E-6a Brief Voortgangsrapportage Regio Deal 2021.pdf
Tekst van het document
Voortgangsrapportage 2021 Regio Deal Zuidoost Friesland Mei
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE .................................................................................................................. 2 1
INLEIDING ....................................................................................................................... 3
2
RESULTATEN TOT NU TOE ............................................................................................... 5
2.1
Goed op weg met de samenwerking in de Regio Deal........................................................................... 5
2.2
Voortgang en resultaten per pijler en thema’s...................................................................................... 6
3
FINANCIEEL VERSLAG .................................................................................................... 11
4
GOVERNANCE EN SAMENWERKING ............................................................................... 12
4.1
Samenwerken ..................................................................................................................................... 13
5
MONITORING EN EVALUATIE ......................................................................................... 15
5.1
Regionale brede welvaartsscan .......................................................................................................... 15
5.2
Evaluatie ............................................................................................................................................. 15
BIJLAGE 1 ............................................................................................................................. 16 BIJLAGE 2 ............................................................................................................................. 17
Pagina 2
1
Inleiding
De Regio Deal Zuidoost Friesland is een samenwerking van de gemeenten Heerenveen, Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland en Weststellingwerf, de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en het Rijk, om de brede welvaart in de regio te versterken. De mienskip, de sociaaleconomische problematiek en het unieke landschap is wat Zuidoost Friesland bindt. De brede welvaart wordt op vele aspecten bedreigd: sociaal, economisch en ecologisch. Er is sprake van een meervoudige problematiek, die de draagkracht van de Regio te boven gaat. Partnerschap tussen Rijk en Regio biedt kansen om de brede welvaart en leefbaarheid te versterken en het perspectief voor de mienskip te verbeteren. Mienskip en landschap dragen samen onlosmakelijk bij aan de brede welvaart. De Regio Deal zorgt voor een impuls en versnelling van de regionale aanpak en is nodig om een stap vooruit te zetten in plaats van in een neerwaartse spiraal terecht te komen. De Regio Deal kent in de aanpak twee pijlers: vitale kernen en een veerkrachtig landschap. De Regio Deal Zuidoost Friesland geeft een stevige impuls aan Zuidoost Friesland. Met de mienskip slaan we de handen ineen om hun dorpen en het landschap nog sterker te maken. Zo blijft dit unieke gebied een fijne plek om te leven, te werken, te ontmoeten én te bezoeken, nu en in de toekomst. Voor u ligt de voortgangsrapportage van de Regio Deal Zuidoost Friesland.
Deze rapportage geeft een beeld van de voortgang van de Regio Deal die in het kalenderjaar 2021 is behaald.
Pagina 3
Afbeelding 1: greep uit krantenartikelen over de Regio Deal in 2021
Pagina 4
2
Resultaten tot nu toe
2.1
Goed op weg met de samenwerking in de Regio Deal
De Regio Deal is vlak voor de zomervakantie in 2020 gesloten tussen het Rijk en de Regio. De uitvoering is gestart na de zomervakantie 2020. 2021 stond vooral in het teken van de uitvoering. De eerste resultaten worden zichtbaar, we zijn met de Regio Deal goed op weg. We ervaren een goede constructieve samenwerking tussen de verschillende partners, zowel ambtelijk als bestuurlijk. De samenwerking werd ook concreet in het Regiofonds. De gemeente Heerenveen, trekker van het project, heeft de uitvoering uitbesteed aan de provincie Fryslân. De voorbereiding hiervan vroeg nog wel wat bureaucratische handelingen, maar loopt inmiddels naar volle tevredenheid.
Corona De Coronapandemie heeft ook in 2021 grote invloed gehad op ons dagelijks leven. We leerden steeds beter met de beperkingen om te gaan en zien dat veel projecten ondanks Corona gewoon zijn gestart. Een aantal projecten waar dialoog met ondernemers of de mienskip cruciaal was, kende door de beperkende maatregelen een wat langere doorlooptijd. In andere projecten zien we dat de beperkingen hebben geleid tot creativiteit. Zo zijn in Akkrum digitale sessies gehouden waar veel mensen aan hebben meegedaan.
