CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 Vast te stellen beeldkwaliteitsplan Lindewijk deelgebied 2 0098354531.pdf

Algemene Raadscommissie 1 november 2021, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Bestemmingsplan Lindewijk deelgebied 210.557 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

28 september 2021

Beeldkwaliteitsplan Lindewijk deelgebied 2 Wolvega

Colofon Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Wissing B.V. en naamsvermelding. Aan de inhoud van dit document kunnen geen rechten worden ontleend.

Opdrachtgever: Gemeente Weststellingwerf

Documentnaam: 1302-Lindewijk deelgebied 2 Wolvega-BKP-definitief 2-20210928

Wijzigingsdatum: 28 september 2021

Wissing B.V. Middenbaan 108, 2991 CT, Barendrecht Postbus 37, 2990 AA, Barendrecht

T + 31 (0)180 61 31 44 www.wissing.nl

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

4

Inhoud 1. Inleiding

6

1.1

Doelstelling

7

1.2

Relatie met het bestemmingsplan

7

1.3

Systematiek

7

1.4

De status van het kwaliteitsdocument

9

1.5

Leeswijzer

11

2. De rode draad

12

2.1 Inleiding

13

2.2 Het Tuindorp

14

2.3 Wonen aan het water

14

2.4 Samenhang

15

2.5 Variatie

15

3. Regels en algemene criteria

16

3.1 Plaatsing en oriëntatie van de bebouwing

17

3.2 Bouwblokken en woningtypologie

20

3.3 Massa en volume

20

3.4 Richtlijnen voor de architectuur

22

3.5 Dakkapellen, dakramen en PV-cellen

32

3.6 Groene daken

33

3.7 Groene gevels

34

3.8 Erfscheidingen

35

3.9 Waterkant en vlonders

36

3.10 Parkeren

37

4. Woonsferen

40

4.1 Onderscheidenede woonsferen

41

4.2 Tuindorp: wonen rond hofjes

42

4.3 Tuindorp: woonstraten

46

4.4 Wonen aan het water

50

5. Bijlage

54

5.1 Plantenlijst Lindewijk

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

55

5

1. Inleiding

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

6

1.1

Doelstelling

Voor de voorgenomen ontwikkeling van Lindewijk deelgebied 2 is een stedenbouwkundig plan opgesteld. Het is een eerste stap om verder te bouwen aan de geliefde Lindewijk. De ambities zijn wederom hoog, omdat deelgebied 1 laat zien hoe mooi de wijk kan worden. De ambitie is om een dorpse leefomgeving te maken. Dat is opgenomen in het stedenbouwkundig plan dat voor deelgebied 2 is gemaakt. Het beeldkwaliteitsplan bouwt daarop voort en speelt een belangrijke rol om de beoogde kwaliteit concreter te maken. Zo maken we samen van Lindewijk deelgebied 2 een mooie woonwijk.

1.2 Relatie met het bestemmingsplan Gelijktijdig met dit beeldkwaliteitsplan wordt ook een bestemmingsplan gemaakt. Het stedenbouwkundig plan en het bestemmingsplan vormen samen de ruimtelijke en planologische kaders voor de woningbouwontwikkeling. Maar de randvoorwaarden in deze plannen (onder meer situering, maatvoering en programma) zijn gedeeltelijk ‘’beeldloos’’. Om de ambitie concreter te maken en richtlijnen te krijgen voor de bebouwing, is dit ‘’Beeldkwaliteitsplan Lindewijk deelgebied 2” opgesteld (hierna beeldkwaliteitsplan). Het beeldkwaliteitsplan regelt inhoudelijke- en procedurele aspecten, waarmee de ambitie van de beeldkwaliteit concrete invulling krijgt. Het beeldkwaliteitsplan borduurt voort op de globale beeldkwaliteit die in het stedenbouwkundig plan is benoemd. Hierbij wordt waar mogelijk aangesloten op het Beeldkwaliteitsplan Lindewijk deelgebied 1 (sept. 2018, herzien juni 2021). Dit document omvat de regels en richtlijnen voor de realisatie van alle gebouwen in het plangebied. Nadat dit document is vastgesteld, wordt het gebruikt bij het ontwerp, de toetsing en de vergunningverlening van bouwwerken.

1.3 Systematiek 1.3.1 Wat wordt geregeld in een beeldkwaliteitsplan? Sfeer en identiteit (laag 1) Om een dorps en duurzaam woonmilieu te realiseren, is zowel een ambitieus als realistisch plan noodzakelijk. Daarom is in het stedenbouwkundig plan het ambitieniveau geregeld. De ambitie gaat over de sfeer en identiteit van de gebouwde- en ongebouwde omgeving en over het niveau van de architectonische kwaliteit. Daardoor weet een ieder welke verwachtingen moeten worden ingevuld.

Beeldkwaliteit: stedenbouwkundig niveau (laag 2) In dit plan wordt steeds eerst de “Beeldkwaliteit op stedenbouwkundig niveau” beschreven. De criteria die hierbij horen, richten zich op de verschijningsvorm van de stedelijke ruimte. De gebouwen vormen immers de invulling en de wanden van de openbare ruimte en bepalen in hoge mate de sfeer en identiteit. Criteria gaan dus over de samenhang tussen gebouwen onderling en tussen de gebouwen en de openbare ruime. In dit onderdeel worden concrete aanwijzingen gegeven in de wijze waarop de structuur van het plan (de tweedimensionale plattegrond) wordt doorvertaald naar de stedelijke ruimte (de derde dimensie).

Beeldkwaliteit op gebouwniveau (laag 3) Omdat het in dit document gaat om beeldkwaliteit en de wijze waarop deze wordt geregeld (geregisseerd), worden er architectonische criteria opgesteld. De richtlijnen en referenties illustreren de sfeer van het beoogde eindresultaat van een buurt of de bebouwing. Bij de architectonische criteria gaat het in de eerste plaats om een inspiratiekader voor de ontwerpen. Hier ligt immers ook een verantwoordelijkheid van de architect. In de doorvertaling naar de architectonische criteria dient er -weliswaar in beperkte mate- een zekere flexibiliteit in het ontwerpproces mogelijk te blijven.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

7

Beeldkwaliteit openbare ruimte (laag 4)

het stedenbouwkundig plan. Bouwplannen moeten voldoen aan deze regels. Uitsluitend bij goedkeuring van de kwaliteitsteam/welstandscommissie kan van de regels worden afgeweken ten behoeve van het verbeteren van de stedenbouwkundige en/of architectonische kwaliteit. Daarnaast worden criteria gegeven ter inspiratie, waarbij getoetst wordt in de zin van ‘wat heeft de architect hiermee gedaan?’. In deze inspiratie zit dus geen vrijblijvendheid.

De openbare ruimte speelt een cruciale rol in de woonbeleving en de kwaliteit van een buurt. Met laag 2 en 3 krijgt de kwaliteit van de gebouwen gestalte, met deze laag 4 wordt de omgeving van die gebouwen ontworpen. Door criteria op te stellen voor de openbare ruimte wordt op voorhand de samenhang tussen beide in beeld gebracht. Voor de beeldkwaliteit van de openbare ruimte wordt apart een Inrichtingsplan Openbare Ruimte (IPOR) vervaardigd. Samen vormen deze twee de belangrijkste documenten waarin de beeldkwaliteit van deelgebied 2 wordt geregeld.

1.3.3 Flexibiliteit Omdat het plan een lange looptijd heeft, moet er rekening worden gehouden met de nodige flexibiliteit in de realisatie, of zelfs wijzigingen die op enigerlei moment in de planvorming noodzakelijk mochten blijken. In het beeldkwaliteitsplan zijn heldere kaders opgenomen voor de uitwerking van de architectuur. Geen rigide regels, maar inspirerende richtlijnen met voldoende flexibiliteit voor de uitwerking.

1.3.2 Criteria: regels versus inspiratie Het beeldkwaliteitsplan maakt onderscheid tussen criteria als regels en criteria als inspiratie. De stedenbouwkundige criteria moeten worden opgevat als regels en worden nagevolgd. Deze geven vorm en inhoud aan

Lindewijk deelgebied 2 bouwt voort op deelgebied 1 en sluit aan op de natuurlijke omgeving van het gebied.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

8

1.4 De status van het kwaliteitsdocument is nadien enkele keren gewijzigd en aangevuld. De nota is het toetsingskader voor de beoordeling van aanvragen omgevingsvergunning door welstandscommissie Hûs & Hiem. Nieuwbouwprojecten zoals Lindewijk deelgebied 2 maken niet altijd deel uit van de welstandsnota. Hiervoor wordt dan een beeldkwaliteitsplan het beleidskader voor de welstandsadvisering.

