Bijlage 3 - Toelichting en bijbehorende bijlagen bestemmingsplan “Boscompensatie Oldeholtpade” (1)
Tekst van het document
6.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
Omgevingsproces Door Bügelhajema is een ontwerp gemaakt voor de wijze waarop de boscompensatie in Oldeholtpade vorm kan worden gegeven. Voorafgaand aan de opstelling van dit plan heeft afstemming plaatsgevonden met gemeente Weststellingwerf en provincie Fryslân. Daarna is de participatiefase opgestart. De omwonenden zijn aangeschreven en geïnformeerd over de plannen en er is een projectpagina geopend op de Vitens-site. De participatie is gestart na de zomerperiode 2023. Tot 1 september 2023 kon worden gereageerd op de plannen. De participatiefase is medio oktober afgelopen toen alle gesprekken met omwonenden waren gevoerd. Verder zijn er ook opmerkingen op de plannen binnengekomen van Wetterskip Fryslân en Vitens zelf. Het omgevingsproces heeft geleid tot enkele planaanpassingen die zijn verwerkt in dit bestemmingsplan. Wettelijk vooroverleg Het voorontwerp bestemmingsplan is in het kader van het wettelijk vooroverleg opgestuurd naar Wetterskip Fryslân en de Provinsje Fryslân. Ter inzage legging voorontwerp/ontwerpbestemmingsplan Het ontwerpbestemmingsplan heeft van 20 december 2023 tot en met 31 januari 2024 ter visie gelegen. Tijdens deze periode is één zienswijze ontvangen van de provincie Fryslân (Bijlage 8). De provincie had inhoudelijke opmerkingen over de uitgevoerde AERIUS berekening.
Naar aanleiding van de opmerkingen van de provincie is de AERIUS berekening aangepast (Bijlage 3).
31
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade vastgesteld
bestemmingsplan Bijlagen bij toelichting
Boscompensatie Oldeholtpade vastgesteld 2 september 2024
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
Inhoudsopgave
Bijlagen bij toelichting
5
Bijlage 1
Analyse en ontwerp
7
Bijlage 2
Beknopte natuurtoets
31
Bijlage 3
Stikstofberekening
45
Bijlage 4
Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek
69
Bijlage 5
Inventariserend veldonderzoek (karterende fase)
153
Bijlage 6
Watertoets
317
Bijlage 7
Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
327
Bijlage 8
Zienswijze provincie Fryslân
345
3
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
4
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
Bijlagen bij toelichting
5
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
6
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
Bijlage 1 Analyse en ontwerp
7
Boscompensatie Oldeholtpade Analyse en ontwerp 16 november 2023
1
2
Inhoudsopgave 1. Inleiding 05 2. Ruimtelijk beleid 07 3. Ruimtelijke analyse 11 4. Ontwerp boscompensatie 19 5.Versterking natuurwaarden 20 Colofon 22
3
Luchtfoto met locatie plangebied
4
1. Inleiding Aanleiding
Leeswijzer
Om Fryslân in de toekomst van voldoende en goed drinkwater te kunnen voorzien, wil Vitens een nieuwe grondwaterwinning van 6,5 miljoen kubieke meter per jaar ontwikkelen nabij Luxwoude. Voor deze ontwikkeling zal een stuk bos moeten wijken. Op grond van de Wet natuurbescherming is bepaald dat het verlies aan bos wordt gecompenseerd. Nabij Oldeholtpade heeft Vitens enkele percelen grond in bezit die geschikt zijn voor deze compensatie.
Het document start met een algemene inleiding. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op ruimtelijk relevant beleid. Het derde hoofdstuk geeft een ruimtelijke analyse en sluit af met randvoorwaarden voor de inpassing van de boscompensatie. Ook wordt kort ingegaan op de kansen en bedreigingen. In hoofdstuk 4 is het ontwerp op hoofdlijnen geschetst. In hoofdstuk 5 wordt beschreven hoe de gebiedsontwikkeling de natuurwaarden van het gebied versterkt. De bijlage toont de onderzochte varianten.
De percelen ten behoeve van deze compensatie betreffen de kadastraal bekende percelen Wolvega, sectie L, nummers 1323, 1324 en 1554 met een totale oppervlakte van 53.575 m² en n de kadastraal bekende percelen Wolvega, sectie L, nummers 307, 308, 310 en 1555 met een totale oppervlakte van 39.595 m². Voornoemde separate percelen hebben samen een totale oppervlakte van 93.170 m2.
Zicht op westelijk plangebied (Bron: Google maps)
Zicht op oostelijk plangebied (Bron: Google maps) 5
Kernkwaliteiten Zuidelijke Wouden (Grutsk op ‘e Romte) De Zuidelijke Wouden kenmerken zich door veel afwisseling in open en besloten landschappen. De beslotenheid komt veelal op de hogere delen tot uitdrukking door een beschut en boomrijk landschap met bospercelen en omzoomde weilanden met houtwallen als perceelscheiding. De openheid vinden we in de lagere delen van het landschap, in de open polders die de overgang vormen naar het laagveengebied. Sloten rondom de kavels vormen hier de perceelscheiding en vormen het landschapsbeeld met open weiden. De schaal van het landschap is midden tot kleinschalig.
• • • • •
Afwisseling van open, halfopen tot besloten landschap. Hoofdstructuur bepaald door overwegend open brede beekdalen in de midden- en benedenlopen met parallel daaraan de zandruggen met bebouwing en met van beplanting voorziene hoofdwegen. Verkavelingrichting haaks op de hoofdwegen, veelal van beplanting voorzien. Afwisseling van rationele regelmatige structuren en plaatselijk onregelmatige structuren. Plaatselijke reliëfverschillen. Specifieke vormen van kleinschalige esstructuren. Structurerende elementen als bossen/ natuurterreinen, beken, vaarten, wijken, landgoederen, (hout)wallen, houtsingels, bosstroken, pingoruïnes, lint- en vaartdorpen, wegen en paden met laanbeplanting.
Locatie plangebied binnen de structuurvisie Grutsk op ‘e Romte! (rode cirkel)
6
Kansen bij ontwikkelingen vanuit de Landschapsvisie Zuidoost Friesland • Ontwikkelingen worden ingepast binnen de landschapsstructuur door beplanting langs perceelsgrenzen door te laten lopen op erfgrenzen. Bij voorkeur versterken deze het karakter van de opstrekkende verkaveling. • Door middel van ontwikkelingen werken aan landschapsherstel door het toevoegen van groenstructuren (versterken kleinschalige karakter).
Landschapstypenkaart Landschapsvisie Zuidoost Friesland 2018-2028. Het plangebied ligt in het Woudontginningenlandschap. (rode cirkel)
2. Ruimtelijk beleid Structuurvisie Grutsk op ’e Romte! De Provincie Fryslân heeft in het document Grutsk op é Romte de ruimtelijk belangen per deelgebied vastgelegd. Het plangebied ligt in deelgebied de Zuidelijke Wouden en heeft als landschapstype Woudontginning Wolvega - Nijeberkoop. Aan de noordrand grenzen de gebieden aan het Veenweidegebied (Veenpolder onder Ter Idzard en Oldeholtwolde). Provinciale belangen en adviezen Het plangebied raakt provinciale belangen met bijhorende ruimtelijke adviezen. De ‘vetgedrukte’ adviezen betreft ruimtelijke elementen en structuren die in stand gehouden moeten worden en in hun context moeten worden gerespecteerd. De overige adviezen betreft ruimtelijke elementen en structuren die versterkt, herstelt of behouden moeten worden.
•
•
De samenhang tussen de hogere gronden (langgerekte ruggen) en de dalen, die wordt gevormd door de verkaveling, de rangschikking van de bebouwing (lineair) en de singels en houtwallen, tegenover de lager gelegen veelal redelijk open beekdalen (Lende, Tsjonger en Âlddjip). Er is een visuele relatie tussen de bebouwing en het open landschap van het beekdal. Deze relatie wordt gedragen door de opstrekkende verkaveling en de veelal aanwezige singelbeplanting, houtwallen of bosstroken. De erven zijn overwegend groen, hetgeen bijdraagt aan de groene karakteristiek van de streek. • Herstellen en versterken van de visuele relatie tussen de dorpen en het landschap eromheen door verdere dichtslibben van bebouwing in de linten tegen te gaan en door dicht gegroeide doorzichten weer open te maken. • Behouden van het patroon (ritme, volume, kleur en oriëntatie) van de bebouwingslinten op de hogere ruggen en de langgerekte hoogveenontginningen. Belangrijk is behoud van de oriëntatie van de huizen op hun perceel en de oriëntatiewisseling van de huizen (soms nog aanwezige middeleeuwse opstrek). De vrij robuuste groenstructuur van singels, houtwallen, grotere en kleinere boscomplexen, boombeplanting langs wegen en de hoge dichtheid aan groene erven, groene tuinen en groene erfscheidingen.
