CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

I-08c Bijlage 1a - Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra

Raadsvergadering 14 september 2026, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Ingekomen stukken10.665 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

29 Financiering 29

Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra 30 Financiering Financiële knelpunten kunnen (mede) oorzaak zijn van huisvestingsproblematiek van huisartsenpraktijken en gezondheidscentra. Dit hoofdstuk gaat dieper in op dit punt en op de mogelijke oplossingen. De basis: Huisvesting financieren Praktijkhouders zijn in de basis zelf verantwoordelijk voor het vinden en financieren van passende huisvesting in de praktijk. Als een (toekomstig) praktijkhouder verbouwt, uitbreidt, een pand koopt of een praktijk start/overneemt, dan wordt de huisarts (eenmalig) geconfronteerd met extra kosten. De praktijkhouder kan deze (eenmalige) kosten op verschillende manieren financieren zoals via een lening/hypotheek bij een bank of andere geldverstrekker. De praktijkhouder maakt samen met de geldverstrekker een inschatting van de maximale hoogte van de lening, die kan worden terugbetaald door de (mogelijk extra) inkomsten die de nieuwe/uitgebreide praktijk in de toekomst gaat genereren. Het genereren van inkomsten gebeurt door geleverde zorg te declareren, binnen de kaders van de NZa bekostiging; daarnaast kan er sprake zijn van aanvullende inkomsten uit andere financieringsstromen (zoals bijvoorbeeld subsidies, of inkomsten uit nevenactiviteiten). De totale praktijkkosten in de huisartsenzorg, waaronder de huisvestingskosten, worden dus gedekt uit verschillende financieringsstromen.

De NZa stelt voor de huisartsenzorg zowel tarief gereguleerde prestaties vast, als prestaties met vrije tarieven. Naast de inkomsten uit door de NZa vastgestelde prestaties (met vrij of gereguleerd tarief) kan er sprake zijn van aanvullende inkomsten uit activiteiten die niet vergoed worden via de NZa-bekostiging. Voor die activiteiten kan ook praktijkruimte worden ingezet. De vergoeding voor de huisvestingskosten in de gereguleerde NZa-tarieven dekt dus een deel van de totale huisvestingskosten. Een deel zal ook gedekt worden door de omzet uit de prestaties met vrije tarieven en uit de aanvullende inkomsten. De NZa stelt maximumtarieven vast voor de tarief gereguleerde prestaties in de huisartsenzorg, bijvoorbeeld per ingeschreven verzekerde en per consult (segment 1). De NZa stelt de maximumtarieven voor de huisartsenzorg vast op basis van historisch kostprijsonderzoek. Dit kostprijsonderzoek leidt tot gemiddeld kostendekkende maximumtarieven. In deze maximumtarieven zijn huisvestingskosten verdisconteerd. Het kostprijsonderzoek waarop de huidige tarieven gebaseerd zijn is gedaan over het jaar 2022 . De tarieven zijn ingegaan in 202534 en worden jaarlijks geïndexeerd en periodiek herijkt.

Financiële knelpunten: waar hebben we het precies over? De werkgroep huisvesting heeft twee onderzoeken laten uitvoeren naar financiële knelpunten rondom huisvestingsproblematiek door het Nivel35 en PwC36. Ook uit het kostprijsonderzoek van de NZa over 2022 komt relevante informatie37. In dat onderzoek is huisvesting op uitgebreidere wijze uitgevraagd dan in het voorgaande kostprijsonderzoek. 34 https://puc.overheid.nl/doc/PUC_768505_22/1/#ccb84365-de1b-493e-ab7c-1ccd218ebebd 35 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2024/11/05/ huisvestigingsproblemen-in-de-huisartsenpraktijk 36 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/10/31/onderzoek-naar- financiele-knelpunten-bij-huisvestingsproblematiek-van-huisartsen-en-gezondheidscentra 37 https://puc.overheid.nl/doc/PUC_768505_22/1/#ccb84365-de1b-493e-ab7c-1ccd218ebebd

