CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Vast te stellen bestemmingsplan Lemsterweg 20A Langelille (0098578288)

Raadsvergadering 4 maart 2024, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan Lemsterweg 20A Langelille20.946 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

29

bestemmingsplan Langelille - Lemsterweg 20A

30

bestemmingsplan Langelille - Lemsterweg 20A

Bijlagen toelichting

31

bestemmingsplan Langelille - Lemsterweg 20A

32

bestemmingsplan Langelille - Lemsterweg 20A

Bijlage 1 Archeologisch onderzoek

33

Langelille, De Driesprong (Gemeente Weststellingwerf, Frl.)

Een Archeologisch Bureauonderzoek en Karterend Veldonderzoek (IVO-O) Definitief Steekproefrapport 2018-04/16

Langelille, De Driesprong (Gemeente Weststellingwerf, Frl.)

Een Archeologisch Bureauonderzoek en Karterend Veldonderzoek (IVO-O) Definitief Steekproefrapport 2018-04/16

Langelille, De Driesprong (Gemeente Weststellingwerf, Frl.) Een Archeologisch Bureauonderzoek en Karterend Veldonderzoek (IVO-O) Een onderzoek in opdracht van Waterpark De Driesprong BV (via BügelHajema Adviseurs bv) Steekproefrapport 2018-04/16 ISSN 1871-269X Status: definitief Auteurs: , senior KNA-archeoloog (registratienr. actorregister 30987582) & senior KNA-prospector (registratienr. actorregister 92909010) Autorisatie: (senior KNA-archeoloog/ prospector, registratienr. actorregister 35453178) Goedgekeurd door de bevoegde overheid gemeente Weststellingwerf d.d. 7 september 2018 De Steekproef bv werkt volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.0 en BRL 4000, en bij dit onderzoek protocol 4002 en 4003 Foto’s en tekeningen zijn gemaakt door De Steekproef, tenzij anders vermeld. © De Steekproef bv, september 2018 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder bronvermelding. De Steekproef bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. De Steekproef bv Archeologisch Onderzoeks- en Adviesbureau, Hogeweg 3, 9801 TG Zuidhorn telefoon internet e-mail kvk

050 – 5779784 www.desteekproef.nl info@desteekproef.nl 02067214

Inhoud Samenvatting Administratieve gegevens van het plangebied 1. Inleiding........................................................................................................................... 1 • 1.1 Aanleiding en doel (KNA 4: LS01).............................................................................1 • 1.2 Locatie (KNA 4: LS01, LS02).....................................................................................2 2. Bureauonderzoek (KNA 4: LS06)........................................................................................3 • 2.1 Bronnen................................................................................................................. 3 • 2.2 Fysische geografie (KNA 4: LS04)..............................................................................3 • 2.3 Archeologie (KNA 4: LS04).......................................................................................5 • 2.4 Historische geografie (KNA 4: LS03)........................................................................10 • 2.5 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4: LS05).....................................................13 3.

Veldonderzoek (KNA 4: VS05).........................................................................................15 • 3.1 Methoden en technieken (KNA 4: VS01)..................................................................15 • 3.2 Resultaten veldwerk (KNA 4: VS02, VS03)................................................................16 4. Conclusies en advies (KNA 4: VS07).................................................................................18

Gebruikte bronnen Lijst van figuren en tabellen Appendix: I. Archeologische periode-indeling II. Klicmelding III. Boorbeschrijvingen

Samenvatting In opdracht van Waterpark De Driesprong BV (via BügelHajema Adviseurs bv) is door De Steekproef bv het plangebied De Driesprong aan de Lemsterweg 22 in Langelille, gemeente Weststellingwerf onderzocht. De aanleiding voor het onderzoek is de geplande herinrichting van het recreatiepark. De hiervoor benodigde graafactiviteiten kunnen tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Het onderzoek was gericht op de vaststelling of dergelijke waarden in het plangebied aanwezig kunnen zijn en bestaat uit een bureauonderzoek en een karterend veldonderzoek door middel van boringen. In het plangebied zijn geen archeologische vondsten of terreinen bekend (Archis 3). Wel zijn er volgens de beleidskaart van de gemeente Weststellingwerf historische erven in het plangebied. Deze erven zijn op historische kaarten zoals de minuutplannen 1811-1832 nog aanwezig. Voor het plangebied schrijft de beleidskaart van de gemeente Weststellingwerf voor de periode ijzertijd tot middeleeuwen en de periode steentijd tot bronstijd een karterend booronderzoek van minimaal 6 boringen per hectare voor. In het gebied bestaat volgens het gespecificeerd verwachtingsmodel kans op resten uit de periode steentijd tot nieuwe tijd. Vondsten uit de steentijd worden verwacht in de top van het dekzand of op een rivierduin of oeverwal.

Archeologische waarden uit de periode ijzertijd tot en met de nieuwe tijd zijn in de top van veen of in de daarboven gelegen klei te verwachten. In het plangebied zijn 21 boorpunten over het terrein verdeeld. Uit de resultaten van het met een guts verrichte karterend booronderzoek blijkt dat de pleistocene ondergrond van het gebied uit een tamelijk vlakke dekzandplaat bestaat. De top van het dekzand ligt hier rond 3 meter beneden NAP. De top van het dekzand is voorafgaande aan de bedekking met veen enigszins verspoeld. Hierdoor veroorzaakte her-sortering heeft tot het ontstaan van een laagje leem boven het dekzand geleid. In het noorden van het plangebied loopt de top van het dekzand op tot ongeveer 2,5 meter beneden NAP. Ook hier is de top van het dekzand enigszins verspoeld en ontbreken sporen van podzolvorming. Boven het dekzand is een dik pakket veen aanwezig dat wordt afgedekt door een dertig tot veertig centimeter dik pakket geroerde klei. Selectie-advies door drs. (senior KNA-archeoloog/prospector) Uit het ontbreken van sporen van podzolvorming in de top van het dekzand kan worden geconcludeerd dat het plangebied gedurende de steentijd ongeschikt (te nat) was voor bewoning. De top van het dekzand is bovendien verspoeld en bevat geen archeologische indicatoren.

In de top van het veen en in de hierboven gelegen klei zijn slechts relatief moderne insluitsels aangetroffen (verhardingsmateriaal) en ontbreken relevante archeologische indicatoren. Dit is ook het geval in de zone waarin historische boerderijerven gelegen hebben. Voor het plangebied wordt derhalve geen vervolgonderzoek geadviseerd. Dit laat echter onverlet dat indien bij toekomstig graafwerk onverwachts toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Met betrekking tot de bevindingen van voorliggend onderzoek dient contact te worden opgenomen met de gemeente Weststellingwerf.

Administratieve gegevens van het plangebied Tabel 1: Langelille, De Driesprong: Administratieve gegevens Provincie

Fryslân

Gemeente

Weststellingwerf

Plaats

Langelille

Toponiem

Lemsterweg 22 / De Driesprong

Centrumcoördinaat onderzoeksgebied

183,309 / 541,721

Oppervlakte van het onderzoeksgebied

3,3 hectare

NAP-hoogte maaiveld

-0,6 meter NAP

Huidig grondgebruik

Kampeerterrein

Soort onderzoek

Bureauonderzoek & veldonderzoek karterende fase

Opdrachtgever

Waterpark De Driesprong BV (via BügelHajema Adviseurs bv)

Uitvoerder

De Steekproef, drs.