• Behoud en versterking van de houtwallen, singels, boscomplexen, boombeplanting langs wegen en groene erven, groene tuinen en groene erfscheidingen, die samen een essentieel onderdeel vormen van de landschappelijke structuur.
Landschapsvisie Zuidoost Friesland 2018-2028 De landschapsvisie vormt geen dwingend beleidsdocument waarin voorgeschreven wordt welke ontwikkelingen wel of niet passend zijn in het buitengebied. Het vormt een hulpmiddel om te komen tot (maatwerk)oplossingen, die recht doen aan de aanwezige waarden van het landschap. De landsschapsvisie heeft als functies het bieden van richtinggevend advies voor gemeenten en het inspireren tot kwalitatieve oplossingen voor de initiatiefnemer. De visie kent onderstaande vier speerpunten.
• Contrast tussen landschapstypen • Zichtbaarheid van de verschillende landschapstypen versterken door behoud en herstel van gebiedseigen karakteristieken.
• Zichtbare structuren in het landschap • Behoud en ontwikkeling van herkenbare karakteristieke landschapselementen. • Behoud van de karakteristieke verkavelingspatronen, wegenstructuren en dorpsstructuren. • Behoud en versterking van de herkenbaarheid van het onderscheidt tussen natuurlijke beeklopen en •
gegraven vaarten. Behoud van cultuurhistorische en archeologische waarden • Zorgvuldig omgaan met cultuurhistorische elementen en waar mogelijk deze herstellen of versterken in herkenbaarheid. • Zorgvuldig omgaan met de bodemopbouw en (geologische) ondergrond, inclusief de archeologische waarden.
In de landschapsvisie zijn zes thema’s uitgewerkt, die vervolgens uitgesplitst zijn in opgaven. Vanuit de 6 thema’s hebben de volgende opgaven meerwaarde voor het Woudontginningenlandschap.
• • • • • • • • •
Verbeteren lucht- en waterkwaliteit (afvangen CO2 en fijnstof) door het toevoeging van beplanting. Creëren van schaduwrijke plekken door het toevoegen van beplanting. Realiseren van migratiemogelijkheden voor de fauna door het toevoegen van (hoge) houtopstanden. Ontwikkelen kruidenrijke randen langs percelen. Natuurlijkvriendelijk bermbeheer (kruidenrijk). Ontwikkelen nieuwe natuurgebieden. Aanleg recreatieve wandel- en fietsroutes rondom dorpen. Promoten natuurwaarden door informatieverschaffing (educatie). Informatieverschaffing over landschaps- en cultuurhistorische elementen.
Langs de noordrand (de grens met het laagveengebied). Vanuit de 6 thema’s hebben de volgende opgaven meerwaarde voor het laagveenlandschap.
• • • • • • • •
Water bij piekbuien langer vasthouden en vertraagd afvoeren. Verbeteren waterkwaliteit door (stedelijke) buffering. Verbeteren lucht- en waterkwaliteit (afvangen CO2 en fijnstof) door het toevoegen van beplanting. Creëren van schaduwrijke plekken door het toevoegen van beplanting. Ontwikkelen plas-dras zones. Realiseren van migratiemogelijkheden voor de fauna door het toevoegen van (hoge) houtopstanden. Natuurlijkvriendelijk bermbeheer (kruidenrijk). Ontwikkelen nieuwe natuurgebieden.
• Herkenbare landschapseenheden • Een besloten en kleinschalige groen raamwerk aan beplantingen op de hogere delen van het landschap •
(dekzandruggen). Een grootschalig weids en open landschap in de lage delen van het landschap (laagveengebieden en beekdalen).
7
Karakterschets landschap Weststellingwerf ligt op de overgang van de hooggelegen zandgronden van Drenthe en Overijssel naar de laaggelegen veengebieden van de provincie Fryslân. Met name het gebied tussen Steenwijk en Heerenveen wordt gekenmerkt door een afwisseling van hoger gelegen zandruggen en lager gelegen beekdalen, die ruwweg in oostwest-richting lopen. Door de ligging op deze markante landschappelijke overgang zijn binnen het grondgebied van de gemeente Weststellingwerf maar liefst zes landschapstypen te vinden, die ook vandaag de dag nog goed herkenbaar zijn. Tezamen vormen ze een aantrekkelijk en gevarieerd beeld. Het plangebied ligt in de woudontginningen. De woudontginningen zijn te vinden op de zandruggen naast de beekdalen. Ze worden gekenmerkt door ontginningslinten langs binnenwegen in de lengterichting van de zandruggen, met haaks daarop staande boswallen. Houtsingels en bosstroken komen afwisselend en in verschillende lengtes, breedtes en dichtheden voor, wat een zeer gevarieerd, kleinschalig en besloten landschapsbeeld oplevert. Bebouwingslinten zijn in de dorpskernen vaak tot buiten het lint uitgegroeid. Op de randen van de dekzandrug vinden we in veel gevallen een doorgaande buitenweg (bovenweg).
Waardevolle (laan)boomstructuren (Bron: Bomenbeleidsplan 2017)
8
Karakterschets Woudontginningen (Bron: Omgevingsvisie 2019)
Bomenbeleidsplan 2017 - 2027
Omgevingsvisie Weststellingwerf 2019
De visie richt zich op behoud en versterking van bomen en boombeplantingsstructuren ter ondersteuning van de inrichting van het landschap, de ecologische waarden en het welzijn/ de gezondheid van onze inwoners. Het bomenbeleidsplan ondersteunt de gemeentelijke klimaatdoelstellingen en geeft richting en invulling aan de gewenste (bio-) diversiteit. Burgerparticipatie is, bij inrichting, beheer en onderhoud van de openbare ruimte van het dorp, de straat of de wijk, onderdeel van de planvormingBehoud en versterking van de landschapsstructuur is het toetsingskader.
De Omgevingsvisie Weststellingwerf is opgesteld in nauwe samenspraak met de dorpen, ondernemers, stakeholders, individuele bewoners en de politiek. De huidige kwaliteiten van de gemeente staan nadrukkelijk aan de basis van de visie op de toekomst van Weststellingwerf. Binnen het raamwerk staan negen gebiedskwaliteiten centraal.
Beleidsuitgangspunten 1. Behouden en versterken van de boomstructuren. 2. Gezonde bomen worden niet gekapt. 3. Vergroten (bio-)diversiteit. 4. Behouden resterend historisch groen. 5. Ontwikkelingen en projecten als gezond groen,klimaat en gezond in de stad betrekken bij nrichting en beheer. Voorkomende beplantingen woudontginningen Kenmerkende laanbeplanting van zomereik langs hoofdstructuurwegen op de zandruggen van west naar oost geplant vormen een lint van Blesdijke tot Boijl en van Sonnega tot Nijeholtpade. Deze zijn vaak onderbroken in de bebouwde kommen van de dorpen. In Oosterstreek lopen ze deels het dorp in. In de dorpskommen of soms daarbuiten zijn de oudere boomstructuren vaak verdwenen. Door de aanleg van tramlijnen Noordwolde richting Elsloo en de latere aanleg van asfalt fietspaden (of de gevolgen daarvan) zijn veel oude eiken gestorven. Loodrecht op de zandruggen zijn op de perceelgrenzen (veekerende) houtwallen, singels en bosstroken aangelegd. Opstrekkende wegen vanuit de lintbebouwing (zandrug) zijn veelal voorzien van (laan-)beplanting meestal bestaande uit eik. Ook worden de laanbeplantingen langs de wegen afgewisseld door bosjes/smalle bossingels, die behalve uit zomereik, ook bestaan uit boomsoorten als berk, els, lijsterbes, meidoorn en soms es, veelal aangevuld met een struweel van o.a. hazelaar, sleedoorn en struikwilg.
