I-10c Brief CvdK inzake asielopvangvoorzieningen (fries)
Tekst van het document
Commissaris van de Koning in de provincie Fryslân Kabinet Ljouwert, 28 oktober 2026 Ferstjoerd Us kenmerk Ofdieling : Kabinet kommissaris fan de Kening Taheakke : Staatscourant 8582 Capaciteitsraming, provinciale opvangopgave en indicatieve verdeling per gemeente 2026 Underwerp : Stân fan saken útfiering Wet gemeentelijke taak mogelijk maken (geanonimiseerd) asielopvangvoorzieningen yn Fryslân Achte kolleezje, As foarsitter fan de Provinciale Regietafel (PRT) Fryslân stjoer ik jo dit berjocht yn oanrin nei it fêststellen en publisearjen fan it provinsjale ferslach en provinsjaal plan oer de asyl opfang yn Fryslân. Mei dit berjocht bied ik jo myn refleksje op 'e útfiering fan de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, better bekend as de Spreidingswet, en de stân fan saken dêrfan yn Fryslân. It is myn byld dat de measte Fryske gemeenten trochkrongen binne fan de needsaak fan it kapasiteitsferlet en de trochstream binnen de asylketen. De gemeenten binne, nei aard en skaal en fanút dielde ferantwurdlikheid, oanhâldend sykjende nei mooglikheden foar ferheging fan 'e opfangkapasiteit. Oan de PRT wurdt hjir, fanút in dield besef fan urginsje, oer sprutsen. Alle achttjin Fryske gemeenten, net ien útsûndere, hawwe nei my oanjûn yn begjinsel ree te wêzen om in bydrage te leverjen oan 'e opfang fan de ferskate groepen flechtelingen en statushâlders.
De ynspanningen fan de mienskiplike gemeenten rjochtet him op it kreëarjen fan rêst yn it Fryske asylopfang-lânskip. Yn dat ljocht bin ik posityf stimd oer de lange termynoanpak dêr't in soad gemeenten har oan ferbine. Koartrinnende ôfspraken oer opfangkapasiteit leverje yn in soad gefallen werheljende diskusjes op, mei de maatskiplike ûnrêst dy’t dêroan ferbûn is. Dit wylst wy ek konstatearje dat opfanglokaasjes mei in lange rintiid komselden foar problemen soargje. De aktuele situaasje is dat de asylopfang ûnder tige grutte druk stiet en dat de útstream fan statushâlders ferhastige wurde moat. De Minister van Asiel en Migratie hat d.d. 12 oktober 4- (geanonimiseerd) 2026 | witte | litten | dat | de | besettingsgraad | fan | it COA | mominteel | 102% | is. As | gefolch | hjirfan | is fersocht | om | opfanglokaasjes | dy't | sletten | wurde | soene | safolle | mooglik | langer | iepen | te halden | , statushalders | earder | te | hüsfestjen | en | ekstra | opfangplakken | foar | asylsikers | te | realisearjen. Hjiründer | stiet | de | krekte | ekstra | opdracht | fan | de | Minister | van | Asiel | en | Migratie | (d. d.
| 12-10- 2026): 1 novimber | 1 jannewaris | 1 april Grins | 150 | plakken | 150 | plakken | 150 | plakken Drinte | , Flevolan | , | 150 | plakken | 230 | plakken | 500 | plakken Fryslan | , Oerisel | , Seelan Gelderlan | , Limburch | , | 250 | plakken | 370 | plakken | 800 | plakken Noard-Braban | , Noard- Hollan | , Utert , Sud- Hollan Totaal | 2. 400 | plakken | 3. 520 | plakken | 7. 450 | plakken (kumulatyf) Myn | wurdearring | is grut | foar | gemeenten | dy't , yn | guon | getallen | al jierrenlang | , in | belangrike bydrage | leverje | oan | 'e asylopfangkapasiteit | yn | Fryslan | of | konkrete | plannen | dêrta | ha. | Al | binne der | op | dit stuit | ek | gemeenten | dy't | noch | gjin | opfangplakken | foar | asylsikers | realisearje. | Dy gemeenten | moatte | har | goed | realisearje | dat | it ütbliuwen | fan | in bydrage | liedt | ta | tanimmende druk | op | oare | gemeenten. | Ut | myn | wurdkar | begripe | jo dat | ik it as | in Fryske | opjefte | beskögje | , wêrby't | ik de | ferwachting | koesterje | dat | elke | gemeente | de | tasizzing | docht | om | hjiroan | in bydrage | te | leveren.