Uitvoering van de projecten We hebben als regio een projectenlijst met 25 projecten vastgesteld die we willen uitvoeren om de doelen en resultaten uit de Regio Deal te bereiken. Elk project heeft een projecttrekker die verantwoordelijk is voor de uitvoering van dat project. Voor een overzicht van de voortgang per project wordt verwezen naar bijlage 1. Uit dit overzicht is af te lezen dat een viertal projecten die in de vorige rapportage aandacht behoefden, inmiddels lopen. Het project Grachtkavel, als onderdeel van het project Water vasthouden bij droogte, blijkt om diverse redenen niet uitvoerbaar binnen de uitvoeringsperiode van de Regio Deal. De gereserveerde middelen worden elders in dit project ingezet (zie pagina 10) waardoor we vast kunnen blijven houden aan de gestelde doelen. Daarnaast is voor Geweldig Gorredijk een koerswijziging ingezet.
Mienskip De meeste projecten zijn inmiddels in uitvoering. De eerste resultaten worden zichtbaar. De rode lijn door de projecten van de Regio Deal is dat deze samen met de mienskip worden uitgevoerd. Dit geldt niet alleen voor de projecten in onze dorpen, maar ook in het Regiofonds, de gebiedsontwikkelingen in de beekdalen en de projecten die vallen onder Afbeelding 2: greep uit krantenartikelen over de Regio Deal in 2021
Pagina 5
‘het gastvrije andere Friesland’ en projecten rondom ‘water vasthouden’. Het overzicht met krantenartikelen over Regio Deal uit 2021 laat zien dat projecten tot zichtbare resultaten leiden met nieuwswaarde.
2.2
Voortgang en resultaten per pijler en thema’s
De pijlers ‘Vitale kernen’ en ‘Veerkrachtig landschap’ kennen thema’s die samen een integrale en samenhangende aanpak vormen. Er zijn twee verbindende thema’s, die waarde hebben voor beide pijlers. Met diverse projecten geven we uitvoering aan deze thema’s.
2030 Leefbare regio met toekomstkracht !
• • •
Thema’s Sterke regionale kernen Levendige(re) kleinere kernen Welzijn van onze inwoners
• • • •
Thema’s Gebiedsontwikkeling beekdalen Robuust watersysteem Goede bodemgesteldheid Waterkwaliteit en biodiversiteit
Verbindende thema’s
• •
Duurzame lokale energie Het gastvrije andere Friesland looptijd Regio Deal t/m 2023
SAMENWERKEN Overheden, ondernemers, onderwijs, Mienskip
Pijler 2: veerkrachtig landschap
Pijler 1: vitale kernen
2020 Leefbaarheid & brede welvaart onder druk
Afbeelding 3 Overzicht pijlers en thema’s Regio Deal Zuidoost Friesland
Pijler 1: Vitale kernen Binnen de pijler ‘Vitale kernen’ kennen we drie thema’s, namelijk: sterke regionale kernen, levendige kleine(re) kernen en het welzijn van onze inwoners.
Sterke regionale kernen Het thema ‘Sterke regionale kernen’ bestaat uit een vijftal projecten waarbij het versterken van de regionale kernen Akkrum, Gorredijk, Jubbega, Wolvega en Oosterwolde centraal staat. Ondanks de beperkte mogelijkheden voor bijeenkomsten in 2021 zijn zowel in Akkrum als in Jubbega centrumvisies opgesteld. In Akkrum zijn, net als in Jubbega in 2020, digitale dorpsdialogen gehouden die druk werden bezocht. Het centrumplan in Jubbega is in 2021
Pagina 6
vastgesteld en de voorbereidingen voor de realisatie zijn gestart. In Akkrum wordt het centrumplan in 2022 vastgesteld. Het project Tsjerkebleek, met medefinanciering vanuit de Regio Deal, is hier onderdeel van. De voorgenomen Dorpsdialoog in Gorredijk heeft een andere participatievorm gekregen. Vanuit het Programma Gorredijk worden verschillende projectvoorstellen gegenereerd die een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vitaliteit van het dorp. Onder de noemer Gorredijk Begroot wordt een budget van €200.000,- gereserveerd voor bewonersplannen. Inwoners van het dorp kunnen digitaal hun stem uitbrengen op welke plannen uitgevoerd moeten worden.