• • • • • • • • •
Een aantrekkelijk en afwisselend landschap. Een geschiedenis die afleesbaar is uit de landschappelijke structuur. Een netwerk van aantrekkelijke (natte) natuurgebieden. Een sterke en innovatieve agrarische sector. Een robuuste recreatieve hoofdstructuur. Goed leven in dorpskernen met een eigen identiteit. Voorzieningen in de buurt. Regionale voorzieningen en bedrijvigheid in Wolvega en Noordwolde. Een helder netwerk van de hoofdinfrastructuur.
Ruimtelijk uitgangspunten omgevingsvisie Bij het raamwerk van kwaliteiten horen de uitwerkingen voor de landschapstypen uit het bestemmingsplan buitengebied (Handleiding Schaalvergroting agrarische sector) en de recente Landschapsvisie. Deze bieden nadere randvoorwaarden en richtlijnen voor goedkeuring van de ontwikkelingen en inpassing ervan binnen de verschillenden landschappen. Uitgangspunten voor behoud van de kernwaarden van het landschap (Landschapsvisie ZOF 2018-2028): • Het zorgvuldig omgaan met bodem en reliëf, (geologische) ondergrond inclusief de archeologische waarden. • Herkenbaar houden en versterken van een authentiek landschap. • De structuur van beekdalen en dekzandruggen inclusief het aanwezige reliëf. • De hoofdstructuur van open en besloten: tussen besloten kleinschalige gebieden op de dekzandgronden en open grootschaligheid van de veenweidegebieden en de (brede) beekdalen. • De grote diversiteit aan landschapstypen. De verschillende groenstructuren die karakteristiek zijn voor de onderscheiden landschapstypen zoals houtwallen, elzensingels, wegbeplanting, lanen, bossen etc. • De karakteristieke verkavelingspatronen, wegenstructuren, dijken en dorpsstructuren. • Het onderscheid tussen natuurlijke beeklopen en gegraven vaarten. • Aandacht voor cultuurhistorisch waardevolle gebieden. • Scheene met de veenarbeiderswoningen (Rottige Meente).
• Het Rode Dorp (Noordwolde). • De Oost- en Westvierdeparten met koloniewoningen (op de grens met Drenthe).
9
Historische kaart 1850 - er is veel bos aanwezig op de hoge dekzandrug
Historische kaart 1900 - T.o.v. de kaart van 1850 is goed te zien dat er minder bos aanwezig is.
Historische kaart 1950 - er is bijna geen bos meer over t.o.v. 1850
Historische kaart 2000 - Er zijn nog restanten bos aanwezig en de hoeveelheid bebouwing is toegenomen.
10
3. Ruimtelijke analyse Ontginningsgeschiedenis Om te begrijpen wat de ontstaansgeschiedenis is van het plangebied en hoe mensen hier zijn gaan wonen moeten we terug naar de 13e eeuw. Vanaf deze tijd zijn mensen begonnen met het in cultuur brengen van de dekzandruggen. Dekzandruggen zijn hogere, en dus drogere plekken in het landschap en daarom geschikt om te wonen. De hoge gronden waren namelijk minder vruchtbaar en dus minder geschikt om voedsel op te verbouwen. De lager gelegen gronden waren juist wel vruchtbaar. Vanuit de lager gelegen beekdalen zijn de zand- en veengronden ontgonnen, waardoor haaks op de beekloop langgerekte kavels zijn ontstaan. Om het lagere moerassige gebied tussen de twee beken ‘Linde en Tjonger’ in twee grote kolonisatiegebieden te verdelen, werd de Scheene aangelegd als fysieke scheiding. Door de jaren heen is de bevolkingsgroei toegenomen en werden nieuwe dorpen ook op de hoge droge gronden gebouwd. Deze werden met elkaar verbonden door lange linten. Omdat de bebouwing de dekzandrug volgt en deze met elkaar werden verbonden door wegen en paden zijn de karakteristieke streekdorpen ontstaan die typerend zijn voor dit gebied. Deze oost west structuren in het landschap werden door middel van noord zuid gerichte wegen met elkaar verbonden.
Woudbossen en historische ontwikkelingen Als we kijken naar de historische kaarten zien we dat in de loop van de tijd er steeds meer woudbos werd gekapt en ontgonnen. Zo is op de kaart van 1850 duidelijk zichtbaar dat bijna het gehele plangebied bestaat uit woudbos. Dit werd gedaan om het agrarisch areaal te vergroten. Om het vee te beschermen en bijeen te houden werden er langs perceelgrenzen wel houtwallen, bosjes en houtsingels geplaatst. Zo werden de randen van woudbossen door menselijk handelen strak getrokken. Een woudbos is een moerasachtig bos waarbij er relatief weinig onderhoud wordt gepleegd. Een omgevallen boom blijft bijvoorbeeld liggen en de natuur in een woudbos regelt zich meer van nature met beperkt menselijk ingrijpen. Deze woudbossen omzoomden de veengebieden. Huidige situatie • Het woudontginningenlandschap is buiten de natuurgebieden in hoofdzaak agrarisch van karakter. • Van origine aanwezige (agrarische) natuurwaarden, zoals kruidenrijke weiden met weidevogels, sloten en oevers, poelen, bossingels, laanbomen, tuinen met zangvogels etc. • Het woudontginningenlandschap is divers. Er is hoogteverschil aanwezig en er zijn diverse kleinschalige landschapselementen (zoals houtsingels) tot aan robuuste landschapselementen (zoals bosstroken).
11
Cultuurhistorie in het landschap Oude historische (onverharde) padenstructuren liggen haaks op de linten met boerenerven. Ten noorden van het plangebied ligt een historische buitenplaats. Ook liggen er verspreid nog karakteristieke bouwwerken.
• • • • • •
Wegen lopen evenwijdig aan de beeklopen. Langs de dorpslinten bevinden zich enkele klokkenstoelen. Oude (verdwenen) landschapspaden structuren Karakteristieke bebouwing (niet-woningen) 16e eeuwse kerken De Scheene (blauwe lijn)
Oude paden
Karakteristieke bouwwerken
Cultuurhistorie met landschapstypen | hoogtekaart
12
Landschapstypen en verkavelingsstructuren • Het plangebied ligt in het landschapstype ‘Woudontginningen’. Het plangebied grenst aan de noordzijde aan • • •
Historische buitenplaats
Kerken 16e eeuws
het veenweidegebied. Aan de zuidzijde zien we de beek door het beekdallandschap stromen. Het kleinschalige en besloten karakter van de woudontginningen contrasteert met de veel opener en grootschaliger beekdalen. De overgangen naar meer open gebieden (de beekdalen) hebben een rafelig karakter. Deze gevarieerde overgangen zijn kenmerkend. Langgerekte kavels, haaks op de ontginningsbasis (veelal vanaf de overgang van het beekdal richting de hoge dekzandrug).
Veenweidegebied
Landschapstypen | hoogtekaart
Woudontginningenlandschap
Beekdallandschap
Geomorfologie
• • • •
Het plangebied ligt vrijwel geheel op de stuwwal. Het oostelijke plangebied ligt gedeeltelijk op de overgang van hoog naar laag. Plangebied ligt hoog en droog Bebouwing volgt de richting van de dekzandrug Beekdalen van de Lende en de Tjonger liggen evenwijdig aan de dekzandruggen.
Stuwwal
Dekzandrug
Keileem
Hoogteligging • Het plangebied ligt op een stuwwal/dekzandrug. Stuwwallen en dekzandruggen zijn hogere, en dus droge• •
re plekken in het landschap. Deze plekken waren van oudsher geschikt om te wonen. Op de onderstaande hoogtekaart is de stuwwal/dekzandrug duidelijk zichtbaar (rood/oranje kleur). Het hoogste punt in de directe omgeving ligt op +2,85 NAP. De lager gelegen beekdalen aan weerszijden van de dekzandrug zijn herkenbaar aan de donkerblauwe kleur op de kaart.