Bevoegde overheid

Gemeente Weststellingwerf

Steekproef projectcode

2018-04/16

Onderzoeksmeldingsnummer

4601175100

Datum veldwerk

23 mei 2018

Maximale diepte onderzoek

3 m -mv

Beheer en plaats documentatie

De Steekproef bv / Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed / DANS / DINO-loket (boorgegevens)

senior KNA-archeoloog/prospector

1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel (KNA 4: LS01) In opdracht van Waterpark De Driesprong BV, vertegenwoordigd door de heer van BügelHajema adviseurs bv, is door De Steekproef bv het plangebied De Driesprong, Lemsterweg 22 in Langelille, gemeente Weststellingwerf onderzocht. De aanleiding voor het onderzoek is de geplande ontruiming van het kampeerterrein en de realisatie van meerdere recreatiewoningen. Deze woningen worden gesitueerd rond een nieuw aan te leggen waterpartij die aansluit op de Tsjonger of Kuunder. De hiervoor benodigde graafactiviteiten kunnen tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Het onderzoek was gericht op de vaststelling of dergelijke waarden in het plangebied aanwezig kunnen zijn en bestaat uit een bureauonderzoek en een karterend veldonderzoek door middel van boringen. Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een archeologisch verwachtingsmodel van het gebied aan de hand van beschikbare fysisch-geografische, archeologische en historisch-geografische informatie. Tijdens het veldonderzoek is dit verwachtingsmodel getoetst. Het doel van het karterend veldonderzoek is het vaststellen van de mate van gaafheid van het bodemprofiel en de aanwezigheid hierin van archeologische waarden.

Hierbij wordt gekeken naar de bodemopbouw en de mate waarin deze intact is en naar het voorkomen van archeologische indicatoren, zoals bewerkt en verbrand vuursteen, aardewerk, bouwmateriaal, bot en houtskool.

Figuur 1.

Langelille, De Driesprong. Het plangebied is rood omkaderd. De kaart is noordgericht. Bron: Topografische Dienst Kadaster, Emmen (2017).

1

1.2 Locatie (KNA 4: LS01, LS02) Het plangebied ligt aan de noordwestkant van de driesprong Kromweg, Langelilleweg en de Lemsterweg en ten oosten aan het water de Tsjonger of Kuunder. Het plangebied beslaat ongeveer 3,3 hectare. Het terrein bestaat momenteel uit een kampeerterrein. De hoogte van het maaiveld ligt rond 0,6 meter beneden NAP. Volgens informatie van het Kabels en Leidingen Informatie Centrum (KLIC) lopen er verschillende leidingen en rioolaansluitingen door het plangebied (KLIC-melding 18G192520; zie Appendix II).

Figuur 2:

Langelille, De Driesprong. Het plangebied gezien vanaf boorpunt 8 in zuidelijke richting.

2

2. Bureauonderzoek (KNA 4: LS06) 2.1 Bronnen Tijdens het bureauonderzoek is de bestaande relevante kennis van het plangebied verzameld. De gebruikte bronnen voor het onderzoek staan aan het eind van dit rapport. Eén van de bronnen is Archis 3, het archeologisch registratie- en informatiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Deze databank is toegankelijk voor organisaties die werkzaam zijn in de archeologie. Het bevat een GIS-systeem waarin onder meer een archeologische kaart en aardkundige kaarten geraadpleegd kunnen worden. 2.2 Fysische geografie (KNA 4: LS04) Het onderzoeksgebied ligt aan de oostzijde van de rivier De Tsjonger of Kuunder en bestaat volgens de beleidskaart van de gemeente Weststellingwerf uit mogelijke beekafzettingen in een veenvlakte met een dekzandvlakte in de ondergrond. Tijdens een groot deel van de laatste ijstijd (het Weichselien) heerste in Nederland een poolklimaat. Door het ontbreken van begroeiing had de wind vrij spel en kon vanuit het Noordzeebekken dekzand worden afgezet. Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn vaak podzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (lichtgrijze E-horizont) en een inspoelingslaag (bruine B-horizont). De B-horizont gaat veelal via een geelbruine overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede gele zand (de C-horizont).

Door de lage ligging hiervan is dit landschap overdekt geraakt met veen en klei. Deze afzettingen zijn ongeveer vanaf 10.000 jaar geleden gevormd nadat de laatste ijstijd overging in een relatief warme periode, het Holoceen. De temperatuurstijging had tot gevolg dat de aanwezige ijskappen begonnen te smelten waardoor de zeespiegel steeg. Als gevolg van de snel stijgende zeespiegel en de slechte ontwatering van het landschap steeg de grondwaterspiegel en ontstonden grote moerassen en zoetwatermeren. Hier trad op grote schaal veenvorming op. Op de geomorfologische kaart (Figuur 3) ligt het plangebied op een getijdenoeverwal (code 3K34) in een omliggend gebied van een ontgonnen veenvlakte met klei/zand (code 1M46 en 2M46). Volgens de bodemkaart (Figuur 4) zijn binnen het hele plangebied waardveengronden gevormd (classificatie bodemkaart: kVs), die gekenmerkt worden door de aanwezigheid van veenmosveen. De gemiddelde grondwaterstand binnen het plangebied is III, met een gemiddeld hoogste grondwaterstand van minder dan 40 centimeter beneden maaiveld en een gemiddeld laagste grondwaterstand van 80 tot 120 centimeter beneden maaiveld. Dit betekent dat het matig tot slecht ontwaterde bodems betreft.

3

Figuur 3:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de geomorfologische kaart 2008. Het gehele plangebied valt binnen de code 3K34, een getijdenoeverwal. Het plangebied is met rood omkaderd. Bron: Archis3.

Figuur 4:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de bodemkaart 2006. Het gehele plangebied valt binnen de code kVsIII, een waardveengrond met veenmosveen, met grondwatertrap III. Het plangebied is met rood omkaderd. Bron: Archis3. 4

2.3 Archeologie (KNA 4: LS04) De gemeentelijke beleids- en advieskaart bestaat uit verschillende lagen waarop historische en bodemkundige omstandigheden te raadplegen zijn. De bevindingen zijn in RAAP-rapport 2607 (Ten Anscher & Van der Veen 2014) gepubliceerd. In deze kaart is ook de verwachting van resten uit de nieuwe tijd meegenomen. Een uitsnede van de Bronnenkaart is in Figuur 5 en uitsnedes van de Archeologische Advieskaarten zijn in Figuur 6 weergegeven. Hieruit volgt dat voor het deel dat in Figuur 5 als historische boerderijlocatie is aangeduid Karterend onderzoek 2 geldt. In Figuur 6 wordt voor de periode ijzertijd tot middeleeuwen (RAAP-rapport 2706, Kaartbijlage 6) voor een klein deel Karterend onderzoek 2 (bij ingrepen groter dan 2500 vierkante meter) en voor de rest van het plangebied Karterend onderzoek 3 (bij ingrepen groter dan 5000 vierkante meter) voorgeschreven. Voor de periode steentijd tot bronstijd (RAAP-rapport 2706, Kaartbijlage 5) geldt Karterend onderzoek 2.

Figuur 5:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van RAAP-rapport 2607, Kaartbijlage 1: Bronnenkaart. Het plangebied is rood omkaderd.

5

Figuur 6:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van RAAP-rapport 2607, Bijlage 5 (links) “Archeologische Advieskaart steentijd-bronstijd” en Bijlage 6 (rechts) “Archeologische Advieskaart ijzertijd-middeleeuwen”. Het plangebied is rood omkaderd. Legenda: Bijlage 5 (links), oranjegeel: Karterend onderzoek 2 bij ingrepen groter dan 2500 m²; rode stippen: mogelijke beekdalafzettingen. Bijlage 6 (rechts), geel: Karterend onderzoek 2 bij ingrepen groter dan 2500 m²; oranje: Karterend onderzoek 3 bij ingrepen groter dan 5000 m²; rode stippen: mogelijke beekdalafzettingen.

Volgens de Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (FAMKE) ligt het plangebied in een zone waarin voor resten uit de steentijd tot bronstijd (Figuur 7) Karterend onderzoek 3 nodig is. Hier kunnen op enige diepte archeologische resten aanwezig zijn uit de steentijd die zijn afgedekt door een veen- of kleidek. Indien dergelijke resten aanwezig zijn, zullen deze goed zijn geconserveerd. Voor archeologische resten uit de periode ijzertijd tot middeleeuwen (Figuur 8) geldt volgens de FAMKE het advies Karterend onderzoek 3. Resten uit deze perioden kunnen voorkomen in de vorm van door latere afzettingen afgedekte vondstlagen of als terpen.