1.4.1 De gemeente faciliteert en inspireert Het scheppen van voorwaarden voor een goede kwaliteit van de gebouwde en ongebouwde omgeving is een verantwoordelijkheid van de gemeente. Dit beeldkwaliteitsplan dient als toetsingsinstrument waarbij initiatiefnemers en architecten op voorhand weten welke kwaliteitseisen worden gesteld. Het beeldkwaliteitsplan is het referentiekader voor de verdere uitwerking en inrichting op het gebied van bebouwing. Omdat de gemeente een regierol heeft in het proces, wordt dit plan als beleidskader vastgesteld waarmee het een bindende werking verkrijgt voor alle partijen. Bouwplannen worden getoetst aan de in dit plan vastgelegde ontwerprichtlijnen.

Het beeldkwaliteitsplan is raadsbeleid en daarmee bindend voor de welstandsbeoordeling. De opgenomen richtlijnen voor de bebouwing dienen als kader voor die beoordeling. Mits hiervoor goed onderbouwde redenen zijn, is het incidenteel mogelijk om af te wijken van de richtlijnen. De afwijking is toegestaan mits het doel van het bereiken van een goede beeldkwaliteit op een gelijkwaardige of betere wijze wordt gediend.

Maar een net zo belangrijke rol is dat de gemeente ook inspiratie wil bieden voor bouwers en kopers. Kwaliteit realiseren in Lindewijk deelgebied 2 is immers iets wat de gemeente niet alleen doet. Ook bouwers en de toekomstige bewoners kunnen hun steentje bijdragen. Het beeldkwaliteitsplan is daarin een eerste stap. Hiermee kan de gemeente bijvoorbeeld laten zien hoe mooi en duurzaam de wijk kan worden. Of hoe naadloos bepaalde delen van het gebied bij elkaar passen. Dat er afstemming plaatsvindt tussen gebouwen onderling of tussen gebouwen en openbare ruimte.

1.4.3 Vergunningvrije bouwwerken Bouwwerken waarvoor een omgevingsvergunning nodig is worden vooraf getoetst aan de richtlijnen uit dit beeldkwaliteitsplan. Dat zijn in elk geval hoofdgebouwen, zoals woningen. Voor vergunningvrije bouwwerken, zoals een bijgebouw of een dakkapel, is een toetsing vooraf niet af te dwingen. Wat wel kan is dat kopers van een nieuwbouwwoning worden geïnformeerd over het beeldkwaliteitsplan. En dat de gemeente vriendelijk verzoekt om toekomstige vergunningvrije bouwwerken te laten voldoen aan de richtlijnen voor de bebouwing uit dit beeldkwaliteitsplan. Daarbij hoort ook de waarschuwing dat grote afwijkingen het risico geven van een welstandsexces, waartegen het gemeentebestuur handhavend kan optreden.

1.4.2 De wettelijke regeling Welstandstoezicht moet gebaseerd zijn op door de gemeenteraad vastgesteld beleid. In de gemeente Weststellingwerf is in 2004 voor het hele gemeentelijk grondgebied een welstandsnota vastgesteld. Deze nota

Luchtfoto van Lindewijk met op de voorgrond deelgebied 1 en daarachter het nog lege gebied van deelgebied 2.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

9

1.4.4 De procedure Dit kwaliteitsdocument wordt door de gemeenteraad vastgesteld. Het ontwerp beeldkwaliteitsplan ligt met het ontwerpbestemmingsplan ter inzage. Iedereen kan in die periode een zienswijze op de plannen geven. Het is aan de gemeenteraad om dit beeldkwaliteitsplan als geheel te beoordelen en vast te stellen. Het is niet mogelijk om tegen het vastgestelde beeldkwaliteitsplan in beroep te gaan.

Aanpassingen

Inzage

Beeldkwaliteitsplan Bestemmingsplan

Ontwerp beeldkwaliteitsplan Ontwerp bestemmingsplan

aliteitsteam Kw

Het kwaliteitsteam Het kwaliteitsteam bestaat uit een vertegenwoordiger van de welstandsorganisatie Hûs & Hiem en een vertegenwoordiger van de gemeentelijke afdeling belast met het bouwtoezicht, met als voorzitter een onafhankelijk supervisor. De taak en werkwijze van het kwaliteitsteam zijn als volgt: •• Het kwaliteitsteam begeleidt het tot stand komen van de bouwplannen. •• Het kwaliteitsteam voert overleg met de architecten en de bouwers en geeft vooraf informatie en toelichting over de bedoelingen van het beeldkwaliteitsplan en is beschikbaar voor informeel overleg in de verschillende stadia van het plan. •• Het kwaliteitsteam bespreekt voorlopige ontwerpen. Desgewenst kunnen bouwers of architecten een toelichting geven op hun plan. Voor zover de bouwplannen voldoen aan de richtlijnen van dit kwaliteitsdocument is de vertegenwoordiger van Hûs & Hiem gemandateerd tot het geven van een oordeel. Bouwplannen die als vooroverleg of aanvraag omgevingsvergunning zijn ingediend, worden in een openbare vergadering beoordeeld door het kwaliteitsteam. In deze vergadering wordt een advies aan het college van burgemeester en wethouders opgesteld. Er kunnen zich vier situaties voordoen: 1 .

Het team is unaniem van oordeel dat het bouwplan voldoet aan de richtlijnen van het beeldkwaliteitsplan; de vertegenwoordiger van Hûs & Hiem is gemachtigd om het formele welstandsadvies overeenkomstig het advies van het kwaliteitsteam af te doen. 2 . Het team is verdeeld of het bouwplan voldoet aan de richtlijnen van het beeldkwaliteitsplan; het eindoordeel wordt aan Hûs & Hiem gevraagd. 3 . Het team is unaniem negatief over het voldoen van het plan aan het beeldkwaliteitsplan; het college wordt negatief geadviseerd. 4 . Het bouwplan voldoet niet aan de eisen van het beeldkwaliteitsplan, maar het team is unaniem van mening dat het plan positief beoordeeld zou moeten worden; aan Hûs & Hiem wordt gevraagd om te adviseren af te wijken van de richtlijnen in dit document en een positief eindadvies aan het college van burgemeester en wethouders af te geven. De eindadviezen van het kwaliteitsteam worden schriftelijk uitgebracht. Middels een jaarverslag rapporteert het kwaliteitsteam één keer per jaar aan de gemeenteraad.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

Vaststelling

10

S u p e r vis or

H û s & H ie m

We s t s t

e lli n g w e r f

Taken Begeleiding bouwplannen Overleg architecten & bouwers Beoordelen voorlopige ontwerpen

Aanvraag omgevingsvergunning

Positieve beoordeling

Negatieve beoordeling

Openbare vergadering

Advies

1.5 Leeswijzer In dit beeldkwaliteitsplan vindt een wisselwerking plaats tussen de verschillende hoofdstukken. In deze leeswijzer wordt beknopt toegelicht welke onderdelen in welk hoofdstuk worden besproken. In hoofdstuk 2 wordt de rode draad van de Lindewijk toegelicht. Hierbij wordt stilgestaan bij de opbouw van Lindewijk deelgebied 1 en hoe zich dit vertaald naar de plannen voor Lindewijk deelgebied 2. Tevens wordt ingegaan op hoe de verschillende woonsferen zich van elkaar onderscheiden in een samenhangende woonwijk. Hoofdstuk 3 bevat regels en algemene criteria voor de indeling van de ruimte. Hierbij wordt ingegaan op bebouwing, erfafscheidingen, parkeren en oevers. Dit hoofdstuk beschrijft op algemeen geldende regels. Vooral met betrekking tot de bebouwing wordt er verwezen naar paragrafen in hoofdstuk 4, waar bepaalde onderdelen intensiever worden toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt er per woonsfeer meer in detail ingegaan op onderwerpen als situering, bouwvolume, architectuur en kleur en materiaalgebruik. Per woonsfeer worden specifieke kenmerken toegelicht, op de basis die in hoofdstuk 3 is neergezet.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

11

2. De rode draad

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

12

2.1 Inleiding

Het is van belang om een rode draad te definiëren voor de sfeer en identiteit van de bebouwing in Lindewijk 2. In beginsel wordt voortgebouwd op de architectuurstijlen die al in Lindewijk 1 zijn gerealiseerd. Lindewijk deelgebied 2 is immers een voortzetting van een wijk in aanbouw. Het doel is en blijft meer flexibiliteit in Lindewijk 2 tot stand te brengen, maar ook afstemming met Lindewijk 1 zodat Lindewijk als geheel straks als één gebied met een aangename verscheidenheid herkenbaar en afleesbaar is.

