E-05b Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2026 voor gemeenten
Tekst van het document
Belangrijk daarbij is dat het bij de financiële positie uitdrukkelijk gaat om het beeld van de financiën van de gemeente in het recente verleden (rekeningen) en over het begrotingsjaar en de daarop volgende jaren (meerjarenraming) 46 GTK gemeenten 2026
Geïnventariseerde risico's In kaart gebrachte kansen op gevaar of schade met financieel gevolg van ________________________ substantiële omvang. Gekwantificeerde risico's Het totaal van de financiële gevolgen van de kansen op gevaar of schade Groot Onderhoud Uitvoering van correctieve maatregelen, als gevolg van slijtage na een langere periode van gebruik, om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden ofte brengen. Groot onderhoud dient zich in de regel aan, is daarom vaak gepland, is veeial ingrijpend van aard en betreft een groot of _________________________ belangrijk deel van het object. Herstelplan Een beschrijving van de maatregelen die getroffen worden om een bepaald doel (bijvoorbeeld oplossen van een financieel probleem of een begrotingstekort) te ________________________ bereiken. Het plan geeft tevens aan binnen welke periode dit gebeurt. lncidentele baten De aard van de begrotingspost is altijd leidend voor het al dan niet incidentele karakter ervan. Een hulpmiddel bij het bepalen van het karakter van de begrotingspost is de tijdsduur. lncidentele baten zïjn posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Baten die zich drie jaar of minder voordoen kunnen worden gekwalificeerd als incidenteel, maar kunnen ook structureel van aard zijn. Lasten die zich vierjaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard.
De scheidslijn tussen drie jaar of langer is een hulpmiddel bij het bepalen of er sprake is van structureel of incidenteel; de soort of de eigenschap van een begrotingspost _________________________ van het taakveld gaat altijd boven dit hulpmiddel. lncidentele lasten De aard van de begrotingspost is altijd leidend voor het al dan niet incidentele karakter ervan. Een hulpmiddel bij het bepalen van het karakter van de begrotingspost is de tijdsduur. lncidentele lasten zijn posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Lasten die zich drie jaar of minder voordoen kunnen worden gekwalificeerd als incidenteel, maar kunnen ook structureel van aard zijn. Lasten die zich vier jaar of langer voordoen zijn ¡n beginsel structureel van aard. De scheidslijn tussen drie jaar of langer is een hulpmiddel bij het bepalen of er sprake is van structureel of incidenteel; de soort of de eigenschap van een begrotingspost _________________________ van het taakveld gaat altijd boven dit hulpmiddel. Intensiever financieel Het verzwaren van het toezicht door GS, zowel inhoudelijke als procedureel, op het toezicht structureel in evenwicht zijn van de begroting en de jaarstukken van de gemeente. lnvesteringsbudgetten Het bedrag dat beschikbaar gesteld wordt om investeringen te doen waarvan het _________________________ nut zich over meerdere jaren uitstrekt.
lnzendtermijnen De periode waarbinnen financiële stukken, op basis van de Gemeentewet, ________________________ ingezonden dienen te worden aan GS. Klein onderhoud Preventieve maatregelen en dagelijkse reparaties die noodzakelijk zijn om het object in goede, werkende en veilige staat te houden tegen een van te voren _________________________ vastgesteld kwaliteitsniveau. Kwaliteitsniveau van het Een maat (norm) voor de staat van onderhoud waarop een kapitaalgoed zich moet onderhoud bevinden. Lokale heffingen Retributies en eigen belastingen die de gemeente ontvangt op basis van publiekrechtelijke regels, zoals bijvoorbeeld onroerende zaakbelasting, leges, ________________________ rioolheffing en afvalstoffenheffing. Materiële vaste activa lnvesteringen met een meerjarig economisch nut of met een meerjarig __________________________ maatschappelijk nut. 47
Onderuitputting Er is sprake van onderuitputting wanneer er minder lasten worden gerealiseerd dan begroot. Dit wordt ook wel onderschrijding van de begroting genoemd. Artikel 189, lid 2, van de Gemeentewet bepaalt dat de begroting structureel en reëel sluitend hoort te zijn. Vanuit dit uitgangspunt wordt het opnemen van een algemene stelpost voor onderuitputting niet wenselijk geacht, omdat dit kan wijzen op een te weinig realistische raming. Specifieke stelposten onderuitputting kunnen daarentegen passend zijn, mits zij goed zijn onderbouwd en aansluiten bij reële verwachtingen. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van historische patronen ter ondersteuning van de onderbouwing. Onontkoombaar en Hieraan wordt voldaan wanneer: onuitstelbaar - er sprake is van een wettelijke verplichting, of - uitstel leidt tot aansprakelijkheidsstelling of kapitaalvernietiging, of - toekomstige onvermijdbare uitgaven worden voorkomen. Ombuigingen Bijstelling van de ramingen op grond van beleidsinhoudelijke overwegingen. Een ombuiging heeft geen gevolgen voor de hoogte van de totale begroting, maar kan ________________________ wel budgettaire gevolgen hebben op programma- of taakveldniveau. Onderhoud Het systematisch aan de hand van beheerplannen onderhouden van in de kapitaalgoederen gemeente aanwezige kapitaalgoederen.
