Bijlage 2 - Stec Groep 22.307 Woonzorgvisie Weststellingwerf (november 2023) (1)
Tekst van het document
29
30
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
de CBS-cijfers worden aangegeven. Ook voor het verwachte aantal huishoudens met tenminste één Wmo2015-cliënt wordt de Primos-prognose (2022) aangehouden. Veranderingen in aantallen zijn afhankelijk van demografische veranderingen. • De gegevens uit CBS over het aantal Wmo2015-cliënten per leeftijdsgroep in de gemeente Weststellingwerf uit 2021 zijn gebaseerd op zorg die in natura werd geleverd. De huishoudens die via een persoonsgebonden budget (pgb) hun eigen Wmo-zorg inkopen zijn niet in deze aantallen meegenomen.
In 2022 ontvangen circa 1.700 huishoudens hulp en ondersteuning (thuis) vanuit Wmo2015 In de gemeente Weststellingwerf zijn in 2022 circa 1.700 huishoudens waar tenminste één persoon onder de Wmo2015 valt en daardoor extramurale zorg kunnen ontvangen. Deze huishoudens omvatten 15% van het totale aantal huishoudens in de gemeente. Uitgesplitst naar zorgbehoefte (huishoudens kunnen meerdere typen zorg ontvangen) constateren we dat er met name vraag is naar hulp bij het huishouden.
Tabel 6: Aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt in Weststellingwerf in 2022, naar leeftijd (boven) en type zorgbehoefte (onder) Leeftijd
Aantal 2022
Aandeel 2022
15-25
19
1%
25-35
137
8%
35-45
179
11%
45-55
255
15%
55-65
286
17%
65-75
265
16%
75-85
425
25%
85+
126
7%
Totaal
1.692
100%
Ondersteuning thuis (268)
5%
13% 12%
70%
Hulp bij het huishouden (1506) Verblijf en opvang (108)
Hulpmiddelen en diensten (284)
Bron boven: Primos2022, bewerking Stec Groep (2022). Bron onder: CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2022). Percentages afgerond op hele getallen. Omdat personen meer maatwerkvoorzieningen tegelijkertijd kunnen gebruiken, is het totaal per type voorziening hoger (het totaal in het cirkeldiagram) dan het totaal aantal cliënten dat vermeld is in de tabel.
Prognose: aantal Wmo2015-cliënten neemt toe met circa 180 huishoudens tot 2032 Op basis van Primos2022 verwachten we dat het aantal huishoudens met tenminste één Wmo2015-cliënt tot 2032 zal toenemen met circa 180 huishoudens. Er maken dan circa 1.875 huishoudens gebruik van de Wmo2015. Deze toename wordt met name veroorzaakt door een forse toename van het aantal 75-plus huishoudens in Weststellingwerf (Primos, 2022). Van hen maakt het grootste deel gebruik van hulp bij het huishouden (circa 50%). Wanneer we kijken naar de ontwikkeling over de periode 2022 tot 2032 dan zien we dat er relatief meer vraag is naar hulp bij het huishouden (circa +110).
31
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Tabel 7: Aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt in Weststellingwerf in 2032, naar leeftijd (boven) en type zorgbehoefte (onder) Leeftijd
Aantal 2032
Aandeel 2032
Ontwikkeling 2022-2032
15-25
17
1%
-2
25-35
135
7%
-2
35-45
201
11%
+22
45-55
220
12%
-35
55-65
277
15%
-9
65-75
289
15%
+24
75-85
567
30%
+143
85+
168
9%
+42
Totaal
1.874
100%
+181
Ondersteuning thuis (304) 5%
13%
13%
69%
Hulp bij het huishouden (1609)
Verblijf en opvang (112)
Hulpmiddelen en diensten (315)
Bron boven: Primos2022, bewerking Stec Groep (2022). Bron onder: CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2022). Percentages afgerond op hele getallen. Omdat personen meer maatwerkvoorzieningen tegelijkertijd kunnen gebruiken, is het totaal per type voorziening hoger (het totaal in het cirkeldiagram) dan het totaal aantal cliënten dat vermeld is in de tabel.
Tabel 8: Ontwikkeling type zorgbehoefte bij huishoudens met minimaal één Wmo2015 cliënt, gemeente Weststellingwerf Ondersteuning (thuis)
Hulp bij huishouden
Verblijf en opvang
Hulpmiddelen en diensten
2022
268
1.506
108
284
2032
304
1.609
112
315
Ontwikkeling 2022-2032
+36
+103
+4
+31
Bron: Primos2022, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2022).
