Bijlage 2 Vast te stellen bestemmingsplan Stadburen -Toelichting en bijlagen bij de toelichting (0098332486).pdf
Tekst van het document
VERKENNEND BODEMONDERZOEK | STADBUREN TE NIJELAMER | DOCUMENTCODE: 14J136.RAP001.NL.FG
Status: Definitief | Versiedatum: 30 maart 2015
Parameters Aromaten: Benzeen, tolueen, ethylbenzeen en xyleen zijn stoffen die behoren tot de chemische familie van de aromaten. Ze worden gewonnen uit steenkoolteer en aardolie en gebruikt als oplosmiddel voor verf, rubber, was en oliën. Ook worden aromaten toegevoegd aan brandstoffen, zoals benzine, ter verhoging van het octaangehalte. Aromaten zijn vluchtig en lossen goed op in het grondwater. Ze worden in het algemeen relatief snel met het grondwater verspreid. Aromaten zijn biologisch redelijk afbreekbaar. Benzeen is kankerverwekkend en wordt als zeer giftig beschouwd. De overige aromaten zijn minder giftig. PCB’s: PCB’s zijn een uitgebreide familie van polychloorbifenylen. PCB’s zijn doorgaans wit kristallijne stoffen met een lage dampspanning en slechte oplosbaarheid in water. De stoffen lossen goed op in olie. De stoffen zijn biologisch slecht afbreekbaar en hopen op in vetweefsel. Sinds 1985 is de productie van deze stoffen verboden. Door de slechte brandbaarheid zijn deze stoffen gebruikt in de industrie als bijmenging in smeermiddel en koelvloeistoffen in transformatoren en isolatoren. Ook zijn PCB’s in het verleden gebruikt in verven en lakken. De stoffen zijn carcinogeen en kunnen o.a. leverschade veroorzaken. De giftigheid verschilt per verbinding.
Halogeenkoolwaterstoffen: Halogeenkoolwaterstoffen zijn vluchtige organische verbindingen waarin één of meer chloor- of broomatomen voorkomen. Zij worden veel gebruikt als ontvettingsmiddel voor metalen, als verfafbijtmiddel, als chemisch reinigingsmiddel ('dry-cleaning'), als brandblusmiddel of als oplosmiddel voor verf, lak of lijm. Halogeenkoolwaterstoffen zijn zeer vluchtig en goed oplosbaar in grondwater. Omdat deze stoffen zwaarder zijn dan water kunnen ze tot zeer diep in de bodem doordringen. Halogeenkoolwaterstoffen zijn biologisch afbreekbaar. Halogenen zijn giftig. Acute effecten zijn geïrriteerde slijmvliezen en een narcotisch effect. Bij langdurige blootstelling kan schade aan het (centrale) zenuwstelsel optreden. Minerale olie: Minerale olie bestaat uit een mengsel van koolwaterstofketens met een lengte van 10 (C-10) tot 40 (C-40) koolstofatomen en wordt gewonnen uit aardolievelden. Onder minerale olie worden verstaan: brandstoffen (diesel, benzine, huisbrandolie, stookolie), smeerolie, motorolie, snij-en walsolie, oplosmiddelen (terpentine, thinner) en teerolie. Aan het voorkomen en de verdeling van de ketenlengtes kan men zien om wat voor olie het gaat. Lichte oliesoorten als thinner en benzine zijn zeer vluchtig, relatief goed oplosbaar en vrij mobiel in de bodem. Zware oliesoorten zijn minder vluchtig en veel minder mobiel in de bodem.
Minerale olie is redelijk goed biologisch afbreekbaar. Minerale olie is in vergelijking tot de overige hier genoemde stoffen weinig giftig, maar kan wel stankoverlast en hoofdpijnklachten veroorzaken.