Afbeelding 4: digitale dorpsdialoog Akkrum
In Gorredijk zijn een drietal projecten gestart als zogeheten Quick Win:
Pilot tweerichtingsverkeer Hoofdstraat Gorredijk (start medio februari 2021), op initiatief van ondernemers;
Preventieactiviteiten sociaal domein;
Bewonersinitiatief – het onderdeel Gordykster Túntsjes.
De aanleg de Gordykster Túntsjes bij boomspiegels hebben als vliegwiel gewerkt. Tegen de verwachting van initiatiefnemers in bleken in korte tijd 40 bewoners samen aan de slag te willen met de aanleg van
geveltuintjes voor
verdere vergroening van hun
woonomgeving. In Oosterwolde hebben ondernemers een Bedrijven Investeringszone (BIZ) in het winkelgebied opgericht en is het bestemmingsplan voor de ontwikkeling van een supermarktlocatie
vastgesteld.
Dit
zijn
belangrijke
randvoorwaarden
voor
een
toekomstbestendig winkelgebied in Oosterwolde. Eind 2021 is gestart met het opstellen van een detailhandelsvisie, inclusief uitvoeringsplan. Het project bestemming Wolvega heeft door personele wisselingen vertraging opgelopen.
Pagina 7
Levendige kleine(re) kernen Het Regiofonds en de dorpontwikkelmaatschappijen (DOM's) maken onderdeel uit van het thema ‘Levendige kleine(re) kernen’. Het Regiofonds is een fonds voor en door de mienskip. Aanvragen worden beoordeeld door een commissie met vertegenwoordigers van de mienskip. In 2021 is de eerste tender van het Regiofonds uitgezet. Twee aanvragen zijn gehonoreerd. De projecten ‘Stroomopwaarts’ en ‘1 Miljoen Mini Missies’, zijn de twee projecten die als eerste in aanmerking komen voor deze subsidie.
In 2021 is een goede start gemaakt met de dorpontwikkelingsmaatschappijen (DOM’s). De pilot in Aldeboarn is inmiddels een jaar onderweg. Er is een grote diversiteit aan werkgroepen ontstaan die bezig zijn met activiteiten voor de leefbaarheid in hun dorp. Inmiddels zijn er ook andere gemeenten in Zuidoost die interesse hebben in de uitvoering van de DOM. Er is een film gemaakt over DOM Aldeboarn, zie deze link.
Welzijn van onze inwoners Binnen het thema ‘Welzijn van onze inwoners’ is het project ‘Aandachtsgebieden Oosterwolde, Noordwolde en Haulerwijk’ een voorbeeld van een sociale en fysieke aanpak. De evaluatie en monitoring van dit project biedt kennis voor de andere projecten binnen deze pijler. Het project zorgeconomie is door personele wisseling later gestart. Wel is het Atelier Sociaal Domein voortgezet. Studenten hebben verbindingen gelegd met organisaties in de regio en de mienskip. Er is gewerkt aan het opzetten van een netwerk van dorpen die gaan voor de ‘titel’ bloeizone. Daarnaast zijn drie expertmeetings georganiseerd voor ambtenaren en andere betrokkenen.
Pijler 2: Veerkrachtig landschap De pijler ‘Veerkrachtig landschap’ bestaat uit de drie thema’s: gebiedsontwikkeling beekdalen, een robuust watersysteem en goede bodemgesteldheid, waterkwaliteit en biodiversiteit.
Pagina 8
Gebiedsontwikkeling beekdalen De Regio Deal geeft een impuls aan de bestaande gebiedsontwikkelingen, beekdal Linde, beekdal Koningsdiep, beekdal Alde Feanen en Oostelijke Poort Friese Meren (OPFM). Alle onderdelen in de gebiedsontwikkelingen die (deels) door de Regio Deal worden gefinancierd zitten in de fase van planvoorbereiding. Wel zijn er rondom de aanleg van het fietspad in beekdal Koningsdiep en de Linde financiële tegenvallers ontstaan, waardoor rond het aanleggen van fietspaden vertraging is opgelopen. Voor beekdal de Linde is het beeld dit geen effect heeft op het project. Bij beekdal Koningsdiep bestaat de kans dat het plan deels kan worden uitgevoerd. In 2021 is een video gemaakt over de beekdalen. Deze is te bekijken door hier te klikken.