Negen inwoners van de gemeente Weststellingwerf hebben een Beschermd Wonen indicatie In de gemeente Weststellingwerf hebben in totaal 9 inwoners een BW-indicatie (18+). 10 In 2021 is landelijk de Wlz opengesteld voor cliënten met een psychische zorgvraag wat tot een uitstroom vanuit Beschermd Wonen naar de Wlz heeft geleid (zie toelichting kader op de volgende bladzijde). In de regionale aanpak ‘De Fryske Oanpak Beschermd Wonen vanaf 2022’ (augustus 2022, p.7) is opgenomen dat de regio deelneemt aan het Rijksprogramma ‘weer thuis’. De 18 Friese gemeenten hebben als doel gesteld om een convenant te sluiten tussen gemeenten en woningcorporaties. Op deze manier moet een groter aanbod van woningen gecreëerd worden om de uitstroom te faciliteren. Daarnaast werkt de regio aan geografische spreiding, een uitstroommonitor en een Transferpunt.
10
Vanaf 2022 worden alle gemeenten verantwoordelijk voor beschermd wonen. Vanaf 2023 en ontvangen ze hiervoor ook de middelen. Financiering wordt vanaf 2023 gestaffeld ontvangen voor een termijn van 10 jaar. De precieze verdeling van middelen en verdere uitwerking is afhankelijk van kabinetsformatie.
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Recente ontwikkelingen binnen verblijf en opvang Er zijn twee ontwikkelingen binnen verblijf en opvang uit de Wmo 2015 (geweest). Verblijf en opvang bestaat uit beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang en spoedopvang. De ontwikkelingen zijn: • Beschermd wonen naar beschermd thuis: De overgang van beschermd wonen naar beschermd thuis betekent dat mensen steeds meer in hun eigen woning kunnen blijven wonen en de nodigde zorg thuis ontvangen. Dit kan bijvoorbeeld doordat een vorm van toezicht aanwezig is of begeleiding nabij en goed bereikbaar. Door de overgang van beschermd wonen naar beschermd thuis zullen steeds meer mensen uit de intramurale zorg binnen de reguliere woningvoorraad landen. • Wlz-migratie: Afgelopen jaren heeft de Wlz-migratie plaatsgevonden. Dit is de overheveling van de Wmo 2015 beschermd wonen naar de Wlz voor mensen met psychische aandoening die langdurig aangewezen zijn op 24-uurszorg. Personen die in de BW blijven, hebben daarmee perspectief op doorstroming naar een vorm van zelfstandig wonen. Dit maakt dat het aantal personen met ‘verblijf en opvang’ uit de Wmo 2015 kleiner werd. Volgens het Rijk ging het om zo’n 23% van de BW-populatie. De Wlz-migratie moest per 2021 afgerond zijn. Door vertragingen is dit voor een aantal gemeenten later geworden. In praktijk blijkt de uitstroom echter hoger dan verwacht.
Recentelijk zijn daarom bestuurlijke afspraken gemaakt om de instroom in de Wlz landelijk terug te brengen. Het gaat om een beoogde afname van 300 cliënten per maand naar 100 cliënten per maand (-20%). De verlenging van Wmo-indicaties voor beschermd wonen en begeleiding thuis is één van de maatregelen om deze cliënten op te vangen. In 2024 wordt de impact van deze maatregelen geëvalueerd (bron: Kamerbrief ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, d.d. 23 mei 2023).
4.4 Jeugdwet Vanuit de Jeugdwet wordt ondersteuning, hulp en zorg voor jeugdigen (tot 18 jaar en bij uitzondering tot 23 jaar) en hun families geboden bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. De verantwoordelijkheid van de taken zoals beschreven in de Jeugdwet 2014 vallen onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. Binnen de Jeugdwet vormt jeugdzorg de verzamelnaam voor alle vormen van geïndiceerde vormen van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering waarvan jeugdhulp het grootste deel uitmaakt. In deze paragraaf wordt enkel ingegaan op jeugdhulp. In 2022 zijn er circa 525 personen die jeugdhulp ontvangen in Weststellingwerf We beschrijven in deze paragraaf de huidige en toekomstige zorgbehoefte van jeugdigen tot 18 jaar in Weststellingwerf. Dit doen we op basis van CBS-gegevens over jeugdzorg op gemeentelijk niveau en de ontwikkeling van de bevolking op basis van de Primos2022-prognose. Op basis hiervan kunnen we constateren dat er in 2022 circa 525 personen in Weststellingwerf jeugdhulp ontvingen. Het ging hier voornamelijk om jeugdhulp zonder verblijf. Er zijn verschillende vormen van jeugdhulp waar gemeenten verantwoordelijk voor zijn. Bij ‘jeugdhulp zonder verblijf’ verblijft (overnacht) de jeugdige formeel thuis, in het eigen gezin of een gezinssituatie zoals pleegzorg, leef- en gezinshuizen.
