bijlage 4 Vast te stellen bestemmingsplan Lindewijk deelgebied 2 0098354552.pdf
Tekst van het document
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
27
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
28
3. Landschappelijk raamwerk
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
29
3.1 Leren van het landschap In hoofdstuk 2 is de ambitie beschreven om in Lindewijk 2 een robuuste groen- en waterstructuur te realiseren. De ingrediënten voor die structuur worden gehaald uit het oorspronkelijke Woudontginningslandschap (zie kaart pagina 10). Het onderscheid tussen de flank van de zandrug en de overgang naar de Lindevallei vormt ook in Lindewijk 2 het uitgangspunt voor het stedenbouwkundig ontwerp. Dat is immers vanuit geomorfologisch opzicht logisch, omdat het noordelijk deel van Lindewijk 2 op de flank van de zandrug ligt en het zuidelijk deel op de overgang naar de Lindevallei. Het ligt dus voor de hand om in Lindewijk 2 in hoofdlijnen twee groen- en woonsferen te realiseren. Daarnaast ligt het voor de hand om enkele structuurlijnen uit Lindewijk 1 voort te zetten in Lindewijk 2 en die structuurlijnen in dit deelgebied te beëindigen. Dat betreft de parkstrook langs de Grote vuurvlinder en de centrale watergang (watergang D op afbeelding Huidige groenstructuur, pagina 16). Afwijkend ten opzichte van Lindewijk 1 zijn de groenstroken in Lindewijk 2 niet overwegend open en weids. Voor de inrichtingsmiddelen is de inspiratie gevonden in het zo typerende landschap met de langgerekte houtwallen en greppels. Houtwallen passen niet alleen vanuit landschapshistorie in dit gebied, maar bieden ook ecologische en klimatologische voordelen (zie 3.3 Houtwallen).
De lange noord-zuid lijnen en diverse (lange en korte) oost-westlijnen vormen een rasterpatroon, dat de basis vormt voor het landschappelijke raamwerk van Lindewijk 2. Het landschappelijk raamwerk wordt hierna ‘laag voor laag’ verder uitgewerkt.
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
30
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Lindewijk 2 - landschappelijk raamwerk
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
31
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Landschappelijk raster - versterken relatie dorp – landschap - georiënteerd op 2 bestaande accenten - introduceren nieuwe accenten
3.2 Versterken relatie dorp en landschap Met het rastervormige landschappelijk raamwerk wordt de relatie tussen Lindewijk/Wolvega en het landschap versterkt. De ligging van deze lijnen is niet letterlijk gebaseerd op verdwenen lijnen. De kaart op pagina 30 geeft de lange lijnen in noord-zuid richting weer. In Lindewijk 2 is de belangrijkste ‘lood-lijn’ de as op de toren van de St. Fransciscuskerk. Niet geheel toevallig staat de kapel van de begraafplaats ook in deze as. Wanneer deze as in zuidelijk richting wordt gevolgd correspondeert deze met de nieuw te graven (bevaarbare) watergang naar de Linde. In Lindewijk 1 is de groenzone langs de Grote vuurvlinder een belangrijke parkstrook en deze vormt gelijk een belangrijke 2e ‘lood-lijn’ in Lindewijk 2. Aan de oostzijde vormt de toren van Van der Valk een markante beëindiging van deze as. Aan het westelijke uiteinden van deze as wordt een gebouw toegevoegd, om de ruimte helder binnen Lindewijk te beëindigen. In combinatie met bestaande lijnen in Lindewijk 1 of nieuwe lijnen in Lindewijk 2 ontstaat het raster. Dit raster biedt gelegenheid voor meerdere grote en kleinere accenten, die de landschappelijke structuur markeren.