Beekdal
-0,33m
0,94m
1,16m
2,58m
-0,23m
Geomorfologie | hoogtekaart -
Hoogtekaart (Bron: AHN). De rode gebieden liggen relatief hoog en de donkerblauwe gebieden liggen relatief laag
13
Bebouwingskarakteristieken • Het veenweide- en woudontginningenlandschap wordt gekenmerkt door lintbebouwing. • Agrarische erven maken onderdeel uit van de lintbebouwing of liggen verspreid aan (zand)paden en • • • •
insteekwegen. Dorpskernen zijn vaak buiten het lint uitgegroeid. De verkaveling is opstrekkend en haaks op de stuwwal/dekzandrug/het lint. De bebouwing en beplanting zorgen samen voor een afwisselend beeld van open plekken en meer besloten gebieden. Doorzichten vanuit de bebouwingslinten naar het achterland zorgen voor een sterke relatie tussen de bebouwing en de omgeving.
Infrastructuur
Water
Bebouwingsstructuren en infrastructuur
14
Bebouwing
Boerderijplaatsen
Kenmerken infrastructuur • Hoofdwegen volgen de richting van de stuwwal en de dekzandrug en zijn oost-westgeörienteerd. • Oost-west gelegen parallelle hoofdwegen met intensieve ontsluiting door (zand)paden en wegen, bestaande uit:
• •
• •
De binnenweg: gelegen op het hoogste deel van de dekzandrug. De buitenweg: gelegen op de overgang van de rug naar het beekdal. Noord-zuidgerichte secundaire wegen (haaks op de linten). Nieuwe ruilverkavelingswegen lopen evenwijdig aan de lengterichting van de dekzandrug.
Grondwaterstanden, groen en waterstructuren • Vanwege de hogere ligging is de grondwaterstand in het plangebied op zijn laagst gemiddeld 40 cm t.o.v. het • • • •
maaiveld en ten hoogste 120 cm. Bij de aanplant van nieuwe beplanting dient hier rekening mee te worden gehouden. Sloten en vaarten zijn kenmerkend. Verspreid liggende natuurgebiedjes en groene coulissen. ‘De Scheene’ is een historische watergang (zie blauwe stippellijn) die vroeger veel werd gebruikt voor de turfvaart en tevens hoofdwatergang van het waterschap. De bodembreedte is 1,10 m en de bodemhoogte is -0,35 m (NAP) met een talud van (1:x) 1.50 aan weerszijden. De watergang aan de westzijde van het plangebied (lichtblauwe stippellijn) is een hoofdwatergang van het waterschap. De bodembreedte is 0,70 m en de bodemhoogte is 0,35 m (NAP), met een talud van (1:x) 1.50 aan weerszijden.
H = 40-90 L>120
H = 40 L = 90-120
Grondwatertrappen en groenstructuren | hoogtekaart
H = 40 L >120
H =40 L 50-80
Beplantingskarakteristieken • Het woudontginningenlandschap biedt een variëteit aan fijnmazigheid. Sommige gebieden bevatten meer • • • • •
houtsingels en andere gebieden meer bosstroken. Zo bestaan er tussen verschillende delen in het gebied duidelijke verschillen. De overgangen naar de meer open gebieden (de beekdalen) hebben een rafelig karakter, doordat houtsingels en bosstroken in afwisselende lengtes doorlopen tot aan het open gebied. Doorgaande laanbeplanting langs de ontginningslinten (voornamelijk eikenbeplanting). Erven zijn onderdeel van het landschap. De beplanting op het erf sluit aan op de beplanting in het omringende landschap. Perceelsbeplanting bestaande uit houtsingels, houtwallen, bomenrijen en bosstroken. Op de hogere en drogere delen worden voor houtsingels/boswallen bomen als eik en ruwe berk toegepast met een onderbegroeiing van o.a. meidoorn, hazelaar, sleedoorn en hulst. Op nattere delen kan de beplanting aangevuld worden met es en els.
Bosstroken
Houtsingels
Beplantingskarakteristieken | hoogtekaart
15
Landschappelijke en cultuurhistorische waarden
16
Randvoorwaarden voor het ontwerp Om de boscompensatie op een goede en passende manier voor deze plek aan te planten is een aantal ruimtelijke en landschappelijke waarden van belang (zie hiernaast afgebeelde waardenkaart).
• • • • • • • • •
De diversiteit tussen de verschillende gebieden in het woudontginningenlandschap dient herkenbaar te blijven. Het plangebied en omgeving heeft een relatief besloten karakter met een afwisseling van boselementen, beplantingssingels en boomsingels, open ruimten en doorzichten. De bebouwing en beplanting zorgen samen voor een afwisselend beeld van open plekken en meer besloten gebieden. Gevarieerde en geleidelijke overgangen tussen gebieden zijn karakteristiek. Voorkomende beplantingsvormen zijn houtsingels, houtwallen, bomenrijen, bosstroken, en/of boselementen. Streekeigen beplanting toepassen, passend op de grondsoort zand en passend bij het landschapstype. Bij beplanting rekening houden met extreme grondwaterstanden. Respecteren van de opstrekkende verkaveling (zwarte pijlen op de kaart hiernaast). Landschappelijk waardevolle zichtlijnen behouden. Rekening houden met de natuurlijke hoogteverschillen. Rekening houden met het uitzicht en de privacy van de bestaande bewoners.
Kansen • Kansen voor natuurontwikkeling, bijvoorbeeld door het herstellen van de (historische) woudbossenstructu• •
ren. Met het aanplanten van nieuw woudbos kunnen landschaps- en natuurwaarden worden versterkt. Kansen voor het versterken van de van origine aanwezige (agrarische) natuurwaarden, zoals kruidenrijke weiden, sloten en oevers, poelen, bossingels, laanbomen, tuinen met zangvogels etc. De overgangen naar de meer open gebieden vormgeven met rafelige randen met natuurwaarden, door de toepassing van dat houtsingels en bosstroken in afwisselende lengtes .
Bedreigingen Kansen • Aantasting van de herkenbare opstrekkende verkaveling. • Aantasting doorzichten en zichtrelaties tussen gebieden.
17
Ontwerp boscompensatie
18
4. Ontwerp boscompensatie Uitgangspunten ontwerp Het ontwerp voor de boscompensatie is tot stand gekomen op basis van onderstaande uitgangspunten. • Behouden en waar mogelijk versterken van de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van de plek. • Meerwaarde genereren voor de omgeving door het toevoegen van natuurwaarden/het vergroten van de biodiversiteit. • Rekening houden met de ruimtelijke ervaring en woonkwaliteit omwonenden (o.a. zichtlijnen). Bij de inpassing van de boscompensatie wordt zoveel mogelijk aangesloten op bestaande boselementen. Daarnaast wordt achter Hoofweg 227 een beplantingsstrook aangelegd. In de vormgeving van de boscompensatie is zoveel mogelijk rekening gehouden met de bestaande woonkwaliteit van de omwonenden. Daarbij gaat het vooral om het behouden van zichtlijnen. De open plekken die hiervoor worden behouden worden inricht met kruidenrijk gras om daarmee een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit in de omgeving.
Landschap en cultuurhistorie Op onderstaande wijze zijn de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten gerespecteerd in de planvorming. • De opstrekkende verkavelingsstructuur van het woudontginningenlandschap wordt gerespecteerd door de inpassing van langgerekte boselementen en/of beplantingstroken. • Vanaf de Hoofdweg heeft het landschap een halfbesloten karakter. Singels, beplantingsstroken, bos en open plekken wisselen elkaar af. Hierdoor is er variatie in zichtlijnen vanaf de Hoofdweg, waarbij lange en korte zichtlijnen elkaar afwisselen. Het ontwerp is hierop afgestemd door de keuze voor verschillende beplantingsvormen en variatie in zichtlijnen. • De cultuurhistorische waarde en de relatieve openheid van de Scheene wordt gerespecteerd door de bosaanplant op enige afstand van de Scheene te situeren.
Westzijde Hoofdweg (erven met de voorzijde gericht op het plangebied) Hoofdweg 182 en 184 hebben door de ligging en de eigen erfinrichting geen rechtstreeks zicht op het plangebied. De invulling van het plangebied heeft geen rechtstreeks effect op de woonbeleving. • Hoofdweg 186 is met de voorgevel op de open ruimte van het plangebied georiënteerd. Een royaal doorzicht wordt behouden in de planvorming.
