CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - SWOT Wolvega-centrum (0098318196).pdf

Algemene Raadscommissie 21 juni 2021, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Detailhandelsvisie2.741 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

WOLVEGA - CENTRUM TOELICHTING RAPPORTAGE VOORJAAR 2019 In deze rapportage wordt een beknopt beeld van het genoemde winkelgebied weergegeven. Na de typering van het winkelgebied geven we een beschrijving van verschillende aspecten van het winkelgebied. De beoordeling van de verschillende aspecten wordt aan het eind van de rapportage in een excel-sheet weergegeven. De beoordeling van diverse aspecten spreekt voor zich, die van enkele andere vraagt om een toelichting. Alle aspecten hebben een beoordeling gekregen op basis van het verwachtingspatroon van een bezoeker; enige subjectiviteit kan niet geheel uitgesloten worden, maar is op deze wijze zoveel mogelijk geminimaliseerd. Het moge duidelijk zijn dat de bezoeker in een dorp als Makkum een ander verwachtingspatroon heeft van het aanbod en de kwaliteit van de winkels dan in een kern als Sneek. Wanneer het gebodene min of meer overeenkomt met het verwachtingspatroon is een ‘gemiddelde’ beoordeling gegeven. Hetzelfde gaat op voor de sfeer en beleving in een kern. Zo nodig is direct in de tabel, doch zeker in de tekst een verdere toelichting gegeven op de scores. TYPERING WINKELGEBIED Wolvega is de hoofdkern van de gemeente Weststellingwerf. Weststellingwerf telt ongeveer 25.750 inwoners, het inwonertal van Wolvega ligt op 12.850, en is licht stijgend. De groei van de gemeente komt vooral voor rekening van de hoofdkern Wolvega.

De komende jaren zullen er nog zo’n 300 à 400 woningen gebouwd worden, zodat het inwonertal rond de 13.000 zal komen te liggen. Het aandeel 65+’ers ligt met 24,9% in Wolvega beduidend hoger dan landelijk (18,8%) het geval is. Ook ligt dit aandeel boven het Fries gemiddelde. Er is derhalve sprake van forse vergrijzing. Op den duur zal naar verwachting het inwonertal dan ook beperkt gaan dalen. De kern Wolvega ligt geografisch gezien dichtbij Drenthe en Overijssel. Het ligt zo’n 10 kilometer van Heerenveen. In totaal is in Wolvega sprake van een groot aanbod van ruim 83.600 m² wvo, verdeeld over 156 winkelpanden. Een aanzienlijk deel hiervan is te vinden in het Home Center (zie andere rapportage), een grootschalig winkelgebied met name op het gebied van woninginrichting. In oppervlakte gerekend is slechts een kwart te vinden in het centrum, maar gerekend in het aantal winkelpanden 61%. In totaal gaat het om ruim 21.500 m² wvo in het centrum. Dit centrum is zeer langgerekt, bestaande uit de Hoofdstraat West en Oost, met daar tussenin de Van Harenstraat. De afstand van oost naar west bedraagt ruim 800 meter. Aan zowel de west- als oostzijde van het centrum zijn de supermarkten (6 stuks) te vinden, die een moderne oppervlakte hebben. In Wolvega is verder vooral de groep Mode & Luxe sterk vertegenwoordigd. Het gaat dan zowel om landelijke ketens als ook om lokale ondernemers.

Als trekkers zijn naast de supermarkten een HEMA, een Action, een Expert en een Zeeman aanwezig. Blokker is gesloten; Action zit bijna als enige winkel niet in het lint, maar aan de Sportlaan achter het lint. Boersma en Reykjavik zijn enkele van de winkels van lokale ondernemers. Er is dus sprake van een compleet aanbod, met een mix van keten- en lokale bedrijven. Het centrum van Wolvega heeft een bovenlokale en beperkt regionale verzorgingsfunctie.