VERKENNEND BODEMONDERZOEK | STADBUREN TE NIJELAMER | DOCUMENTCODE: 14J136.RAP001.NL.FG
Status: Definitief | Versiedatum: 30 maart 2015
PAK's: PAK staat voor Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen; voorbeelden zijn naftaleen en ben-zo(a)pyreen. PAK's zijn roetachtige stoffen, die ontstaan bij de onvolledige verbranding van koolwaterstoffen, bijvoorbeeld bij de productie van cokes of steenkoolgas. PAK's worden toegepast bij de productie van rubber, verf, kunststoffen, lakken, minerale oliën en teer- en asfaltproducten. In de uitlaatgassen van motoren komen PAK als roetdeeltjes voor. In verkeersrijke gebieden worden daarom vaak relatief hoge achtergrondgehalten in de bodem aangetroffen. PAK's zijn niet vluchtig, vrijwel onoplosbaar in grondwater en zeer slecht biologisch afbreekbaar. Ze worden niet tot nauwelijks met grondwater verspreid. Sommige PAK's, waaronder ben-zo(a)pyreen, zijn kankerverwekkend en giftig en komen daarom op de zwarte lijst voor. Zware metalen: Zware metalen zijn metalen met een soortelijk gewicht groter dan 5.000 kg/m3. Voorbeelden zijn barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink. Zware metalen komen in Nederland van nature in de bodem voor in gehalten van 0,1 tot maximaal ongeveer 100 mg/kg (achtergrondwaarden). Ze worden gebruikt in de metaalindustrie, in de galvanische industrie, in de chemische industrie als katalysator en pigment en in de elektronische industrie. Lood is tot voor kort als anti-klopmiddel aan benzine toegevoegd.
In verkeersrijke gebieden worden daarom relatief hoge achtergrondgehalten lood in de grond aangetroffen. Zware metalen zijn niet vluchtig en slecht oplosbaar. Ze worden sterk gebonden aan klei- en humusdeeltjes in de grond en worden relatief langzaam getransporteerd met het grondwater. Zware metalen zijn niet biologisch afbreekbaar. De giftigheid van zware metalen loopt uiteen. Cadmium en kwik zijn vanwege hun giftigheid op de zwarte lijst geplaatst. Metalen als kobalt, koper, molybdeen en zink vervullen een belangrijke rol bij de stofwisseling in het menselijk lichaam en zijn pas giftig bij relatief hoge doses. Meestal gaat het bij de giftigheid ook om de combinatie van diverse stoffen. Bariumzouten kunnen giftig zijn. Dit hangt echter samen met de oplosbaarheid van dit zout.
VERKENNEND BODEMONDERZOEK | STADBUREN TE NIJELAMER | DOCUMENTCODE: 14J136.RAP001.NL.FG
Status: Definitief | Versiedatum: 30 maart 2015
Bijlage 2 watertoets
56/240 - vastgesteld - NL.IMRO.0098.BPStadburen18-VA01 - 14-01-2021
datum 9-2-2015 dossiercode 20150209-2-10383 Project: Stadburen te Nijelamer Gemeente: Weststellingwerf Aanvrager: Nick Lurvink Organisatie: LievenseCSO Milieu B.V.
Geachte heer/mevrouw Nick Lurvink, Voor het plan Stadburen te Nijelamer heeft u een watertoets aangevraagd op www.dewatertoets.nl. Met de gegevens die u heeft opgegeven, is bepaald dat het plan een beperkte invloed heeft op de waterhuishouding en de afvalwaterketen. Hierdoor kan de korte procedure worden gevolgd voor de watertoets. Dit betekent dat de beperkte invloed van het plan kan worden opgevangen met standaard maatregelen. Deze maatregelen vindt u in het onderstaande standaard wateradvies dat u in de ruimtelijke onderbouwing van het plan kunt opnemen. U hoeft dan verder geen contact met ons op te nemen. Mochten er desondanks vragen zijn, dan kunt u contact opnemen via 058 292 2222 en vragen naar de contactpersoon voor uw gemeente. Via www.dewatertoets.nl hebben wij uw watertoets als een melding ontvangen. Wij archiveren deze melding. De watertoets is hiermee voor Wetterskip Fryslan afgerond. Met vriendelijke groet, Wetterskip Fryslan Postbus 36 8900 AA Leeuwarden T 058 292 2222 F 058 292 2223 E info@wetterskipfryslan.nl
Wateradvies korte procedure De initiatiefnemer heeft Wetterskip Fryslan geinformeerd over het plan Stadburen te Nijelamer via de Digitale watertoets (www.dewatertoets.nl). Hiermee is bepaald dat het plan een zodanige invloed heeft op de waterhuishouding en de afvalwaterketen dat kan worden volstaan met een standaard wateradvies. In dit advies staan de maatregelen die Wetterskip Fryslân adviseert om wateroverlast te voorkomen en het water in de sloten schoon te houden. Het is een standaard advies dat voor alle kleine plannen wordt gegeven. Hierdoor kan het voorkomen dat niet alle punten gelden voor het plan Stadburen te Nijelamer. Probeer regenwater langzaam weg te laten lopen Regenwater dat op een verhard oppervlak valt, gaat sneller naar het riool of een sloot dan regenwater dat op onverhard oppervlak valt (zoals gras of een groenstrook). Wanneer opeens veel water in de riolen en sloten komt kan dit wateroverlast geven. Het is daarom belangrijk dat het regenwater langzaam wegloopt. Dit kan op verschillende manieren. Vang het regenwater eerst in een regenton op, gebruik grasstenen ('open bestrating') voor de bestrating en bestraat niet het hele perceel maar laat wat stukken open met gras of andere beplanting. Regenwater niet op het riool lozen