•
Oostzijde Hoofdweg (erven met de achterzijde gericht op het plangebied) • Hoofdweg 221a is met de woonfunctie op de Hoofdweg georiënteerd en zijdelings op het landschap. Een deel van de bedrijfsvoering (kinderopvang) is aan de landschapszijde gesitueerd. Het is grotendeels met (transparante) beplanting omzoomd. Vanwege deze situering en de bestaande erfinrichting is ervoor gekozen om het halfbesloten karakter rondom het erf te handhaven. Meer naar het noorden wordt het gebied verdicht met bosaanplant. • Hoofdweg 223 is met het wonen op de Hoofdweg georiënteerd. Het achtererf is bedrijfsmatig ingericht (autobedrijf). Met het ontwerp wordt het zicht vanaf het achtererf ingekaderd, meer een lange zichtlijn blijft behouden. • Hoofdweg 225 heeft door de ligging en de eigen erfinrichting geen rechtstreeks zicht op het plangebied. De invulling van het plangebied heeft geen rechtstreeks effect op de woonbeleving. • Hoofdweg 227 grenst aan de achterzijde met een besloten erf aan het plangebied. Er is daarom voor gekozen om het in het verlengde van dit erf een beplantingsstrook op te nemen en aan de westzijde van het erf een open ruimte vrij te houden. Het effect op de woonbeleving is daarmee beperkt. • Hoofdweg 229 heeft aan de achterzijde (werkdeel van het erf) zicht op het plangebied.
Met het ontwerp wordt het zicht vanaf het achtererf ingekaderd, meer een lange zichtlijn blijft behouden.
Natuurwaarden In het plangebied wordt invulling gegeven aan onderstaande natuurkansen (deels voortkomend aan de Landschapsvisie Zuidoost Friesland). • Verbeteren lucht- en waterkwaliteit (afvangen CO2 en fijnstof) door het toevoegen van beplanting. • Creëren van schaduwrijke plekken door het toevoegen van beplanting. • Realiseren van migratiemogelijkheden voor de fauna door het toevoegen van (hoge) houtopstanden. • Ontwikkelen natuurvriendelijk, kruidenrijk grasland in een deel van te handhaven opstrekkende kavels. • Ontwikkelen van plas-dras zones (met kleine poelen) en natuurvriendelijke oevers lands de zuidrand van de Scheene. • Vergroten natuurwaarden/biodiversiteit door het aanbrengen van natte en droge natuur en open en halfbesloten gebieden. • Bosaanplant realiseren bestaand uit gevarieerd en inheems/streekeigen sortiment. • De bosaanplant kent een opbouw in een kern, mantel en een zoom.
Woonkwaliteit omwonenden Het ontwerp houdt op de volgende wijze rekening met de ruimtelijke ervaring en woonkwaliteit van de omwonden (de huisnummers zijn geduid op het ontwerp hiernaast).
19
5. Versterking natuurwaarden Kruidenrijk grasland
Waterpoelen voor amfibieën
Het als kruidenrijk grasland bedoeld gebied binnen de ontwikkeling wordt ingezaaid met een mengsel algemeen voorkomend (inheemse) wilde bloemen. Dit mengsel wordt eenmalig ingezaaid. Grassoorten zullen van nature verschijnen. Het is belangrijk om een mengsel met inheemse soorten en voornamelijk overblijvende soorten te kiezen. Deze soorten hebben een hoge natuurwaarde voor insecten en vogels en zijn over langere tijd het beste in stand te houden. Het basisbeheer is twee keer per jaar maaien (en oogsten) en afvoeren van de opbrengst. Dit beheer is vooral op de flora gericht. De bodem verschraalt op deze manier en het kruidenrijk grasland krijgt meer kans om in stand te blijven.
Een poel waarvan het water niet in verbinding staat met doorlopende watergangen, maakt het gebied extra aantrekkelijk voor amfibieën doordat er minder predatoren zoals vissen kunnen komen. Vrijkomende grond kan eventueel in een walletje aan de noordzijde worden gezet met struweel erop, bij uitstek geschikt als overwinteringsplaats voor amfibieën. Waterpoelen zijn denkbaar in zowel het westelijk als oostelijk plangebied.
Kruidenrijk gras bevat veel soorten planten die op hun beurt voedsel vormen voor veel verschillende soorten ongewervelden. Schadelijke drijfmestbemesting of chemische bestrijdingsmiddelen worden niet toegepast. Dit kruidenrijke grasland kan worden versterkt door verwilderingsbollen mee in te planten. Verwilderingsbollen zijn winterharde bollen die ieder jaar terugkomen. Kenmerkend van deze bollen is dat ze zichzelf handhaven en vermeerderen. Op grotere locaties geven verwilderingsbollen veel kleur in het voorjaar. Voor een goede dekkingsgraad is het wenselijk minimaal 20% van de totale oppervlakte grasland in te planten. Deze bollen kunnen worden gebruikt in het westelijke deelgebied.
Gefaseerd maaibeheer Bij gefaseerd maaibeheer wordt een deel van het grasland niet gemaaid. Dat kan aan de rand zijn of een vlek midden in het perceel. Bij een volgende maaibeurt in hetzelfde jaar, laat je op dezelfde plaats de vegetatie staan, zodanig dat een deel van het grasland een volledig jaar niet wordt gemaaid. Het jaar daarop kies je een ander deel, anders krijg je ruigte. Gefaseerd maaien is zeer belangrijk voor insecten. Ook ruigtes moet je zeker gefaseerd maaien. Als je een ruigte om de drie jaar maait kan je bijvoorbeeld elk jaar een derde deel maaien. Zo blijft er altijd tweederde deel staan voor de fauna.
Natuurlijke bosranden Bij een natuurlijke bosrand zien we een geleidelijke overgang van gesloten bos naar het open landschap. Het bos gaat dan over in een mantel van struiken, vervolgens in een zoom van kruiden en tot slot in het open grasland of akkerland. We noemen dit ook wel zoom-mantel-overgang of bosmantelzone. Goed ontwikkelde bosranden zijn van groot belang als nestplaatsen, foerageergebied of schuilplaats voor vele soorten vlinders, vleermuizen, muizen, vogels, kikkers en insecten. Door het ontwikkelen van natuurlijke bosranden neemt daarom niet alleen de variëteit aan planten toe, maar ook de variëteit aan dieren. Gevarieerde struiken die verspreid in de tijd bloeien en later in het jaar vruchten dragen, zijn aantrekkelijk voor insecten en vogels. Ook voor wilde bijen vormen struiken - vooral vroeg in het seizoen - een belangrijke aanvullende nectar- en stuifmeelbron. Door soorten met doornen op te nemen worden ook nog eens aantrekkelijke nestplaatsen voor kleine zangvogels gecreëerd.
Gewenste opbouw bosrand Bron: landschapsbeheergroningen.nl
20
21
Colofon BügelHajema Adviseurs Adviseurs voor de leefomgeving en omgevingsrecht BNSP Balthasar Bekkerwei 76 8914 BE Leeuwarden 058 215 25 15 info@bugelhajema.nl www.bugelhajema.nl
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
Bijlage 2 Beknopte natuurtoets
31
Beknopte natuurtoets Boscompensatie Oldeholtpade projectnummer: P001050 Onderwerp:
Beknopte natuurtoets realisatie boscompensatie
Datum:
06-07-2022
Inleiding KADER Vitens heeft plannen om op een aantal graslandpercelen ten noorden van de Hoofdweg in Oldeholtpade bos aan te planten. Om de uitvoerbaarheid van het plan te toetsen, is een inventarisatie van natuurwaarden uitgevoerd. Het doel van de inventarisatie is nagaan of aanvullend onderzoek in het kader van de Wet natuurbe1
scherming (Wnb) of het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid noodzakelijk is. Naast het raadplegen van bronnen zijn de plangebieden ten behoeve van de natuurtoets op 30 juni 2022 bezocht door een ecoloog van BügelHajema Adviseurs. De weersomstandigheden tijdens het veldbezoek waren: helder, droog, circa 26˚C en een matige wind. PLANGEBIED EN PLANNEN De plangebieden bestaan uit een aantal percelen grasland ten noorden van de Hoofdweg (zie figuur 1). Het westelijke plangebied (1) bestaat uit twee percelen en wordt begrensd door een waterwingebied in het westen, door een watergang en graslanden in het noorden en door grasland in het oosten. Aan de noordwestzijde van de graslanden, buiten het plangebied, ligt een grote vijver. Verder loopt in oost-westelijke richting een grotendeels droge greppel/sloot door het midden van de twee percelen. Aan de oost- en westzijde liggen verder droge greppels, die niet jaarrond water vasthouden. Het oostelijke plangebied (2) wordt begrensd door een watergang en graslanden aan de noorden oostzijde en door een bos(strook) in het westen. Op de graslanden staat geen bebouwing of opgaande beplanting. De plannen bestaan uit de aanplant van bos op de graslandpercelen. Hiervoor wordt vegetatie verwijderd. Voor deze natuurtoets gaan we er van uit dat de sloot tussen de twee percelen op locatie 1 behouden blijft. 1
De Wet natuurbescherming is op 1 januari 2017 in werking getreden en betreft zowel soortenbescherming als bescherming van (Europese) natuurgebieden.