Figuur 7:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de FAMKE voor de periode steentijd tot bronstijd. Het plangebied is rood omkaderd.

6

Figuur 8:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de FAMKE voor de periode ijzertijd tot middeleeuwen. Het plangebied is rood omkaderd.

In het centraal archeologisch administratiesysteem Archis3 zijn verschillende onderzoeks- en vondstmeldingen in een straal van 2500 meter rond het plangebied bekend (zie Figuur 9 voor de ligging). In de directe omgeving ten zuiden van De Driesprong is in 2014 door RAAP archeologisch adviesbureau (Jans 2014) een bureau- en booronderzoek uitgevoerd waarbij geen archeologische indicatoren aangetroffen werden en geadviseerd werd het plangebied vrij te geven. Ten noorden van het plangebied is in het kader van een herverkaveling in de grote veenpolders op verschillende locaties een bureau- en booronderzoek uitgevoerd door Grontmij (Lubbers 2009) Er zijn daarbij 14 boringen uitgevoerd waarbij geen gave podzolbodems zijn aangetroffen. Ook zijn hier geen indicatoren voor archeologische waarden gevonden. De geplande werkzaamheden konden zonder bezwaar uitgevoerd worden. Aan de noordzijde van de Jonkers- of Helomavaart is een bureau- en booronderzoek door Mug Ingenieursbureau uitgevoerd (Krol 2012). Er werden destijds 38 boringen aan de noordzijde van de vaart geplaatst. In boring 38 is op een diepte van 1,50 meter onder het maaiveld een rivierduin of oeverwal waargenomen.

Aangezien de werkzaamheden slechts tot 1,20 meter onder het maaiveld zouden reiken, konden de werkzaamheden met de uitdrukkelijke instructie niet dieper dan 1,20 meter onder het maaiveld te ontgraven zonder bezwaar uitgevoerd worden.

7

Figuur 9:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de archeologische kaart van de omgeving van het plangebied. De groene stippen zijn locaties van archeologische vondsten en de omlijnde gele gebieden zijn onderzoekslocaties. De zaakidentificatienummers zijn weergegeven in Tabel 2. Het plangebied is rood omkaderd. Bron: Archis3.

8

Tabel 2:

Langelille, De Driesprong. Archeologische waarden in de omgeving van het plangebied. Voor de ligging zie Figuur 9. Voor dateringen zie Appendix I.

Zaaknummer

Omschrijving

2202116100

N.V.T. Booronderzoek in de grote veenpolder onder andere op het perceel aan de Lemsterweg tegenover huisnummer 15 uit 2009 door Grontmij (Sweco), waarbij geen complete podzol bodemopbouw aangetroffen is. en het gebied is vrijgegeven.

2345463100

Booronderzoek uit 2012 door MUG ingenieursbureau bv aan de noordzijde van de Helemovaart. op de hoek van de Tjonger en de Helemovaart is een mogelijke rivierduin of oeverwal. Deze is angetroffen op een diepte van 1,50 onder het maaiveld. Aangezien de werkzaamheden tot slechts 1,20 onder maaiveld worden uitgevoerd is geen vervolgonderzoek noodzakelijk. Indien diepere verstoring plaats gaan vinden dient aanvullend onderzoek uitgevoerd te worden

N.V.T.

Archeologische bureau en booronderzoek door RAAP archeologisch adviesbureau uit 2014 direct ten zuiden van De Driesprong. Er zijn tijdens het booronderzoek geen indicaties voor een vindplaats aangetroffen en geadviseerd wordt het plangebied vrij te geven.

paleolithicum - nieuwe tijd

2232898100

Archeologische booronderzoek uit 2012 door MUG ingeniuersbureau waarbij een geërodeerd dekzand is aangetroffen waarbij geen bodemvorming in is geconstateerd, het plangebied is vrijgegeven.

N.V.T.

Vondstnummer

Omschrijving

Datering

3201681100

houtskool en een vuurstenen afslag uit boring 31

paleolithicum - neolithicum

3185085100

houtskool en vuurstenen afslagen

paleolithicum - ijzertijd

2439812100

Datering

9

2.4 Historische geografie (KNA 4: LS03) Op de kaart van Schotanus uit 1718 staan in het plangebied twee bouwwerken (Figuur 10). Deze twee bouwwerken zijn op de gemeentelijke verwachtingskaart (Figuur 7) als historische erven weergegeven. Deze bebouwing is op de kadastrale minuutplannen uit 1811-1832 (Figuur 11) vermoedelijk nog aanwezig. De ligging lijkt overeen te komen. Op de kaart van Eekhoff uit 1850 (Figuur 12) ligt in het plangebied nog slechts één boerderij en een kleiner bouwwerk, vermoedelijk een schuurtje. Deze bebouwing is op de topografische kaart van 1904 (niet afgebeeld) niet meer aanwezig. Op de topografische kaart van 1954 verschijnt de zuidelijke begrenzing van het plangebied, het Krompad, voor het eerst. In het plangebied is dan tot op de kaart uit de jaren 60 van de vorige eeuw (Figuur 13) geen bebouwing aanwezig.

Figuur 10:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de Atlas van Schotanus uit 1718. Het plangebied is met een rode ovaal aangegeven. Bron: frieslandopdekaart.nl.

10

Figuur 11:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de kadastrale minuutplannen uit 1811-1832. Het plangebied is met een rode omlijning aangegeven. Bron: Archis 3.

Figuur 12:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de Atlas van Eeckhoff uit 1850. Het plangebied is met een rode ovaal aangegeven. Bron: frieslandopdekaart.nl. 11

Figuur 13:

Langelille, De Driesprong. Uitsnede van de topografische kaartf uit 1960. Het plangebied is met rode omlijning aangegeven. Bron: topotijdreis.nl.

12

2.5 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4: LS05) Het plangebied ligt van oudsher aan de dijk de Langelille van de Tsjonger of Kuunder. Aan deze dijk wordt waarschijnlijk al geruime tijd gewoond. In de Atlas van Schotanus uit 1718 staan in het plangebied al twee bouwwerken op de kaart. Deze bouwwerken verdwijnen in de 19e eeuw. Vervolgens is het plangebied tot de jaren 60 van de vorige eeuw onbebouwd. Volgens de gemeentelijke advieskaart ligt het plangebied in een zone waarin voor resten uit de steentijd Karterend onderzoek 2 geadviseerd wordt. Archeologische waarden worden in de top van het dekzand verwacht, indien archeologische resten aanwezig zijn uit de steentijd zijn deze afgedekt door een veen- en/of kleidek. Resten uit de steentijd zullen vooral voorkomen op dekzandkoppen die voldoende ontwaterd waren om de vorming van podzolbodems mogelijk te maken. Gezien de ligging in een mogelijk beekdal, dicht aan de Tsjonger, kunnen er ook zandopduikingen zoals een oeverwal of rivierduin aanwezig zijn. Archeologische resten uit de steentijd zullen in opgeboord dekzand vooral uit houtskoolspikkels bestaan. Dergelijke houtskooldeeltjes komen gewoonlijk in een ruime spreiding rond steentijdvindplaatsen voor. Tevens dient rekening te worden gehouden met resten van vuursteenbewerking. Deze resten bestaan dan uit vuursteensplinters of afslagen.

Voor archeologische resten uit de periode ijzertijd-nieuwe tijd geldt het advies Karterend onderzoek 2 en voor een deel van het plangebied Karterend onderzoek 3. Resten uit deze perioden kunnen voorkomen in de top van het veen of kleipakket in de vorm van afgedekte vondstlagen of als terpen en/of huispodia. Resten van de in de Atlas van Schotanus reeds afgebeelde gebouwen zullen mogelijk nog in de ondergrond aanwezig zijn. Deze resten bestaan dan uit funderingen, houten palen, paalkuilen, water- en of beerputten en sloten. Vondstmateriaal kan bestaan uit aardewerk, glas, metaal, hout en bouwkeramiek (zoals bakstenen, plavuizen en dakpannen). Voor het plangebied geldt dat bij bodemingrepen van meer dan 2500 vierkante meter een karterend archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd dat moet bestaan uit minimaal zes boringen per hectare. De resultaten hiervan moeten duidelijk maken of er vindplaatsen in het plangebied aanwezig (kunnen) zijn. Door het gebruik als kampeerterrein met stacaravans worden uitgezonderd riolering, kabels en leidingen weinig bodemverstoringen in het plangebied verwacht. De archeologische verwachting is schematisch weergegeven in Tabel 3.