Bij ‘jeugdhulp met verblijf’ verblijft de jeugdige in een residentiële instelling van een jeugdzorgplusinstelling.
32
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Jeugdwet, Wlz, Zvw en Wmo Er zijn verschillende financieringsvormen voor de zorg die een jeugdige (leeftijd onder de 18 jaar) kan ontvangen. Voorwaarden voor zorg vanuit de Wlz is dat er sprake moet zijn van een verstandelijke beperking, lichamelijke ziekte of beperking en/of een zintuigelijke handicap. Maar ook wanneer een jeugdige 24-uurs zorg of permanent toezicht nodig heeft. Er zijn uitzonderingen die ervoor zorgen dat een jeugdige niet in aanmerking komt voor de Wlz. Dit is wanneer de jeugdige: • door een lichamelijke ziekte of beperking vooral medische of verpleegkundige verzorging of toezicht nodig heeft. Deze zorg valt onder de Zorgverzekeringswet; • door een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen behandeling in een gespecialiseerde instelling nodig heeft. Deze zorg valt onder de Jeugdwet. Andere vormen van zorg vanuit de Jeugdwet of Zorgverzekeringswet zijn: • individuele begeleiding en/of groepsbegeleiding en vervoer: Jeugdwet; • begeleidende verzorging: Jeugdwet; • geneeskundige verzorging en verpleging: Zorgverzekeringswet; • palliatief terminale zorg: Zorgverzekeringswet.
Voor gespecialiseerde behandeling geldt: • bij een verstandelijke beperking valt behandeling onder de Jeugdwet; • bij een lichamelijke ziekte of lichamelijke beperking valt behandeling meestal onder de Zorgverzekeringswet; • bij een zintuiglijke handicap valt de behandeling onder de Zorgverzekeringswet; • bij psychiatrische problemen valt behandeling onder de Jeugdwet. Jeugdigen kunnen ook ondersteuning nodig hebben vanuit de Wmo2015 (al dan niet tegelijkertijd met andere zorg of ondersteuning uit de Jeugdwet, Wlz of Zvw). Bron: CBS (2021), CIZ (2021) ‘Zorg voor jongeren onder de 18’, bewerking Stec Groep (2021).
Prognose: aantal jeugdigen met jeugdhulp in Weststellingwerf neemt tot 2032 af met 5 personen Op basis van de demografische ontwikkeling van jeugdigen in de gemeente Weststellingwerf tot 2032 in combinatie met het huidige gebruik van jeugdhulp in de gemeente brengen we de toekomstige behoefte aan jeugdhulp in beeld. Demografisch gezien zien we een afname van het aantal jeugdigen in de gemeente Weststellingwerf (ontgroening). In de prognose gaan we uit van een gelijkblijvend aandeel jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg. Gezien de ontgroening en een gelijkblijvend aandeel jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg, verwachten we dat medio 2032 circa 520 personen gebruik zullen maken van jeugdhulp. Hierdoor neemt het aantal personen in de jeugdhulp in de gemeente tot 2032 af met 5 personen.
33
34
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Tabel 9: Tabel 9: Ontwikkeling aantal jeugdigen met jeugdhulp periode 2022-2032, gemeente Weststellingwerf Vormen van jeugdhulp
Aantal 2022
Aantal 2032
Ontwikkeling 2022 - 2032
Jeugdhulp met verblijf (intramuraal)
40
40
0
Jeugdhulp zonder verblijf (extramuraal)
425
420
-5
Pleegzorg (extramuraal)
60
60
0
Totaal jeugdhulp
525
520
-5
Bron: CBS, Primos2022. Cijfers afgerond op 5-tallen, hierdoor kunnen optellingen afwijken.
