CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2024 en kadernota 2025-2028

Raadsvergadering 1 juli 2024, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Voorjaarsnota 2024 en Kadernota 2025-2028 van gemeente Weststellingwerf12.586 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Voorjaarsnota 2024 en kadernota 2025-2028

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................. 3 Voorwoord ..................................................................................................................................................... 4 Voorjaarsnota en meerjarenperspectief op hoofdlijnen ................................................................................. 5 Actuele ontwikkelingen en risico's ................................................................................................................. 8 Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning .................................................................................................. 10 Programma 1 | Veiligheid ............................................................................................................................ 12 Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat ......................................................................................... 13 Programma 4 | Onderwijs ............................................................................................................................ 16 Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie ................................................................................................

18 Programma 6 | Sociaal domein ................................................................................................................... 20 Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu ................................................................................................. 25 Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing ................................... 28 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................................... 31 Overhead en Onvoorzien ............................................................................................................................ 33 Overzicht kosten overhead ...................................................................................................................... 34 Onvoorziene uitgaven .............................................................................................................................. 37 Bijlagen ........................................................................................................................................................ 38 Bijlage 1: Overzicht investeringsambities ................................................................................................

39 Bijlage 2: Overzicht reserves ................................................................................................................... 40

3

Voorwoord Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad van Weststellingwerf, Hierbij bieden wij u de voorjaarsnota 2024 en de kadernota 2025-2028 aan. We zijn inmiddels halverwege onze bestuursperiode. Op dit moment werken we dan ook volop aan al onze ambities die we hebben opgenomen in ons collegeprogramma 'Samen blijven bouwen aan een sterk Weststellingwerf'. We hebben een mid-termreview opgesteld om de stand van zaken van onze ambities met u te delen. Deze heeft u inmiddels van ons ontvangen. Waar we in de mid-termreview inhoudelijk in gaan op onze ambities kijken we in deze voorjaarsnota en kadernota met name naar ontwikkelingen die zich voordoen of op ons afkomen en de financiële verwerking daarvan. De basis van deze voorjaarsnota en kadernota ligt in ons collegeprogramma aangevuld met de midtermreview en in de programmabegroting 2024 zoals u die in november 2023 heeft vastgesteld. Die programmabegroting 2024 was uitzonderlijk te noemen omdat we, anders dan normaal, een niet-sluitend meerjarenperspectief presenteerde. Zoals u weet heeft dit alles te maken met 'het ravijn' waar de Nederlandse gemeenten mee te maken krijgen. Helaas is voor deze situatie nog geen oplossing geboden. Dat betekent dat wij ook nu geen sluitend meerjarenperspectief kunnen laten zien.

Toch willen we blijven inzetten op onze ambities, kansen die zich voordoen en geld vrijmaken voor zaken die zorgen voor een sterk Weststellingwerf. Zo hebben we de renovatie en/of verbouw van een aantal scholen opgenomen in deze kadernota voor een toekomstbestendig integraal strategisch huisvestingplan (ISHP). We zetten extra middelen in voor het verstrekken van subsidie voor groot onderhoud van sportaccommodaties. Op die manier blijven we ook de sportparticipatie bevorderen. Door de Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) aanpak willen we de kansen voor onze inwoners op een veerkrachtig en gezond leven vergroten. Daarbij gaan de kosten voor de baten uit. We investeren ook in onze kapitaalgoederen en willen diverse bermen herstellen nadat deze beschadigd zijn. Realisatie van goedkope/betaalbare koop en sociale huur bij de bouw van woningen heeft onze aandacht. Dit willen we kracht bijzetten door hier € 1 miljoen voor te reserveren. Tot slot zijn er tal van ontwikkelingen waar we geen of weinig invloed op hebben, maar die wel een financiële consequentie hebben. Denk alleen al aan de indexaties die nodig zijn vanwege prijs- en tariefstijgingen. Gelet op alle onzekerheden en de dynamische omstandigheden waar we mee te maken hebben, houden we uiteraard de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.