Wij adviseren om regenwater direct op een sloot te lozen en niet op het vuilwaterriool. De rioolwaterzuivering wordt dan niet onnodig belast met schoon regenwater. Dit is uiteraard alleen mogelijk als er een sloot dicht bij het perceel ligt. Gebruik schone bouwmaterialen, gebruik geen chemische onkruidbestrijding Regenwater dat op het plangebied valt, komt uiteindelijk altijd in het grondwater of in het oppervlaktewater. Voorkom watervervuiling door geen uitlogende bouwmaterialen zoals zink, koper en lood te gebruiken. Deze materialen zijn een belangrijke bron voor de vervuiling van ons water. Ook adviseren wij om geen chemische middelen voor onkruidbestrijding te gebruiken. Vloeren minimaal een meter boven het grondwater Wij adviseren om het vloerpeil (bovenkant vloer) van woningen en andere bouwwerken minimaal een meter boven het grondwaterpeil aan te leggen. Hierdoor wordt grondwateroverlast voorkomen. Vergunningen die bij het waterschap moeten worden aangevraagd Voor sommige werkzaamheden of activiteiten is een watervergunning van het waterschap nodig of moet een melding worden gedaan. Voorbeelden zijn - het onttrekken en/of lozen van grondwater (bijvoorbeeld bronneringen), - het lozen van afvalwater op het oppervlaktewater, - het toepassen van grond in een watergang, - het graven of dempen van sloten, - de aanleg van dammen of duikers.
Meer informatie hierover is te vinden op onze website www.wetterskipfryslan.nl/waterwet. Koude- en warmteopslag Als sprake is van koude- en warmteopslag in de bodem wijzen wij u er op dat u hiervoor contact op dient te nemen met de provincie Fryslân. Een contactpersoon vindt u op www.wetterskipfryslan.nl bij het digitaal loket onder het kopje watertoets. De WaterToets 2014
Bijlage 3 Archeologie Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek
59/240 - vastgesteld - NL.IMRO.0098.BPStadburen18-VA01 - 14-01-2021
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer gemeente Weststellingwerf
Opdrachtgever
Status:
definitief
Paraaf
Datum
LievenseCSO Postbus 2018
Projectleider
7420 AA Deventer
drs. J.H.F. Leuvering
Projectnummer
Autorisatie
Synthegra Rapport S140024
drs. J.H.F. Leuvering (senior prospector)
Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl
30-04-2015
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
COLOFON
Opdrachtgever
: LievenseCSO te Deventer
Project
: Twee percelen te Nijelamer
Projectnummer
: S150024
Titel
: Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek,
Datum concept
: 26-02-2015
Datum definitief
: 30-04-2015
Projectleider
: drs. J.H.F. Leuvering
Auteurs
: drs. J.H.F. Leuvering (senior prospector, fysisch geograaf)
Autorisatie
: drs. J.H.F. Leuvering (senior prospector, fysisch geograaf)
Druk
: Synthegra bv, Leusden
ISSN
: 1874-9771
Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
drs. H. Kremer (senior prospector, KNA archeoloog)
Synthegra bv Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl
© Synthegra bv, 2015
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
2 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS
4
SAMENVATTING Inleiding Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Archeologische interpretatie veldonderzoek Aanbeveling
5 5 5 5 5
1 INLEIDING 1.1 Onderzoekskader 1.2 Onderzoeksdoel en vraagstellingen 1.3 Ligging en huidige situatie plangebied 1.4 Toekomstige situatie plangebied
6 6 6 7 8
2 BUREAUONDERZOEK 2.1 Methode 2.2 Landschapsgenese 2.3 Archeologische waarden in en rondom het plangebied 2.4 Historische ontwikkeling 2.5 Gespecificeerde archeologische verwachting
9 9 9 12 15 18
3 INVENTARISEREND VELDONDERZOEK 3.1 Methode 3.2 Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens 3.3 Archeologische indicatoren 3.4 Archeologische interpretatie
19 19 19 19 20
4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 4.1 Inleiding 4.2 Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen 4.3 Aanbevelingen
21 21 21 22
LITERATUUR EN KAARTEN
23
Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Combinatiekaart AMK en ARCHIS waarnemingen Bijlage 3: Boorpuntenkaart Bijlage 4: Boorprofielen Afbeelding voorblad: Overzicht van het deelgebied aan de weg Stadburen, gezien vanuit het oosten (Foto: Synthegra).