Monitor ontwikkelingen rondom jeugdhulp goed, stuur waar nodig bij De prognose is gebaseerd op een gelijkblijvend aandeel jeugdigen dat in gemeente Weststellingwerf gebruik maakt van jeugdhulp. Landelijk zien we dat het aandeel jeugdigen in de jeugdzorg toeneemt. Mede door toename van het aantal jongen met complexe problemen en de tekorten in de jeugdzorg, maar ook als gevolg van COVID-19, neemt deze druk toe. Ook zorgaanbieders herkennen de groeiende wachtlijsten en complexiteit in problematiek bij jeugdigen. Er zijn wachtlijsten, maar men ziet ook dat er relatief snel naar een andere locatie wordt gekeken wordt. Daarnaast wordt Iin Weststellingwerf wordt momenteel gewerkt aan het maken van aanbestedingsafspraken. Want: wanneer zorg nog niet is ingekocht is door de gemeente, kan deze ook niet worden geleverd worden door de zorgaanbieders. Ontwikkelingen dienen daarom goed gemonitord te worden zodat zo nodig bijsturing kan plaatsvinden.
35
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Bijlage A: Wettelijk kader A1. De vier stelselwetten in de zorg Tabel 10: Totaaloverzicht Zvw, Wlz, Wmo2015 en Jeugdwet Wet
Omschrijving
Belangrijke partijen
Voorbeelden
Zvw
• De Zorgverzekeringswet (Zvw) is een wet die de verplichte basisverzekering regelt voor verzekerden. De zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Zvw.
Het Rijk, zorgverzekeraars, zorgverleners, verzekerden organiseren de zorg.
Een afspraak bij de huisarts, toegang tot geneesmiddelen of wijkverpleging, of opname in het ziekenhuis.
Het Rijk, CIZ, CAK, zorgkantoren en zorgaanbieders organiseren de zorg.
Bij permanent toezicht of 24uurszorg.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor organisatie en uitvoering van de zorg (of met inzet van zorgaanbieder).
Hulp bij huishoudelijke taken, een rolstoel of begeleiding (dagbesteding).
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor organisatie en uitvoering van
Bij opvoedprobleme n of hulp en ondersteuning
• De vergoeding van curatieve zorg wordt geregeld vanuit de Zvw. Inwoners van Nederland zijn verplicht een (basis)zorgverzekering af te sluiten. Wlz
• De Wet langdurige zorg (Wlz) is voor mensen die permanent toezicht of 24-uurszorg in de nabijheid nodig hebben. • Iemand kan zorg vanuit de Wlz aanvragen als er 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig is om ernstig nadeel te voorkomen. Hier is bijvoorbeeld sprake van bij een ernstige lichamelijke of verstandelijke beperking. Bijvoorbeeld in geval van ouderen met vergevorderde dementie, ernstig verstandelijk of lichamelijk beperkte mensen en mensen met langdurige psychiatrische aandoeningen.
Wmo2015
• De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo2015) is voor mensen met een beperking die ondersteuning nodig hebben. Volwassen personen die bij zelfstandig thuis wonen zorg of ondersteuning (thuis) nodig hebben kunnen aanspraak maken op de Wmo2015. • Ondersteuning vanuit de Wmo2015 is doorgaans enkel bedoeld voor personen vanaf 18 jaar. Voor personen tot 18 jaar wordt de ondersteuning gefinancierd vanuit de jeugdzorg.
Jeugdwet
• Voor Jeugdigen is er de Jeugdwet. In deze wet is bijna alle zorg en ondersteuning geregeld voor jeugdigen onder de 18 jaar.
36
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
• De Jeugdwet is voor ondersteuning, hulp en zorg voor jeugdigen en hun families bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen voor kinderen en jeugdigen onder de 18 jaar. In sommige gevallen wordt hulp en zorg verlengd tot 23 jarige leeftijd.
de zorg (of met inzet van zorgaanbieder).
van kinderen en gezinnen
• Wat niet onder Jeugdwet valt, wordt geregeld vanuit de Zvw, Wlz of, in het geval van hulpmiddelen, vanuit de Wmo2015. Bron: Ministerie van VWS, Het Nederlandse Zorgstelsel (2018), bewerking Stec Groep (2023).
Een andere relevante wet binnen het domein van wonen en zorg is de Participatiewet. Deze wet heeft als doel mensen te activeren en hen waar mogelijk te begeleiden naar betaald werk.