| En | mochten | der | dochs | Fryske | gemeenten | wêze | dy't , hoe | lyts | of | hoe | grut ek , gjin | bydrage | leverje | wolle | , dan | kin | en | sil ik de | Minister | van | Asiel | en | Migratie | net behinderje | om | yn | it ferdielbeslüt | werom | te | gripen | op | 'e ferdieling | per | gemeente. As | ik sjoch | nei | de | aktuele | ynspanningen | fan | de | Fryske | gemeenten | , dan | konstatearje | ik alderearst | dat | der | meardere | gemeenten | binne | dy't | al jierren | opfangplakken | foar | asylsikers oanbiede. Sa | biedt | de | gemeente | Smellingerlan | al jierrenlang | plak | oan | 600 | persoanen | , 100 | dêrfan | binne AMV-ers. | De | gemeente | Tytsjerksteradiel | fangt | ek | al jierren | 625 | minsken | op | yn | in reguliere opfanglokaasje. | Dat | jildt | ek | foar | de | gemeente | Waadhoeke | dy't | 400 | minsken | opfangt | , wêrunder | 35 | AMV-ers. | De | gemeente | De | Fryske | Marren | hat | dêrneist | jierrenlang | tusken | de 500 | en | 300 | persoanen | opfongen. | De | opfanglokaasje | yn | Balk | soe | , konfoarm | de | oarspronklike öfspraak | mei | it COA | , mei | yngong | fan | 1 oktober | 2026 | slute | moatte. | It COA | hat | lykwols | oanjun dy | lokaasje | langer | iepen | halde | te | wollen. | De | gemeente | hat | in plan | fan | oanpak | foar lytsskalige | asylopfang | fêststeld.
| De | ütfiering | hjirfan | is lykwols | foarearst | ütsteld | oant | der düdlikheid | is oer | de | definitive | slutingsdatum | fan | de | lokaasje | yn | Balk. De | gemeente | Südwest-Fryslan | sil in nije | reguliere | opfanglokaasje | bouwe | foar | 450 persoanen. | Oant | dy | tiid bliuwt | de | besteande | lokaasje | iepen | foar | in | selde | oantal | plakken. De | gemeente | Harns | fersoarget | in needopfanglokaasje | konfoarm | COA-noarmen | foar | 170 persoanen. | De | iepenstelling | fan | dizze | lokaasje | wurdt | ferlinge | oant | Q1 | 2029. | Mei | in COA- trochstreamlokaasje | biedt | de | gemeente | Eaststellingwerf | Onderdak | oan | 195 | persoanen. De gemeenten It Hearrenfean (150 plakken) en Noardeast-Fryslan (214 plakken) hawwe plannen yn tarieding foar opfanglokaasjes foar de doer fan 10 jaar. It Hearrenfean is ek ree om 50 net fergunninghaldende AMV-ers op te fangen. De gemeente Ljouwert fersoarget dêrneist 451 opfangplakken foar de doer fan 15 jier. Oant de regionale opfanglokaasje iepene wurdt , sille de opfangplakken op de besteande plakken yn 'e stêd ynrjochte bliuwe. De gemeente Opsterlan biedt Onderdak oan 20 net fergunninghaldende AMV-ers. Dêrneist hat dy gemeente in bysundere stap set troch in trochstreamlokaasje foar fergunninghalders te iepenjen , yn gearwurking mei Smellingerlan , Weststellingwerf en It Hearrenfean.