Een robuust Watersysteem Binnen het thema ‘Een robuust watersysteem’ zijn er drie projecten: Water voor natuur en landbouw (Oldelamer), Waterconservering Boschhoeve Nijeberkoop en Water vasthouden voor droogte. Het project ‘Waterconservering Boschhoeve Nijeberkoop’ is inmiddels afgerond. Op initiatief van de VOF ‘Boeren in het Bos’ hebben Wetterskip Fryslân en provincie Fryslân samen maatregelen getroffen om de waterhuishouding ervaringen
te
worden
verbeteren.
ook
gebruikt
De voor
waterconserveringsmaatregelen in andere bos-
en
natuurgebieden
in
Zuidoost
Friesland. ‘Water
voor
natuur
en
landbouw’
(Oldelamer) en ‘Water vasthouden voor droogte’ lopen succesvol. Het eerste project heeft enige vertraging opgelopen, maar wordt binnen de termijn van de Regio Deal gerealiseerd.
Voor
het
project
‘Water
vasthouden’ zijn o.a. 25 stuwen/ afsluiters en duikers besteld voor de uitvoering van waterconserverende
maatregelen
in
11
deelgebieden in Zuidoost Fryslân. Afbeelding 5 is een verbrede, verondiepte natuurvriendelijke oever voorziene perceelsloot Het project ‘Grachtkavel’ blijkt te complex in landgoed Boschhoeve te Nijeberkoop.
om nog in deze Regio Deal periode op te kunnen pakken. Daarom worden de hiervoor gereserveerde middelen, € 25.000,-, ingezet in het project ‘Oranjewoud’. Dit eerste uitgevoerde Regio Deal-project heeft ervoor gezorgd dat het neerslagoverschot van januari 2021 veel beter is vastgehouden in ca. 20 hectare bosgebied. Met de extra investering vanuit het project ‘Grachtkavel’ kan het gebied op een
Pagina 9
grotere opmaling worden aangesloten, waardoor het effect in een groter gebied merkbaar zal zijn.
Goede bodemgesteldheid, waterkwaliteit en biodiversiteit Voor de realisatie van het Regionaal Leer- en Kenniscentrum Bodem in Oosterwolde is in 2021 de onderzoekstuin aangelegd voor de daarin op te stellen mesocosmossen (ontwerp en
aanleg
door
studenten).
Ook
zijn
de
eerste
grondmonsters
gestoken.
De
bodemprofielen voor de mesocosmossen zijn nog niet gestoken, omdat de bodem te nat was, maar dit heeft geen invloed op de totale planning van het project. De website www.kenniscentrumbodem.nl is inmiddels online en de eerste vragen worden gesteld en beantwoord. Onderdeel van dit thema is de ‘Kansenkaart’ en het uitvoeringsprogramma ‘Landschap en Natuur’. In 2021 is voor het opstellen van de Kansenkaart een opdracht verstrekt aan Landschapsbeheer Friesland (LBF). Een mooi voorbeeld van een vliegwieleffect, waarbij ook aangehaakt kan worden bij de middelen van POP3, een investeringsprogramma van de provincie met soortgelijke doelstellingen. Hierdoor ontstaat een kans om extra resultaten te boeken.
Verbindende thema’s tussen “Vitale kernen’ en ’Veerkrachtig landschap’ Onder pijler twee vallen ook twee verbindende thema’s, namelijk ‘Duurzame lokale energie met de mienskip’ en ‘Het gastvrije andere Friesland’.
Duurzame lokale energie met de mienskip Het project ‘Duurzaamheid’ is na een lastige opstartfase uit de startblokken. Er is een projectvoorstel vastgesteld en een projectleider aangesteld. Het project richt zich op energieopslag, energiearmoede en het ondersteunen van initiatieven uit de mienskip. Voor het project ‘Glowing Nature’ is een projectplan opgesteld.
‘Het gastvrije andere Friesland’ Met het thema ‘Het gastvrije andere Friesland’, geeft de Regio Deal een impuls aan het bestaande uitvoeringsprogramma ‘Recreatie en Toerisme Zuidoost Friesland’. In 2021 is een regionale ontwikkelstrategie opgesteld en zijn plannen gemaakt voor men-, ruiter- en ATB-routes. De afstemming tussen natuurbescherming en -beleving vormt hier een gespreksonderwerp en kan mogelijk leiden tot het aanpassen van de routes. Daarnaast zijn de Toeristische Overstap Punten (TOP’s) van recreatiegebied de Heide ontwikkeld en is een informatiezuil geplaatst. Bij Driewegsluis is het project Sassluis Blesdijke en verbreding fietsbrug Driewegsluis en fiets- en wandelpaden Rottige Meente afgerond. Daarnaast is de uitvoering van de haven Driewegsluis en de aanleg van de nieuwe fietsbrug gestart.