Figuur 1. Locatie van de plangebieden (rood). Bron kaartondergrond: www.satellietdataportaal.nl.
Foto’s 1 en 2. Impressie van de plangebieden op 30 juni 2022. Het zicht op de zuidzijde van plangebied 1, gezien vanuit het zuiden.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
2
Foto’s 3- 10. Impressie van plangebied 1. Met enkele libellensoorten, zoals vuurlibel en blauwe breedscheenjuffer.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
3
Foto’s 10 -18. Impressie van plangebied 2.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
4
Soortenbescherming Onderdeel van de Wet natuurbescherming (Wnb) is soortenbescherming van planten en dieren. Dit betreffen: -
alle van nature in Nederland in het wild voorkomende vogels die vallen onder de Vogelrichtlijn (artikel 3.1-3.4 Wnb);
-
dier- en plantensoorten die beschermd zijn op grond van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5-3.9 Wnb);
-
nationaal beschermde dier- en plantensoorten genoemd in de bijlage van de wet (artikel 3.103.11 Wnb).
Van deze laatstgenoemde groep beschermde soorten mogen provincies een zogenaamde ‘lijst met vrijstellingen’ opstellen (artikel 3.11 Wnb). Voor de soorten op deze lijst geldt een vrijstelling van de verboden genoemd in artikel 3.10, eerste lid Wnb. INVENTARISATIE 2
Uit het raadplegen van gegevens van de laatste vijf jaar in de Nationale Databank Flora en Fauna
(NDFF © 6 juli 2022) blijkt dat in de directe omgeving (0-2 km) van de plangebieden diverse beschermde diersoorten bekend zijn. Het betreft vogels met jaarrond beschermde nesten, zoogdieren, amfibieën, libellen, een vis (grote modderkruiper) en een reptiel (muurhagedis). Het grasland in plangebied 1 bestaat voornamelijk uit algemene gras- en plantensoorten, zoals Engels raaigras, gestreepte witbol, pitrus, rietgras, akkerdistel, grote wederik, smalle weegbree en kruipende boterbloem. Het grasland in plangebied 2 bestaat voornamelijk uit grassen met langs de randen op enkele plaatsen kruipende boterbloem, smalle weegbree en pitrus. Deze waargenomen soorten duiden op voedselrijke tot zeer voedselrijke omstandigheden. Opgaande beplanting is niet aanwezig. Gezien de terreingesteldheid, de voedselrijkdom en het ontbreken van waarnemingen uit de omgeving (NDFF) zijn beschermde plantensoorten niet in de plangebieden te verwachten. Vanwege het ontbreken van bebouwing binnen de plangebieden kan de aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten van gebouwbewonende vogelsoorten, zoals de uit de omgeving bekende huismus en gierzwaluw (NDFF), worden uitgesloten. Uit de directe omgeving zijn ook enkele vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten in bomen bekend, zoals boomvalk, buizerd, ransuil en sperwer (NDFF).
In de plangebiede zijn geen bomen aanwezig waarin vogels met jaarrond beschermde nesten kunnen broeden. De aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten in de plangebieden kan dan ook worden uitgesloten. 2 De NDFF is de meest omvangrijke landelijke informatiebron van verspreidingsgegevens en bevat betrouwbare waarnemingen van planten en dieren in Nederland. Nieuwe gegevens worden met regelmaat toegevoegd. Alle gegevens in de NDFF zijn door soortexperts gevalideerd.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
5
De grasvelden in de plangebieden kunnen wel onderdeel uitmaken van het foerageergebied van vogels met jaarrond beschermde nesten, zoals buizerd. In de watergangen en graslanden in en om de plangebieden kunnen algemene vogelsoorten, zoals wilde eend of meerkoet, broeden. Verder kunnen op de graslanden weidevogelsoorten als kievit broeden. Nesten van algemene vogelsoorten zijn alleen tijdens de broedperiode beschermd. Vanwege het ontbreken van bebouwing binnen de plangebieden kan de aanwezigheid van verblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen, zoals de uit de omgeving bekende gewone dwergvleermuis (NDFF) of laatvlieger, worden uitgesloten. In de plangebieden is geen opgaande beplanting aanwezig waarin boombewonende vleermuizen een verblijfplaats kunnen hebben. De plangebieden kunnen wel onderdeel zijn van het foerageergebied van vleermuizen die in open gebieden en langs bomenrijen foerageren. Langs de randen van de plangebieden zijn doorgaande structuren van opgaande beplanting of watergangen aanwezig die dienst kunnen doen als essentiële vliegroute. Het grasland in de plangebieden vormt geschikt leefgebied voor een aantal grondgebonden zoogdiersoorten, zoals de uit de omgeving bekende soorten haas en veldmuis (NDFF). Voor deze soorten geldt in de provincie Fryslân een vrijstelling van de verbodsartikelen van de Wet natuurbescherming.
In de directe omgeving van de plangebieden is het voorkomen van de niet-vrijgestelde das, eekhoorn en otter bekend (NDFF). Geschikt leefgebied voor eekhoorn, zoals bosgebied, is niet in de plangebieden aanwezig. Eekhoorn is wel in het bos tussen de twee plangebied in te verwachten. Vanwege het ontbreken van struweel- en bosgebieden met weinig verstoring kunnen dassenburchten of vluchtpijpen in de plangebieden worden uitgesloten. Plangebied 2 kan hooguit een klein onderdeel van het foerageergebied van das vormen. Plangebied 1 is door de omringende sloten slecht bereikbaar voor das. Vanwege het ontbreken van permanent oppervlaktewater in de plangebieden, kan de aanwezigheid van otter in de plangebieden worden uitgesloten. In plangebied 1 is geschikt voortplantingswater voor enkele algemene amfibieënsoorten, zoals gewone pad en bruine kikker (NDFF), aanwezig. Verder is geschikt voortplantingswater en landbiotoop aanwezig in de watergangen en randen rondom beide plangebieden. Voor deze algemene soorten geldt in de provincie Fryslân een vrijstelling van de verbodsartikelen van de Wet natuurbescherming. In de omgeving van de plangebieden zijn de niet-vrijgestelde soorten heikikker en poelkikker bekend (NDFF). De greppel/sloot tussen de percelen in plangebied 1 en de sloten/greppels rondom de plangebieden staan grotendeels droog.
Gezien de terreingesteldheid en het ontbreken van permanent oppervlaktewater zijn beschermde amfibieënsoorten niet in de plangebieden te verwachten.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
6
In de directe omgeving van de plangebieden is de beschermde reptielensoort muurhagedis bekend (NDFF). Geschikt leefgebied voor muurhagedis, zoals warme stenige plekken of stadsmuren, is niet in de plangebieden aanwezig. De aanwezigheid van muurhagedis en andere niet-vrijgestelde reptielensoorten in de plangebieden kan door het ontbreken van geschikt leefgebied en/of waarnemingen uit de omgeving (NDFF) worden uitgesloten. De libellensoorten noordse winterjuffer, gevlekte witsnuitlibel, gevlekte glanslibel en groene glazenmaker zijn in de omgeving van de plangebieden waargenomen (NDFF). Vanwege het ontbreken van geschikt permanent oppervlaktewater, zoals vennen en wateren in moerasgebieden (noordse winterjuffer, gevlekte witsnuitlibel en gevlekte glanslibel) of wateren met krabbenscheer (groene glazenmaker) zijn deze soorten niet in de plangebieden te verwachten. Tijdens het veldbezoek is wel een aantal algemene, niet-beschermde vlinder-, libellen- en juffersoorten waargenomen. Het gaat om de soorten hooibeestje, gewone oeverlibel, vuurlibel en blauwe breedscheenjuffer. Dit zijn algemene soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefgebied. Verder zijn waarnemingen van de beschermde vissoort grote modderkruiper vanuit de omgeving van de plangebieden bekend (NDFF).