13

Tabel 3:

Langelille, De Driesprong: Specificatie archeologische verwachting. steentijd tot en met bronstijd

ijzertijd tot en met nieuwe tijd

complextype:

kampement of nederzettingsterrein

boerderij en of historisch erf

omvang:

onbekend

onbekend

diepteligging:

in de top van het dekzand of op een rivierduin of oeverwal

in de top van het veen en de daarboven gelegen klei

gaafheid en conservering:

waarschijnlijk minder goede organische conservering in het beekdal of dekzand

goede conservering in het veen of kleipakket

locatie:

overal binnen het plangebied

voornamelijk in het zuidoostelijke deel van het plangebied

uiterlijke kenmerken:

vuursteen splinters en houtskool spikkels

artefacten, funderingen en grondsporen

mogelijke verstoringen:

sloten en mogelijk erosie

kabels,leidingen en riool

14

3.

Veldonderzoek (KNA 4: VS05)

3.1 Methoden en technieken (KNA 4: VS01) In het plangebied zijn 21 boringen uitgevoerd. Voor het booronderzoek is gebruik gemaakt van een guts met een diameter van drie centimeter. De opgeboorde grond is in de guts laagsgewijs afgesneden en onderzocht op archeologische indicatoren zoals houtskool, bewerkt of verbrand vuursteen, aardewerk, etc. Daarnaast zijn de diepte, lithologie en kleur bepaald alsmede alle overige bijzonderheden. De boringen zijn doorgezet tot een diepte van drie meter beneden het maaiveld. De boorpunten zijn ingemeten en de RD-coördinaten zijn bepaald met behulp van een GPS. De hoogten van alle boringen zijn met behulp van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) bepaald. Voor de RD-coördinaten en de NAP-hoogtes van de afzonderlijke boorpunten wordt verwezen naar de boorstaten in Appendix III.

Figuur 14: Langelille, De Driesprong. Plankaart met daarop de boorpunten. Bron: Klic-melding.

15

3.2 Resultaten veldwerk (KNA 4: VS02, VS03) In het plangebied zijn 21 boringen geplaatst in noordoost-zuidwest lopende boorraaien. De afstanden tussen de boringen bedraagt telkens ongeveer vijftig meter en de afstand tussen de boorraaien veertig meter. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart (zie Figuur 14) en de boorstaten staan in Figuur 16 en zijn beschreven in Appendix III. Bovenin alle boringen bevindt zich een pakket rommelige klei. Dit pakket bestaat uit brokken van in humusgehalte en venigheid wisselende klei. De dikte van deze geroerde toplaag varieert tussen dertig en veertig centimeter. Uit de aanwezigheid hierin van brokjes verhardingsmateriaal die overeenkomen met het verhardingsmateriaal op het huidige terreinoppervlak blijkt dat deze laag een tamelijk recente oorsprong heeft. Onder de geroerde toplaag ligt direct een pakket matig veraard veen. Dit veen loopt op de boorpunten 1 tot en met 7 en 9 tot en met 20 door tot ongeveer 2,7 meter beneden het maaiveld. Dit betekent dat het grootse deel van het plangebied, voorafgaande aan de veenvorming, een tamelijk vlakke zandplaat vormde. Onder het veen is in elk van deze boringen een laagje leem aanwezig. Dit leemlaagje is maximaal tien centimeter dik en is waarschijnlijk gevormd door lokale her-sortering in een periode dat de zandplaat waaruit het plangebied bestond onder water kwam te staan.

Onder het leemlaagje is in al deze boringen nog slechts ongeoxideerd, geelgrijs zand aangetroffen.

Figuur 15:

Langelille, De Driesprong. De top van het dekzand zoals deze in de boringen 1 tot en met 7 en 9 tot en met 21 is aangetroffen. Met direct rechts van het veen (links, bruin), de leemlaag.

Op boorpunt 8 bleek al op ongeveer twee meter beneden het maaiveld dekzand aanwezig te zijn. Hierboven ontbreekt het leemlaagje dat in veruit de meeste andere boringen aanwezig is. Om na te gaan of in dit noordelijke deel van het plangebied wellicht een (dek)zandkop ligt waarop in de steentijd voor bewoning geschikte omstandigheden hebben geheerst, is aanvullend boring 21 gezet. Dit heeft een vergelijkbaar resultaat opgeleverd als boring 8. In beide boringen ligt de top van het zand op ongeveer twee meter beneden het maaiveld, ontbreekt de leemlaag maar ontbreken sporen van podzolvorming. Ondanks het zorgvuldig zoeken hiernaar zijn dan ook nergens houtskoolspikkels waargenomen in de top van het dekzand. Ook overige relevante archeologische indicatoren zijn in het plangebied niet gevonden. Dit geldt ook voor de boringen 5, 6, 11, 12, 14, 15, 18, 19 en 20 die ongeveer ter hoogte van de historische erven zijn uitgevoerd.

16

Figuur 16:

Langelille, De Driesprong. De resultaten van het booronderzoek in de vorm van boorstaten.

17

4. Conclusies en advies (KNA 4: VS07) Conclusies Uit het plangebied zijn geen archeologische vondsten of terreinen bekend (Archis 3). In de directe omgeving ten noorden en ten zuiden hebben booronderzoeken geen archeologische waarden opgeleverd. Tijdens een booronderzoek in 2012 is op een afstand van ongeveer 650 meter ten noordoosten van het plangebied aan de noordzijde van de Helomavaart een rivierduin of oeverwal aangetroffen. Uit de historische kaarten blijkt dat het plangebied in de 18e en 19e eeuw bebouwd was en in de periode van 1905 tot 1960 uit weilanden bestond. Bebouwing aan de Lemsterweg verschijnt pas in 1960 op de topografische kaart. In het gebied bestaat volgens het gespecificeerd verwachtingsmodel kans op resten uit de periode steentijd tot nieuwe tijd. Vondsten uit de steentijd worden verwacht in de top van het dekzand of op een rivierduin of oeverwal. Archeologische waarden uit de periode ijzertijd tot en met de nieuwe tijd zijn in de top van veen of in de daarboven gelegen klei te verwachten. In het plangebied zijn 21 boorpunten over het terrein verdeeld. Uit de resultaten van het met een guts verrichte karterend booronderzoek blijkt dat de pleistocene ondergrond van het gebied uit een tamelijk vlakke dekzandplaat bestaat. De top van het dekzand ligt hier rond 3 meter beneden NAP.

De top van het dekzand is voorafgaande aan de bedekking met veen enigszins verspoeld. Hierdoor veroorzaakte her-sortering heeft tot het ontstaan van een laagje leem boven het dekzand geleid. In het noorden van het plangebied loopt de top van het dekzand op tot ongeveer 2,5 meter beneden NAP. Ook hier is de top van het dekzand enigszins verspoeld en ontbreken sporen van podzolvorming. Boven het dekzand is een dik pakket veen aanwezig dat wordt afgedekt door een dertig tot veertig centimeter dik pakket geroerde klei. Selectie-advies door drs. (senior KNA-archeoloog/prospector) Uit het ontbreken van sporen van podzolvorming in de top van het dekzand kan worden geconcludeerd dat het plangebied gedurende de steentijd ongeschikt (te nat) was voor bewoning. De top van het dekzand is bovendien verspoeld en bevat geen archeologische indicatoren. In de top van het veen en in de hierboven gelegen klei zijn slechts relatief moderne insluitsels aangetroffen (verhardingsmateriaal) en ontbreken relevante archeologische indicatoren. Dit is ook het geval in de zone waarin historische boerderijerven gelegen hebben. Voor het plangebied wordt derhalve geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Dit laat echter onverlet dat indien bij toekomstig graafwerk onverwachts toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Met betrekking tot de bevindingen van voorliggend onderzoek dient contact te worden opgenomen met de gemeente Weststellingwerf.

