdrage vanuit het Rijk.
te
te
is
In
Het indienen van bezwaar en beroep wordt financieel afgestraft de randvoorwaarde van de batendeling (bijlage 5) opgenomen dat de batendeling start wanneer alle vergunningen onherroepelijk zijn. geen batendeling winningen zolang nog een bezwaar beroep loopt, ook niet met terugwerkende kracht na afloop van de procedure. Deze randvoorwaarde om een aantal redenen principieel onaanvaardbaar, namelijk: Partijen worden zo financieel gestraft voor het indienen van een beroepszaak; Wanneer één partij beroep aantekent, betekent dit dat de hele regio batendeling misloopt; Hierdoor werpt deze randvoorwaarde een financiële drempel op en botst met het principe van toegang tot de rechter; Deze voorwaarde kan tot onderlinge verdeeldheid strijd zorgen een gebied dat de lasten wel voelt van de winning maar niet de baten krijgt. Wij vragen u daarom om de Minister vragen om de randvoorwaarde f uit bijlage 5 laten vervallen.
er
bij
is
Er
of
is
• • •
in
of
•
al
te
te
Verzoek aan uw commissie
te
Wij verzoeken uw commissie om het sectorakkoord voor land agenderen voor het debat van 29 januari aanstaande en daarin: De Minister vragen om een concreet duidelijk afbouwpad voor gaswinning, herleidbaar tot concrete projecten en gebieden; De Minister te vragen om alsnog het akkoord op nemen dat kwetsbare gebieden worden uitgesloten van gaswinning tot de resultaten van nader onderzoek bekend zijn; en
te
•
te
in
•
te
•
te
Het aandeel van de regionale baten verhogen naar een niveau dat door de regionale overheden wordt gedragen en daarbij nadrukkelijk kijken naar de bijdrage vanuit het Rijk. Waarbij deze regeling eerst wordt gedragen door de regionale overheden voordat deze bekend gemaakt wordt, en; De Minister vragen om de randvoorwaarde f uit bijlage 5 laten vervallen.
te
te
•
Wij zijn graag bereid tot toelichting Wanneer u nog vragen heeft naar aanleiding van onze reactie, dan lichten wij onze punten graag toe. U kunt hiervoor contact opnemen met : Naam: Functie: Organisatie: Telefoonnummer: Mailadres:
Public affairs coördinator Provinsje Fryslân
Hoogachtend, Namens de Friese Mijnbouwtafel,
voorzitter Gedeputeerde Provinsje Fryslân
Afschrift aan: Ministerie van Klimaat en Excellentie mevr. drs. Postbus 20401
Groei