A2. Verdieping Wlz-zorg Financiering van Wlz zorg De Wlz is een volksverzekering. Iedereen die in Nederland woont (of werkt), heeft recht op zorg uit de Wlz mits hij / zij aan de voorwaarden voldoet die hiervoor gelden / een indicatie heeft. De Wlz zorg wordt betaald met de premiegelden van verzekerden. Daarnaast betaalt iedereen vanaf 18 jaar een eigen bijdrage voor de Wlz zorg. De hoogte van de eigen bijdrage is afhankelijk van de leveringsvorm, het inkomen en de sociale situatie. De eigen bijdrage betaalt de verzekerde aan het CAK. Het CAK berekent ook de hoogte van het bedrag. De zorgkantoren zijn feitelijk verantwoordelijk voor uitvoering van de Wlz en hebben daartoe een zorgplicht. Het zorgkantoor moet daarom voldoende en goede zorg inkopen bij zorgaanbieders én de persoonsgebonden budgetten (pgb) regelen. Een persoon met een Wlz-indicatie bepaalt zoveel mogelijk zelf waar en hoe hij / zij zorg krijgt. Wat de zorgt vanuit de Wlz is, hangt af van de leveringsvorm: zorg in een instelling of met behulp van de verschillende leveringsvormen zorg ‘thuis’. In geval van zorg ‘thuis’ huurt/bezit de zorgvrager zelfstandig een woning of onzelfstandige eenheid en ontvangt de ‘intramurale’ zorg daar. Het verzekerde pakket van de Wet langdurige zorg (Wlz) omvat onder andere persoonlijke verzorging, begeleiding en verpleging als vormen van zorg.
Deze vormen van zorg zijn onderdeel van de aanspraak in alle leveringsvormen: verblijf in een instelling, volledig pakket thuis (vpt), modulair pakket thuis (mpt) en persoonsgebonden budget (pgb). Als de cliënt verblijft in een Wlzinstelling en ook behandeling krijgt van deze instelling, vallen een aantal andere vormen van zorg, zoals huisartsenzorg, farmaceutische zorg en hulpmiddelen ook onder het verzekerde pakket van de Wlz. Verschil vergoeding zorg- en woonlasten Wlz zorg met verblijf in instelling of thuis via vpt, mpt, pgb Het grootste verschil tussen Wlz zorg op basis van verblijf in een instelling en de Wlz zorg thuis (vpt, mpt, pgb) is de verantwoordelijkheid en bekostiging van de huisvesting. Bij verblijf in een instelling worden ook de woonlasten en alles wat daarmee samenhangt vergoed. Er wordt hiervoor geen huurovereenkomst afgesloten. Daarnaast worden bij verblijf in een instelling (met of zonder behandeling) ook de hulpmiddelen voor individueel gebruik vergoed uit de Wlz. Zorg thuis wordt ook wel Wlz-zorg zonder verblijf genoemd. Bij deze vorm van zorg woont de persoon met Wlz-indicatie thuis en ontvangt daar de zorg via een vpt, mpt of pgb. Bij een vpt, mpt of pgb is men zelf verantwoordelijk voor (de bekostiging van) de huisvesting en ontvangt hier geen vergoeding voor vanuit de Wlz (vpt, mpt of pgb). De geïndiceerde dient daarom de woning zelf
37
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
gehuurd of gekocht te hebben. Onder zorg thuis vallen ook aanleunwoningen, woonzorgcomplexen, serviceflats, al dan niet aangepaste woningen en geclusterde woningen. Voor deze woningen kan een separaat huurcontract worden afgesloten. Wanneer men niet verblijft in een instelling maar zorg ontvangt via een vpt, pgb of mpt is men voor de hulpmiddelen aangewezen op de Wmo (gemeente) of de Zvw (zorgverzekeraar).
Tabel 11: Leveringsvormen zorg thuis via vpt, mpt en pgb Type Wlz-zorg
Omschrijving
Voorbeeld
Volledig pakket thuis (vpt)
Bij een vpt wordt alle zorg die in het zorgprofiel past, geleverd door één zorgaanbieder en valt dus onder de verantwoordelijkheid van één Wlz-instelling. Er worden afspraken gemaakt over de gewenste zorg en over de tijden waarop zorgverleners langskomen.
• Persoonlijke verzorging en verpleging • Begeleiding • Huishoudelijke hulp • Noodzakelijke geneeskunde of paramedische zorg* • Vervoer naar behandeling en begeleiding • Verstrekken van maaltijden en drinken • Schoonmaken woning • Logeeropvang
Modulair pakket thuis (mpt)
Met een mpt kan de cliënt de zorg thuis laten leveren door één of meerdere zorgaanbieders middels zorg in natura. Voor bepaalde zorgvormen, zoals persoonlijke verzorging en verpleging, is het ook mogelijk om zorg zelf in te kopen met een pgb.