Om in het vervolgproces een goede vertaling van de beoogde sfeer tot stand te brengen is het belangrijk om op hoofdlijnen de principes van de architectuur te vatten. Bij een gefaseerde en wellicht langdurige ontwikkeling moet rekening worden gehouden met de nodige ontwikkel- en ontwerpflexibiliteit. Daarom wordt gewerkt met richtlijnen voor de architectuur en niet zozeer met voorgeschreven regels.

Overzicht van de ruimtelijke structuur en architectuur van Lindewijk deelgebied 1

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

13

In het beeldkwaliteitsplan Lindewijk deelgebied 1 is een onderscheid gemaakt in 3 woonsferen: 1 . Tuindorp; 2 . Singels en grachten; 3 . Wonen aan het water. Dit onderscheid is gedeeltelijk ook in deelgebied 2 van toepassing.

2.2 Het Tuindorp Omdat het onderscheid tussen ‘Tuindorp’ en ‘Singels en Grachten’ feitelijk niet heel groot is, is het denkbaar dat deze twee gebieden in architectonisch opzicht bij elkaar horen. Waarin deze 2 deelgebieden zich wel van elkaar onderscheiden is de woonvorm: het plangebied tussen de spoorlijn en de kerk is zeer geschikt voor hof-vormige woonblokjes. Daarentegen bestaat het middelste gedeelte van het plangebied uit een variatie van grondgebonden eengezinswoningen. De sfeer van het gehele noordelijke plangebied is dus te typeren als een Tuindorp. Van belang hierbij is dat Tuindorp vooral slaat op de stedenbouwkundige structuur, de rooilijnen en de bouwmassa. De architectuur hoeft niet ‘historiserend’ of een letterlijke Tuindorp-architectuur na te bootsen. Er mag sprake zijn van eigentijdse interpretaties of het innovatief omgaan met traditionele kenmerken.

2.3 Wonen aan het water

Pl

Het deelgebied Wonen aan het water blijft conform deelgebied 1 als stedenbouwkundige en architectonische typering bestaan. Wat ten opzichte van het voorgaande beeldkwaliteitsplan wijzigt is de gedetailleerdheid van de regels en richtlijnen. Die zijn in dit voorliggende beeldkwaliteitsplan iets globaler en geven meer vrijheid en tevens ruimte voor eigentijdse interpretaties.

d

ie e pp

ha lijk s ra

n

te

en

r

te

oe ne n

w ut al le n

es

-w

st er tv uu r

at er

n

ge in

ct

nd

tru

bi

rs rw iti lu

or

ts

ot

on

m

ie

n de

os

l ve

pl

ex

uw o m aa

ng

z ng

rs

e ke

r ve g

tin

ui

sl

t on

14

b ge an

sc nd

La c Ac n oe Gr ts

an

Pl Ho Oo e at W a Va Bo t Au La

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

2.4 Samenhang Hoofdstuk 3 bevat de onderdelen van het beeldkwaliteitsplan die in beginsel voor heel Lindewijk deelgebied 2 van toepassing zijn. Deze zijn bedoeld om samenhang in de stedenbouwkundige structuur te versterken en in de architectuur aan te brengen. Een belangrijk onderdeel daarvan zijn de in de wijk aangewezen locaties voor representatieve en overhoekse gevels. Door op hoeken en zichtlocaties extra aandacht te schenken aan deze gevels en hoekoplossingen ontstaat er ondanks een diversiteit aan aanwezige woonsferen in het plan een woonwijk met een evenwichtige kwaliteit. Andere onderwerpen die zorgen voor samenhang zijn: • • • • • • • • • • • • •

Plaatsing van de bebouwing en oriëntatie op de openbare ruimte Bouwvolume van eengezinswoningen en appartementen Accenten (in de stedenbouwkundige structuur) De hiërarchie van die accenten De vormgeving van hoeken (in de stedenbouwkundige structuur) De horizontale en verticale geleding van de gevels De vormgeving van kopgevels Het pallet van kleuren en materialen Aanbouwen, uitbouwen en bijgebouwen Erkers en veranda’s Dakkapellen, dakramen en PV-cellen Parkeren Erfscheidingen

2.5 Variatie Deze regels gelden dus voor het hele plangebied. Daarnaast zijn er onderwerpen die zorgen voor variatie. Er is immers sprake van verschillende woonsferen. De identiteit en stedenbouwkundige structuur van die woonsferen geeft aanleiding om variaties aan te brengen in de architectuur. De specifieke regels worden per woonsfeer in hoofdstuk 4 beschreven.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

15

3. Regels en algemene criteria

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

16

3.1 Plaatsing en oriëntatie van de bebouwing De plaatsing van bebouwing is van grote invloed op het beeld dat ontstaat van het plan als geheel. Het gaat daarbij om de plaatsing van de gebouwen op het erf, maar ook om de relatie tussen de gebouwen en de openbare ruimte. Dat wordt doorgaans geregeld met rooilijnen (waarmee de diepte van voortuinen en zijtuinen wordt geregeld). Het hebben van diepe of juist ondiepe voor- en zijtuinen bepaalt mede de sfeer van de woonstraten. Een diepe voortuin met veel groen oogt ‘dorps’ of zelfs ‘landelijk’ en door een kleine (of geen) voortuin ontstaat meer het karakter van een hof. Een ander voorbeeld: bij brede zijtuinen blijven doorzichten tussen de woningen door mogelijk. Dat is bijvoorbeeld wenselijk in het deelgebied Wonen aan het water.

3.1.1 Verkavelingstypen In het stedenbouwkundig plan zijn drie woonsferen gedefinieerd. De vorm van de verkaveling (of: verkavelingstypologie) ondersteunt de beoogde identiteit van de woonsferen. •• Tuindorp - Wonen rond hofjes: zie paragraaf 4.2 •• Tuindorp - Woonstraten: zie paragraaf 4.3 •• Wonen aan het water: zie paragraaf 4.4

3.1.2 Rooilijnen In het plan wordt in principe niet gekozen voor een op voorhand gedefinieerde rooilijn. Zoals dat in Wolvega van oudsher aanwezig is, komen er variaties voor in de situering van de woning aan de straat. Hierbij wordt wel onderscheid gemaakt tussen Tuindorp en Wonen aan het water. Het Tuindorp is onderscheiden in Tuindorp-Wonen rond hofjes en Tuindorp-Woonstraten.

Algemeen richtlijnen: ••

••

••

Rooilijnen per woonsfeer: -- Tuindorp - Wonen rond hofjes: zie paragraaf 4.2 -- Tuindorp - Woonstraten: zie paragraaf 4.3 -- Wonen aan het water: zie paragraaf 4.4 Rooilijnen mogen als volgt worden overschreden: -- Een risaliet of gevelsprong mag maximaal 1,00 meter vanaf de voorgevel worden uitgebouwd; -- Ondergeschikte delen van het hoofdgebouw zoals luifels, entrees, etcetera mogen maximaal 1,20 m vanaf de voorgevel worden uitgebouwd. -- Deze regel geldt niet voor de specifieke situaties, zoals de veranda’s bij de verandawoningen en accentbebouwing waar een grotere uitbouw passend is; Waar woningen grenzen aan een openbare ruimte (weg, watergang, groenstrook, plantsoen) reageert de architectuur van de woning op deze bijzondere situering. Subtiele variaties in de rooilijn kunnen hieraan bijdragen.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

17

3.1.3 Voor- en zijerven •• •• ••

Afwisselende voortuindiepte vraagt om eenduidige erfscheiding; Zijtuinen spelen een belangrijke rol bij dorpse beleving, dus zijgevels bij voorkeur niet direct op erfgrens; Waar de zijgevel van een woning grenst aan een openbare ruimte is sprake van een ‘onbebouwd zijerf’. Deze wordt begrensd door een groene erfscheiding en wordt niet dichtgezet met bijgebouwen of schuttingen.

Diepe groene voortuinen maken een dorpse sfeer. Meer relatie met de omgeving door doorzichten langs de woning.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

18

3.1.4 Oriëntatie Woningen zijn vanzelfsprekend georiënteerd op de openbare ruimte voor de woning. Dat wil zeggen de woonstraat, hofjes en plantsoenen. Hierbij gaat het bij de meeste woningen op een enkele oriëntatie. Daarnaast zijn erop verschillende plekken woningen die een dubbele oriëntatie hebben op de omliggende openbare ruimte. Hierbij gaat het om woningen gelegen op hoeken van of omsloten door meerdere stedenbouwkundige structuren. Deze oriëntatie uit zich in meerdere representatieve gevels en bijzondere overhoekse geveloplossingen.