Richting de begroting verwachten we meer duidelijkheid vanuit het Rijk en kunnen we u een actueel beeld schetsen van ons meerjarenperspectief. Op dat moment willen we ook de omvang en het proces van een eventuele ombuigingstaakstelling bepalen. Wij blijven ons inzetten voor een sterk Weststellingwerf!

4

Voorjaarsnota en meerjarenperspectief op hoofdlijnen Voorjaarsnota en meerjarenperspectief op hoofdlijnen toegelicht De basis van deze voorjaarnota en kadernota ligt in de Programmabegroting 2024 zoals u die heeft vastgesteld in november 2023. In die programmabegroting presenteerden wij een meerjarenraming die niet sluitend was. Dat was zeer uitzonderlijk en voor ons niet gebruikelijk. Toch zien wij ons genoodzaakt om ook in deze kadernota 'het ravijn' te laten zien. De financiële ruimte in de laatste jaarschijven is niet voldoende om indexaties en autonome ontwikkelingen op te vangen, laat staan dat er ruimte is voor aanpassing van bestaand beleid of nieuw zaken. Vanuit het Rijk is er hier nog geen oplossing voor geboden. De voorjaarsnota van het Rijk laat weliswaar zien dat de opschalingskorting voor de gemeenten wordt geschrapt, dit maakt het ravijn alleen iets minder diep. Doordat het tekort blijft bestaan en een oplossing vanuit het Rijk nog niet in het verschiet ligt, moeten we richting onze begroting 2025 gaan anticiperen op onze financiële toekomst. In de toelichting onder de tabel gaan we hier verder op in. In onderstaande tabel worden de belangrijkste wijzigingen van deze voorjaarsnota en kadernota getoond. + = voordeel

- = nadeel

Eindtotaal per programma

Voorjaarsnota Kadernota 2024

2025

2026

2027

2028

1.493.672

2.571.229

-1.081.391

-1.995.473

-3.062.157

Wijziging septembercirculaire 2023

56.000

52.000

-76.000

1.002.000

2.035.000

Wijziging decembercirculaire 2023

-329.000

Verwerken uitganspunten (cao, belasting, loon- en prijscompensatie)

1.297.000

1.612.100

1.611.100

1.660.100

1.673.100

Beginstand voorjaarsnota 2024 en kadernota 20252028

2.517.672

4.235.329

453.709

666.627

645.943

Stand programmabegroting na begrotingswijzigingen 1 t/m 3

Mutaties voorjaarsnota / kadernota*: Programma 0 Bestuur en ondersteuning

-26.000

-64.500

-64.500

-76.500

-70.500

Programma 1 Veiligheid

-174.000

-236.800

-237.800

-237.800

-237.800

-1.154.000

-163.200

-509.950

-551.200

-578.700

Programma 4 Onderwijs

-125.000

-438.900

-552.300

-552.300

-697.700

Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie

-163.700

-117.000

-117.000

-117.000

-117.000

-1.280.300

-1.280.300

-1.808.300

-1.747.500

-1.747.500

Programma 2 Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 3 Economie

Programma 6 Sociaal Domein Programma 7 Volksgezondheid en Milieu

-317.600

-546.400

-546.400

-546.400

-546.400

Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

-1.266.750

-170.000

-70.000

-70.000

-70.000

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

1.534.100

223.600

-89.500

-85.200

-86.200

62.600

-348.600

-355.050

-361.500

-367.950

Overzicht Overhead Overzicht Onvoorzien Eindtotaal programma's

325.000

325.000

325.000

325.000

325.000

-2.585.650

-2.817.100

-4.025.800

-4.020.400

-4.194.750

-1.000.000

1.000.000

1.000.000

1.000.000

Prognose uitwerking voorjaarsnota van het Rijk Schrappen opschalingskorting Vrijval btw-compensatiefonds plafond