Omdat de greppel/sloot in plangebied 1 niet jaarrond onder water staat, is grote modderkruiper hier niet te verwachten. Overige niet-vrijgestelde vissoorten zijn gezien het ontbreken van waarnemingen uit de omgeving en/of geschikt leefgebied niet in de plangebieden te verwachten. TOETSING Als gevolg van de plannen gaan geen jaarrond beschermde vogelnesten verloren. Bij uitvoering van het plan verandert de plangebieden als foerageergebied voor vogels met jaarrond beschermde nesten, zoals buizerd, maar zal niet geheel ongeschikt worden doordat de randen beschikbaar blijven. Bovendien is in de directe omgeving van de plangebieden in ruime mate alternatief en deels hoogwaardiger foerageergebied aanwezig. Negatieve effecten op vogels met jaarrond beschermde nesten door verlies van foerageergebied treden niet op. Het vernietigen of verstoren van in gebruik zijnde nesten van (algemene) vogelsoorten is bij wet verboden. Dit kan worden voorkomen door bij de planning en uitvoering van de werkzaamheden rekening te houden met het broedseizoen. Een standaardperiode voor het broedseizoen is er niet; van belang is of een broedgeval aanwezig is, ongeacht de periode. De meeste vogels broeden tussen half maart en half juli.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
7
Bij uitvoering van de plannen gaan geen vleermuisverblijfplaatsen of vliegroutes verloren. De bomenrijen en –randen die mogelijk worden gebruikt als vliegroute, blijven behouden. De plangebieden zal naar verwachting na uitvoering van de plannen niet ongeschikt worden voor de te verwachten vleermuissoorten die rondom graslanden foerageren. Bovendien is in de directe omgeving van de plangebieden in ruime mate alternatief en bovendien hoogwaardiger foerageergebied aanwezig. Negatieve effecten op vleermuizen door verlies van foerageergebied treden niet op. Als gevolg van de ontwikkelingen kunnen enkele verblijfplaatsen van algemene amfibieën- en zoogdiersoorten worden verstoord en vernietigd. Ook kunnen hierbij enkele exemplaren worden gedood. De te verwachten algemene soorten worden niet in hun voortbestaan bedreigd en vallen in de vrijstellingsregeling bij ruimtelijke ontwikkelingen van de provincie Fryslân. Voor deze soorten hoeft geen ontheffing te worden aangevraagd. Wel geldt voor deze soorten de zorgplicht van de Wet natuurbescherming. Gebiedsbescherming Voor onderhavig plangebied is de volgende wet- en regelgeving op het gebied van gebiedsbescherming relevant: de Wet natuurbescherming en de provinciale structuurvisie en verordening. WET NATUURBESCHERMING In de Wet natuurbescherming (Wnb) is de bescherming van Natura 2000-gebieden geregeld.
Plannen en projecten met negatieve effecten op deze gebieden zijn vergunningplichtig. Relevant is dat de Wnb een externe werking kent. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. NATUURNETWERK NEDERLAND Het Natuurnetwerk Nederland (NNN), in de provincie Fryslân nog Ecologische Hoofdstructuur (EHS) genoemd, is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland. Dit netwerk moet voldoende robuust zijn voor een duurzame verbetering van de omstandigheden voor de wilde flora en fauna en voor natuurlijke leefgemeenschappen. Het NNN is als beleidsdoel opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing, ontwikkeling en bescherming van het NNN. De begrenzing en ruimtelijke bescherming van de provinciale NNN en de bijbehorende natuurverbindingen is voor de provincie Fryslân uitgewerkt in het Streekplan Fryslân 2007 en de Verordening Romte Fryslân 2014 (vastgesteld 23 maart 2021).
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
8
NATUUR BUITEN HET NNN EN WEIDEVOGELLEEFGEBIED Vanuit het Streekplan Fryslân 2007 en de Verordening Romte Fryslân 2014 wordt voor natuur buiten de NNN-gebieden bij ruimtelijke plannen specifiek ingezet op de bescherming van bestaande natuurgebieden en natuurwaarden in agrarisch gebied en de bescherming van weidevogelgebieden. INVENTARISATIE Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ‘Drents-Friese Wold & Leggelderveld’ ligt circa 9,9 kilometer ten zuidoosten van de plangebieden. Tussen de twee plangebied ligt een stuk bos dat is aangewezen als Natuur buiten het NNN (figuur 2). Ten zuiden van de plangebieden ligt op circa 500 meter afstand een bosje dat is aangewezen als NNN. Het dichtstbijzijnde weidevogelleefgebied ligt 3,7 kilometer ten westen van de plangebieden.
Figuur 2. Locatie van de EHS tussen de twee plangebieden. Bron kaartondergrond: www.ruimtelijkeplannen.nl
TOETSING Het terrein ligt op grote afstand van het Natura 2000-gebied ‘Drents-Friese Wold & Leggelderveld’. Hierdoor zijn in potentie alleen effecten door externe werking mogelijk. De plangebieden zijn ge-
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
9
scheiden van het Natura 2000-gebied door bebouwing, wegen en agrarisch gebied. Gezien de grote afstand tot het Natura 2000-gebied, de inrichting van het tussenliggende gebied en de aard van het plan (aanplant van bos), kan een toename van verstoring door geluid, verlichting of optische verstoring worden uitgesloten. Eventuele toename van stikstofdepositie als gevolg van aanlegwerkzaamheden in de aanlegfase is op basis van de Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering vrijgesteld van vergunningsplicht. Er vindt alleen aanplant van nieuw bos plaats. Hierdoor is geen toename van stikstofdepositie boven 0.00 mol N/ha/jaar in stikstofgevoelige habitattypen van Natura 2000-gebieden in de gebruiksfase te verwachten. Het NNN en Natuur buiten NNN in Fryslân kennen geen externe werking. Met de uitvoering van de plannen gaat geen NNN, Natuur buiten NNN of weidevogelleefgebied verloren, waardoor negatieve effecten hierop kunnen worden uitgesloten. Beschermde houtopstanden 2
De Wet natuurbescherming beschermt bos van minimaal 1.000 m en bomenrijen van minimaal 21 bomen gelegen buiten de bebouwde kom. INVENTARISATIE EN CONCLUSIE In de plangebieden zijn geen beschermde houtopstanden aanwezig. Het indienen van een kapmelding bij de provincie Fryslân is niet nodig. Conclusie Voor dit plan is op 30 juni 2022 een veldbezoek uitgevoerd en daarnaast zijn verspreidingsgegevens van beschermde soorten in en om de plangebieden uit de NDFF geraadpleegd. Het veldbezoek en de verspreidingsgegevens geven een voldoende beeld van de natuurwaarden in het gebied om toetsing aan de Wet natuurbescherming op te baseren. Het aanvragen van een ontheffing voor de Wet natuurbescherming voor de uitvoering van het plan is niet nodig. Wel moet bij de werkzaamheden rekening worden gehouden met het broedseizoen van vogels. Dit betekent dat bij voorkeur buiten het broedseizoen wordt gewerkt, dus buiten de periode half maart tot half juli. Het is ook mogelijk om voor het broedseizoen te starten met de werkzaamheden en continu door te werken. Dan is het waarschijnlijk dat vogels niet in de plangebieden gaan broeden vanwege de continue verstoring. Is de wens om de werkzaamheden in het broedseizoen te starten, dan is het nodig de plangebieden voorafgaand aan de start te (laten) inventariseren op broedgevallen.