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
3 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
Administratieve gegevens Toponiem
: Schipslootweg en Stadburen
Plaats
: Nijelamer
Gemeente
: Weststellingwerf
Provincie
: Friesland
Projectnummer
: S150024
Bevoegde overheid
: Gemeente Weststellingwerf
Opdrachtgever
: LievenseCSO
Uitvoerende instantie
: Synthegra bv
Datum uitvoering veldwerk
: 24-02-2015
Uitvoerders veldwerk
: drs. J.H.F. Leuvering (senior prospector)
Onderzoeksmelding (ARCHIS)
: 65.375
Datum onderzoeksmelding
: 26-02-2015
Onderzoeksnummer (ARCHIS)
: 53.384
Kaartblad
: 16B
Periode
: laat-paleolithicum tot en met de nieuwe tijd
Oppervlakte
: Circa 3.500 m2 (Stadburen) en Circa 2.200 m2 (Schipslootweg)
Grondgebruik
: weiland (Stadburen) bebouwd (Schipsloot)
Geologie
: dekzand met in de diepere ondergrond keileem
Geomorfologie
: dekzandflank (Stadburen) veenvlakte (Schipsloot)
Bodem
: moerige podzolgrond (Stadburen) madeveengrond (Schipsloot)
Depot
: Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Groningen, Friesland en Drenthe, te Nuis
De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende vier coördinaten: Locatie Stadburen Noordwest
X: 193915.68
Y: 544947.25
Noordoost
X: 193981.5
Y: 544921.33
Zuidwest
X: 193899.98
Y: 544900.16
Zuidoost
X: 193965.3
Y: 544875.74
Locatie Schipslootweg 5 Noordwest
X: 193744.02
Y: 544785.23
Noordoost
X: 193766.18
Y: 544774.64
Zuidwest
X: 193710.86
Y: 544750.59
Zuidoost
X: 193781.65
Y: 544721.41
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
4 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
Samenvatting Inleiding Synthegra heeft in opdracht van LievenseCSO een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd betreffende twee percelen in Nijelamer, één aan de Schipslootweg bij nummer 5 en één aan de weg Stadburen ten oosten van nummer 20. Op het laatstgenoemde perceel is het bureauonderzoek gecombineerd met een karterend booronderzoek. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bestemmingsplanwijziging in het kader van de nieuwbouw van een woning aan de Stadburen. De bebouwing aan de Schipslootweg zal worden gesloopt.
Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek De specifieke verwachting uit het bureauonderzoek wordt weergegeven in onderstaande tabel. Periode
Verwachting
Verwachte kenmerken vindplaats
Diepteligging sporen
laat-
(middel)hoog
Bewoningssporen, tijdelijke
In de top van het dekzand,
paleolithicum –
kampementen: vuursteen artefacten,
mogelijk onder een dun
mesolithicum
haardkuilen
veenpakket
neolithicum –
Nederzetting: cultuurlaag, fragmenten
In de top van het dekzand,
vroege
middelhoog
aardewerk, natuursteen,
tot diep in de C-horizont
middeleeuwen
gebruiksvoorwerpen
mogelijk onder een dun veenpakket
late
hoog
vanaf maaiveld
middeleeuwen – nieuwe tijd Tabel 2.1: Archeologische verwachting per periode.