• Persoonlijke verzorging en verpleging • Begeleiding • Huishoudelijke hulp • Noodzakelijke geneeskunde of paramedische zorg* • Vervoer naar behandeling en begeleiding • Logeeropvang
Persoonsgebonden budget (pgb)
Hiermee kan een cliënt zelf zorg inkopen bij een zorgverlener.
• Persoonlijke verzorging en verpleging • Begeleiding • Huishoudelijke hulp • Logeeropvang
Bron: Zorgwijzer.nl, bewerking Stec Groep (2023). * Algemene geneeskundige zorg, zoals psychiatrische zorg, medicijnen en mondzorg zijn geen onderdeel van het vpt. De cliënt is voor dit soort zorgvormen aangewezen op zijn/haar zorgverzekering. Een combinatie tussen een MPT en pgb is ook mogelijk.
38
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
A3. Verdieping Wmo-zorg Wmo2015-voorzieningen Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie, beschikbaarheid en uitvoering van de voorzieningen (met of zonder de inzet van een zorgaanbieder). Om aanspraak te doen op deze voorzieningen voert de persoon met ondersteuningsvraag daarom een gesprek met de gemeente. De gemeente wijst de algemene en/of maatwerkvoorziening toe. Dit verloopt via zorg in natura of een pgb. Ook kijkt de gemeente wat er vanuit het eigen sociale netwerk van de persoon met ondersteuningsvraag georganiseerd kan worden. Zie de tabellen op de volgende pagina voor een toelichting en voorbeelden van algemene en maatwerkvoorzieningen.
Tabel 12: Onderscheid algemene en maatwerkvoorzieningen
Toelichting
Algemene voorzieningen
Maatwerkvoorzieningen
Het aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat gericht is op maatschappelijke ondersteuning.
Op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon afgestemd geheel van diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen of andere maatregelen ten behoeve van zelfredzaamheid (daaronder begrepen kortdurend verblijf in een instelling ter ontlasting van de mantelzorger), participatie (daaronder begrepen het daarvoor noodzakelijke vervoer, alsmede hulpmiddelen en andere maatregelen) en beschermd wonen en opvang.
Voorliggend op een maatwerkvoorziening:
Maatwerkvoorziening kan een oplossing zijn wanneer algemene voorzieningen niet meer (alleen) voldoende compenserend zijn.
Als de gemeente een goede oplossing kan bieden met een algemene voorziening, dan is een maatwerk voorziening niet aan de orde of slechts aanvullend. Geen indicatie nodig.
Een indicatie nodig.
Subsidie voor huur, activiteiten.
Financiering door de gemeente via een dienstverleningsovereenkomst.
Inwoner betaalt eventueel een bijdrage in de onkosten voor bijvoorbeeld een kopje koffie of een activiteit. Dit mag nooit meer zijn dan de werkelijke kosten. Let op: eventuele stapeling van kosten. En let wel: Indien er sprake is van een duurzame hulpverleningsrelatie, dan geldt ook het abonnementstarief
Inwoner betaalt een eigen bijdrage. Prijspeil in 2023 is maximaal €19 per maand.
Voorbeelden: vrijwilligersdiensten en ontmoetingsruimten. Voorbeelden
• Een boodschappendienst
• Individuele begeleiding
39
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
• Een maaltijdservice (bijvoorbeeld tafeltje-dekje)
• Vervoersvoorziening en vervoer in de regio
• Organiseren van activiteiten, bijvoorbeeld in een ontmoetingsruimte of buurt- of dorpshuis
• Huishoudelijke hulp: opruimen en schoonmaken (dit kan in sommige gemeenten een algemene voorziening zijn)
• Maatschappelijke opvang en meldpunten, bijvoorbeeld in het geval van huiselijk geweld
• Aanbouw van de woning
• Personenalarmering
• Aanpassingen in de woning, zoals een traplift, verbreding van deuren of het wegnemen van obstakels in de woning • Toilet- en badkamer voorzieningen • Antislip douche en een speciale douche-zit • Dagbesteding
Bron: Zorgwijzer.nl; Rijksoverheid, bewerking Stec Groep (2023).