300.000

Totaal prognose uitwerking voorjaarsnota van het Rijk

300.000

-1.000.000

1.000.000

1.000.000

1.000.000

Stand na voorjaarsnota 2024 en kadernota 2025-2028

232.022

418.229

-2.572.091

-2.353.773

-2.548.807

*De bedragen per programma kunnen afwijken van de bedragen in de daadwerkelijke begrotingswijziging. Dit wordt veroorzaakt doordat kosten als totaalbedrag opgevoerd zijn bij een programma vanwege het inzicht in de totale kosten. In de begroting zijn de daadwerkelijke kosten echter verspreid over verschillende programma's. Het effect op het begrotingssaldo is echter gelijk.

5

Toelichting De beginstand van deze voorjaarsnota 2024 en kadernota 2025 is de stand van de programmabegroting 2024. Nadien zijn er nog begrotingswijzigingen geweest (1 t/m 4), deze hebben echter geen effect op het begrotingssaldo. Omdat deze wijzigingen wel en met name invloed hebben op de Algemene Reserve en de bestemmingsreserves hebben we een actueel overzicht van de reserves toegevoegd in de bijlage. Het begrotingssaldo wijzigt wel door de septembercirculaire 2023 en de decembercirculaire 2023. Wij informeerden u via afzonderlijke memo's over de effecten van de circulaires. De circulaires worden nu verwerkt in de begroting. Daarnaast hebben we het financieel meerjarenperspectief geactualiseerd op basis van de reguliere uitgangspunten (middelen voor loon- en prijsontwikkeling, cao-ontwikkeling, enzovoort). Dit leidt tot een beginstand van deze voorjaarsnota 2024 en kadernota 2025-2028. We hebben in deze voorjaarsnota en kadernota diverse mutaties en ontwikkelingen opgenomen. Deze lichten we hieronder op hoofdlijnen toe. In de programma's, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en overhead&onvoorzien worden deze mutaties gespecificeerd. Indexatie Al jaren is ons uitgangspunt bij de begroting dat we de nullijn hanteren bij het indexeren van de budgetten, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om daarvan af te wijken.

Ook dit jaar hanteren wij datzelfde uitgangspunt, maar we zien dat er op bepaalde gebieden zeker argumenten zijn om van die lijn af te wijken. De indexatie begint over het algemeen, ten opzichte van de enorme piek in 2022 en 2023, weer iets normaler te worden. De tarieven in het sociaal domein stijgen daarentegen nog steeds behoorlijk. Wij hebben geen invloed op deze tariefstijgingen, daarom moeten we deze extra uitgaven opnemen in onze begroting. Autonome ontwikkelingen Voor de autonome ontwikkelingen geldt in principe hetzelfde als de indexaties. Wij hebben hier geen tot weinig invloed op en ontkomen er niet aan om deze op te nemen in onze begroting. Voorbeelden van autonome ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld onze bijdragen aan verbonden partijen zoals de Veiligheidsregio Fryslân en de FUMO. Er zijn ook positieve autonome ontwikkelingen te noemen zoals de renteopbrengst vanuit het Schatkistbankieren, deze zijn hoger dan geraamd in de huidige begroting. Bijstelling van bestaand beleid en nieuw beleid Om onze ambities en doelen te behalen is op een aantal punten bijstelling nodig. Als voorbeeld noemen we hier de plannen rondom het centrum Noordwolde waarover u separaat een raadsvoorstel heeft ontvangen. Daarnaast zijn we van mening dat we er goed aan doen om een aantal nieuwe zaken op te nemen in de begroting. Dit vanwege nieuwe inzichten of nieuwe ontwikkelingen.