Archeologische interpretatie veldonderzoek In het plangebied is een relatie dunne laag dekzand aangetroffen. Dit duidt op een relatief lage ligging in het landschap. In het dekzand heeft zich naar verwachting gezien de natte omstandigheden geen podzolbodem kunnen ontwikkelen. Deze laaggelegen delen in het landschap zullen geen voorkeursplaats voor bewoning hebben gevormd. Bovendien zijn geen archeologische indicatoren in de boringen aangetroffen. Op basis van de resultaten van het veldonderzoek wordt de (middelhoge) verwachting voor archeologische resten naar laag bijgesteld.
Aanbeveling Op basis van het uitgevoerde onderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek aanbevolen
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
5 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
1
Inleiding
1.1
Onderzoekskader Synthegra heeft in opdracht van LievenseCSO een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd betreffende twee percelen in Nijelamer, één aan de Schipslootweg bij nummer 5 en één aan de weg Stadburen ten oosten van nummer 20 (afbeelding 1.1). Op het laatstgenoemde perceel is het bureauonderzoek gecombineerd met een
karterend
booronderzoek.
De
aanleiding
voor
het
onderzoek
is
de
voorgenomen
bestemmingsplanwijziging in het kader van de nieuwbouw van een woning aan de stadburen. De bebouwing aan de Schipslootweg zal worden gesloopt. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de aanleg van bouwputten voor de bebouwing zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden verstoord, dat in dit gebied vanaf 30 cm beneden maaiveld verwacht kan worden. Door de graafwerkzaamheden die zullen gaan plaatsvinden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het Verdrag van Malta 1992 voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het onderzoek is uitgevoerd conform de 1 Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 3.3 en de richtlijnen voor archeologisch veldonderzoek in de 2
Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (FAMKE). Het veldwerk is uitgevoerd op 24 februari 2015. De bevoegde overheid, de gemeente Weststellingwerf, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld in het bestemmingsplan buitengebied 2014. Voor dit bestemmingsplan is door RAAP een archeologisch basisonderzoek uitgevoerd, op grond waarvan een verwachtings- en beleidskaart3 is gemaakt. Deze kaart volgt de FAMKE-systematiek wat betreft de methoden van archeologisch onderzoek. Volgens het vigerende beleid dient voor het plangebied een bureauonderzoek opgesteld te worden en/of een inventariserend veldonderzoek te worden uitgevoerd in de vroegste fase van de planvorming. De bevoegde overheid, de gemeente Weststellingwerf, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een besluit nemen.
1.2
Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden. Het doel van het karterend booronderzoek is het toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventueel aanwezige archeologische resten en/of vindplaatsen te inventariseren.
1
SIKB 2013.
2
www.fryslan.nl.
3
RAAP rapport 2607.
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
6 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord:
•
Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?
•
Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig?
•
Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden?
•
Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?
•
In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?
1.3
Ligging en huidige situatie plangebied 2
2
Het deelgebied aan de Stadburen is 3.500 m groot en de locatie aan de Schipslootweg 2.200 m (afbeelding 1.1). Het terrein aan de Stadburen wordt in het noorden en westen begrensd door een sloot en aan de overige zijdes door weiland. Het gebied is zelf ook in gebruik als weiland. Het terrein aan de Schipsloot wordt aan de noord-, oost- en westzijde begrensd door weiland en aan de zuidzijde door bebouwing. Het plangebied was bebouwd. Deze bebouwing is inmiddels gesloopt. De hoogte van het maaiveld ligt op circa 1,5 m -NAP 4
(Normaal Amsterdams Peil).
Afbeelding 1.1: Het plangebied op de Topografische Kaart van Nederland 1:25.000 aangegeven met het rode kader (Bron: Topografische Dienst 1998).
4
Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP geraadpleegd op www.ahn.nl
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
7 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
1.4
Toekomstige situatie plangebied De toekomstige inrichting van het plangebied was ten tijde van uitvoer van het onderzoek niet bekend. Het perceel aan de Schipslootweg heeft in het bestemmingsplan momenteel de bestemming “wonen”. Het voornemen is deze bestemming hier af te halen. Het streven ter plaatse van het perceel aan de Stadburen is juist om hier de huidige bestemming om te zetten naar de functie “wonen”.