Figuur 1 Gemiddelde huurprijzen in euro per m2 uitgesplitst naar stedelijkheid (30 praktijken in een niet-stedelijk gebied, 36 in een weinig stedelijk gebied, 69 in een matig stedelijk gebied, 69 in een sterk stedelijk gebied en 82 in een zeer sterk stedelijk gebied). Bron: Nivel (2024), Huisvestigingsproblemen in de huisartsenpraktijk. Financiering | De belangrijkste conclusies uit de onderzoeken op een rijtje: | • | Uit ditzelfde onderzoek blijkt dat er grote verschillen zijn in • | Uit het kostprijsonderzoek van de NZa blijkt dat de huisvestings- | huisvestingskosten tussen praktijken. De gemiddelde huurprijs kosten in 2022 39% hoger waren dan in 201538. De huisvestings- | per m2 is het hoogste in (zeer) sterk stedelijk gebied, maar de kosten waren zowel in 2015 39 als in 202240 circa 9% van de | spreiding rond dit gemiddelde is groot (zie bovenstaand figuur 1). praktijkkosten, waarbij de normatieve arbeidskostencomponent | • | Uit aanvullend casusonderzoek door PwC blijkt dat er acht (NAC) van de praktijkhouder buiten beschouwing is gebleven 41. | factoren zijn die ervoor zorgen dat praktijken of gezondheids- • | Uit de extra informatie over de huisvestingskosten, die is | centra financiële knelpunten kunnen ervaren. opgevraagd in het kostprijsonderzoek, blijkt dat zes op de tien | Deze acht factoren zijn: praktijken in 2022 een gebrek aan voldoende spreekkamers heeft | 1.

| het gebrek aan kennis en expertise, ervaren. Dit belemmerde deze praktijken vooral bij het aannemen | 2. | hogere huisvestingskosten in nieuwe situaties, van nieuw personeel en/of het aanbieden van een opleiding, maar | 3. | groot aantal gewenste m2, in mindere mate bij het inschrijven van nieuwe patiënten42. | 4. | beperkt zoekgebied door locatiegebondenheid, • | Uit onderzoek van het Nivel blijkt dat van praktijken die kampen | 5. | minder solo huisvesting en meer gezamenlijk, met ruimtegebrek zo’n 28% aangeeft dat budgettaire redenen | 6. | huisartsen worden gezien als commerciële partij, daar (mede) oorzaak van zijn43. | 7. | diversiteit in betrokkenheid van gemeente/zorgverzekeraar/RHO, 8. | realisatie van huisvestingswens vraagt investering in zowel tijd als geld. 38 https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_768254_22/1/ | • | Een van de problemen die PwC signaleert is dat er sprake kan zijn 39 https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_3629_22/1/ | van een ‘onrendabele top’ bij (ver)nieuwbouwsituaties44. in dat 40 zie voor de praktijkkosten per kostencategorie per 1.000 verzekerden de tabel op blz.

89/90 | geval zijn de investeringen die in het pand moeten worden gedaan van het document Verantwoording tarieven huisartsenzorg 2025 te vinden onderaan https:// www.nza.nl/zorgsectoren/huisartsenzorg/nieuwe-maximumtarieven-huisartsenzorg-2025 | hoger dan de uiteindelijke taxatiewaarde van het pand. De 41 Het aandeel huisvestingskosten (9%) is berekend ten opzichte van de praktijkkosten die zijn | investering zal zichzelf in deze gevallen niet terugverdienen met gemeten via het kostprijsonderzoek. De arbeidskosten van de praktijkhouder zijn daarin | de potentiële opbrengst bij verkoop op dat moment. Om deze niet meegenomen, omdat deze niet in de boekhouding worden vastgelegd maar normatief worden bepaald. 42 zie blz. 37 van het document Verantwoording tarieven huisartsenzorg 2025 te vinden onderaan https://www.nza.nl/zorgsectoren/huisartsenzorg/nieuwe-maximumtarieven- 31 | huisartsenzorg-2025 | 44 Vernieuwbouw is een term die wordt gebruikt in de bouwsector om te verwijzen naar het 43 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2024/11/05/ | proces van het renoveren en moderniseren van een bestaand gebouw, waarbij het gebouw huisvestigingsproblemen-in-de-huisartsenpraktijk | wordt aangepast aan de eisen en wensen van de huidige tijd.

Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra 32 Financiering onrendabele top te financieren, is eigen vermogen of aanvullende financiering nodig. • De financiering van de onrendabele top wordt een knelpunt als huisartsen (nog) onvoldoende eigen vermogen hebben en ook geen aanvullende financiering kunnen krijgen (bijvoorbeeld door het ontbreken van een onderpand). Het lukt dan niet om een pand te (ver/nieuw)bouwen of praktijkhouders achten het financiële risico te groot. Het probleem rondom de onrendabele top wordt versterkt wanneer huisvestingskosten ook nog aan de bovenkant van de landelijke bandbreedte zitten. Dit is voornamelijk een probleem bij jonge en/of beginnende huisartsen aan de start bij hun praktijk. • Uit ditzelfde onderzoek blijkt ook dat het belangrijk is om bij een huisvestingswens in een vroeg stadium relevante partijen en de juiste expertise te betrekken. Welke afspraken hebben partijen gemaakt om knelpunten op te lossen? Het uitgangspunt is dat in situaties waarin huisvestingsproblematiek leidt tot (toekomstige) problemen in de continuïteit van huisartsenzorg, er een oplossing moet worden gevonden. Huisartsen, RHO’s, zorgverzekeraars en gemeenten hebben hierin allemaal een verantwoordelijkheid. In dit hoofdstuk beschrijven we de stappen die huisartsen en andere partijen moeten zetten als er sprake is van financiële knelpunten rondom huisvesting.