18

Gebruikte bronnen AHN-Viewer. www.AHN.nl. Actueel Hoogtebestand Nederland. Rijkswaterstaat, Adviesdienst Geo-informatie en ICT Anscher, T.J. ten & S. van der Veen, 2014. Archeologisch Basisonderzoek ten behoeve van de Herziening Bestemmingsplan Buitengebied. Gemeente Weststellingwerf. (Herziene Eindversie). RAAP- rapport 2607. RAAP Archeologisch Adviesbureau BV, Weesp Archis 3. https://zoeken.cultureelerfgoed.nl Friese Archeologische MonumentenKaart Extra (FAMKE) www.fryslan.nl Friesland op de kaart. www.frieslandopdekaart.nl Jans, J.E.A., 2014. Onderzoeksgebied De Driesprong in Langelille. RAAP-Notitie 4777, Weesp Kadata via www.kadaster.nl, 2017. Topografische Kaart 1:25.000 van Topografische Dienst Kadaster, Sneek Krol, T.N., 2012. Archeologisch bureau- en booronderzoek noordoever Helomavaart, gemeente Weststellingwerf (FR). Mug publicatie 2011-112, Leek Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.0. www.SIKB.nl. 2016. Centraal College van Deskundigen Archeologie Lubbers, N., 2009. Archeologisch onderzoek Echtener en Groote Veenpolder inventariserend veldonderzoek. Grontmij Archeologische Rapporten 632, Assen Roller, G.J. de, 2009. Archeologisch inventariserend veldonderzoek aan De Splitting te Echtenerbrug, gemeente Lemsterland (FR). Mug publicatie 2009-12, Leek Topotijdreis via www.topotijdreis.nl

Lijst van figuren en tabellen Figuren 1

Topografische kaart 1:25.000

2

Foto plangebied

3

Uitsnede geomorfologische kaart

4

Uitsnede bodemkaart

5

Uitsnede van de gemeentelijke bronnenkaart Kaartbijlage 1 (RAAP rapport 2706)

6

Uitsnede van de gemeentelijke advieskaarten Kaartbijlagen 5 (steentijd-bronstijd) en 6 (ijzertijdmiddeleeuwen (RAAP rapport 2706)

7

Uitsnede van de FAMKE periode steentijd- bronstijd

8

Uitsnede van de FAMKE periode ijzertijd – middeleeuwen

9

Uitsnede van de Archeologische kaart

10 Uitsnede van de Atlas van Schatanus uit 1718 11 Uitsnede van de Minuutplannen 1811-1832 12 Uitsnede van de Atlas van Eeckhoff uit 1850 13 Uitsnede van de topografische kaart uit 1960 14 Boorpuntenkaart 15 Foto met de top van het dekzand zoals in de meeste boringen is aangetroffen 16 Resultaten van het booronderzoek in de vorm van boorstaten

Tabellen 1.

Administratieve gegevens

2.

Archeologische waarden in de omgeving van het plangebied

3.

Specificatie archeologische verwachting

Appendix I: Archeologische periode-indeling

paleolithicum: paleolithicum vroeg: paleolithicum midden: paleolithicum laat: paleolithicum laat A: paleolithicum laat B: mesolithicum: mesolithicum vroeg: mesolithicum midden: mesolithicum laat: neolithicum: neolithicum vroeg: neolithicum vroeg A: neolithicum vroeg B: neolithicum midden: neolithicum midden A: neolithicum midden B: neolithicum laat: neolithicum laat A: neolithicum laat B: bronstijd: bronstijd vroeg: bronstijd midden: bronstijd midden A: bronstijd midden B: bronstijd laat:

ijzertijd: ijzertijd vroeg: tot 300.000 BP ijzertijd midden: 300.000 - 35.000 BP ijzertijd laat: 35.000 BP – 8.800 vC 35.000 - 18.000 BP 18.000 BP – 8.800 vC romeinse tijd: romeinse tijd vroeg: romeinse tijd vroeg A: romeinse tijd vroeg B: romeinse tijd midden: 8.800 - 7.100 vC romeinse tijd midden A: 7.100 - 6.450 vC romeinse tijd midden B: 6.450 - 4.900 vC romeinse tijd laat: romeinse tijd laat A: romeinse tijd laat B: 5.300 - 4.200 vC 5.300 - 4.900 vC middeleeuwen: 4.900 - 4.200 vC middeleeuwen vroeg: 4.200 - 2.850 vC middeleeuwen vroeg A: 4.200 - 3.400 vC middeleeuwen vroeg B: 3.400 - 2.850 vC middeleeuwen vroeg C: 2.850 - 2.000 vC middeleeuwen vroeg D: 2.850 - 2.450 vC middeleeuwen laat: 2.450 - 2.000 vC middeleeuwen laat A: middeleeuwen laat B: 2.000 - 1.800 vC nieuwe tijd: 1.800 - 1.100 vC nieuwe tijd vroeg: 1.800 - 1.500 vC nieuwe tijd midden: 1.500 - 1.100 vC nieuwe tijd laat: 1.100 - 800 vC

Pleistoceen: Elsterien Saalien Weichselien

2,5 miljoen - 10.000 BP 475.000 - 410.000 BP 200.000 - 130.000 BP 116.000 - 10.000 BP

Holoceen:

10.000 BP - heden

vC.: nC: BP:

800 - 500 vC 500 - 250 vC 250 - 12 vC 12 vC - 70 nC 12 vC - 25 nC 25 - 70 nC 70 - 270 nC 70 - 150 nC 150 - 270 nC 270 - 450 nC 270 - 350 nC 350 - 450 nC 450 - 1.050 nC 450 - 525 nC 525 - 725 nC 725 - 900 nC 900 - 1.050 nC 1.050 - 1.500 nC 1.050 - 1.250 nC 1.250 - 1.500 nC 1.500 - 1.650 nC 1.650 - 1.850 nC 1.850 – heden

voor Christus na Christus Before Present; Present = 1950

50 m

wsfryslanwetter overig

Vitens water

KPN datatransport

WESTSTELLINGWER riool

WESTSTELLINGWER riool

Liander gas lage druk

Liander laagspanning

Liander middenspanning

Klic-melding: 9808183732/10 18G192520 - 1 Verzamelkaart (alle thema's) Aanvraagdatum: 19-04-2018 Status: Levering compleet Blz 1 van 9 19-04-2018 19:38

Appendix III Boorbeschrijvingen Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Coördinaten LDO Lithologie Nr GD B BS K 1 186.267 40 K 541.852 263 V 272 L 300 Z 1 2 186.322 36 K 541.845 266 V 277 L 300 Z 1 3 186.304 382 K 541.818 265 V 280 L 300 Z 1 4 186.278 44 K 541.68 270 V 277 L 300 Z 1 5 186.248 47 K 541.721 269 V 278 L 300 Z 1 6 186.220 40 K 541.676 20 V 280 L 300 Z 1 7 186.199 37 K 541.631 267 V 28 L 300 Z 1 8 186.386 33 K 541.847 203 V 250 Z 1 9 186.351 36 K 541.815 271 V 278 L 300 Z 1 10 186.331 34 K 541.763 266 V 28 L 300 Z 1 11 186.389 32 K 541.32 270 V 282 L 300 Z 1 12 186.295 32 K 541.674 265 V 275 L 300 Z 1 13 186.232 37 K 541.630 271 V 280 L 300 Z 1 14 186.349 32 K 541.722 293 V 282 L 300 Z 1 15 186.335 3 K 541.678 265 V 271 L 300 Z 1 16 186.304 32 K 541.630 266 V 278 L 300 Z 1