Pagina 10
3
Financieel verslag
Tijdens de totale periode van de Regio Deal wordt er meer dan € 30 miljoen in de regio geïnvesteerd. Daarvan wordt € 15 miljoen door het Rijk geïnvesteerd, en meer dan € 15 miljoen euro door de deelnemende gemeenten, provincie en het Wetterskip. In 2021 hebben we het tweede en laatste deel van de rijkssubsidie ontvangen. Dat betekent dat al het subsidiegeld binnen is, en dit door de partners kan worden opgevraagd. Per 31 december 2021 is ca. 40% van de Rijksbijdrage opgevraagd door de deelnemende partners. Bij de start van de Regio Deal leek het eenvoudiger om voor de Regio Deal een eigen rekening te openen bij de BNG. Hierdoor werden we echter in de tweede helft van 2021 geconfronteerd met ca. € 17.000,- aan negatieve rente. Deze kunnen we opvangen in de post onvoorzien. Voor 2022 en verder is besloten om over te gaan op schatkistbankieren bij de gemeente Opsterland. Hierdoor betalen we geen negatieve rente meer. In onderstaande tabel is de financiële stand van zaken opgenomen van de financiën per 31 december 2021. Daarbij is ook splitsing tussen rijksbijdrage en regionale cofinanciering opgenomen.
Verdeling Rijksbijdrage
Besteding rijksbijdrage
Besteding cofinanciering
€ 5.750.000
€ 147.230
€ 1.064.239
Pijler 2: Veerkrachtig landschap
€ 5.900.000
€ 1.060.619
€ 1.297.395
Verbindende thema’s
€ 2.900.000
€ 407.935
€ 300.369
Organisatie en proces
€ 450.000
€ 37.211
€ 175.000
15.000.000
€ 1.652.995
€ 8.837.003
Pijler 1: Vitale kernen
Totaal
Tabel 1 Financiële stand van zaken eind 2021
Voor overige tabellen over de financiën, zoals de doorverstrekte rijksbijdragen en compensabele BTW, wordt verwezen naar bijlage 2.
Pagina 11
4
Governance en samenwerking
Gelijktijdig
met
het
sluiten
van
de
Regio
Deal
hebben
de
partners
een
samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de uitvoering van de Regio Deal. Hierin zijn vooraf aan de start van de uitvoering afspraken opgenomen over de wijze van samenwerken: de governance, de financiën en de verantwoording. Het regioteam en regiobestuur zijn verantwoordelijk voor het bewaken van de samenhang en integraliteit in het Regio Deal programma en het signaleren van koppelkansen. Het regioteam en de coördinator hebben een belangrijke rol in het stimuleren en enthousiasmeren. De regioteamleden zijn de verbinders naar en ambassadeurs in de eigen organisaties. We doen als regio mee aan het Regio Deal Governance Lab, dat door het Rijk wordt gefaciliteerd. In dit Lab delen we met andere regio’s ervaringen en kennis op het gebied van governance-vraagstukken. Dit wordt ondersteund door een kennisconsortium bestaande uit Tilburg University, Universiteit Utrecht, Berenschot en Birch. In 2021 hebben we een meegedaan in de Lab-sessie in Apeldoorn op 9 september. Op woensdag 27 oktober is in het Biosintrum in Oosterwolde de eerste bijeenkomst voor Raden, Staten en algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân gehouden. Ondanks de coronabeperking waren er ca. 40 deelnemers. Bert Looper, de directeur va Tresoar, hield een interessante inleiding, waarna vier projecten werden gepresenteerd.
Na de pauze gingen de deelnemers, met de aanwezige regiobestuurders, regioteamleden en projecttrekkers in gesprek over het belang van regionale samenwerking en daarmee samenhangende thema’s. Deelnemers waren enthousiast over de bijeenkomst en gaven allen aan in 2022 graag met elkaar op excursie te gaan.