Prognose uitwerking voorjaarsnota van het Rijk Het demissionaire kabinet heeft in de voorjaarsnota van het Rijk een aantal punten opgenomen die de financiën van de Nederlandse gemeenten beïnvloeden. Deze punten zijn het resultaat van intensieve gesprekken tussen het demissionaire kabinet en de VNG. De volgende punten zijn opgenomen in de voorjaarsnota van het Rijk: - De oploop van de opschalingskorting van € 675 miljoen wordt structureel geschrapt. - Een rechtvaardige risicoverdeling van de zorgkosten (Wmo) door heldere afspraken over objectieve indexering en fondsvorming - Een opschoonactie voor specifieke uitkeringen In de voorjaarsnota wordt ook aangegeven dat de nieuwe normeringssystematiek (een toelichting hierop vindt u in het hoofdstuk actuele ontwikkelingen en risico's) al vanaf 2024 wordt ingevoerd en dat gemeenten voor het financiële effect worden gecompenseerd. Uitzondering hierop is het jaar 2025, dan vindt geen compensatie plaats. Dat betekent dat in 2025 het gemeentefonds eenmalig € 675 miljoen lager wordt vastgesteld. Wij hebben op basis van de informatie in de voorjaarsnota van het Rijk een prognose gedaan van de middelen die wij denken te ontvangen via de meicirculaire. In 2025 betekent dit een nadeel en vanaf 2026 een structureel voordeel.

De afspraken over de indexering van de Wmo hebben wij niet opgenomen omdat deze middelen nog niet worden vrijgegeven door het Rijk.

6

Toewerken naar een financieel gezond perspectief Zoals de VNG aangeeft: "de gesprekken hebben resultaat opgeleverd, maar het financiële probleem van gemeenten is hiermee nog niet opgelost". Zoals ons meerjarenperspectief laat zien, is het probleem inderdaad niet opgelost. Vanaf 2026 laat het perspectief een financieel tekort zien. Dit vraagt mogelijk om ombuigingen. De begroting 2025 lijkt vooralsnog met een voordeel te sluiten. De VNG heeft vooruitlopend op de begroting een begrotingsadvies uitgebracht. Dit advies bevat de volgende punten: - Bereid ombuigingen voor als de korting op het gemeentefonds vanaf 2026 niet wordt teruggedraaid of verzacht. Breng deze ombuigingen zo goed mogelijk in kaart, maar zet ze nog niet in gang. - Presenteer de gevolgen van de ombuigingen financieel en inhoudelijk zo scherp mogelijk. - Betrek bij het inventariseren van de ombuigingen het advies van de Taskforce Taken en Middelen, die aangeven vooral te focussen op taken in medebewind. - Beschrijf in ieder geval de 5 meest significante ombuigingsmaatregelen, hun consequenties en het taakveld dat daarmee wordt geraakt. Wij nemen op dit moment het VNG begrotingsadvies nog niet over. De ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Zo zijn er nog volop gesprekken gaande waarbij de VNG bij de kabinetsformatie blijft inzetten op een gezond evenwicht tussen middelen en taken.

Daarnaast komt de meicirculaire er binnenkort aan. In de komende periode houden wij deze ontwikkelingen uiteraard nauwlettend in de gaten. Op die manier hebben we een actueel beeld en kunnen we bij de programmabegroting 2025 de omvang en het proces van een eventuele ombuigingstaakstelling bepalen.