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
32
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Houtwallen, hagen en greppels - groene woonomgeving - beschutting tegen wind en zon - bijdrage aan waterhuishouding
3.3 Houtwallen, hagen en greppels Voor de inrichting van de structuur en openbare ruimte is de inspiratie gevonden in het zo typerende landschap met de langgerekte houtwallen en greppels. Houtwallen, hagen en greppels passen niet alleen vanuit landschapshistorie in dit gebied, maar bieden ook ecologische en klimatologische voordelen. Maar het levert bovenal een aantrekkelijke groene (landschappelijke) woonomgeving. De houtwallen en hagen hebben ook vanuit ecologisch opzicht een gunstig bij-effect op flora en fauna, waar sommige soorten zoals bijen en vlinders het momenteel moeilijk hebben. Een natuurinclusieve openbare ruimte levert dan een bijdrage aan een vitaler flora en fauna. De greppels maken deel uit van een robuust watersysteem zorgt voor een grotere retentiecapaciteit in tijden van regen en watersuppletie in tijden van droogte. Ook wordt het water gebruikt om het micro-klimaat te reguleren.
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
33
Transparante houtwal
Besloten houtwal
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
34
Transparante houtwal
Verhoogde ligging
Begroeide houtwal
Verhoogde houtwal met greppel
Begroeid met greppel
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Dubbele houtwal met voetpad
35
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Duurzaam watersysteem: - vasthouden door ruime bergingscapaciteit - oppervlakkig afvoeren - retentie t.b.v. tijden van droogte - beleving en vaarwater
3.4 Duurzaam watersysteem Lindewijk 2 verkrijgt een duurzaam watersysteem. Concreet houdt dit in: Voorzien in een ruime bergingscapaciteit •• Ruimte voor water in de vaargeul •• Bij piekbuien water opvangen in greppels •• Bij extreme buien kunnen plantsoenen overstromen •• Wadi’s kunnen vanwege de leemhoudende bodem enkel worden toegepast met een overloop richting een hemelwaterriool. Oppervlakkige afvoer •• Afvoer via de straat richting geulen, greppels en plantsoenen •• Afkoppelen van regenwater vanaf de daken Gebruiken voor beleving en recreatie •• Vaarwater (gedeeltelijk) Inzetten tegen hittestress •• Stromend water zorgt voor verkoeling •• Grotere retentiecapaciteit in tijden van regen en watersuppletie in tijden van droogte _ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
36
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
37
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Vervolmaken landschappelijk raster - plantsoenen - secundaire houtwallen - oost-west verbindingen
3.5 Vervolmaken landschappelijk raster Het landschappelijk raster bestaat niet alleen uit lange lijnen in de vorm van noordzuid gerichte houtwallen, greppels of watergangen. Een reeks grote of kleinere plantsoenen en secundaire houtwallen zorgen voor aangename plekken in de woonomgeving. Tevens vormen deze subtiele oost-west verbindingen in het weefsel van Lindewijk 2. Daarin wordt voortgebouwd op dergelijke oost-west verbindingen die in Lindewijk 1 al aanwezig zijn.
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
38
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting Langzaam verkeersontsluiting
Ontsluiting - langzaam verkeer stimuleren - lijnen en lussen - aantrekkelijk verblijfsstraten - veilige openbare ruimte
3.6 Ontsluiting Het landschappelijk raster zorgt voor een heldere structuur, die ook voor de ontsluiting van de woongebieden wordt benut. Soms bepalen de lange lijnen ook de ligging van woonstraten, zoals op de landtongen. Omdat in het raster al rekening is gehouden met de ligging van bestaande wegen of openbare ruimten uit Lindewijk, sluiten de straten uit Lindewijk 2 efficient aan. Het uitgangspunt is dat er meerdere verbindingen ontstaan voor langzaam verkeer. Daartoe worden diverse dwarsverbindingen in het weefsel opgenomen. Zo is er onder meer een langzaam verkersverbinding mogelijk langs de westzijde van de St. Fransciscus. Autoverkeer wordt toegeleid naar de Grote vuurvlinder en vandaar naar de bestaande aansluitingen op de Lycklamaweg.