Dit gaat onder andere over het tijdig betrekken van alle relevante spelers, zoals we ook in eerdere hoofdstukken beschreven. Wanneer huisvestings- problematiek (mede) door financiële knelpunten wordt veroorzaakt en leidt tot (toekomstige) discontinuïteit van huisartsenzorg, kunnen zorgverzekeraars (financieel) maatwerk bieden. Denk hierbij aan het een tijdelijke compensatie of een opstarttoeslag. Hiermee kan bijvoorbeeld (een deel van) de onrendabele top gefinancierd worden. In het AZWA maakten de betrokken partijen afspraken over de inzet van dit (financiële) maatwerk45: 45 https://open.overheid.nl/documenten/08462f05-243d-4da4-898b-6473808011ca/file, p. 66 • LHV , InEen, Patiëntenfederatie, ZN en VWS spreken af dat zij in 2026-2028 het realiseren van duurzame toegankelijkheid en continuïteit van huisartsenzorg in elke regio gezamenlijk een topprioriteit maken. • Zorgverzekeraars zetten daarvoor beschikbare financiële middelen via de contractering gericht in: in die regio’s en wijken waar de (verwachte) tekorten aan huisartsenzorg het grootst zijn en waar gerichte investeringen de meeste impact hebben. • De vraagstukken en knelpunten verschillen immers per regio en zelfs binnen regio’s. Ook vraagt het type knelpunten om gerichte investeringen en niet om extra generieke (bekostigings) maatregelen. Er wordt dus maatwerk geleverd.

• Hiermee nemen huisartsen, RHO’s en zorgverzekeraars gezamenlijk de verantwoordelijkheid om de toegankelijkheid en continuïteit van huisartsenzorg in elke regio duurzaam te borgen. Het (financiële) maatwerk bij huisvestingsproblematiek is onderdeel van bredere afspraken in het AZWA over (financieel) maatwerk per regio. De kern van deze afspraken is dat huisartsen, RHO’s en de preferente zorgverzekeraar(s) per regio in kaart brengen welke (toekomstige) problemen rondom continuïteit van zorg (gaan) spelen. Op basis van deze analyse maken zij een plan om deze problemen vroegtijdig op te lossen, waar nodig met (financieel) maatwerk door de zorgverzekeraar. Dit maatwerk is in principe incidenteel van aard en heeft altijd als doel om de zorg in de regio toegankelijk te houden. Er bestaat dus geen trekkingsrecht voor individuele praktijken of huisartsen, maar er is wel een gezamenlijke plicht om te doen wat er binnen een regio nodig is. Maatwerk kan geboden worden in het geval van huisvestingsproblematiek, maar ook op andere terreinen, zoals de begeleiding van (startende) praktijkhouders, het werven van (jonge) huisartsen of het introduceren van innovatieve werkvormen. Het wordt daar geboden waar de meeste impact wordt verwacht.

33 Achtergrond- informatie 33

Uit onderzoek van de LHV in | Het huisvestingsprobleem is in september 2021 naar de | grote steden iets groter dan in de huisvestingsproblematiek van | randgemeenten, maar huisvestings- huisartsen bleek dat 77% van de | problematiek speelt door het huisartsen één of meer nadelen | hele land.49 ondervindt door ruimtegebrek. Denk aan het niet kunnen opvangen ACHTERGRONDINFORMATIE | van patiëntengroei of het niet kunnen | Afhankelijk van de precieze wijze van aannemen of opleiden van extra | organisatie en eventuele personeel of huisartsen.46 | samenwerkingsverbanden, kunnen Feiten | grotere of kleinere praktijken nodig zijn.