BZ

B V

B H 2

1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2

2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1

Kleur HK TK BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR

GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE

IK

Overige kenmerken VLK CO PLH VS SST BR

AIS BHN BI

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

BR

1 3

ROG BHC

DEZ ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

GI

1 3

ROG

BHC

Fluv DEZ

17

18

19

20

21

186.287 541.599

186.405 541.715

186.381 541.680

186.355 541.634

186.352 541.862

37 267 278 300 37 268 280 300 34 267 273 300 30 265 281 300 35 205 250

K V L Z K V L Z K V L Z K V L Z K V Z

2 1 1 2 1 1 2 1 1 2 1 1 2 1

BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR GR

GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE GE GR RO GE

BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG Fluv DEZ

BHC BR

1 3

ROG BHC

DEZ

Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BV= bijmengsel veen, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel); DW = doorworteld VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren; KB is kleibrokken BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont, BHBC= BC-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor, ROG = rommelig, VRG = vergraven GI = Geologische interpretaties; DEZ = dekzand, Fluv. = fluviatiel AIS = Archeologische indicatoren; P = puin, Gl = glas, St = (zand)steen

bestemmingsplan Langelille - Lemsterweg 20A

Bijlage 2 Beknopte natuurtoets

65

Beknopte natuurtoets winterstallingsloods Langelille projectnummer: P000543 Onderwerp:

Beknopte natuurtoets winterstallingsloods Lemsterweg 20A Langelille

Datum:

26-10-2021

Inleiding KADER De initiatiefnemer heeft plannen om aan de noordzijde van het terrein van De Driesprong yachtcharters aan de Lemsterweg 20A in Langelille een winterstallingsloods en parkeerplaatsen te realiseren. Om de uitvoerbaarheid van het plan te toetsen, is een beknopte natuurtoets uitgevoerd. Het doel hiervan is om na te gaan of aanvullend onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming 1

(Wnb) of het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid noodzakelijk is. Naast het raadplegen van bronnen is het plangebied ten behoeve van de beknopte natuurtoets op 30 september 2021 bezocht door een ecoloog van BügelHajema Adviseurs. De weersomstandigheden tijdens het veldbezoek waren: bewolkt, circa 14˚C, droog en een matige wind. PLANGEBIED Het plangebied bestaat uit een stuk grond ten noorden van de haven dat momenteel wordt gebruikt als parkeerterrein (zie figuur 1). Ten noorden van het terrein is moeras met daarachter open water aanwezig, ten oosten ligt de Lemsterweg, ten zuiden de jachthaven en ten westen staat een aantal recreatiewoningen. Het terrein bestaat uit twee percelen die gescheiden zijn door een houtsingel. Rondom en op het terrein staat een aantal bomenrijen. Het terrein bestaat deels uit grasveld en grotendeels uit verharding. Verder staat aan de noordwestzijde van het terrein een recreatiewoning. Deze woning bestaat uit wanden van kunststof plaatmateriaal en heeft een dak van bitumen. Ten oosten van deze woning liggen twee met ruigte begroeide zandhopen. Verder is ten noorden en oosten van het terrein een sloot aanwezig die tijdens het veldbezoek droog stond. De ontwikkeling bestaat uit de bouw van een winterstallingsloods aan de noordzijde van het terrein. Verder wordt het terrein grotendeels verhard en worden parkeerplaatsen gerealiseerd.

De sloot langs de noord- en oostzijde van het terrein blijft behouden en de huidige inrit aan de noordoostzijde wordt verwijderd. Voor deze ontwikkeling wordt de recreatiewoning aan de noordzijde verwijderd,

1

De Wet natuurbescherming is op 1 januari 2017 in werking getreden en betreft zowel soortenbescherming als bescherming van (Europese) natuurgebieden.

grond vergraven, vegetatie verwijderd en worden de bomenrijen dwarsdoor en langs de zuidzijde van het terrein gekapt.

Figuur 1. Luchtfoto met de locatie van het plangebied (rood). Zowel de oost- als de westzijde wordt momenteel gebruikt als parkeerplaats. Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl

Foto’s 1 en 2. Impressie van het terrein op 30 september 2021. Links de rij met coniferen aan de noordoostzijde van het terrein. Rechts het zicht op parkeerplaats aan de oostzijde van het terrein, gezien vanuit het noorden.

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

2

Foto’s 3 - 6. Linksboven het aanzicht op één van de grasvelden aan de zuidzijde van het terrein. Rechtsboven de zuidelijke bomenrij, gezien vanuit het oosten. Linksonder één van de begroeide zandhopen ten oosten van de recreatiewoning. Rechtsonder het zicht op de oostelijke parkeerplaats vanuit het noordoosten.

Soortenbescherming Onderdeel van de Wnb is soortenbescherming van planten en dieren. Dit betreffen: -

alle van nature in Nederland in het wild voorkomende vogels die vallen onder de Vogelrichtlijn (Wnb art. 3.1-3.4);

-

dier- en plantensoorten die beschermd zijn op grond van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (Wnb art. 3.5-3.9);

-

nationaal beschermde dier- en plantensoorten genoemd in de bijlage van de wet (Wnb art. 3.10-3.11).

Van deze laatst genoemde groep beschermde soorten mogen provincies een zogenaamde ‘lijst met vrijstellingen’ opstellen (Wnb art. 3.11). Voor de soorten op deze lijst geldt een vrijstelling van de verboden genoemd in art. 3.10 eerste lid van de Wnb.

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

3

INVENTARISATIE Uit het raadplegen van gegevens van de laatste 5 jaar in de Nationale Database Flora en Fauna

·

(NDFF) (© NDFF 12 oktober 2021 07:39:51) blijkt dat in de directe omgeving (0-2 kilometer) van het plangebied diverse beschermde diersoorten bekend zijn. Het gaat om vogels met jaarrond beschermde nesten, vleermuizen, grondgebonden zoogdieren, een reptiel (ringslang), een amfibie (heikikker) en ongewervelden. Op het terrein zijn tijdens het veldbezoek enkele algemene gras- en plantensoorten waargenomen. De waargenomen soorten in de ruigtes langs de randen zijn onder andere kweek, riet, bijvoet, haagwinde, echte kamille en grote brandnetel. De soorten die voornamelijk in de grasvelden zijn waargenomen, zijn paardenbloem, grote weegbree, smalle weegbree, witte klaver, zachte ooievaarsbek en Engels raaigras. Deze soorten duiden op een voedselrijke bodem. De bomenrijen bestaan uit soorten als zwarte els, schietwilg, paardenkastanje, conifeer, laurierkers, braam, beuk en berk. Aan de noordoostzijde van het terrein staat een rij coniferen. Beschermde plantensoorten zijn niet bekend in de directe omgeving van het plangebied (NDFF). Deze zijn gezien de terreingesteldheid en de voedselrijkdom ook niet te verwachten. Er is een aantal vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten bekend uit de directe omgeving van het plangebied, zoals huismus, buizerd, ransuil en sperwer (NDFF).

Op het terrein is geen bebouwing aanwezig die geschikt is voor gebouwbewonende soorten als huismus of gierzwaluw om een nest in te maken. Het dak van de recreatiewoning aan de noordwestzijde van het terrein bestaat volledig uit bitumen en heeft dus geen openingen die geschikt zijn voor deze soorten. In de opgaande beplanting rondom het perceel zijn tijdens het veldbezoek verder geen nesten van vogels met jaarrond beschermde nesten, zoals buizerd, ransuil of sperwer, waargenomen. Onder de coniferen zijn ook geen sporen, zoals braakballen of uitwerpselen van uilen, waargenomen tijdens het veldbezoek. Het plangebied is marginaal geschikt als foerageergebied van vogels met jaarrond beschermde nesten, zoals buizerd of sperwer. Deze soorten zullen naar verwachting hooguit incidenteel op het terrein foerageren door het gebruik als parkeerplaats. In de struiken en bomen langs de noord- en westzijde van het terrein zijn algemeen voorkomende vogels broedend te verwachten, zoals merel of zanglijster. De nesten van deze algemene soorten zijn alleen tijdens de broedperiode beschermd. Uit de directe omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van een aantal vleermuissoorten, waaronder gewone dwergvleermuis, laatvlieger en ruige dwergvleermuis (NDFF).