7

Actuele ontwikkelingen en risico's Ontwikkelingen en risico's Financieringssystematiek gemeenten Vanaf 2026 komen veel minder structurele middelen binnen bij de gemeenten. Hierdoor wordt er inmiddels landelijk gesproken over het ravijn vanaf 2026. Eerder was dit ravijn landelijk gezien nog € 3,0 miljard. Door het schrappen van de opschalingskorting is het ravijn nu nog zo'n € 2,7 miljard. Dit ravijn wordt onder andere veroorzaakt doordat er vanaf 2026 geen volume-accres meer toegekend. Tot slot heeft het Rijk eenzijdig de normering van het gemeentefonds vanaf 2024 aangepast. Zoals in het hoofdstuk hiervoor geschetst is ook bij ons een financieel tekort te zien vanaf 2026. De VNG is namens de Nederlandse gemeenten in gesprek met het Rijk over dit ravijn. De inzet voor bijvoorbeeld de kabinetsformatie is een goed evenwicht tussen taken en middelen. Wat deze gesprekken opleveren is niet duidelijk. Daarmee blijven de inkomsten vanuit het gemeentefonds erg onzeker. Eén van de financiële ontwikkelingen die bij de voorjaarsnota van het Rijk naar voren is gehaald (van 2027 naar 2024) is de normeringssystematiek. De normeringssystematiek bepaalt de jaarlijkse indexering van het gemeentefonds. In de nieuwe systematiek wordt de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) maatgevend in plaats van de trap-op-trap-af systematiek.

Deze nieuwe systematiek zou meer stabiliteit moeten brengen in de inkomsten voor de gemeenten. Er is echter nogal wat aan te merken op deze nieuwe systematiek, met name met betrekking tot de groei van de uitgave voor (zorg)kosten. De daadwerkelijke gevolgen van de nieuwe normeringssystematiek moeten de komende periode gaan blijken. Inzetten reserves Aan het eind van 2023 zijn er tussen de VNG, het IPO en de ministeries van Financiën en Binnenlandse zaken afspraken gemaakt over het beter benutten van financiële ruimte. De uitwerking van deze afspraken heeft geleid tot een notitie over de inzet van reserves. De maatregel in deze notitie geeft aan dat gemeenten, onder voorwaarden, het surplus in de algemene reserve mogen aanwenden voor het dekken van structurele exploitatielasten. Het surplus van de algemene reserve is dat deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico's (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel kan een gemeente jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten. Daarnaast wijst deze notitie op bestaande maatregelen zoals het vormen van bestemmingsreserve kapitaallasten ter dekking van investeringen en het incidenteel inzetten van reserves ter overbrugging van tijdelijke tekorten. Benadrukt wordt dat deze maatregelen geen oplossing zijn voor de structurele tekorten die zich voordoen vanaf 2026.

Het is slechts een hulpmiddel om actuele knelpunten op te lossen. Omdat wij op dit moment geen tot weinig surplus van de algemene reserve hebben, is de nieuwe maatregel niet voor ons van toepassing. Hervormingsagenda jeugd De hervormingsagenda jeugd moet én de hulp verbeteren én tot een betere beheersing van de uitgaven leiden. De extra bezuiniging van € 511 miljoen die hiermee gemoeid gaat is echter nooit onderbouwd en niet uitvoerbaar bevonden. De Nederlandse gemeenten hebben daarom laten weten deze bezuiniging niet voor hun rekening te nemen. Dit standpunt wordt breed gedeeld en de toenemende druk op inwoners, professionals en instellingen in de jeugdhulpsector laat zien dat 25% bezuinigen op de jeugdhulp niet kan. In de Voorjaarsnota heeft het kabinet nu aangekondigd een eigen bijdrage voor jeugdhulp te willen invoeren als structurele dekking voor de bezuiniging van € 511 miljoen. Het kabinet wil dat dit voorstel al in 2026 van kracht is. Uit eerdere analyses blijkt dat zo'n bezuiniging via een eigen bijdrage grote impact heeft op gezinnen. Dit leidt zeker bij gezinnen in financieel kwetsbare situaties tot meer onzekerheid. En bestaansonzekerheid, is bekend, leidt juist tot meer jeugdhulpvragen. Ook bij dit onderwerp is de VNG betrokken. De VNG dringt er bij het Rijk op aan om de uitvoering van deze maatregel zorgvuldig te toetsen voordat deze wordt ingevoerd.

Het op korte termijn uitvoeren hiervan is in termen van voorbereiding en wetgeving vrijwel onmogelijk.