Woningen met een dubbele oriëntatie door middel van meerdere representatieve gevels en overhoekse geveloplossingen.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

19

3.2 Bouwblokken en woningtypologie In het stedenbouwkundig plan voor Lindewijk deelgebied 2 is geen op voorhand gedefinieerde verkaveling met woningtypen vastgelegd. Het plan maakt een flexibele en gefaseerde invulling mogelijk. Omdat er geleidelijk invulling wordt gegeven aan de planstructuur, zullen er geen concentraties van dezelfde woningtypen ontstaan. Woningtypen zijn dus niet geclusterd, maar juist in de planstructuur verspreid. Enkel bij projectmatig bouwen is een cluster van circa 20 woningen acceptabel. Daardoor is er in het gehele gebied dezelfde basiskwaliteit en wordt vermeden dat de uitstraling van buurten te zeer zal verschillen. ••

••

••

••

In de richting van de Linde is de bebouwing meer transparant en gespreid, meer op de zandrug is de bebouwing juist wat gesloten en geconcentreerd. Met uitzondering van Tuindorp-Wonen rond hofjes, is de bebouwing nergens aaneengeregen tot gesloten bouwblokken. Er is een afwisseling tussen beslotenheid en transparantie in de bebouwingsstructuur. Variatie in woningtypen en straatbeeld: -Tuindorp-Wonen rond hofjes overwegend levensloopbestendige grondgebonden woningen; -Tuindorp-Woonstraten: variatie in woningtypen. Overwegend een besloten straatbeeld, waarin de bebouwing een begeleiding vormt van de lange lijnen. -Wonen aan het water: variatie in woningtypen. Overwegend een half-open straatbeeld, waarin tussen de bebouwing doorzichten aanwezig zijn naar het achterliggende water. Op bijzondere plekken bestaat de mogelijkheid voor bijzondere bouwmassa, bijvoorbeeld in de vorm van meergezinswoningen (senioren, starters, in de vorm van een kleinschalig appartement of zogenaamde ‘schuurwoningen’ of ‘boerderijwoningen’.

3.3 Massa en volume Verschillende woningtypen zijn verspreid door het plan

3.3.1 Overwegende bouwhoogten

De hoogte van de gebouwen is gebaseerd op de plek en de betekenis van het gebouw in de omgeving. Langs de structuurbepalende noord-zuidstraten is de bouwhoogte daarom soms hoger dan in de oostwest gerichte woonstraten. De overwegende bouwhoogten van de grondgebonden woningen zijn 1 tot 2 lagen met kap, en bij uitzondering 3 bouwlagen plat gedekt (deze laatste alleen als accent of blikvanger). Bij gestapelde woningen (appartementen, beneden-bovenwoningen) gaat het om bouwlagen tevens woonlagen, waarbij woningen in de kap meetellen als één bouwlaag. In het bestemmingsplan worden doorgaans maximale bouwhoogtes (goot- en nokhoogtes) opgenomen. Dat zou kunnen inhouden dat initiatiefnemers van dat maximum gebruik willen maken. Dit neemt niet weg dat de hierboven genoemde variatie als regels moet worden gehanteerd. _ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

20

3.3.2 Meergezinswoningen Op het moment blijkt er vanuit het Woningbehoefteonderzoek Weststellingwerf (2020) een behoefte aan meergezinswoningen. Er zijn verschillende locaties verspreid over het plan beschikbaar om in deze behoefte te voorzien (de afbeelding geeft daarvoor een indicatie). Deze locaties zijn vanwege de ligging in het landschappelijk raamwerk interessant voor ‘complexmatige’ woningbouw (bijvoorbeeld een seniorenhof of kleinschalig appartement).

3.3.3 Richtlijnen ••

Duidelijke hoofdmassa zorgt voor een rustig samenhangend straatbeeld; Binnen straten of hoven vormt de bebouwing een eenheid in maat en schaal; Incidenteel zijn op beeldbepalende plekken grotere volumes toegestaan; Grotere bouwvolumes mogen alleen toegepast worden op plekken waar een stedenbouwkundig accent gewenst is en/of als er sprake is van gebouwen met een bijzondere publieke functie; Het volume van grotere gebouwen, zoals appartementengebouwen, moet geleed zijn;

•• •• ••

••

Pl d

ie

b ge an ha

sc nd

La

s ra

n

te

lijk

en

e pp

c Ac

r

te

n oe Gr oe

ts

an

Pl n

w ut

ne

Ho al le

Oo

n

es

-w

st

m aa

ng

z ng

iti lu

or

ts

ot

on

m

ie

o

n de

os

l ve

pl

ex

uw

er

n

ge in

r

at

uu

rw

ct

nd

tru

bi

rs

er tv

e at W a Va Bo t Au La

rs

e ke

r ve

Meergezinswoningen als accent of begeleidende wand.

t on

g

tin

ui

sl

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

21

3.4 Richtlijnen voor de architectuur 3.4.1 Deelgebieden architectuur

Dit onderscheid is gedeeltelijk ook in deelgebied 2 van toepassing. Maar omdat het feitelijke onderscheid tussen ‘Tuindorp’ en ‘Singels en grachten’ niet heel groot is, is het denkbaar dat deze twee in architectonisch opzicht bij elkaar horen. Het nog resterende deelgebied Tuindorp is in deelgebied 2 ook niet heel groot. Waarin deze twee deelgebieden zich wel van elkaar onderscheiden is de woonvorm: het plangebied tussen de spoorlijn en de kerk is zeer geschikt voor hof-vormige woonblokjes. De overwegende sfeer van het gehele noordelijke plangebied is te typeren als een Tuindorp.

Om in het vervolgproces een goede vertaling van de beoogde sfeer tot stand te brengen is het belangrijk om op hoofdlijnen de principes van de architectuur te vatten. Bij een gefaseerde en wellicht langdurige ontwikkeling moet rekening worden gehouden met de nodige ontwikkel- en ontwerpflexibiliteit. Daarom wordt gewerkt met richtlijnen voor de architectuur en niet zozeer met voorgeschreven regels. De architectuurstijl bouwt voort op de stijlen die al in Lindewijk 1 zijn gerealiseerd. In het beeldkwaliteitsplan Lindewijk deelgebied 1 is een onderscheid gemaakt in 3 woonsferen: 1 . Tuindorp; 2 . Singels en grachten; 3 . Wonen aan het water.

Het deelgebied Wonen aan het water blijft als architectonische typering bestaan. Wat ten opzichte van het voorgaande beeldkwaliteitsplan wijzigt is de gedetailleerdheid van de regels en richtlijnen. Die zijn in dit voorliggende beeldkwaliteitsplan iets globaler en geven iets meer vrijheid en tevens ruimte voor eigentijdser interpretaties.

Lindewijk 1 Wonen aan het water

Lindewijk 2 Wonen aan het water

Lindewijk 1 Singels en Grachten Lindewijk 1 Tuindorp

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

Lindewijk 2 Tuindorp - Woonstraten Lindewijk 2 Tuindorp - Wonen rond hofjes

22

Principes van Tuindorp-architectuur In hoofdstuk 2 is de rode draad beschreven voor de architectuur. Over het noordelijk deel van het plangebied is aangegeven dat dit kan worden gekenmerkt als een Tuindorp (voortbouwend op de principes uit Lindewijk deelgebied 1). Ook is aangegeven dat Tuindorp vooral slaat op de stedenbouwkundige structuur, de rooilijnen en de bouwmassa. Deze stedenbouwkundige aspecten geven invulling aan de Tuindorp-principes. Architectuur wordt ingezet ter versterking van de stedenbouwkundige principes. Een tuindorp wordt in haar algemeenheid gekenmerkt door een nadrukkelijke en steile kap, een duidelijke horizontale geleding in de massa en gevels, in combinatie met verticale accenten. Deze principes worden samengevat in de volgende beeldregels.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

23

•• •• ••

•• ••

••

••

••

••

•• •• •• ••

De architectuur heeft een traditionele / eigentijdse uitstraling. De bebouwing bestaat uit 1-2 bouwlagen met een steile, prominente kap met overstekken. De woningen zijn nadrukkelijk georiënteerd op de openbare ruimte, waarbij ramen, deuren en/of erkers een rol spelen. Woningen op hoeken hebben een tweezijdige oriëntatie. Hiermee worden contact tussen de woning en de openbare ruimte alsmede de sociale veiligheid bevorderd. Oriëntatie op de openbare ruimte. De orientatie van de bebouwing is doorgaans met de nokrichting parallel aan de straat. De woningen kennen een horizontale geleding in massa en gevels in combinatie met verticale accenten. Lange rijen worden met verticale accenten met de nok haaks op de straat in maat en schaal verkleind. In de horizontale opbouw van de gevels is sprake van samenhang door kleurgebruik, materialisering, detaillering en massaopbouw. Horizontale geleding in combinatie met Daarmee wordt een duidelijke beëindiging van de gevel toegepast. verticale accenten. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een robuust dakoverstek. De verticale geleding van de gevel kenmerkt zich door individualiteit en onderscheid. De hoeken van lange huizenrijen dienen ten minste aan één zijde een bijzondere hoekoplossing te verkrijgen in de vorm van hoogteaccent, gedraaide kap of het toevoegen van bijzondere accenten zoals hoekerkers.