Pagina 12
Afbeelding 6: bijeenkomst voor raden, staten en ab
4.1
Samenwerken
Regio Deal als katalysator regionale samenwerking De regionale partners zien de Regio Deal als een belangrijke katalysator voor de regionale samenwerking. Het algemene beeld is dat door het proces van afgelopen jaar, het regiodenken bij de bestuurders steeds meer vorm heeft gekregen. Het essay geschreven door Bert Looper, directeur van Tresoar over de identiteit van de regio en de informatie van het Fries Sociaal Planbureau (FSP) over het ‘leven in Zuidoost-Friesland’ hebben hieraan een bijdrage geleverd. De gemeenten zijn initiatiefnemer geweest voor de samenwerking. Dit eigenaarschap heeft positieve invloed op de betrokkenheid bij de Regio Deal. In december 2021 hebben bestuurders geconcludeerd dat de regionale samenwerking is versterkt en belangrijk is om regionale vraagstukken op te pakken. Afgesproken is om ‘voorzichtig vooruit te kijken’ naar de wijze van samenwerking na afloop van deze Regio Deal. Op 6 juli 2021 is de geplande Regiodag in verband met Corona omgezet in een digitaal Regiofestival. Het festival is geopend met een tafelgesprek over de Regionale Brede Welvaart. Aan tafel zaten Ingrid van de Vegte (directeur Sociaal Planbureau), Marc Hameleers (manager regioportefeuille van het ministerie van LNV), en Ellen van Selm (voorzitter regiobestuur Regio Deal Zuidoost Friesland) onder begeleiding van Arend Waninge - redacteur van het regionale weekblad de SA!.
Daarnaast zijn verschillende
Pagina 13
projecten toegelicht in deelsessies. Het festivalterrein is nog steeds geopend, en de filmpjes van de opening en deelsessies staan er inmiddels ook. https://www.regiodealzuidoostfriesland.nl/actueel/digitaal-regiofestival/
Regio en het Rijk ‘Met de Regio Deal gaan Rijk en Regio een duurzaam partnerschap aan om de opgave die in de regio speelt gezamenlijk aan te pakken. Het ondertekenen van de Regio Deal is daarbij niet het eind, maar slechts het begin van de samenwerking.’ Bron: Dealtekst. Het Rijk ziet in de Regio Deal een nieuwe manier van samenwerken met de regio als gelijkwaardige partner. Dat gaven zij aan in eerdere gesprekken over de Regio Deal. We zijn nu samen aan het uitzoeken hoe we dit in deze Regio Deal verder vorm kunnen geven. Om te beginnen kiezen we voor een actieve inbreng in een aantal specifieke projecten van de expertise en meedenkkracht door verschillende departementen van het Rijk. Zo hebben adviseurs van RVO een workshop begeleid om een plan van aanpak op te stellen voor het project Duurzaamheid geeft Energie.
Met de Mienskip De mienskip heeft een belangrijke rol in onze Regio Deal. Een groot deel van de projecten is een uitvloeisel van eerdere samenwerking of ideeën of behoeften uit de mienskip. De samenwerking met de mienskip vindt vooral plaats op projectniveau. De Coronapandemie vraagt om creativiteit van de partners om dit vorm te geven. Dit gaat in verschillende projecten goed. Daarnaast zijn in 2020 een aantal projecten gestart waarin we mienskipsinitiatieven financieel ondersteunen. Hierin experimenteren we met verschillende vormen zoals: -
Subsidiëren van verschillende initiatieven met o.a. het Regiofonds;
-
Ondersteunen in de voorbereiding(skosten) van de DOM’s, waarbij enerzijds de dorpsgemeenschap wordt versterkt en anderzijds deze dorpsgemeenschappen op weg worden geholpen om kansrijke projecten te formuleren;
-
Projecten/initiatieven ophalen met een digitale tool Gorredijk Begroot.
Het is interessant om te onderzoeken en te leren hoe deze verschillende wijze van mienskipsbetrokkenheid effectueert.