In het plangebied is geen bebouwing aanwezig die geschikt is voor gebouwbewonende vleermuissoorten om een verblijfplaats in te hebben. De wanden van de recreatiewoning bestaat voornamelijk uit kunststof plaatmateriaal zonder spouwmuur of andere geschikte invliegopeningen. Verder zijn ook

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

4

geen geschikte openingen in het dak of achter de daktrim aanwezig waardoor vleermuizen in een besloten ruimte kunnen komen. De bomen op en rondom het terrein hebben verder geen holtes of scheuren die geschikt zijn als verblijfplaats voor vleermuizen. Verblijfplaatsen van gebouw- en boombewonende vleermuizen kunnen dan ook uitgesloten worden. Het terrein kan mogelijk wel onderdeel zijn van het foerageergebied van soorten als gewone dwergvleermuis en laatvlieger die rondom opgaande beplanting en in relatief open gebied foerageren. De opgaande beplanting rondom het terrein is geen onderdeel van een doorgaande structuur die kan dienen als essentiële vliegroute voor vleermuizen. Uit de directe omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van een aantal beschermde grondgebonden zoogdiersoorten die voor kunnen komen in het plangebied, waaronder huisspitsmuis en veldmuis (NDFF). Voor deze algemene soorten geldt in de provincie Fryslân een vrijstelling van de verbodsartikelen van de Wnb bij ruimtelijke ontwikkelingen. De niet-vrijgestelde soort otter is bekend uit de omgeving van het terrein (NDFF). Geschikte plaatsen als verblijfplaats voor otter, zoals boomstronken en wortelstelsels of dichte struwelen en ruigtes langs grotere wateren zijn niet op het terrein aanwezig. Verblijfplaatsen van otter op het terrein zijn dan ook niet te verwachten.

Door het ontbreken van permanent oppervlaktewater zal het plangebied ook geen onderdeel zijn van het foerageergebied. Geschikt leefgebied voor deze soort komt voor in het water van de Tsjonger op vrij korte afstand ten westen van het terrein en in het natuurgebied Rottige Meenthe & Brandemeer ten noorden en oosten van het terrein. Mogelijk vormt het plangebied geschikt (land)biotoop voor enkele algemene amfibieën, zoals gewone pad en bruine kikker, waarvoor in de provincie Fryslân een vrijstelling geldt van de verbodsartikelen van de Wnb bij ruimtelijke ontwikkelingen. Uit de omgeving van het plangebied is de niet-vrijgestelde amfibieënsoort heikikker bekend (NDFF). Geschikt biotoop voor deze soort, zoals ondiepe wateren in heide- en veengebieden, is niet op het terrein aanwezig. Deze en andere niet-vrijgestelde soorten zijn door het ontbreken van geschikt voortplantingswater niet in het plangebied te verwachten. Verblijfplaatsen van de uit de omgeving bekende ringslang (NDFF) zijn gezien het ontbreken van geschikte broeihopen, takkenhopen en andere schuilplaatsen, niet in het plangebied te verwachten. Deze soort is bekend uit het nattere gebieden ten noorden van het terrein en op minimaal 0,5 kilometer afstand van het plangebied. Ringslang kan wel in de houtsingels of onder opgeslagen materialen op het terrein voorkomen om te zonnen of overwinteren.

Andere reptielensoorten zijn gezien de terreingesteldheid en/of het ontbreken van waarnemingen (NDFF) niet in het plangebied te verwachten.

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

5

Er zijn waarnemingen bekend van een aantal beschermde ongewervelden vanuit de omgeving van het plangebied (NDFF). Gezien de terreingesteldheid zijn de soorten gevlekte witsnuitlibel, groene glazenmaker, kempense heidelibel, sierlijke witsnuitlibel en noordse winterjuffer, niet op het terrein te verwachten. Het zijn allemaal soorten die voorkomen in laagveengebieden en vennen met een zeer goed ontwikkelde watervegetatie, een goede waterkwaliteit en in het geval van noordse winterjuffer brede rietkragen. Verder is geschikt leefgebied voor grote vuurvlinder, grote vos en grote weerschijnvlinder niet aanwezig in het plangebied door het ontbreken van laagveengebieden en moerassen met waterzuring (grote vuurvlinder), bossen en houtsingels met waardplanten als iep, boswilg en zoete kers (grote vos) en bossen met de waardplanten boswilg of grauwe wilg (grote weerschijnvlinder). De uit de omgeving bekende gestreepte waterroofkever (NDFF) is gezien de afwezigheid van wateren niet op het terrein te verwachten. Andere soorten niet-vrijgestelde ongewervelden zijn gezien het ontbreken van waarnemingen uit de omgeving (NDFF) en het ontbreken van geschikt habitat niet in het plangebied te verwachten. TOETSING Als gevolg van de plannen gaan geen vleermuisverblijfplaatsen of jaarrond beschermde nesten van vogels verloren.

Mogelijk gaan wel zon- en/of overwinteringsplaatsen van ringslang verloren als gevolg van de kap van de houtsingels op het terrein. Nader onderzoek is nodig om te bepalen of ringslang verblijfplaatsen heeft in de te kappen houtsingels. Op basis van het nader onderzoek wordt bepaald of een ontheffing voor de Wnb nodig is. Het plangebied zal naar verwachting niet volledig ongeschikt worden als foerageergebied voor de te verwachten vleermuissoorten die in het plangebied foerageren. Bovendien is in de directe omgeving van het plangebied in ruime mate alternatief en bovendien hoogwaardiger foerageergebied aanwezig. Negatieve effecten op vleermuizen door verlies van foerageergebied treden niet op. Bij uitvoering van het plan wordt het plangebied mogelijk minder geschikt als foerageergebied voor sperwer en buizerd. Het plangebied vormt echter hooguit een klein onderdeel van het foerageergebied van deze soort en bovendien is in de directe omgeving in ruime mate alternatief foerageergebied van hogere kwaliteit voor deze soorten aanwezig. Negatieve effecten op vogels met jaarrond beschermde nesten door verlies van foerageergebied treden niet op. Voor de overige vogelsoorten geldt dat, indien de werkzaamheden tijdens het broedseizoen worden uitgevoerd, in gebruik zijnde nesten van vogels kunnen worden verstoord of vernietigd. Dit is bij wet verboden.

Vernietiging of verstoring van in gebruik zijnde nestplaatsen kan voorkomen worden door bij de planning en uitvoering van de werkzaamheden rekening te houden met het broedseizoen. Een

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

6

standaardperiode voor het broedseizoen is er niet; van belang is of een broedgeval aanwezig is, ongeacht de periode. Voor de meeste vogels geldt dat het broedseizoen ongeveer van 15 maart tot 15 juli duurt. Als gevolg van de ontwikkelingen kunnen enkele verblijfplaatsen van algemene amfibieën- en zoogdiersoorten worden verstoord en vernietigd. Ook kunnen hierbij enkele exemplaren worden gedood. De te verwachten algemene soorten worden niet in hun voortbestaan bedreigd en vallen in de vrijstellingsregeling bij ruimtelijke ontwikkelingen van de provincie Fryslân. Voor deze soorten hoeft geen ontheffing te worden aangevraagd. Wel geldt voor deze soorten de zorgplicht van de Wnb. Gebiedsbescherming Voor onderhavig plangebied is de volgende wet- en regelgeving op het gebied van gebiedsbescherming relevant: de Wnb en de provinciale structuurvisie en verordening. WET NATUURBESCHERMING In de Wnb is de bescherming van specifieke natuurgebieden geregeld. Het betreft de Natura 2000gebieden, die een internationale bescherming genieten. Plannen met negatieve effecten op deze gebieden zijn vergunningsplichtig. Relevant daarbij is dat de Wnb een externe werking kent. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000-gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied.