De gevels kennen een redelijk traditionele verhouding tussen gesloten en open geveldelen. Dat houdt in dat er in het algemeen geen overdreven grote raampartijen worden toegepast. Elk bouwblok (een woning of een combinatie van woningen) vormt Eenvoudige hoofdvormen. een afgewogen compositie, waarbij het spel van symmetrie en asymmetrie tot een evenwichtige balans van de totale massa-opbouw leidt. In beginsel is er altijd sprake van een expressieve beëindiging van hoeksituaties. Twee- drie en vierkappers zijn bij voorkeur als één geheel vormgegeven of anders asymmetrisch in opbouw; De bouwvolumes kennen een gedifferentieerde opbouw. Bijzondere massawerking wordt toegepast om de stedenbouwkundige structuur te versterken. De hoofdvormen worden verlevendigd. Hoofdvormen worden verlevendigd met erkers, bloemkozijnen etcetera en de detaillering is rijk en verfijnd.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

24

••

••

•• •• ••

Per woning of bouwblok een keuze maken voor één architectuurthema. De architectuur hoeft niet ‘historiserend’ of een letterlijke Tuindorp-architectuur na te bootsen. Er mag sprake zijn van eigentijdse interpretaties of een zogenaamde “traditie innoverende” houding (innovatief omgaan met traditionele kenmerken). Bij appartementengebouwen wordt extra aandacht besteed aan de situering (in relatie tot het stedenbouwkundig plan) en aan de architectonische kwaliteit van de entreepartij en de ontsluitingsstructuur, zoals trappenhuizen, galerijen en inritten van parkeergarages. Dit geldt zowel voor de vormgeving als de materialisering. Stijgpunten, zonwering en technische installaties worden geïntegreerd in het gebouwontwerp; Luifels en garages domineren niet het gevelbeeld, zijn een samenhangend onderdeel in de gehele gevel en zijn meeontworpen. Er wordt aangesloten op de kenmerkende principes van de woonsferen: -- Tuindorp - Wonen rond hofjes: zie paragraaf 4.2 -- Tuindorp - Woonstraten: zie paragraaf 4.3

Principes Wonen aan het water De principes voor de woonsfeer Wonen aan het water volgen gedeeltelijk die van het Tuindorp. Maar er zijn ook belangrijke verschillen, waardoor de identiteit van het noordelijk en zuidelijk plangebied afleesbaar wordt. Dat is immers ook een uitgangspunt in het stedenbouwkundig plan. Ook de architectonische vrijheid is in het zuidelijk plangebied wat groter, omdat er door de stedenbouwkundige setting meer ruimte is voor individualiteit. •• ••

•• •• •• •• ••

De architectuur in dit deelplan is gevarieerd, eigentijds tot uitgesproken modern. De woningen bestaan uit enkelvoudige volumes van 1 tot 1,5 lagen met kappen die dominant zijn in het beeld. De kappen kennen allemaal dakoverstekken (tenzij de dakbedekking wordt omgezet in de gevelbekleding) en er zijn verschillen in dakhelling. Er is een verticale geleding in de massa en gevels. Door grote raampartijen ontstaat er in het geval van de voor- en achtergevel een open gevelbeeld. De vormgeving meer afgestemd op de natuur, door gebruikmaking van natuurlijke materialen. Aspecten van natuurinclusief bouwen en circulariteit komen in de architectuur nadrukkelijk tot uiting. Er wordt aangesloten op de kenmerkende principes van de woonsfeer Wonen aan het water zoals omschreven in paragraaf 4.4.

Een variatie van moderne architectuur met uitingen van natuurinclusief en circulariteit.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

25

3.4.2 Accenten

1e orde accent 2e orde accent

Omdat de planstructuur vrij eenvoudig van opzet is (namelijk rechthoekig), is het nodig om de structuur verder te verlevendigen. De vele lange lijnen, afkomstig vanuit de landschappelijke structuur, geven veel aanleiding voor accenten in de bouwmassa of architectuur. Deze accenten zorgen voor een verbijzondering op het einde van een zichtlijn of aan een ruimte en dragen bij aan het karakter van plek.

3e orde accent

Op diverse plekken in de planstructuur is sprake van woningen die in de as van een weg of in een zichtlijn zijn gesitueerd. Ook is er vanzelfsprekend sprake van hoeksituaties in de planstructuur. Het is daarom een regel dat woningen die in een as of zichtlijn staan en woningen op hoeksituaties extra aandacht krijgen in de architectuur. ••

••

Woningen die in een as of zichtlijn van een straat zijn gesitueerd, fungeren als een ‘blikvanger’ en hebben een bijzondere architectuur (bijzonder in massa, vormgeving of substantiële accenten in de architectuur/materialisatie); Woningen die op een hoek van 2 openbare ruimten (weg, watergang, groenstrook, plantsoen) staan, fungeren als een ‘hoekpunt’ en hebben een bijzondere hoekoplossing (bijzonder in massa of accenten in de architectuur/materialisatie).

N.B. de ligging van de accenten op de naastgetoonde afbeelding kunnen wellicht iets wijzigen wanneer in de definitieve uitwerking het stratenverloop wijzigt. Niettemin gelden de boven beschreven criteria.

Pl bi

ge an s nd

ed

La

lijk

pe er

st

ra

oe n ne

al

w n

le

es n ge

in nd

r uu

ct ru

bi

er tv

st

er e at

rw re

l ve sl

or ot

em

n de

si lo xp

uw t on m aa

g tin

ui

z ng

rs

e ke

r ve g tin

ui

sl

t on

26

en

n ts an ut -w at W a Va Bo to Au La

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

ap ch

nt

ce

Ac oe Gr Pl Ho st Oo

Een hiërarchie van stedenbouwkundige accenten

Hiërarchie in accenten Om ervoor te zorgen dat accenten niet te veel gaan concurreren of betekenisloos worden is het van belang om een duidelijk onderscheid te maken. Dit onderscheid zorgt voor een hiërarchie waarin accenten een rol hebben. De accentuering vindt plaats op drie niveaus: 1e orde: accentuering door middel van grotere bouwvolumes in de planstructuur te situeren (bijvoorbeeld appartementen of herenhuizen). Ze zijn zichtbaar als bijzonder bouwvolume en hebben een bijzondere architectuur. De centrale groene as van Lindewijk verkrijgt aan de westzijde het belangrijkste ‘1e orde-accent’. Deze moet voldoende massa krijgen om als zodanig te fungeren. 2e orde: verbijzondering binnen de massa van een bouwblok, in de vorm van een iets groter bouwvolume, het uit de rooilijn schuiven van één of meer gevels, een gedraaide kaprichting, een iets hogere of juist lagere kap, etcetera. Ze zijn zichtbaar vanaf een langere afstand maar minder prominent aanwezig als wijkoverstijgende accenten.

1e orde accenten

3e orde: accenten van de derde orde vinden plaats op het niveau van de detaillering van woningen, bijvoorbeeld door bijzondere elementen toe te voegen (hoekerkers, entreepartij, schoorstenen, kleuraccenten, materiaaltoepassing, etcetra). Deze accenten markeren bijvoorbeeld prominente hoeken aan een ruimte of bijzondere woningen op het einde van een straat.