Pagina 14
5
Monitoring en evaluatie
5.1
Regionale brede welvaartsscan
Het Fries Sociaal Planbureau (FSP) monitort de voortgang van de Regio Deal in Zuidoost Friesland. Als basisdeel maken ze jaarlijks een regionale brede welvaartsscan, die aansluit bij de publicatie van de Regionale Monitor Brede Welvaart door CBS. Elk jaar vindt ook een verdiepend onderzoek plaats, waarmee wordt aangesloten bij de pijlers en thema’s van de Regio Deal Zuidoost Friesland. De samenwerking tussen de partners is een belangrijk onderdeel van de monitoring. Op 6 mei 2021 is de eerste Regionale monitor brede welvaart Zuidoost Friesland verschenen. Uit deze monitor is geconcludeerd dat de regio op sociale aspecten goed scoort. Op economische aspecten zoals inkomen en opleidingsniveau zijn de uitkomsten wat lager dan landelijk. De Friese Paradox is ook in Zuidoost Friesland herkenbaar. In vergelijking met de provincie Fryslân vertoont de regio Zuidoost Friesland op het gebied van brede welvaart veel overeenkomsten. Op sociale aspecten zijn de uitkomsten ongeveer gelijk. Op economische aspecten
zoals
inkomen en bruto binnenlands
product scoort de regio iets gunstiger. Tussen de gemeenten van de regio zijn wel enige verschillen te zien.
Friese paradox: Uit onderzoek blijkt dat economisch gezien Friesland het minder goed dan landelijk. Friesland heeft
bijvoorbeeld
gemiddeld
inkomen
een
lager
en
bruto
binnenlands product. Echter blijkt ook dat de Friezen gelukkiger en gezonder zijn. Dit lijkt paradoxaal, want in veel onderzoek zie je juist een verband tussen indicatoren
sociaaleconomische en
meer
welzijnsindicatoren.
In 2021 is gestart met het verdiepende onderzoek voor ‘Veerkrachtig landschap’. Medewerkers van de partners hebben met het FSP nagedacht over de onderzoeksopzet.
5.2
Evaluatie
Van 2020 tot en met 2023 voeren wij de Regio Deal Zuidoost Friesland uit. Gedurende deze periode zullen we tussentijds evalueren en bijsturen waar nodig. In de eerste helft van 2024 volgt de eindevaluatie. De eerste resultaten van de projecten worden zichtbaar. De vele links naar artikelen in de pers geven hier een goed beeld van.
Pagina 15
de
Bijlage 1
Samenvatting voortgang projecten SAMENVATTING VOORTGANG PROJECTEN
PIJLER 1: VITALE KERNEN
2020
2021
1. Bestemming Wolvega
AANDACHT
AANDACHT
2. Geweldig Gorredijk
AANDACHT
AANDACHT
3. Winkelgebied Oosterwolde
AANDACHT
OP SCHEMA
4. Dorpshart Akkrum | Tjerkebleek Akkrum
OP SCHEMA
OP SCHEMA
5. Jubbega
OP SCHEMA
OP SCHEMA
6. Regiofonds: stimuleren en ondersteunen initiatieven
OP SCHEMA
OP SCHEMA
7. Versterken zelfredzaamheid dorpen (DOM's)
OP SCHEMA
OP SCHEMA
8. Impuls Bakkeveen
OP SCHEMA
OP SCHEMA
9. Aandachtsgebieden Oosterwolde en Noordwolde
OP SCHEMA
OP SCHEMA
10. Zorgeconomie
OP SCHEMA
AANDACHT
11. Gebiedsontwikkeling Beekdal Linde
OP SCHEMA
OP SCHEMA
12. Gebiedsontwikkeling Koningsdiep
OP SCHEMA
AANDACHT
13. Gebiedsontwikkeling Âlde Feanen
OP SCHEMA
OP SCHEMA
14. Integrale gebiedsontwikkeling Oostelijke poort Friese Meren
OP SCHEMA
OP SCHEMA
15. Water voor natuur en landbouw (Oldelamer)
AANDACHT
OP SCHEMA
16. Waterconservering Boschhoeve Nijeberkoop
OP SCHEMA
OP SCHEMA
17. Water vasthouden bij droogte: regelbare stuwen en duikers
OP SCHEMA
AANDACHT
18. Regionaal leer- en kenniscentrum bodem
OP SCHEMA
OP SCHEMA
19. Uitvoeringsprogramma landschap en natuur
AANDACHT
OP SCHEMA
20. Samen doen geeft energie
AANDACHT
AANDACHT
21. Duurzaam toepassen openbare verlichting: natural glowing
OP SCHEMA
OP SCHEMA
22. Uitvoeringsprogramma R&T Zuidoost Friesland
OP SCHEMA
OP SCHEMA
23. Fietspont-verbindingen (onderdeel Oostelijke poort Friese Meren)
OP SCHEMA
OP SCHEMA
24. TOP: recreatiegebied De Heide
OP SCHEMA
OP SCHEMA
25. Driewegsluis: zuidelijke poort Friese Wouden
AANDACHT
OP SCHEMA
sterke regionale kernen
levendige kleine(re) kernen
welzijn van onze inwoners
PIJLER 2: VEERKRACHTIG LANDSCHAP gebiedsontwikkeling beekdalen
een robuust watersysteem
goede bodemgesteldheid, waterkwaliteit en de biodiversiteit
VERBINDENDE THEMA'S (vallen onder pijler 2) duurzame lokale energie met de mienskip
'het gastvrije andere Friesland'
Alle projecten zijn van start. Enkelen vragen aandacht, maar er is nu geen bestuurlijke actie nodig.