De LHV hanteert minimaal 190m | 2 en cijfers | Uit datzelfde onderzoek blijkt dat | per 2439 ingeschreven patiënten.50 29% van de praktijkhouders wil verhuizen, 32% wil de huidige ruimte uitbreiden in m2 en 24% heeft | De Zorgverzekeringswet (Zvw) behoefte om te verbouwen.47 | hanteert dat huisartsen bij spoed de inspanningsverplichting hebben om binnen 15 minuten bij de patiënt te zijn.51 Diezelfde praktijkhouders schatten hun kansen om deze wensen te realiseren als volgt in: | 46 https://www.lhv.nl/thema/praktijkzaken/huisvestingsproblemen/ 47 https://www.lhv.nl/thema/praktijkzaken/huisvestingsproblemen/ Kans om te verhuizen: 53% | 48 https://www.lhv.nl/thema/praktijkzaken/huisvestingsproblemen/ Kans om uit te breiden: 26% | 49 https://www.lhv.nl/thema/praktijkzaken/huisvestingsproblemen/ Kans om te verbouwen: 50% | 48 | 50 https://www.lhv.nl/product/algemeen-oppervlakte-overzicht-gemiddelde-huis 34 | artsenpraktijk/?q=%22150m2%22 51 https://wetten.overheid.nl/BWBR0040215/2018-01-01 Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra 35 ACHTERGRONDINFORMATIE Verschillende soorten huisartsen­ praktijken Huisartsen Onder Eén Dak (HOED): hierbij vestigen meerdere huisartsen zich in één praktijkpand, maar houden ze wel hun eigen autonomie rondom de bedrijfsvoering.

Er zijn veel verschillende manieren bekend waarop huisartsen zich vestigen: Solopraktijk Duo-praktijk Groepspraktijk: hierbij wordt de praktijkvoering samen vormgegeven. Gezondheidscentrum: in een gezondheidscentrum werkt de huisarts samen met andere eerstelijnszorgaanbieders, bijvoorbeeld een apotheek, fysiotherapeut of psycholoog. Zorgverleners kunnen in dienst zijn van het gezondheidscentrum of de bijbehorende stichting. Maar een gezondheidscentrum kan ook een bedrijfsverzamelgebouw zijn waarbinnen de zorgverleners zelfstandig ondernemers zijn. De vorm van vestigen heeft invloed op de huisvesting. Zo is voor een gezondheidscentrum veel meer oppervlakte nodig dan voor een solopraktijk, maar kunnen de kosten voor huisvesting bij een gezondheidscentrum onder de zorgprofessionals worden gedeeld.

Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra 36 36 ACHTERGRONDINFORMATIE Wettelijke kaders Wettelijke kaders Het wettelijke kader voor huisartsenzorg wordt gevormd door de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet Marktordening Gezondheidszorg (Wmg). Het wettelijke kader voor bouwen en ruimtelijke ordening is gelegen in de Wet Ruimtelijke Ordening (Omgevingswet per 2024). 1. Zorgverzekeringswet (Zvw): Volgens deze wet hebben zorgverzekeraars een zorgplicht en moeten zij garanderen dat hun verzekerden toegang hebben tot huisartsgeneeskundige zorg. 2. Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg): Deze wet is in 2006 in werking getreden en stelt een betere marktwerking in de zorg als doel. Met deze wetgeving bestempelde het rijk de zorg als een (stevig gereguleerde) commerciële activiteit. Uiteindelijk ligt de eindverantwoordelijkheid voor het vinden van huisvesting bij huisartsen als zelfstandig ondernemers. 3. Wet Ruimtelijke Ordening (Omgevingswet per 2024): Deze wet vormt de basis voor alle bouwactiviteiten, gebiedsontwikkeling en ruimtelijke ordening. Voor de leefbaarheid en omgevingskwaliteit is van belang dat gemeenten in hun omgevingsbeleid ook zorgen voor maatschappelijke en sociale voorzieningen, sportfaciliteiten en gezondheidszorg.

Bekostiging huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg De bekostiging van de huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg bestaat uit drie segmenten. • Segment 1 (Basisvoorziening huisartsenzorg) omvat onder andere het inschrijftarief voor elke ingeschreven patiënt en een vergoeding per verrichting. • Segment 2 (Programmatische multidisciplinaire zorg) bevat prestaties voor multidisciplinaire samenwerking tussen verschillende zorgverleners. Daarnaast bestaat binnen segment 2 ook de mogelijkheid om via Organisatie & Infrastructuur (O&I) aanvullende vergoedingen overeen te komen op basis van afspraken tussen zorgverzekeraars en regionale organisaties, met als doel om de samenwerking tussen zorgverleners te stimuleren. Voor deze prestaties is een ondersteuningsstructuur nodig. • Segment 3 (resultaatbeloning en zorgvernieuwing) biedt ruimte voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars om maatwerkafspraken te maken. Bijvoorbeeld voor zorgvernieuwing of aanvullende afspraken als de toegankelijkheid in het geding is52. 52 Voor meer informatie zie: Beleidsregel huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg 2025 - BR/ REG-25136 - Nederlandse Zorgautoriteit De beleidsregels worden periodiek herzien. Controleer voor de meest recente beleidsregel altijd de website van de Nederlandse Zorgautoriteit.

37

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://weststellingwerf.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7ff75fbc-9807-48a3-8c77-654cbdb3450e?agendaItemId=bdd18c06-4468-4fa2-b3f3-15141326aeff