2e orde accenten

3e orde accenten _ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

27

3.4.3 Hoeken en kopgevels Hoeken hebben een belangrijk aandeel in de planstructuur, omdat deze structuur is opgebouwd uit elkaar kruisende rechte lijnen. Op de hoeken is de bebouwing duidelijk tweezijdig georiënteerd en is er sprake van een expliciete relatie tussen de woning en de openbare ruimte. Tweezijdige hoeken (een hoekwoning heeft altijd twee ‘voorgevels’) hebben het voordeel dat er een optimale sociale controle op de hoek ontstaat, schuttingen in zijtuinen die het straatprofiel verstoren worden voorkomen, evenals inkijk op achterkanten van woningen. Op deze kopgevels worden overhoeks elementen toegepast, zoals verspringingen in het verticale en horizontale vlak, het omzetten van raampartijen en erkers en de situering van de entree. Het heeft de voorkeur om de ingangen van hoekwoningen van rijen en vrijstaande woningen te oriënteren naar de dwars aansluitende weg. Hiermee wordt de ongewenste bebouwing op het zijerf voorkomen. Verder worden overhoekse elementen, zoals verspringingen in het verticale en horizontale vlak en het omzetten van raampartijen en erkers toegepast.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

28

3.4.4 Bijbehorende bouwwerken Bijbehorende bouwwerken zoals aanbouwen en bijgebouwen vormen een onderdeel van het ontwerp van de woning. Er wordt een verschil gemaakt tussen een aanbouw als onderdeel van de woning en een bijgebouw met de ondergeschikte functie voor het opbergen en parkeren. Terwijl aanbouwen kunnen dienen als middel voor variatie in de bebouwing en als overgangselementen tussen openbaar en privé, spelen bijgebouwen juist een bescheiden rol.

Referentie relatie hoofd- en aanbouw (n.b.: geen referentie m.b.t. ontbrekende dakoverstek)

Situering Bijbehorende bouwwerken grenzend aan de openbare ruimte of semi-openbare ruimte staan achter de hoge erfscheiding (haag) . Op plaatsen waar bijgebouwen prominent zichtbaar zijn vanaf de openbare weg beschikken de bijbehorende bouwwerken over een kap, in harmonie met de hoofdbebouwing. Met een goed gekozen contrast zijn uitzonderingen daarin ook mogelijk.

Volume In stedenbouwkundig opzicht dienen alle aanbouwen en bijgebouwen van ondergeschikte aard te zijn. In het gehele plan verdienen de aansluitingen op koppen en hoeken van de woonbebouwing extra aandacht. Hier kunnen aanbouwen worden gebruikt als afschermende elementen tussen openbaar en privé. Dit geldt vooral voor hoeken.

Aanbouwen Aanbouwen zijn geïntegreerd in het hoofdbouwvolume, maar hoeven niet in een lijn aan het hoofdbouwvolume aan te sluiten.

Bijgebouwen Bijgebouwen zijn niet prominent in het wijkbeeld gesitueerd. Zij moeten zorgvuldig worden geïntegreerd. In het plan komen vele woningtypen voor die voorzien zijn van garages of bergingen. Het is van groot belang dat deze bijgebouwen worden opgenomen in het hoofdvolume óf achter op het perceel worden gesitueerd. Op plaatsen waar bijgebouwen prominent zichtbaar zijn vanaf de openbare weg beschikken de bijgebouwen over een kap, in harmonie met de hoofdbebouwing. Met een goed gekozen contrast zijn uitzonderingen daarin ook mogelijk. Bijgebouwen grenzend aan de openbare ruimte of semi-openbare ruimte staan achter de hoge erfscheiding (haag). Voor garages geldt dat zij op tenminste 6 meter achter de voorgevelrooilijn worden gesitueerd, waarmee minimaal één auto op eigen erf kan worden geplaatst en deze niet in de voortuin voor de gevel staat. Bij vrijstaande en geschakelde woningen is het bijgebouw zodanig gesitueerd dat er ruime opstelplaatsen beschikbaar zijn voor tenminste twee auto’s. Het met schuttingen dichtzetten van de bedoelde opstelruimte naast de woning is niet toegestaan.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

29

Erkers/veranda’s

Vormgeving bijbehorende bouwwerken

Erkers en veranda’s zijn bijzondere vormen van aanbouwen. Om de dorpse sfeer te benadrukken, komen er in de architectuur bijzondere elementen voor in de vorm van erkers en veranda’s. Dit is niet alleen een thema bij vrijstaande en geschakelde woningen maar eveneens toepasbaar bij de korte rijwoningen. De juiste toepassing ter aansluiting op de woonsferen staat beschreven in: •• Tuindorp - Wonen rond hofjes: zie paragraaf 4.2.4 •• Tuindorp - Woonstraten: zie paragraaf 4.3.4 •• Wonen aan het water: zie paragraaf 4.4.3

In materiaal, kleur, typologie, maatvoering en positionering aansluiten bij de architectuur van de woning

Veranda’s zorgen voor een bijzondere relatie tussen privé en openbare ruimte.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

30

3.4.5 Pallet van kleuren en materialen In het pallet van kleuren en materialen is de harmonie gezocht met de omgeving. Per woonsfeer is aangegeven uit welk kleurenspectrum gekozen kan worden. Door te kiezen voor een warm pallet van gedekte kleuren die dicht bij de natuur staan, past de architectuur beter in de omgeving. In het pallet is geen plaats voor bonte kleuren of sterk reflecterende materialen en kleuren. De gehele buurt krijgt daardoor een rustige grondtoon. De palletkeuze sluit aan bij de wens om een duurzaam plan te maken. Binnen het pallet kunnen natuurlijke materialen worden toegepast, of materialen die op milieuvriendelijke wijze zijn verduurzaamd.

Gevels Tuindorp: traditioneel materiaalgebruik met overwegend baksteen in middentoon aardtinten, af en toe geschilderd hout. Wonen aan het water: breed palet aan materialen (glas, hout, riet, metaal en baksteen), middentoon aardtinten, zorgt voor samenhang en ‘opgaan in de natuur’. •

Niet: beton, betonsteen, kalkzandsteen, geglazuurde baksteen, strengpers baksteen, kunststof of baksteen in andere kleuren zoals paars, zwart en wit.

Daken Tuindorp: keramische pannen overwegend oranjerood. Wonen aan het water: verschillende materialen toegestaan, zoals keramisch, leien, riet, gras (per woning overwegend 1 materiaalkeuze). Indien keramisch/leien dan overwegend antraciet. . •• Wel: zonnecellen (op de delen van de daken met een helling van 25 graden). •• Niet: kunstriet, kunststof, dakleer of geglazuurde keramische pannen.

Raam- en deurkozijnen ••

Wel: bij voorkeur hout of aluminium in naturel, wit of gedekt. Kunststof mits uitstraling als hout.

De kleuren en materialen zijn in hoofdstuk 4 per woonsfeer nader gespecificeerd.

3.4.6 Kansen voor biodiversiteit Veel vogel- en vleermuissoorten voelen zich prima thuis in onze stedelijke omgeving. Door in een vroeg stadium van het ontwerp van de architectuur na te denken over het integreren van elementen als bijvoorbeeld groene gevels en nestkasten in de gevel, dakpannen en schoorsteen wordt er bijgedragen aan het herstel van de biodiversiteit. _ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

31

3.5 Dakkapellen, dakramen en PV-cellen Met de huidige regels op het gebied van duurzaamheid en energiegebruik verschijnen er in ons straatbeeld steeds meer PV-cellen en installaties voor warmte. Omdat deze elementen doorgaans grote oppervlakken in beslag nemen en daarmee het straatbeeld sterk beïnvloeden, is er sprake van een belangrijke architectonische opgave, om deze collectoren op juiste wijze in het beeld te integreren. In zekere zin geldt hetzelfde voor dakkapellen en dakramen, daar waar deze zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte.

Kleur zonnepanelen bij voorkeur afstemmen op dakbedekking

3.5.1 Dakkapellen In vormgeving, materiaal, kleur, maatvoering en positionering aansluiten bij de architectuur van de woning.

3.5.2 Dakramen, PV-cellen, dakdoorvoeren Dakramen en PV-cellen worden mee-ontworpen met de architectuur van de woningen. Zelfs als deze elementen niet gelijk worden gerealiseerd, dient toch rekening gehouden te worden met de mogelijkheid dat deze later gerealiseerd worden, zodat ook later één geheel ontstaat.