Het complete aanbod is in omvang fors; het is aanzienlijk groter dan op grond van het inwonertal verwacht zou worden. Ruim 80% van de leegstand in Wolvega ligt in het centrumgebied. Hoewel op totaal niveau de leegstand een laag percentage kent (vanwege het grote aanbod in het Home Center), is dit in het centrum niet het geval. In het centrum staat ruim 3.300 m² wvo leeg, verdeeld over 13 panden. In het centrum bedraagt het leegstandspercentage dan ook 11% gemeten naar m² wvo en 14% naar het aantal panden. Deze percentages liggen ruim boven het Nederlands gemiddelde. GEBIEDSASPECTEN In het winkelcentrum is een flinke variatie aan winkels te vinden, met veel ketenbedrijven en lokale ondernemers. Bovendien is er sprake van een behoorlijke variatie in het aanbod. In alle branches is een groter aanbod voorhanden dan elders; bezoekers kunnen van alles vinden in Wolvega. De bereikbaarheid van het centrum is in principe goed, zowel vanuit het westen als het oosten. Het centrale deel van het centrum is echter afgesloten voor autoverkeer (het deel bij de HEMA), en de twee andere delen zijn éénrichtingsverkeer (in tegenovergestelde richting). Verwijzing naar de andere zijde of naar een parkeerterrein ontbreekt veelal, waardoor het voor onbekenden zoals toeristen lastig is om de weg te vinden.

In het centrumgebied is grotendeels sprake van kort (3 uur) parkeren; op iets grotere afstand kan men vrij parkeren, zoals bij de supermarkten (m.u.v. Aldi en Budget Food). Het aantal parkeerplaatsen is kwantitatief gezien wel voldoende, mede dankzij de blauwe zone; kwalitatief zijn de meeste terreinen prima. Bij Aldi is sprake van iets krappere plaatsen. De compactheid van het centrum is gering; de afstand van het ene naar het andere eind is lang, ook al is er sprake van enige horeca onderweg, en staan er bankjes. De looplijnen zijn zeer duidelijk, en ook de zichtlijnen zijn redelijk goed. Toch is door de afstand, de leegstaande panden en de onderbreking van het winkelfront geen sprake van een ideale situatie. Het is lastig om snel een overzicht te krijgen van het winkelgebied. Hierbij is het bovendien een nadeel dat de Action buiten het winkellint is gevestigd, buiten het zicht ligt. Mede om deze reden wordt er gewerkt om het centrumgebied compacter te maken; het oostelijke deel zal meer ingevuld worden met dienstverlening en kantoren. Dit proces is al in gang gezet. De inrichting van de openbare ruimte in het centrum van Wolvega is over het algemeen goed verzorgd, waarbij ook gedacht is aan bezoekers die af en toe even ergens willen zitten. Verder is zowel bij de pleinen als in delen van de winkelstraat veel groen aanwezig. Terrassen zijn vooral op de pleinen te vinden.

De (vrij uitgebreide) weekmarkt op woensdag geeft het centrum de nodige gezelligheid. De markt wordt in de Hoofdstraat gehouden De aanwezigheid van fietsenklemmen is beperkt, met uitzondering van de supermarktlocaties. De stoepen zijn niet erg breed, waardoor fietsen vaak in de weg staan. Overige voorzieningen die het centrum verder kunnen ondersteunen zijn onder meer de bibliotheek; ook het gemeentehuis ligt vlakbij, op loopafstand. Het NS-station ligt iets verder weg. In feite is het Home Center ook een ‘attractie’ voor Wolvega. Home Center ligt aan de rand van Wolvega; de bewegwijzering vanuit het centrum ernaartoe is matig. De ondernemers hebben samen met de gemeente een schouw uitgevoerd; de hieruit naar voren gekomen gewenste aanpassingen zullen in een actieplan worden meegenomen.