Zijn er op dat moment vogels aan het broeden, dan kunnen de werkzaamheden pas starten als de jongen zijn uitgevlogen.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
10
Negatieve effecten ten aanzien van in het kader van de Wet natuurbescherming beschermde Natura 2000-gebieden kunnen worden uitgesloten. Het plan is niet in strijd met het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid. Versterken natuurwaarden In de plangebied is een aantal natuurwaarden aanwezig die behouden en/of versterkt kunnen worden. - Amfibieën Rondom beide plangebieden ligt een aantal (droog liggende) sloten. In plangebied 1 loopt tussen de twee percelen ook een sloot die gedeeltelijk droog ligt. Wanneer deze sloten met water gevuld zijn, zijn deze geschikt als voortplantingsbiotoop voor algemene amfibieënsoorten als bastaardkikker en kleine watersalamander. Omdat amfibieën een voorkeur voor ongeschaduwde wateren hebben, kan tijdens de aanplant van het bos worden gekozen voor aflopende struweelstroken langs de randen en rondom de sloot in plangebied 1. Hierdoor blokkeert het bos het zonlicht op de watergangen niet of minder en zullen deze geschikt blijven voor verschillende soorten amfibieën. - Libellen en juffers Het grasland rondom de vijver in plangebied 1 wordt door verschillende soorten libellen en juffers gebruikt om te jagen. Om deze functie na de aanplant van het bos te kunnen behouden, kan er voor worden gekozen om langs de rand van de vijver een gedeelte grasland te behouden.
Verder kan het bos in een lagere dichtheid en met enkele open plekken worden aangeplant, zodat hier geschikt foerageergebied van libellen en juffers beschikbaar blijft. Deze open plekken worden dan bij voorkeur rondom de vijver gerealiseerd. Door langs de randen van de vijver ook een aflopende struweelstrook aan te planten, blijft de vijver onbeschaduwd en zal deze zijn functie als voortplantingsbiotoop voor algemene libellen en juffers niet verliezen.
datum 06-07-2022
projectnummer P001050
11
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
44
bestemmingsplan Boscompensatie Oldeholtpade
Bijlage 3 Stikstofberekening
45
Berekening stikstofdepositie Boscompensatie Oldeholtpade Gemeente Weststellingwerf
Berekening stikstofdepositie Boscompensatie Oldeholtpade Gemeente Weststellingwerf
Inhoud Rapport en bijlage(n) Bijlagen: AERIUS berekening
4 juni 2024 Projectnummer P001051
Inhoudsopgave 1
Inleiding
3
2
Wettelijk kader
4
3
Ligging projectgebied
6
4
Invoergegeven Aerius
7
4.1
Algemeen
7
4.2
Emissie mobiele werktuigen
7
4.3
Emissie verkeer
8
4.4
Totale emissie
8
5
Model
9
6
Rekenresultaat en conclusie
10
Bijlage
Berekening stikstofdepositie Boscompensatie Oldeholtpade - 4 juni 2024
1
Inleiding Om Fryslân in de toekomst van voldoende en goed drinkwater te kunnen voorzien, wil Vitens N.V. een nieuwe grondwaterwinning van 6,5 miljoen kubieke meter per jaar ontwikkelen nabij Luxwoude. Voor deze ontwikkeling zal een stuk bos moeten wijken. Op grond van de Wet natuurbescherming is bepaald dat het verlies aan bos wordt gecompenseerd. Nabij Oldeholtpade ingeklemd tussen de Hoofdweg en De Scheene heeft Vitens enkele percelen grond in bezit die geschikt zijn voor deze compensatie. De omvang van de percelen is op de onderstaande afbeelding weergegeven. De depositie van stikstof in stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden ten gevolge van de emissie van NOx en NH3 van deze activiteit, alsmede van het verkeer van en naar de locaties is berekend met het programmapakket AERIUS (3 juni 2024). Dit rapport vormt een toelichting op de bijgevoegde berekening.
Figuur 1. Luchtfoto locaties (bron: Google maps)
Leeswijzer In het volgende hoofdstuk wordt ingegaan op het wettelijk kader van de Wet natuurbescherming bij vergunningaanvragen of bestemmingsplanprocedures. Vervolgens komt in hoofdstuk 3 de ligging van het project ten opzichte van de meest nabijgelegen Natura 2000-gebieden aan bod. Hoofdstuk 4 is gewijd aan de invoergegevens van het programmapakket AERIUS en hoofdstuk 5 geeft het model weer. In het laatste hoofdstuk worden de rekenresultaten en conclusies besproken.
Berekening stikstofdepositie Boscompensatie Oldeholtpade - 4 juni 2024
3
2
Wettelijk kader De Wet natuurbescherming regelt de bescherming van Natura 2000-gebieden, bossen en specifieke dier- en plantensoorten. De bescherming van de Natura 2000-gebieden is verankerd in het onderdeel gebiedsbescherming. Plannen en projecten met negatieve effecten op deze gebieden zijn vergunningplichtig. Relevant daarbij is dat de Wnb een externe werking kent. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000-gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. In Nederland zijn 162 Natura 2000-gebieden gelegen. In 130 van deze gebieden komen stikstofgevoelige habitats of leefgebieden van soorten voor. Dit betekent dat een verdere toename van stikstofdepositie tot een negatief effect kan leiden. Derhalve dient bij een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling onderzocht te worden of stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden plaatsvindt. Dit geldt voor een activiteit waarvoor een omgevingsvergunning noodzakelijk is, maar ook voor een bestemmingsplan dat nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt. Voor een bestemmingsplan is het namelijk noodzakelijk om de uitvoerbaarheid van het plan op voorhand aan te tonen. Hiernaast geldt op grond van artikel 2.7 Wnb in samenhang met artikel 2.8 Wnb een onderzoeksplicht voor bestemmingsplannen.
Een te hoge stikstofdepositie kan tot een negatief effect leiden, waardoor de kans bestaat dat het bestemmingsplan onder dezelfde omstandigheden niet kan worden vastgesteld. Kwetsbaarheid van stikstof gevoelige natuurgebieden Niet alle Natura 2000-gebieden met voor stikstof gevoelige habitats of leefgebieden voor soorten zijn even kwetsbaar voor een toename van de stikstofdepositie. Wanneer het gebieden betreft waar zich habitats of leefgebieden van soorten bevinden waarvan de kritische depositiewaarde lager is dan de achtergrondwaarde voor stikstof, dan is sprake van een overgevoelig gebied. In die gebieden moet de toename van zelfs een minimale stikstofdepositie al als significant negatief worden beschouwd. In die gebieden kan een toename van de stikstofdepositie met meer dan 0,00 mol N/ha/jaar dan ook niet worden toegestaan. In gebieden waar de kritische depositiewaarde hoger is dan de achtergrondwaarde, is weliswaar sprake van een negatief effect bij een toename van de stikstofdepositie, maar deze wordt pas significant negatief wanneer de toename zo groot is dat de kritische depositiewaarde wordt overschreden. In dergelijke gebieden is dus meer ruimte voor een toename van de stikstofdepositie.
Saldering Om een ruimtelijke ontwikkeling of bestemmingsplan waarbij sprake is van meer stikstofdepositie op een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied mogelijk te maken, kan gebruik worden gemaakt van intern of extern salderen. Door middel van salderen zorgt de initiatiefnemer ervoor dat de netto stikstofemissie niet toeneemt. Dit kan door middel van het staken van stikstof emitterende activiteiten binnen het projectgebied of plangebied zelf (intern salderen) of het staken van stikstof emitterende activiteiten op een locatie buiten het plangebied van de ruimtelijke ontwikkeling of het bestemmingsplan (extern salderen).
Berekening stikstofdepositie Boscompensatie Oldeholtpade - 4 juni 2024
4
Bij de toepassing van intern of extern salderen gelden belangrijke voorwaarden, namelijk: -
om intern te mogen salderen, moet er sprake zijn van één project of één plan waarbij sprake is van één locatie waarbinnen de te salderen activiteiten zich bevinden;
-
extern salderen wordt aangemerkt als een mitigerende of verzachtende maatregel in de zin van artikel 6, lid 3 van de Habitatrichtlijn en mag dus alleen plaatsvinden in het kader van een passende beoordeling.
Stikstofregistratiesysteem Naast saldering bestaat er de mogelijkheid voor woningbouwprojecten waarbij sprake is van meer stikstofdepositie op een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied mogelijk te maken via het stikstofregistratiesysteem.