Tabel 13: Indeling maatwerkvoorzieningen Hoofdgroepen
Subcategorieën
Ondersteuning (thuis)
• Begeleiding • Persoonlijke verzorging • Kortdurend Verblijf • Overige ondersteuning gericht op het individu of huishouden/gezin • Dagbesteding • Overige groepsgerichte ondersteuning • Overige maatwerkarrangementen
Hulp bij huishouden
• Hulp bij het huishouden
Verblijf en opvang
• Beschermd wonen • Maatschappelijke Opvang • Spoedopvang
Hulpmiddelen en diensten
• Woondiensten • Vervoersdiensten • Rolstoelen • Vervoersvoorzieningen • Woonvoorzieningen • Overige hulpmiddelen
Bron: CBS (2022), bewerking Stec Groep (2023). Begeleiding en dagopvang kan zowel individueel als in groepen georganiseerd zijn (CBS gebaseerd op iWmo, standaardproductcodelijst WMO021).
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Forensische zorg heeft resocialisatie als doel Forensische zorg kent verschillende behandel- en beveiligingsniveau met veelal als doel een veilige terugkeer in de maatschappij (Bron: Dienst Justitiële Inrichtingen, DJI). Forensische zorg bestaat uit geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en verstandelijk gehandicaptenzorg. Het is zorg dat onderdeel is van een straf of maatregel opgelegd door de strafrechter. De justitiabele wordt een forensische zorgtitel opgelegd die de financieringsgrondslag voor vergoeding is door het Ministerie van Justitie en Veiligheid. 11 Financiering vindt plaats door zowel OM (voor verblijf) als Divisie Forensische Zorg en Justitiële Jeugdinrichtingen (onderdeel van Dienst Justitiële Inrichtingen) (voor diagnostiek en onderzoek). DJI koopt de forensische zorg in bij zorgaanbieders (Bron: Programma Bestuurlijke Agenda Forensische Zorg, n.d.). Procedures opstarten op basis van verschillende wetten • Wet forensische zorg (Wfz): sinds 1 januari 2020 heeft de officier van justitie en de rechter meer mogelijkheden om mensen sneller een passende verplichte zorg op te leggen. Daarnaast zorgt de wet voor een goede aansluiting tussen het strafsysteem en de geestelijke gezondheidszorg.
• Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz): als er sprake is van een psychische stoornis bij een verdachte of veroordeelde dan kan de officier van justitie een zorgmachtiging opstarten op basis van de Wvggz. • Wet zorg en dwang (Wzd): als er sprake is van een veroordeelde of verdachte met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening dan volgt voorbereiding van een rechtelijke machtiging op grond van Wzd. 12 De Wvggz- of Wzd- procedure kan gelijklopen met een strafzaak van de justitiabele, maar hoeft niet. Bij beëindiging van een straf of maatregel (bijvoorbeeld TBS) kan ook Wvggz of Wzd gestart worden. Daarnaast kan het ook zijn dat een betrokkene zorg krijgt in plaats van een straf.
11
“Er zijn 28 forensische zorgtitels: 24 strafrechtelijke titels, twee vormen van forensisch psychiatrisch toezicht (fpt), verdiepingsdiagnostiek en de voorgenomen indicatiestelling van de reclassering. De laatste titel kan onder bepaalde voorwaarden gebruikt worden om een verdachte zorg te bieden voordat er sprake is van één van de strafrechtelijke titels.” (Bron: Dji, n.d.) 12 Is er geen sprake van een strafbaar feit? Dan heeft het OM geen rol bij onvrijwillige zorg onder de Wzd. Aanvragen voor verplichte zorg moeten dan worden ingediend bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) (Bron: OM, n.d.)
40
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Bijlage B: Spreiding voorzieningen Figuur B1: Bestaande voorzieningen in Weststellingwerf, in 2017
Bron: Omgevingsvisie Weststellingwerf, 2019 p.30.
FiguurB2: Voorzieningen ingezoomd op dorpen Wolvega en Noordwolde, in 2017 FiguurB2: Voorzieningen ingezoomd op dorpen Wolvega en Noordwolde, in 2017
Bron: Omgevingsvisie Weststellingwerf, 2019 p.31.