2

ONDERNEMERS EN GEMEENTE Een gemeentelijke detailhandelsvisie voor Weststellingwerf van recente datum is niet voorhanden. Wel wordt gewerkt aan een omgevingsvisie, waarvan de detailhandel deel gaat uitmaken. Ook wordt samen met de ondernemers gewerkt aan een actieplan voor het centrum. Wolvega heeft als pilot ook deelgenomen aan de Nieuwe Winkelstraat (DNWS). Belangrijk doel was onder meer om het winkelgebied toekomstbestendig te maken, met alle betrokken partijen samen. Van regionale afstemming over het detailhandelsbeleid is nauwelijks sprake; dit geschiedt vooral incidenteel. Met het in de provincie Overijssel liggende Steenwijkerland had men wel graag meer overleg gewenst vanwege de daar geplande ontwikkelingen met een grensoverschrijdend effect. In Wolvega is geen sprake van parkeermonitoring, maar het parkeerbeleid is wel geëvalueerd. Hieruit is naar voren gekomen, dat het beleid van twee parkeerpleinen met een blauwe zone goed functioneert. Verdere aanpassingen zijn op dit moment nog niet gewenst, hoewel het parkeren en het mogelijk tijdens een deel van de week afsluiten van een straatdeel, wel onderwerp van gesprek zijn. Een centrummanager is (nu) nog niet aanwezig, maar ook dat is een actueel onderwerp van gesprek, waaraan wel behoefte bestaat. De kans is groot, dat binnen afzienbare tijd inderdaad een centrummanager door de ondernemers zal worden aangenomen.

De middelen daarvoor komen dan uit het aanwezige ondernemersfonds; middels reclamebelasting wordt dit fonds gevuld. Andere specifieke regelingen voor de detailhandel zijn niet aanwezig in Wolvega. In Wolvega is een ondernemersvereniging actief, Winkeliers- en Ondernemersvereniging Wolvega (WOW). Deze is voor de hele plaats bedoeld, niet specifiek voor het centrum of de detailhandel. Verder is in de gemeente nog de Commerciële club Weststellingwerf (CCW) actief. Het functioneren van de WOW kan beter; er zijn nog te veel ondernemers geen lid. Ook de samenhang kan verbeterd worden; het actieplan kan hierin mogelijk ook een rol gaan spelen.

SOCIAL MEDIA Wanneer een bezoeker op internet opzoekt wat er aan winkels aanwezig is in het centrum van Wolvega, komt hij/zij terecht bij verschillende verzamelsites, die een onvolledig beeld geven van het winkelaanbod. Kleine initiatieven zijn helaas onder de maat; Wolvegatouristinformation.nl toont geen winkels, en de site Hoofdstraat-Oost Wolvega is sterk verouderd. Wie zoekt naar wat er verder zoal te doen is voor een bezoeker in Wolvegacentrum komt eveneens terecht bij verzamelsites, zoals Dagjeweg.nl. Deze geven inzicht in enkele permanente lokale recreatiemogelijkheden. Er is nergens een activiteitenkalender te vinden. De winkels van Wolvega hebben geen gezamenlijk Facebook- of Instagramaccount. Een groot deel van de winkels is wel actief op Facebook, maar op Instagram zijn de lokale winkels nauwelijks actief.

3

SWOT In onderstaand overzicht staan de belangrijkste sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen voor het winkelgebied van Wolvega weergegeven. STERKTES

ZWAKTES

Sterk dagelijks aanbod

Lastig oriënteren in het centrum

Goed en gevarieerd niet-dagelijks aanbod

Social media

Centrum zelf goed bereikbaar

Leegstand

Weekmarkt

Onderbrekingen winkelfront

Parkeerregime

Presentatie en profilering winkels

KANSEN

BEDREIGINGEN

Online aanwezig zijn

Groei online winkelen

Instagram en Facebook verbeteren

Langgerektheid winkelgebied

Beleving versterken

Leegstand

Samenwerking (o.a. met Home Center)

Verspreid liggende ‘trekkers’