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
39
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
40
4. Stedenbouwkundig plan
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
41
4.1 Flexibel stedenbouwkundig plan In paragraaf 2.2 is aangegeven dat er behoefte is aan een flexibel stedenbouwkundig plan. Dit heeft te maken met het gegeven dat gedurende de looptijd van dit plan, de specifieke woningvraag nog grotendeels onbekend is. In een flexibel stedenbouwkundig plan worden niet exact de typen woningen, de aantallen per bouwvlak of de verkaveling vastgelegd, maar wordt een landschappelijk raamwerk gemaakt dat in de loop van de tijd kan worden ingevuld met bouwblokken. De essentiele delen van het raamwerk (de belangrijkste openbare ruimten) liggen al wel vast, zodat de ruimtelijke kwaliteit niet meer ter discussie kan komen te staan. Tevens is er dan op voorhand duidelijkheid over de verkeersafwikkeling, de ligging van leidingen en de afwatering. In het landschappelijk raamwerk liggen de ‘bouwvelden’ waarin ruimte is voor de woningen, zij- en achterpaden en parkeerplaatsen. Het ontwikkelingsproces van deze woningen zal gedurende een langere periode plaatshebben. Voor het stedenbouwkundig plan betekent dit dat er dus nog niet exact wordt bepaald hoeveel woningen er van welk type komen (met een suggestie in paragraaf 4.5), en ook de fasering wordt niet vastgelegd (met een suggestie in paragraaf 4.6).
Het is dus een flexibel plan, waarin de hoofdstructuur helder is vastgelegd, maar waarbij de invulling van de bouwvelden kan plaatsvinden op basis van de behoefte. N.B. het in de volgende pagina’s opgenomen ontwerp is dus illustratief. De exacte ligging, het exacte aantal of de omvang van kavels, parkeerplaatsen of groenelementen zijn indicatief.
Plangebied Landschappelijk raster Accenten Groen Plantsoenen Houtwallen Oost-west verbindingen Waterstructuur
Vaarwater explosiemotor Bouwvelden Auto ontsluiting
Langzaam verkeersontslu
Het landschappelijk raamwerk is opgebouwd uit de reeks elementen die in het voorgaande hoofdstuk zijn behandeld. _ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
42
za
ng La
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
43
4.2 Aantrekkelijke en duurzame openbare ruimte In hoofdstuk 3 zijn de elementen behandeld die samen het landschappelijk raamwerk vormen. Samengevat zijn dit de volgende elementen: 1 ) Een landschappelijk raster waarmee een sterke ruimtelijke relatie tot stand komt tussen Lindewijk 2 met het oorspronkelijke landschap en met de rest van Wolvega. Het raster is opgebouwd aan de hand van 2 loodlijnen, te weten een noordzuid as gericht op de toren van de St. Franciscus en de oostwest as gericht op de toren van de Van der Valk. Gebruikmakend van het raster worden er nieuwe accenten toegevoegd. 2 ) Houtwallen, hagen en greppels en zorgen voor een groene woonomgeving, geven beschutting tegen wind en zon en dragen bij aan de waterhuishouding. 3 ) Duurzaam watersysteem: •• Vasthouden door ruime bergingscapaciteit •• Oppervlakkig afvoeren •• Retentie t.b.v. tijden van droogte •• Beleving en vaarwater 4 ) Vervolmaken van het landschappelijk raster met plantsoenen, kleinere houtwallen en oost-west verbindingen in de woonomgeving.
5 ) Ontsluiting •• Langzaam verkeer stimuleren •• Lijnen en lussen •• Aantrekkelijk verblijfsstraten •• Veilige openbare ruimte Kenmerken van de openbare ruimte straten fungeren als verblijfsgebied straten dragen bij aan het groene woonmilieu, door de bermen met houtwallen, greppels en/of hagen in de straten is ruimte voor straatbomen greppels en goten zorgen voor waterafvoer rekening houden met voldoende ruimte voor kabels&leidingen voortuinen en erfscheidingen dragen bij aan het groene woonmilieu lage haag als erfscheiding voortuin hoge hagen als erfscheiding zij- en achtertuin.