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
8 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
2
Bureauonderzoek
2.1
Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.
2.2
Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd:
•
Geologische Kaart, schaal 1:600.000
•
Geomorfologische Kaart, schaal 1:50.000
•
Landschappenkaart van de gemeente Weststellingwerf
•
Bodemkaart, schaal 1:50.000
•
Relevante achtergrondliteratuur
Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.5 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1. Geologie en geomorfologie Het plangebied ligt in het Noordelijk Zandgebied, op de noordelijke rand van het Drents plateau. De bedekking van het gebied door het landijs in het Saalien is van grote betekenis geweest voor de huidige reliëfverschillen in het landschap. Onder het landijs is een zogenaamde grondmorene gevormd, die grotendeels uit keileem bestaat. Keileem ontstaat door deformatie van het sediment ten gevolge van de druk van het ijs. Het kan zowel sediment betreffen dat van oorsprong al onder het ijs aanwezig was, maar kan ook uit een combinatie of zelfs geheel bestaan uit sediment dat uitsmelt ten gevolge van de druk (bij toenemende druk neemt de temperatuur toe) aan de onderzijde van het ijs. Keileem bestaat vaak uit een mengsel van klei, zand en grind, dat zeer sterk is 6
samengedrukt door het gewicht van het landijs. De keileem wordt tot het Laagpakket van Gieten van de Formatie van Drente gerekend. De keileem komt volgens de bodemkaart in het plangebied binnen 1,2 meter beneden maaiveld voor (afbeelding 2.3, roze stipjes). Dit is van grote betekenis voor de waterhuishouding van het gebied. De grondwaterstanden zijn relatief hoog, omdat het water stagneert op de ondoorlatende 7
keileem.
5
De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond.
6
Berendsen 2004, 166
7
Berendsen 2004, 166
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
9 van 24
Project:
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Schipslootweg en Stadburen te Nijelamer
Projectnummer: S150024
Na een warme periode, het Eemien interglaciaal, werd het tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien, opnieuw zeer koud. Het landijs bereikte Nederland echter niet. Onder de periglaciale omstandigheden was de ondergrond periodiek permanent bevroren en moest het regen- en sneeuwsmeltwater over het oppervlak afstromen. In deze periode vond er op het Drents plateau vooral erosie plaats. Hierbij werden dalen gevormd en fluvioperiglaciale afzettingen afgezet. Daar waar de keileem is geërodeerd liggen de oudere afzettingen zoals het Laagpakket van Drachten en de Formatie van Peelo weer vlak onder het maaiveld. In de koudste en droogste perioden van het Weichselien, met name tijdens het Laat-Pleniglaciaal en sommige perioden van het Laat-Glaciaal, was de vegetatie vrijwel verdwenen, waardoor op grote schaal verstuiving door de wind kon optreden. In deze periode zijn de keileem en fluvioperiglaciale afzettingen met dekzand 8
bedekt geraakt. Dit (vaak lemige) zand is kalkloos, fijnkorrelig (150 – 210 µm), goed afgerond, goed gesorteerd en arm aan grind en wordt tot het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel gerekend. Het reliëf, dat hierbij is ontstaan, wordt gekenmerkt door vlaktes, depressies en dekzandkopjes, afgewisseld met langgerekte ruggen. Op de landschappelijke onderlegger behorend bij het Bestemmingsplan Buitengebied staat aangegeven dat het deelgebied aan de Stadburen op een dekzandflank ligt, die is bedekt met veen. (het bruine gebied in afbeelding 2.1). Het deelgebied aan de Schipslootweg ligt in een veenvlakte met een dekzandvlakte in de ondergrond (code Vdv in afbeelding 2.1). De aan- of afwezigheid van keileem in de ondergrond wordt op deze kaart in dit gebied niet aangegeven
Afbeelding 2.1: Ligging van het plangebied op de Landschappelijke onderlegger van het bestemmingsplan Buitengebied, aangegeven met het rode kader (Bron: RAAP rapport 2607, kaartbijlage 2).
8
Berendsen 2004, 190.
© Synthegra bv, Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
10 van 24