Opschuivend sluitend ln de Gemeentewet is bepaald dat een meerjarenraming voor (tenminste) de drie meerjarenperspectief jaren volgend op het begrotingsjaar wordt opgesteld. Als het begrotingsjaar geen structureel en reëel evenwicht laat zien, moet aannemelijk worden gemaakt dat het evenwicht uiterlijk in het derde jaar van de meerjarenraming door de gemeente tot stand kan worden gebracht. Het is daarom in beginsel voor GS nïet acceptabel als ieder jaar opnieuw een meerjarenraming wordt opgesteld waarbij er uitsluitend in ________________________ het laatste jaar weer evenwicht is. Preventief toezicht Wanneer de begroting niet aan de wettelijke criteria voor structureel en reëel evenwicht voldoet, is er sprake van preventief toezicht. ln dat geval behoeven de ________________________ begroting en de daarop volgende wijzigingen vooraf de goedkeuring van GS. Prijscompensatie ln het kader van reëel ramen moet, als een gemeente de algemene uitkering op basis van lopende prijzen heeft geraamd, aan de lastenkant van de meerjarenraming rekening worden gehouden met een mutatie van de prijsontwikkeling van tenminste het in de gehanteerde circulaire genoemde Bruto __________________________ Binnenlands Product. Reconstructie van een Maatregelen om de verharding en de inrichting van de weg aan te passen aan de weg huidige (hogere) eisen.
Reëel evenwicht Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de __________________________ begroting en meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Repressief toezicht Wanneer de begroting aan de wettelijke criteria voor structureel en reëel evenwicht voldoet en tijdig is ingezonden, is er sprake van repressief toezicht. Dit is de standaardvorm van toezicht en houdt in dat de begroting en de begrotingswijzigingen direct uitgevoerd kunnen worden (rechtskracht krijgen), ________________________ zonder afhankelijk te zijn van een voorafgaande goedkeuring van GS. Realiteit van de ramingen Bij de toets of het realiteitsgehalte van de ramingen voldoende is, spelen diverse aspecten een rol. Zo is bijvoorbeeld voor de toetsing van het realiteitsgehalte het verschil tussen vorige begrotingen en de jaarrekeningen van belang. Onder- of __________________________ overschatten_is_een_belangrijk_signaal_voor_GS. 48 GTK gemeenten 2026
Risicogericht en GS bepalen aan de hand van de bij de gemeente door hem geconstateerde proportioneel toezicht risicovolle zaken hoeveel (extra) aandacht een gemeente naar zijn oordeel nodig heeft. De intensiteit van het onderzoek en het contact met de gemeente wordt ________________________ daarop afgestemd. Risico-inventarisatie Een overzicht van de kansen van een positieve of een negatieve gebeurtenis van ________________________ materieel belang. Risicomanagement De gestructureerde beheersing van het risico, dat een organisatie om financiële dan wel niet financiële redenen de beleidsdoelen niet of niet volledig realiseert, dan wel __________________________ slechts met niet-begrote kosten en/of niet binnen de geplande tijd. Signaleringswaarde Het door GS gehanteerde criterium om een kengetal te wegen. Stelpost Begrotingspost waarvan de concretisenng nog moet worden uitgewerkt. Structureel en reëel Deze situatie is aan de orde als, uitgaande van het bestaande beleid en inclusief evenwicht (SRE) nieuw aanvaard beleid, - alle structurele lasten tenminste worden gedekt door structurele baten en -incidentele lasten worden gedekt door incidentele baten of structurele baten. Taakstelling Opdracht tot bezuinigingen, terwijl (nog) geen concrete maatregelen zijn genomen. ___________ ___________ Pas op langere termijn worden de positieve financiële effecten verwacht.
Termijnoverschrijding De situatie waarbij de gemeente niet in staat is om de verplicht toe te zenden financiële stukken aan te leveren bij GS binnen de daartoe gestelde termijnen of ________________________ vóór de daartoe vastgestelde data. Toezichtcriterium De begroting is structureel en reëel in evenwicht. De structurele baten dekken in het structureel en reëel begrotingsjaar de structurele lasten en de ramingen zijn realistisch. Als de begroting evenwicht niet structureel en reëel in evenwicht is, dan moet aannemelijk zijn gemaakt dat dit evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand wordt _______________________ gebracht. - __________________________________________ Transparant Van tevoren is helder wat GS van de gemeente verwacht en wat de gemeente van ________________________ GS kan verwachten. Uitkering Artikel 12 van de Een aanvuliende uitkering uit het gemeentefonds, die op grond van artikel 12 van Financiële-verhoudingswet de Financiële-verhoudingswet voor één of meerdere jaren door de beheerders van het gemeentefonds wordt verstrekt, op verzoek van een gemeente waarvan de algemene middelen aanmerkelijk én structureel tekort schieten om in de noodzakelijke behoefte te voorzien, terwijl de eigen inkomsten van die gemeente ________________________ zich op een redelijk peil bevinden.
Vakberaad Het ambtelijk overlegorgaan van de gezamenlijke toezïchthouders (provincies en Gemeentefinanciën BZK) en vertegenwoordigers van de VNG en ROB. Hier vindt ook de landelijke ________________________ afstemming van het financieel toezicht plaats. Verbeterplan Een beschrijving van de maatregelen die getroffen worden om een bepaald doel te ________________________ bereiken. Het plan geeft tevens aan binnen welke periode dit gebeurt. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken dan wel middelen heeft vrijgemaakt om niet begrote financiële tegenvallers op te vangen, zonder ingrijpende beleidswijzigingen. Het weerstandsvermogen bestaat uit twee onderdelen, namelijk de beschikbare weerstandscapaciteit en de risïco's. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding ________________________ tussen deze twee onderdelen aan. Weerstandscapaciteit, Het vermogen om onverwachte eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen, incidenteel zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. Weerstandscapaciteit, Het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op structureel te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken. 49
provincierenthe PROVINCIE FLEVOIAND ) • Provinsje Fryslân provincie Gelderland . provincie groningen provincie Limburg Provincie Noord-Holland Pronn.'verijssel PROVINCIE :: UTRECHT Prov,ncie (, Zeeland provincie Zuid'Holland