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
44
Woonstraat met houtwal en greppel Kenmerken •• Straten in het noordelijk deel van Lindewijk 2 •• Tweerichtingenrijbaan (afhankelijk van de situatie wel of geen vrijliggend voetpad) •• Overwegend in noord-zuid richting: straat met groene berm(en), greppel en in sommige gevallen een houtwal •• Optioneel een bomenrij in een berm zonder kabels & leidingen •• Afwatering naar greppels •• Exacte breedte van greppels nader te bepalen •• Lage haag als erfscheiding voortuin •• Hoge hagen als erfscheiding zij- en achtertuin
Greppel naast de straat
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Groene bermen en greppel
Woningen bereikbaar met bruggetje
45
Woonstraten met houtwal en greppel en soms een berm
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
46
Woonstraat met berm en/of greppel Kenmerken Straten in het noordelijk gedeelte van Lindewijk 2 Tweerichtingenrijbaan (afhankelijk van de situatie wel of geen geen vrijliggend voetpad) • Overwegend in oost-west richting • Straat met groene berm(en), greppel en in sommige gevallen een houtwal • Optioneel een bomenrij in de berm zonder kabels&leidingen • Afwatering naar greppel • Exacte breedte van greppels nader te bepalen • Lage haag als erfscheiding voortuin • Hoge hagen als erfscheiding zij- en achtertuin • •
Groene bermen aan weerszijden van de straat
Groene berm met bomen
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Berm tussen straat en voetpad
47
Fietslaan, fietspad • • • • •
Kenmerken Fietslaantjes met variabele breedte Soms tevens toegankelijk voor automobilist (te gast) Afwatering via molgoot Groene bermen met waar mogelijk laanbomen Enkelzijdig voetpad
Fietsen langs groene plekken
Mogelijke fietsroute langs de kerk
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Aansluitend op bestaande routes
48
Plantsoen Kenmerken Verspreid gelegen in de wijk Kleine en grotere plantsoenen Soms voorzien van een smalle een- of tweerichtingenrijbaan (geen vrijliggend voetpad) of een zogenaamd Karrenspoor (zie profiel Karrenspoor) • Plantsoenen spelen tevens een rol in de opvang van regenwater • Plantsoenen bieden ruimte voor recreatie in de woonomgeving, sport en spelen • Waar een laanstructuur is gewenst staan bomen langs de rand van een plantsoen. Anders is een ‘losse’ situering van bomen wenselijk.
• • •
Plantsoen ligt ‘op 1 oor’ met afwatering naar greppel
Plantsoen dient tevens voor wateropvang
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
49
Smalle straat langs het plantsoen
Woonstraat langs het spoor Kenmerken Beeld van een lommerrijke laan evenwijdig aan de spoorlijn Straat ter ontsluiting van het westelijke gedeelte van de waterwijk • Smalle tweerichtingenrijbaan met waar nodig een vrijliggend voetpad • Woonstraat gaat in het zuidelijke gedeelte over in een Karrenspoor • Straat met een stevige houtwal, waardoor het eventueel benodigde geluidsscherm aan het oog wordt onttrokken • Groene berm t.b.v. kabels en leidingen en een greppel voor de afwatering • Lage haag als erfscheiding voortuin • Hoge hagen als erfscheiding zij- en achtertuin • Indien een schouwpad nodig is moet die in het profiel worden opgenomen. Er zijn momenteel geen randvoorwaarden voor een schouwpad bekend. • •
Klinkerbestrating met houtwal en hagen
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Lommerrijke laan langs spoor
50
Karrenspoor Kenmerken Straat ter ontsluiting delen waterwijk Smalle tweerichtingenrijbaan (geen vrijliggend voetpad) Twee bandensporen in klinkers, beton of keien Eventueel verstevigd gras om uit te kunnen wijken voor tegenliggers • Straat met groene berm(en), greppel en in sommige gevallen een houtwal • Optioneel een bomenrij in de berm zonder kabels&leidingen • Afwatering naar greppel • Exacte breedte van greppels nader te bepalen • Lage haag als erfscheiding voortuin • Hoge hagen als erfscheiding zij- en achtertuin • • • •