Wolvega heeft een goed winkelaanbod, groot en gevarieerd. Het is – gezien de leegstand – de vraag of het aanbod intact gehouden kan worden. De leegstand ligt op een hoog niveau in het centrum, de trekkers zitten erg verspreid, en de afstand is te groot om het hele centrum te bewandelen. Er zijn veel onderbrekingen in het winkelfront. De supermarkten zitten gegroepeerd aan beide zijden van het centrum, en trekken uiteraard veel bezoekers. De HEMA zit centraal tussen de beide uiteinden in, terwijl de Action - uit het zicht - bij de Aldi zit. Het gevaar dreigt, dat de verschillende delen los van elkaar gaan functioneren. Dit is dan ook meteen de belangrijkste reden dat men werkt aan het compacter maken van het centrum; het oostelijk deel zal minder een winkelfunctie gaan vervullen. De presentatie en profilering van de winkels is over het algemeen matig en verdient een kwalitatieve opwaardering. De parkeersituatie is door het invoeren van de blauwe zone verbeterd; niettemin is de situatie nog niet optimaal. De meeste parkeerplaatsen zijn bij de supermarkten gelegen. Met goede bewegwijzering naar het centrum en herkenbare parkeerlocaties kan de (onbekende) bezoeker beter de weg vinden in het centrum. Ook van en naar het Home Center kan de bewegwijzering beter, zodat ook hier wederzijdse versterking kan optreden. Op het gebied van social media liggen er nog diverse kansen.

Het als een geheel naar buiten treden, en duidelijk het totaalaanbod van Wolvega laten zien biedt een meerwaarde. Afgezien van enkele individuele ondernemers komt een bezoeker op internet vooral verzamelsites tegen. Een activiteitenkalender is iets wat zeker gemist wordt. Facebook en Instagram zijn zeker voor jongeren een zeer veelvuldig geraadpleegde sites; wanneer hier niet of nauwelijks mee gewerkt wordt, dreigen ondernemers de boot te gaan missen.

4

ADVIES EN INSTRUMENTARIUM

5

•

Het opstellen van een actuele detailhandelsvisie voor de hele gemeente is gezien alle nieuwe ontwikkelingen, zoals de groei van het online shoppen, aan te bevelen. Over het algemeen is het goed om eens per 5 jaar een nieuwe visie op te stellen.

•

Voor Wolvega is het van belang om voorbereid te zijn op wat er in de toekomst staat te gebeuren met de winkels. Inzage in de gemiddelde leeftijd van ondernemers (opvolging), uitbreidingswensen, verplaatsingswensen ed. zijn van belang om te kunnen beoordelen of de compactheid van het winkelgebied overeind blijft of versterkt kan worden. Het ingezette traject met ondernemers om het actieplan uit te werken is een belangrijke stap. Het winkellint is nu erg lang, met veel onderbrekingen.

•

De leegstand in het centrum ligt op een te hoog niveau. Hieraan dient altijd prioriteit gegeven te worden. Voor een bezoeker is een onderbroken winkelfront niet interessant. Mogelijk kan een stimuleringsregeling en /of een strategisch vastgoedsaneringsfonds helpen om zowel de leegstand terug te dringen als om verplaatsingen naar het hart te ondersteunen. Het transformeren van (voormalige) winkelpanden naar een andere bestemming (zoals deels al ingezet) kan hier eventueel ook deel vanuit maken. De functiewijziging kan dan in het bestemmingsplan aangepast worden, zodat op termijn geen ongewenste ontwikkelingen ontstaan.

•

Daarnaast kan de presentatie en profilering van de winkels en de dagondersteunende horeca verbeterd worden. Het aanreiken van een winkelscan, met adviezen voor zowel de fysieke winkel als de profilering in de social media kan hierbij zeer zinvol zijn. Ook hierin kan een stimuleringsregeling, en dan in de vorm van een gevelfonds, behulpzaam zijn.

•

De routing in het centrumgebied en tussen centrum en Home Center is niet eenduidig. Het is lastig oriënteren voor onbekenden. Hierin kunnen verbeteringen doorgevoerd worden.

•

Het centrumgebied en Home Center opereren vooral als los van elkaar staande entiteiten. Er liggen nog volop mogelijkheden tot samenwerking voor deze twee winkelgebieden. Beide hebben bezoekers veel te bieden; dit wordt nog onvoldoende benut.

•

Tenslotte kan de online zichtbaarheid en vindbaarheid sterk verbeterd worden met een goede collectieve website. Op dit moment is de online zichtbaarheid, die steeds belangrijker wordt, onder de maat voor een plaats als Wolvega. Een website met een volledig overzicht van de winkels met de nodige informatie en foto’s zal een goed startpunt kunnen zijn. Social media kunnen daarna ook opgepakt worden.