NATUURNETWERK NEDERLAND Het Natuurnetwerk Nederland is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland en vormt de basis voor het natuurbeleid. Het NNN is als beleidsdoel opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing, ontwikkeling en bescherming van het NNN. De begrenzing en ruimtelijke bescherming van het NNN is voor provincie Fryslân uitgewerkt in het Streekplan Fryslân 2007 en de Verordening Romte Fryslân 2014 (provinciaal ruimtelijk natuurbeleid). NATUUR BUITEN HET NNN Vanuit het Streekplan Fryslân 2007 en de Verordening Romte Fryslân 2014 wordt buiten de NNNgebieden bij ruimtelijke plannen specifiek ingezet op de bescherming van bestaande natuurgebieden en natuurwaarden in agrarisch gebied. INVENTARISATIE De gronden van het plangebied zijn niet aangewezen als in het kader van de Wnb beschermd gebied. Het meest nabijgelegen beschermde Natura 2000-gebied ‘Rottige Meenthe & Brandemeer’ ligt op circa 500 meter ten noorden en oosten van het plangebied. Het dichtstbijzijnde gebied dat is aange-

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

7

wezen als ‘Natuur buiten het NNN’ ligt circa 90 meter ten noordwesten van het terrein. Het meest nabijgelegen weidevogelkansgebied ligt op een afstand van circa 200 meter ten noordwesten van het plangebied. Het terrein grenst aan de noordzijde aan het NNN. Het natuurbeheertype van het aangrenzende NNN is Dynamisch moeras (N05.04) (figuur 2).

Figuur 2. Weergave van het plangebied (rood) en de aangrenzende beheertypen: Dynamisch moeras (grijs) en Zoete plas (licht blauw).

TOETSING NATURA 2000 Het plangebied ligt op relatief korte afstand van het Natura 2000-gebied ‘Rottige Meenthe & Brandemeer’. Er zijn in potentie effecten mogelijk door externe werking. Het plangebied is gescheiden van Natura 2000-gebieden door bebouwing, (water)wegen en agrarisch gebied. Gezien de afstand tot het Natura 2000-gebied, de inrichting van het tussenliggende gebied en de aard van het plan, kan een toename van verstoring door geluid, verlichting of optische verstoring worden uitgesloten. Eventuele toename van stikstofdepositie als gevolg van bouwwerkzaamheden in de aanlegfase is op basis van de Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering vrijgesteld van vergunningsplicht. Momenteel wordt het westelijke terrein al gebruikt als parkeerplaats. In de toekomst zal geen sprake zijn van verandering in het gebruik van het terrein. Er wordt dan ook geen toename van stikstofdepositie bo-

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

8

ven 0.00 mol N/ha/jaar in stikstofgevoelige habitattypen van Natura 2000-gebieden in de gebruiksfase verwacht. TOETSING NATUURNETWERK NEDERLAND Het terrein grenst direct aan een gebied dat is aangewezen als NNN. Volgens artikel 7.1.1. in Verordening Romte Fryslân, mag een ruimtelijk plan grenzend aan het NNN mag niet leiden tot significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN. Ontwikkelingen grenzend aan het NNN die leiden tot negatieve effecten kunnen volgens de Verorde2

ning Romte Fryslân wel mogelijk gemaakt worden indien er: a) er geen reële alternatieven voor de beoogde ontwikkeling zijn; b) schade door mitigerende maatregelen zoveel wordt beperkt als fysiekruimtelijk en wat betreft uitvoerbaarheid van de beoogde ontwikkeling redelijkerwijs mogelijk is; c) resterende schade wordt gecompenseerd door het treffen van zodanige maatregelen dat geen netto verlies optreedt van wezenlijke kenmerken en waarden in termen van areaal, kwaliteit en samenhang van de ecologische hoofdstructuur. Er is geen sprake van (significant) verlies van oppervlakte en samenhang van het NNN, aangezien de aanleg van de winterstallingsloods en de nieuwe parkeerplaatsen buiten het NNN plaatsvindt. Of sprake is van aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden is hieronder uitgewerkt voor de aanleg- en gebruiksfase. Aanlegfase Tijdens de aanleg vindt geen fysieke aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden plaats, doordat het plangebied buiten het NNN plaatsvinden. Verstorende effecten kunnen echter mogelijk leiden tot effecten op de wezenlijke kenmerken en waarden in aangrenzende gebieden. Dit geldt dan met name voor diersoorten die afhankelijk zijn van het betroffen beheertype van het NNN. Het beheertype Dynamisch moeras (N05.04) is van belang als broedgebied voor moeras- en rietlandvogels 3

zoals grote karekiet, roerdomp, purperreiger, snor en rietzanger . Zoals eerder genoemd is het, in verband met de soortenbescherming van de Wnb, nodig dat bij de aanleg buiten het broedseizoen wordt gewerkt. Dit zorgt ervoor dat negatieve effecten op bovengenoemde en andere moeras- en rietlandvogels op voorhand kan worden uitgesloten bij de aanleg van de winterstallingsloods en parkeerplaatsen. 2 3

Artikel 7.1.3. Verordening Romte Fryslân 2014 https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/index-natuur-en-landschap/natuurtypen/n05-

moerassen/n05-04-dynamisch-moeras/

datum 26-10-2021

projectnummer P000543

9

Dynamisch moeras is daarnaast geschikt biotoop voor verschillende soorten vissen en zoogdieren. Omdat niet in het NNN wordt gewerkt en er geen sprake is van permanent oppervlaktewater, zullen vissen geen hinder ondervinden als gevolg van de werkzaamheden. Tijdens de werkzaamheden wordt overdag gewerkt en wordt geen gebruik gemaakt van kunstlicht dat lichtuitstraling op het NNN veroorzaakt. Zodoende kunnen negatieve effecten op het NNN als gevolg van verstoring door licht op voorhand worden uitgesloten bij de aanleg van de winterstallingsloods en parkeerplaatsen. Gezien de tijdelijke duur en de beperkte aard van de werkzaamheden, waarbij een enkele loods en een aantal parkeerplaatsen op een bestaand parkeerterrein wordt gerealiseerd, zullen de aanlegwerkzaamheden niet tot verstoring van zoogdieren in het NNN leiden die kan leiden tot aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden. Negatieve effecten op de wezenlijke kenmerken van het beheertype Dynamisch moeras zijn dan ook niet te verwachten tijdens de aanlegfase. Gebruiksfase In de huidige situatie wordt het gehele terrein al gebruikt als parkeerterrein. In de toekomstige situatie, zal een kleinere oppervlakte aan parkeerplaatsen aanwezig zijn vanwege de realisatie van de loods. Een negatieve verandering ten opzichte van de huidige situatie met betrekking tot parkeerbewegingen is dus niet aan de orde.

Daarnaast wordt de loods gebruikt als winterstallingsloods. Dit betekent dat de loods voornamelijk in het najaar en/of de winter en extensief wordt gebruikt. Aangezien dit gebruik voornamelijk buiten het broedseizoen is en weinig verstorend van aard is, zijn geen negatieve effecten op broedvogels of zoogdieren in het NNN te verwachten. Omdat het terrein niet in het NNN ligt en er geen sprake is van permanent oppervlaktewater, zullen vissen die in het NNN voorkomen geen hinder ondervinden in de nieuwe situatie. De stallingsloods zal enkel aan de binnenzijde worden verlicht. Verlichting aan de buitenzijde van de loods is niet aan de orde. Verder bestaat de noordgevel, die direct grenst aan het NNN, uit een dichte gevel en komen de toegangsdeuren aan de zuidzijde van het gebouw. De verlichting die momenteel aanwezig is langs de haven, blijft behouden. Er is dan ook geen sprake van negatieve effecten op het aangrenzende NNN als gevolg van lichtuitstraling in de gebruiksfase. Voor optische verstoring van het gebouw en als gevolg van de bewegingen van mensen en voertuigen geldt bovendien dat in de huidige situatie langs de noordrand van het terrein al een bomenrij aanwezig is, die het zicht op het terrein blokkeert.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=60d74428-9c90-4941-8979-1f2dae58b681