41
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Bijlage C: Definities en planologische kaders C1. Definitie van een levensloopbestendige woning Een levensloopbestendige woning is een zelfstandige woning die geschikt is voor bewoning in alle levensfases met minimale fysieke inspanningen en minimale kans op ongevallen. De woning is voor meerdere doelgroepen, al dan niet met beperkingen, geschikt of geschikt te maken. Op die manier kunnen mensen met een beperking, ondanks deze beperking, prettig en comfortabel wonen. Deze woning is ook geschikt (of eenvoudig aan te passen) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. Zo voldoet de woning in alle levensfasen aan de behoeften die de bewoner dan heeft. Een levensloopbestendige woning heeft meer eisen dan een ‘nultredenwoningen’. Bij een eisenpakket voor levensloopgeschikte woningen gaat het om een combinatie van eisen op het gebied van toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en privacy: • De woning moet zonder traptreden bereikt kunnen worden. • De primaire vertrekken (hoofdslaapkamer, woonkamer, keuken, toilet en badkamer) dienen eveneens zonder traplopen te bereiken zijn en geschikt te zijn voor minder validen (eventueel met traplift). • De woningen dienen voorzien te zijn van brede deurposten, inloopdouche en zonder drempels te zijn.
C2. Duiding planologische definities van wonen en maatschappelijk in het bestemmingsplan Spanningsveld in functieaanduiding bestemmingsplan (straks omgevingsplan) In heel Nederland zien we een spanningsveld tussen de functieaanduidingen ‘wonen’ en ‘maatschappelijk’. Vooral wanneer zorgconcepten de scheiding van wonen en zorg omarmen. Een heldere functieaanduiding is van belang om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties te bewaken. Ook is het nodig om zicht te houden op het onderscheid tussen woningen die wel of niet concurreren met de bestaande woningvoorraad en daarmee wel of geen onderdeel uitmaken van de woonprogrammering. Praktijkvoorbeelden elders De precieze begrippen en definities van functieaanduidingen bij woonzorgconcepten verschillen per gemeente. Wel is er een lijn te herkennen in de beoordeling van de Raad van State wanneer de omschrijvingen onduidelijk zijn. Als in het zorgconcept nagenoeg zelfstandig wordt gewoond, is de bestemming ‘wonen’ passend. Als in het zorgconcept niet nagenoeg zelfstandig wordt gewoond, is de bestemming ‘maatschappelijk’ passend (bron: VBTM-advocaten). Volgens de Raad van State is er sprake van nagenoeg zelfstandige bewoning als de zorg bestaat uit specifieke ondersteuning voor de dagelijkse levensbehoeften en de bewoners geen voortdurende zorg nodig hebben (bron: Aedes-Actiz, 2018).
Omstandigheden die bijdragen aan nagenoeg zelfstandig wonen zijn hieronder opgesomd en gebaseerd op jurisprudentie (bron: Dirkzwager, 2021): • Er is geen sprake van permanente begeleiding (24-uurs) en/of therapeutische behandelingen;
42
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
• Er is geen gemeenschappelijke ruimte waarin professionele dagbesteding plaatsvindt; • De woonfunctie is het hoofddoel van de bewoning, en niet de zorg/begeleiding; • De begeleiding is er niet op gericht om de bewoners te leren zelfstandig te wonen. Planologische definiëring ‘wonen’ en ‘maatschappelijk’ in de gemeente Weststellingwerf We willen in Weststellingwerf heldere planologische kaders hanteren. Hieronder is opgenomen hoe we de gehanteerde omschrijvingen van de bestemmingen ‘Woongebied’ en ‘Maatschappelijk’ uit het Bestemmingsplan Wolvega (vastgesteld 19-09-2011) wensen te actualiseren. Wonen: De voor ‘Wonen’ aangewezen gronden zijn bestemd voor woningen (woningen zoals bedoeld in de Woningwet), al dan niet in combinatie met ruimte voor: • een aan huis verbonden beroep; • kleinschalige bedrijfsmatige activiteiten voor zover bestaand; Maatschappelijk: De voor ‘Maatschappelijk’ aangewezen gronden zijn bestemd voor: • gebouwen ten behoeve van maatschappelijke voorzieningen; • ter plaatse van de aanduiding “zorginstelling” een zorginstelling met daarin ruimte voor bijzondere woonvormen/wooneenheden waar 24-uurs zorg geleverd wordt.
43
Woonzorgvisie gemeente Weststellingwerf
Colofon Datum: 9 november 2023 Projectnummer: 22.307 Opdrachtgever: Gemeente Weststellingwerf Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Luuk Lentferink en Arlinde Dul Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arnhem 026 - 751 41 00 info@stec.nl www.stec.nl
44