Karrenspoor met betonplaten
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Karrenspoor in het landschap
Karrenspoor in keien met verstevigd gras
51
Woonstraat waterwijk Kenmerken Straat ter ontsluiting delen waterwijk Smalle tweerichtingenrijbaan (geen vrijliggend voetpad) Straat met groene berm(en), greppel en in sommige gevallen bomen of struikenzones • Afwatering naar goot • Exacte breedte van goten nader te bepalen • Lage haag als erfscheiding voortuin • Hoge hagen als erfscheiding zijtuin • Indien grenzend aan het water mogelijkheid voor vlonders in de achtertuin. Vlonders hebben een breedte van maximaal 40% van de kavelbreedte. Er gelden specifieke richtlijnen m.b.t. vlonders. • • •
Klinkerbestrating met houtwal en hagen
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega
Rechte woonstraat met waar mogelijk groene bermen
Lommerrijke laan langs spoor
52
Vaarwater Kenmerken •• In het deelgebied op de overgang naar de Lindevallei is het wenselijk om efficient vaarwater toe te voegen. •• De structuur van landtongen en watergangen wordt voortgezet, maar met breder vaarwater, zodat er daadwerkelijk bootjes in het water kunnen worden aangelegd. •• Als direct op de rand van het minimum vaarwegprofiel een damwandwordt geslagen, ontstaat een zogenaamd bakprofiel met minimaal ruimtebeslag. Dit profiel is vanwege de golfreflectie weinig geliefd bij vaarweggebruikers en bovendien niet natuurvriendelijk. •• Hinderlijke golfreflectie wordt vermeden door een natuurvriendelijke oever aan te leggen. Deze hebben als nadeel een groter ruimtebeslag dan verticale oevers. •• Om aanlegplaatsen bij woningen mogelijk te maken worden de volgende kavelbreedtematen aangehouden: •• Twee-onder-één-kap: 13 / 15 / 16 meter •• Vrijstaande woning: 18 / 20 / 22 / 24 meter
Toevoegen vaarwater
Richtlijnen Vaarwegen 2017
Figuur 7: Vaarwegprofiel en natuurvriendelijke oever
Vaarwegprofiel met natuurvriendelijke oever
3.5.9
Bestaande watergang
Fauna-uitstapplaats Wanneer een kanaal het leefgebied van dieren doorsnijdt, zullen deze proberen de door de vaarweg gevormde barrière over te steken. Bij damwandoevers lukt het de dieren niet om aan _ Stedenbouwkundig Plan - Concept de kant te komen en verdrinken ze. 53 Lindewijk 2, Wolvega
De beste oplossing voor het wild is een doorgaande natuurvriendelijke oever. Waar dit niet
4.3 Accenten
Wijkoverstijgend accent Wijkaccent Buurtaccent
De vele lange lijnen, afkomstig vanuit de landschappelijke structuur, geven veel aanleiding voor accenten in de bouwmassa of architectuur. Deze accenten zorgen voor een verbijzondering op het einde van een zichtlijn of aan een ruimte en dragen hiermee bij aan het karakter van plek.
Hiërarchie Om ervoor te zorgen dat accenten niet te veel gaan concurreren of betekenisloos worden is het van belang om een duidelijk onderscheid te maken. Dit onderscheid zorgt voor een hiërarchie waarin accenten een rol hebben. •• Wijkoverstijgende accenten: deze komen 2x voor ion de structuur, maar wel zichtbaar vanaf een langere afstand. Ze zijn zichtbaar als bijzonder bouwvolume en hebben een bijzondere architectuur. •• Wijkaccenten: deze accenten vangen lange zichtlijnen in de wijk op en zorgen voor oriëntatie en herkenning. Ze zijn zichtbaar vanaf een langere afstand maar minder prominent aanwezig als wijkoverstijgende accenten. •• Buurtaccenten: Dit zijn verbijzonderingen in de bouwmassa/architectuur die reageren op de directe context. Deze accenten markeren bijvoorbeeld prominente hoeken aan een ruimte of bijzondere woningen op het einde van een straat.
Pl
Een hiërarchie van stedenbouwkundige accenten
bi
ge an s nd
ed
La
lijk
pe er
st
ra
en
n ts an oe n ne
al
w
ut n
le
-w es n ge
in nd
r uu
ct ru
bi
er tv
st
er e at
rw re
iti lu
ts
or ot
em
n
de
si lo xp
l ve
on m aa
ng
z ng
rs
e ke
r ve g tin
ui
sl
t on
54
ap ch
nt
ce
Ac oe Gr Pl Ho st Oo at W a Va uw Bo to Au La
_ Stedenbouwkundig Plan - Concept Lindewijk 2, Wolvega