Voorbeeld van een achterdakvlak geheel bedekt met PVcollectoren

In de architectuur betekent dit, dat de situering van de PV-cellen en/of dakramen de belijning van de bouwmassa volgt of versterkt. Dit geldt met name voor die dakvlakken die zijn georienteerd op de openbare ruimte. Dergelijke elementen zijn in oppervlak ondergeschikt aan het totale dakvlak. Waar PV-cellen en/of dakramen zijn gesitueerd op dakvlakken die aan de achterzijde van bouwblokken liggen, kan meer vrijheid worden geboden in het percentage van het oppervlak dat in beslag wordt genomen door PVcellen. Ook in dit geval geldt echter dat de PV-cellen deel uitmaken van de architectuur van het gebouwen.

Panelen concentreren in een eenvoudig vlak

•• Installaties t.b.v. warmtevoorziening verstoren niet het dakvlak •• Zonnepanelen indien mogelijk in 1e plaats aanbrengen op bergingen / garages. Zonodig een grotere berging bouwen, met hellinghoek en overstek •• De gemeente vraagt aandacht voor het plaatsen van zonnepanelen op daken zodat het architectonisch beeld van dakvlakken niet wordt verstoord. Hieraan kan worden bijgedragen door de panelen te concentreren in een eenvoudig (ononderbroken) vlak en dit vlak zorgvuldig te plaatsen op het dakvlak. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van panelen zonder lichte kaders en wordt de kleur van de panelen afgestemd op de kleur van het dak. •• Dakdoorvoeren clusteren op de achterzijde van het dak.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

32

3.6 Groene daken Een groot deel van het verhard oppervlak in een woonwijk bestaat uit daken. De realisatie van groene daken kan een bijdrage leveren om de effecten van klimaatsverandering tegen te gaan. Ze nemen regenwater op, zorgen voor verkoeling van de omgeving, isoleren geluid en warmte, binden fijnstof, vergroten biodiversiteit. Daarnaast is door de lagere temperatuur op groene daken de werking van zonnecollectoren op zomerse dagen beter. Daarom wordt de toepassing van daken met natuurlijke afdekking op woningen en bijbehorende bouwwerken aangemoedigd. De gemeente merkt overigens dat de vraag naar deze daken bij woningen toeneemt. Vooral in de woonsfeer ‘Wonen aan het water’ passen groene daken goed in de landschappelijke sfeer. Binnen de woonsfeer Tuindorp zijn groene daken mogelijk toe te passen op de platte gedeeltes van woningen, appartementen en bijgebouwen. Daarbij zorgt de combinatie van groene daken met zonnepanelen tevens voor een hoger rendement op zonne-energie. Hiermee is dit een goede investering wat op het lange termijn wordt terugverdiend. Ook de toepassing van een groen dak op de bergingen kan een bijdrage leveren aan het verminderen van het verhard oppervlak, de infiltratie van regenwater, het tegengaan van hittestress en het verbeteren van de biodiversiteit. Er wordt per woning al snel 6m2 minder verhard oppevlak aangelegd.

Dit kan in relatie tot de totale woningbouwcapaciteit van Lindewijk 2 al snel leiden tot een reductie van 1000 tot 1200 m2 aan verhard oppervlak.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

33

3.7 Groene gevels Groene gevels bij woningen of bijgebouwen is vooralsnog minder gangbaar dan groene daken, maar is zeker een mogelijkheid. Bijvoorbeeld als het gaat om meergezinswoningen. Deze maatregel is ter inspiratie opgenomen, maar wordt niet voorgeschreven. Groene gevels zorgen door reflectie en absorptie van zonlicht dat een gevel veel minder snel opwarmt. Daarnaast bieden groene wanden en gevels tot op grote hoogte mogelijkheden voor planten, insecten en vogels. Er zijn verschillende mogelijkheden voor de toepassing hiervan.

3.7.1 Modulaire groene gevels Deze vorm van groene gevels is het meest ambitieus en vergt vaak een bevloeiingssysteem. Wel resulteert het in een zeer indrukwekkend en divers gevellandschap.

3.7.2 Zelfhechtende klimplanten Dit is de meest eenvoudige vorm van een groene gevel. Hiervoor zijn vrijwel geen voorzieningen nodig. Enkel een strook grond van minimaal 0,45 meter onder aan de gevel waar de klimmers goed in kunnen wortelen. Wel moet er gelet worden op het toepassen van klimmers die geen schade aanbrengen aan het gevelmateriaal en kozijnen.

3.7.3 Klimplanten op constructie Door het plaatsen van een constructie wordt voorkomen dat de planten zich direct hechten aan de gevel. De constructie bestaat uit een licht raamwerk van draad of hout waar bepaalde klimplanten zich goed doorheen kunnen vlechten. Ook voor deze methode is een strook grond waar de klimmers goed in kunnen wortelen van minimaal 0,45 meter onder aan de gevel nodig.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

34

3.8 Erfscheidingen Erfscheidingen spelen een belangrijke rol in het straatbeeld. In de wijk staat daarom in het kader van een ambitieus ontwerp van een sfeervolle buurt een duurzame, zorgvuldig en mooi afgewerkte erfscheiding voorop. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de eisen aan de erfscheidingen: 1 . Grenzend aan de openbare ruimte voor de woningen. 2 . Grenzend aan de zij- en achterzijde van de woningen. 3 . Grenzend aan achterpaden. ••

••

••

••

Op de grens met de openbare ruimte, langs voorerf en zijerf tot 4 meter achter de voorgevellijn alleen groene beplanting met een hoogte van maximaal 1 meter Langs de rest van de erfgrenzen met de openbare ruimte, vanaf 4 meter achter de voorgevellijn, alleen groene beplanting van maximaal 2 meter hoog Beplanting als haag of struiken of eventueel in combinatie met rasterschermen (dit laatste alleen zijdelingse- en achtererfscheiding) Erfscheiding voorzijde in diverse soorten hagen (te denken valt aan berberis, liguster, beukenhaag).

Hoeksituatie: Ter plaatse van een hoeksituatie wordt zowel de voorerfgrens als de zijerfgrens gezien als voorzijde. De erfscheiding van de voorzijde wordt doorgezet tot ten minste het midden van de zijgevel. In het geval van het toepassen van een tuinmuur, dient deze samen met de woningen en bijgebouw meeontworpen worden.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

35

3.9 Waterkant en vlonders In het zuidelijk plangebied grenzen de kavels aan de oevers van een aantal watergangen. Conform het uitgangspunt van Lindewijk deelgebied 1 wordt gestreefd naar overwegend natuurlijke oevers. Een hoge beeldkwaliteit van de watergangen en oevers is dan ook essentieel.

Watergang en beschermingszone Watergangen worden niet uitgegeven en blijven in bezit en beheer bij gemeente of waterschap. Langs watergangen wordt door de gemeente een beschoeiing aangebracht. Deze komt in eigendom en onderhoud bij de aanwonende. Op de watergang, talud en de beschermingszone is de keur van het Waterschap van toepassing.

3.9.1 Talud •• Zowel de waterlijn als de bovenkant van het talud liggen vast en mogen niet aangepast worden; •• Aan de waterkant natuurlijk talud, dan een beschoeiing (eigendom bewoners) en plasberm (eigendom gemeente). De eerste 5 meter vanuit de waterkant blijft vrij van bouwwerken, dit met uitzondering van een vlonder en erfscheiding •• Taluds zijn altijd groen ingericht; •• Het zetten van een damwand en opvullen van het talud is niet toegestaan; •• Ter hoogte van de erfscheidingen kan ter suggestie in het talud een plantvak worden aangebracht. Hiermee kan, wanneer gewenst, voor iets meer privacy worden gezorgd.

3.9.2 Vlonder Private kavels mogen worden voorzien van een houten bootvlonder. •• •• •• •• ••

Lengte maximaal 40% van de kavelbreedte, tot een maximaal van 9 meter; Minimaal 1,5 meter uit de (beide) zijdelingse erfgrenzen; Onderzijde vlonder minimaal 30 cm boven zomerpeil; Op of aan de vlonder zijn geen (bouw)werken toegestaan; Eventuele vergunningen of meldingen bij het waterschap zijn de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

36

3.10

Parkeren

In het stedenbouwkundig plan zijn enkele randvoorwaarden opgenomen voor de wijze waarop het parkeren in Lindewijk 2 is geregeld. Om ervoor te zorgen dat er voldoende ruimte is om te parkeren wordt dit op volgende manieren opgelost: 1 . Langsparkeren langs de straat – deze worden door de gemeente aangelegd. De ontwerprichtlijnen maken deel uit van het Inrichtingsplan voor de openbare ruimte. 2 . Parkeerpockets / hoven tussen of achter de woningen – deze worden door de gemeente of de ontwikkelaar aangelegd. 3 . Parkeren op eigen terrein – deze worden door of in opdracht van de eigenaar aangelegd.