WOLVEGA - CENTRUM totaal

centraal % centraal 156 95 61% 83.642 21.587 26% 12.850 stijgend /gelijk/dalend 24,9% 26,4% kern Wolvega

Aantal winkels m2 wvo winkels Aantal inwoners Percentage 65+ Percentage <25 jaar Aspect

Score matig

Kwaliteit en variatie winkels Bereikbaarheid Zichtbaarheid; zicht-/looproutes Compactheid winkelgebied Sfeer en gezelligheid/beleving Inrichting openbare ruimte Ondersteuning daghoreca Aanwezigheid toeristisch/culturele aspecten Parkeergelegenheid kwantitatief Parkeergelegenheid kwalitatief Aanbod fietsenstallingen

gemiddeld

goed v

NL 18,8% 28,4%

FR 20,8% 28,5%

Opmerking

v v v v v v v

v v Bibliotheek aan begin v v

v v

ja Supermarkt aanwezig? Fullservice/discount % dagelijks aanbod Trekkers

nee aantal centrum 6 6 4/2 Budget food 10% HEMA, Action, Kruidvat, Expert Action niet in Van Harenstraat wijk

lokaal regionaal bovenlokaal

Verzorgingsfunctie

Leegstand m2 wvo # vkp aandeel kernwinkelgebied vkp m2 wvo Overige aspecten aanwezigheid detailhandelsvisie? regionale afstemming? parkeermonitoring? aanwezigheid ondernemersvereniging? aanwezigheid centrummanager of id. aanwezigheid retailregelingen?

provinciaal

% leeg centraal 10,9% 13,7%

totaal-abs centraal abs % centraal % leeg totaal 4.077 3.355 82% 3,3% 16 13 81% 5,7% frictie langdurig structureel 23% 38% 38% 9% 61% 30% ja

nee v v v

FR % 6,3 5,6

wel evaluatie WOW, CCW bijna wel ondernemersfonds

v v v

Internet/social media Wat bij google: "Shoppen/winkelen in…." Score 2/5 Wat bij google: "Wat te doen in….." Score 3/5 Facebookpagina aanwezig? nee Instagram aanwezig? nee

NL % 6,8 6,6

Onvolledig overzicht Geen activiteitenkalender

Overzicht branchering m2 wvo vkp per 1.000 inwoners

Aanbod per 1.000 inwoners INWONERKLASSE 000000 < = Inwklasse <001000 001000 < = Inwklasse <001500 001500 < = Inwklasse <002000 002000 < = Inwklasse <002500 002500 < = Inwklasse <003500 003500 < = Inwklasse <005000 005000 < = Inwklasse <007500 007500 < = Inwklasse <010000 010000 < = Inwklasse <015000 015000 < = Inwklasse <020000 020000 < = Inwklasse <030000 030000 < = Inwklasse <050000 050000 < = Inwklasse <100000 100000 < = Inwklasse <175000 175000 < = Inwklasse

6

dagelijks mode&luxe vrije tijd in/om huis detalh.ov. leegstand totaal 8.257 6.166 1.139 60.750 3.253 4.077 83.642 26 31 8 68 7 16 156 644 481 89 4.735 254 318 6.521

dagelijks

mode&luxe vrije tijd 111 169 193 253 302 401 419 403 470 411 402 405 405 371 357

76 65 89 116 115 140 262 230 375 334 343 416 424 431 377

in/om huis 45 59 31 41 41 45 53 39 80 78 124 104 112 108 96

detalh.ov. leegstand 631 729 633 604 576 565 801 696 977 890 983 938 931 719 536

58 57 51 45 49 54 73 60 86 77 80 80 91 75 69

78 72 67 80 90 127 159 167 232 216 194 252 268 147 129

totaal 1.000 1.150 1.063 1.140 1.172 1.332 1.766 1.595 2.220 2.006 2.124 2.194 2.232 1.853 1.564

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=de02e1f2-2a54-40cc-9d1a-1541d0df7c36