Pagina 16
Bijlage 2
Specificatie financiën
Rijksbijdrage en doorverstrekking De gemeente Opsterland is de regiokassier. Zij ontvangt de bijdrage van het Rijk en verstrekt deze door aan de andere regionale partners. De rijksbijdrage bedraagt € 15.000.000 inclusief BTW, maar wordt uitgekeerd exclusief compensabele BTW. De partners kunnen deze BTW namelijk terugvragen via het BTW compensatiefonds. Per saldo ontvangt de regio dus € 15.000.000. De regio heeft voorafgaand aan het sluiten van de deal in kaart gebracht wat de verwachte compensabele BTW-component zal zijn. Dit bedrag is in mindering gebracht op de eerste tranche van de rijksbijdrage. In december 2021 werd de tweede tranche van de Rijksbijdrage naar de regiokassier overgemaakt. Hiervoor is vanuit de partners aangegeven welk deel compensabele BTW wordt verwacht. Bedrag in euro’s Rijksbijdrage inclusief BTW Opgegeven compensabele BTW
€ 15.000.000 € 944.448
Rijksbijdrage exclusief BTW
€ 14.055.552
Ontvangen rijksbijdrage tranche 1
€ 7.011.000
Ontvangen rijksbijdrage tranche 2 Tabel 2 Verloop ontvangen rijksbijdrage en BTW
Pagina 17
€ 7.045.000
Regionale partner
Project
Wetterskip Fryslân
Pilot Oranjewoud
Bedrag in euro’s € 55.000
Gemeente Ooststellingwerf
Leer- en kenniscentrum bodem
€ 750.000
Gemeente Smallingerland
Fietspont-verbindingen OPFM
€ 511.000
Totaal door verstrekt in 2020
€ 1.316.000
Provincie Fryslân
Gebiedsontwikkeling Koningsdiep
€ 150.000
Gemeente Ooststellingwerf
Subsidie Regiodeal LKC Bodem
€ 750.000
Provincie Fryslân
Gebiedsontwikkeling Koningsdiep
€ 350.000
Gemeente Ooststellingwerf
Uitvoeringsprogramma R&T ZO Friesland
€ 158.198
Wetterskip Fryslân
Water vasthouden bij droogte; regelbare stuwen en duikers
€ 220.000
Wetterskip Fryslân
Water voor natuur en landbouw (Oldelamer)
€ 500.000
Gemeente Opsterland
Natuur en Veerkrachtig landschap
€ 50.000
Provincie Fryslân
Gebiedsontwikkeling Alde Feanen
€ 150.000
Provincie Fryslân
Uitbetaling GO Beekdal Linde
€ 500.000
Gemeente Smallingerland
Integrale gebiedsaanpak
€ 826.446
Gemeente Ooststellingwerf
LKC Bodem 2021
€ 750.000
Gemeente Heerenveen
Regiofonds ZO Friesland 2021
€ 225.000
Totaal door verstrekt in 2021
€ 4.629.644
Totaal door verstrekt
€ 5.945.644
Tabel 3 Door verstrekte rijksbijdragen naar partners
Pagina 18