Oer dizze lokaasje is in diskusje geande oft dy binnen de kaders fan 'e Spreidingswet fait. Foar de Waadgemeenten jildt , dat men al jierren ree is om by te dragen troch lytsskalige opfang. Om't it COA dêrta noch gjin mooglikheden sjocht , is it spitich om konstatearje te moatten dat dizze potinsjele opfangkapasiteit net effektuearre wurdt. Ik bin lykwols bliid mei de wittenskip dat it oanbod fan 'e Waadeilannen bliuwt bestean om nei aard en skaal , buten it seizoen , opfang te bieden. Ta beslüt binne de gemeenten Weststellingwerf , Dantumadiel en Achtkarspelen frege oft sy ree binne om de rol fan saneamde 'oerrin-opfang-gemeenten' op harren te nimmen. Dat haldt yn dat sy , as it COA in berop op harren docht , om beurten maksimaal 6 moanne as krisisneedopfang (sliepplakken) fungearje. Hoewol't ut de ferkenning fan dy opsje troch de gemeenten solidariteit sprekt , is it yn ferliking mei de gemeenten dy't al jierrenlang bydragen leverje in skrale ynspanning. Yn dat ramt hechtsje ik deroan dat dizze gemeenten de fraachtekens oer harren bydrage weinimme en harren ütsprutsen solidariteit krêft bysette. It is nammentlik in gegeven dat as de Fryske bydrage yn syn totaliteit net robüst of struktureel genöch is , yndividuele gemeenten ferge wurde kinne op in gruttere bydrage.
Dêrom ferwachtsje ik dat de oanbelangjende gemeenten it oantal sliepplakken dêr't it om giet beskikber stelle en dêrby yn eagenskou nimme dat de ferdieling per gemeente fanüt de Spreidingswet it ienige alternatyf is. Ik gean derfan ut dat ek dizze gemeenten sjoen de ütsprutsen solidariteitsgedachte harren bydrage oan de Fryske opjefte leverje. Gearfetsjend wol Fryslan mei-inoar de skouders under de ütfiering fan de Spreidingswet sette. Dat fretget bestjoerlik committment fan jo gemeente. Ik begryp dat lokaal de wjerstan tsjin asylopfang grut wêze kin en dat it foar jo as gemeentlik bestjoer as gefolch dêrfan ek lestich wêze kin om besluten te nimmen. Ek begryp ik dat der gemeenten binne dy't fan betinken binne dat ynspanningen op it mêd fan hüsfêsting foar statushalders en de opfang fan Oekraynske flechtlingen net genöch yn eagenskou nommen wurde. Derneist hawwe de Fryske gemeenten de wetlike taakstelling foar hüsfêsting fan statushalders de öfrüne perioade realisearre en wurdt ynrün op de efterstannen üt it ferline. Dêrop reagearje ik graach mei de wurden dat dizze bydragen absolüt sjoen en erkend wurde. Mar dat dizze redenearre fanüt de Spreidingswet inkeld yn 'e foarm fan ütruiljen in rol spylje kinne. Foar de provinsje Fryslan binne konkrete öfspraken oer ütruiljen fan opjeften binnen de provinsje foarearst net oan de oarder.
Jo hawwe lykwols de mooglikheid ta it meitsjen fan öfspraken oer Onderling ütruiljen fan de opjeften foar asylfoarsjenningen , hüsfêsting fan statushalders en de opfang fan Oekraynske flechtlingen. Oan de PRT sil dizze opsje ferkend wurde as it ferdielbeslut dêr oanlieding ta jout. It boppesteande , dat troch it provinsjaal plan underboud wurdt , is it resultaat fan yntegrale bestjoerlike en amtlike öfstimming. Ut myn ryksferantwurdlikheid wei beskögje ik it as bemoedigjend dat der yn Fryslan , nettsjinsteande de oanhaldende en tanimmende dynamyk om asylopfang hinne , inisjativen binne en bliuwe dy't bydrage oan de beëage stabiliteit yn it opfanglanskip. Yn in tiid dat de druk op 'e hiele opfangketen fierder tanimme sil , mei troch de feroaringen yn it rezjym oangeande de opfang fan Oekraynske flechtelingen , bliuwt it needsaaklik dat gemeenten mei-inoar opluke. As ryksorgaan is it myn opdracht om jo sa nedich oan te sprekken oer de ütfiering fan de wet , ek fan de Spreidingswet. Dêrmei is dit skriuwen net amendearber Mei héechachting , drs. A. A. Brok