Parkeernormen Bij de aanvraag voor een omgevingsvergunning moet worden voldaan aan de op dat moment geldende parkeernormen.

Parkeren op eigen erf Bij een groot deel van de woningen kan er op eigen terrein worden geparkeerd. Afhankelijk van de grootte van het kavel gaat het hier om 1,3 tot 2 parkeerplaatsen (toepassen actuele norm CROW). In het algemeen zal het bij sommige rijwoningen gaan om 1 parkeerplaats op eigen terrein en bij twee-onder-een-kap en vrijstaande woningen om 2 parkeerplaatsen op eigen terrein. Bij rijwoningen wordt parkeren in de voortuinen niet toegestaan om het groene beeld van de voortuinen niet te onderbreken. Voor geschakelde woningen met parkeerplaatsen op eigen erf zijn deze parkeerplaatsen naast de woning gesitueerd. Om 2 plaatsen naast elkaar te kunnen realiseren kan het voorkomen dat de plaatsen iets (ca. 1-1,5 m) voor de voorgevel liggen. Het met schuttingen dichtzetten van de voor parkeren bedoelde opstelruimte naast de woning is niet toegestaan. Voor wat betreft de beeldkwaliteit van parkeeroplossingen geldt algemeen dat de gevelwanden van de bouwblokken niet/matig worden doorbroken door inritten naar de collectieve parkeerplaatsen. Dit om het straatbeeld niet negatief te beïnvloeden en om de inritten niet prominent in het beeld te plaatsen. •• •• •• ••

Parkeerplaatsen op eigen erf liggen bij voorkeur achter de voorgevelrooilijn Het is wenselijk dat parkeerplaatsen op eigen erf onafhankelijk van elkaar zijn te bereiken. Twee plaatsen naast elkaar bieden meer gebruiksgemak dan twee plaatsen achter elkaar. De minimale maat van een parkeerplaatse op eigen erf is 5,5 x 2,5 meter (dit is exclusief eventuele erfscheiding of pad naar een voordeur) In geval van parkeerplaatsen bij meergezinswoningen (beneden-bovenwoning, appartementen) liggen deze achter de voorgevelrooilijn. Parkeerpockets of -hoven zijn door beplanting afgezoomd van de straat.

Parkeren op eigen erf met voldoende opstelplaatsen en voldoende manouvreerruimte

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

37

Inrichting parkeerplaatsen op eigen erf (naast elkaar gesitueerd)

Inrichting parkeerplaatsen op eigen erf (achter elkaar gesitueerd)

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

38

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

39

4. Woonsferen

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

40

4.1 Onderscheidenede woonsferen Lindewijk 2 bestaat uit drie onderscheidende woonsferen. Voor iedere woonsfeer is daarom een eigen ambitie opgesteld. Deze ambitie leidt tot verschillende regels met betrekking tot de situering, bouwvolumes, architectuur en kleur en materiaalgebruik.

Tuindorp: wonen rond hofjes Een aantal ensembles in de vorm van gesloten bouwblokken. Lage bebouwing rondom hofjes zorgt voor een intieme sfeer. De hofjes zijn geschikt voor gemeenschappelijke activiteiten en de huisvesting van actieve senioren.

Tuindorp: woonstraten De verkaveling volgt de richting van het landschap, de ontginningsrichting en verkavelingsrichting van de Lindevallei. Hierdoor ontstaan lange zichtlijnen en bijzondere blikvangers. De positionering en vormgeving van de woningen begeleiden deze zichtlijnen en zorgen op een aantal plekken voor bijzondere accenten in de vorm van erkers en dakkapellen.

Wonen aan het water Een groot deel van de woningen in deze woonsfeer heeft een directe relatie met het water en de daarbij horende ecologie. De architectuur reageert hierop door het veelvuldig toepassen van natuurlijke materialen zoals hout. Het toepassen van veranda’s en serre’s zorgt voor transparantie in de architectuur, waardoor de natuurlijke omgeving zoveel mogelijk beeldbepalend is.

Pl d

ie

b ge an lijk s ra

n

te

en

e pp

ha

sc nd

La c Ac

r

te

n oe Gr oe

ts

an

Pl n

w ut

ne

Ho al le

Oo

n

es

-w

st

m aa

ng

z ng

iti lu

or

ts

ot

on

m

ie

o

n de

os

l ve

pl

ex

uw

er

n

ge in

r

at

uu

rw

ct

nd

tru

bi

rs

er tv

e at W a Va Bo t Au La

rs

e ke

r ve t on

g

tin

ui

sl

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

41

4.2 Tuindorp: wonen rond hofjes 4.2.1 Ambitie Het noordwestelijk plangebied kent een vrij kleine breedtemaat. Tevens ligt hier de markante kerk. Bebouwing vindt plaats in de vorm van ‘hofjes’, met een referentie naar de vele in Friesland voorkomende hofjes zoals het Gabbema Gasthuis in Leeuwarden. De hofjes-vorm is geschikt voor ondermeer een levensloopbestendige woonomgeving. Achter de bestaande bebouwing aan de Lycklamaweg is ook een ‘boerderij-volume’ denkbaar, bijvoorbeeld voor starters. De gesloten bouwvorm (westzijde) heeft tevens een afschermende akoestische werking richting het spoor. Centraal in het plan bevindt zich een accent in de vorm van een markant element (bijvoorbeeld een torentje). Deze fungeert als ‘blikvanger’: de oostelijke beëindiging van de langgerekte parkstrook langs de Grote vuurvlinder.

4.2.2 Algemeen De bebouwing voldoet aan de overige relevante regels en richtlijnen uit dit beeldkwaliteitsplan en aan de regels in het bestemmingsplan.

4.2.3 Situering •• •• •• •• •• •• ••

Verkavelingstype: combinatie van bebouwingstypen, waaronder woonhoven. Groenstrook tussen fietsstraat en gebouwen, circa 2 meter Bouwvolumes vormen samen een hof, maar die hoeft niet letterlijk U-vormig of rechthoekig te zijn; Indien er meerdere hofjes worden gerealiseerd, dan zijn deze onderling met elkaar verbonden; Hofjes open aan de oostzijde, in relatie met de straat/fietsstraat en de laan langs het terrein van de St. Franciscuskerk; Collectief erf, met ruimte voor invulling per erf. Alle woningen hebben een duidelijke relatie met de gemeenschappelijke ruimten in de hof.

Een hof in de zichtlijn van de groene as zorgt voor een aantrekkelijke beëindiging van deze as (massa nader te bepalen)

4.2.4 Bouwvolume •• •• •• •• ••

Hoogteaccent

De bouwvolumes aan de hofjes zijn familie, waardoor eenheid ontstaat; Bouwvolumes hebben een eenduidig en eenvoudig hoofdvolume, met kleine verspringingen in de rooilijn en hoek- en middenaccenten; Bebouwingshoogte maximaal 1,5 lagen met kap, m.u.v. accenten (2 bouwlagen); Woningen uitvoeren met kap. Platte daken zijn alleen toegestaan als ‘blikvanger’. Toepassen van veranda’s als bijzondere vorm van aanbouw.

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

42

Impressie: de gemeenschappelijke ruimte in een hofjes leiden tot meer sociale verbondenheid bij de inwoners (n.b. kapkleur niet representatief.)

_ Beeldkwaliteitsplan Lindewijk 2, Wolvega

43

4.2.5 Architectuur ••

••

•• •• •• ••

cetera. Detaillering passend bij de architectuurstijl en ondersteunend aan de maat en schaal van de bebouwing.

Elk hofje vormt een architectonisch ensemble, maar hofjes kunnen onderling van elkaar verschillen; De architectuurstijl verwijst naar het idioom van het tuindorp, en ontleent inspiratie uit de regio. De ‘rode draad’ staat beschreven in hoofdstuk 2. Geleding is een spel van horizontale en verticale elementen Variatie door detaillering en/of gevelindeling; Bijgebouwen worden in architectonische eenheid met het hoofdgebouw vormgegeven. Aandacht voor detaillering van bv. gevels (siermetselwerk, hoogwaardige verwerking houten plankdelen, et cetera), windveren, boeidelen, dak- en gootlijsten, verholen goot, bloembakken, afwerking van onderkanten van dakoverstekken et

4.2.6 Kleur en materiaalgebruik •• •• ••

••

••

Baksteen in natuurlijke kleuren

Hout

Daken met (kunst) leistenen antraciet of oranje

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=368f6d12-5dbe-4342-97bc-88a53aea0e62