8

Uitvoeringsproblemen door capaciteitsgebrek Net als voorgaand jaar zien we ook nu dat nieuwe, extra taken zorgen voor capaciteitsvraagstukken. Deze capaciteitsvraag in combinatie met krapte op de arbeidsmarkt stelt ons voor extra uitdagingen. Uiteraard blijven we in zetten op het vinden, binden & boeien van personeel om zo deze uitdagingen aan te gaan. Verder is in deze kadernota een verruiming van de formatieruimte opgenomen en financieel verwerkt (zie overzicht kosten overhead). Huisvesting statushouders en opvang asielzoekers en ontheemden uit Oekraïner Eind vorig jaar deed het kabinet het verzoek aan de Nederlandse gemeenten om een tandje bij te zetten in de huisvesting voor statushouders. Samen met de opvang van asielzoekers en de ontheemden uit Oekraïne heeft dit onze volle aandacht. Dit is echter een opgave die veel breder is dan huisvesting alleen. Het gaat ook om zorg, veiligheid, inburgering, enzovoort. Daarnaast moet deze opgave ook in samenhang worden gezien met het huisvesten van veel andere groepen en andere vraagstukken op het gebied van wonen. Een enorme uitdaging. Ook hier speelt het vraagstuk of middelen en taken die wij vanuit het Rijk krijgen in evenwicht zijn. We blijven hierover, via de VNG, in gesprek met het Rijk en doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om te voldoen aan al deze vraagstukken.

Initiatieven uit de samenleving Wij staan positief tegenover initiatieven uit de samenleving die bijdragen aan de leefbaarheid en ontwikkeling van onze gemeente. We erkennen de waarde van burgerparticipatie en moedigen het nemen van eigen verantwoordelijkheid aan. Helaas zijn we als gemeente, ook door de huidige financiële ontwikkelingen, soms beperkt in wat wij kunnen bijdragen aan deze initiatieven. We zetten ons in om samen met initiatiefnemers te kijken naar mogelijkheden en om gezamenlijk te streven naar duurzame oplossingen voor onze gemeenschap. Grondbeleid Conform onze toezegging werken we op dit moment aan een herziening van de nota grondbeleid. Voor meer informatie volstaan wij hier met de verwijzing naar de paragraaf grondbeleid in onze begroting en jaarrekening.

9

Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort

Organisatie

Advies & Ondersteuning en Publiek & Communicatie

Taakvelden 

Bestuur

Burgerzaken

Exploitatie - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

2024

+ = voordeel

2025

2026

2027

2028

Lasten Indexatie Bestuurlijke samenwerking en Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering

-26.000 -38.000 -38.000 -50.000 -44.000

Nieuwe ontwikkeling Inrichting raadzaal en vergaderfaciliteiten

-26.500 -26.500 -26.500 -26.500

Totaal lasten

-26.000 -64.500 -64.500 -76.500 -70.500

Totaal programma 0

-26.000 -64.500 -64.500 -76.500 -70.500

Toelichting exploitatie Indexatie Bestuurlijke samenwerking en Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering Voor de bijdrage/contributie aan de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU), de Friese projectenmachine, de VFG, de P10 en de VNG worden bestuurlijke afspraken gemaakt. Dit zijn bijvoorbeeld indexatiepercentages of bedragen per inwoners. Deze lopen soms fors op, de verhogingen van deze bijdragen kunnen we niet binnen de huidige begroting opvangen, daarom is budgetaanpassing nodig. Nieuwe ontwikkeling Inrichting raadzaal en vergaderfaciliteiten Voor de licenties en software-updates van het vergadersysteem is vanaf 2025 jaarlijks een bedrag nodig van € 3.500. De kapitaallasten van de nieuwe investering bedragen € 23.000. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2024

Inrichting raadzaal en vergaderfaciliteiten

116.000

Totaal bijstellingen investeringen

116.000

2025

2026

2027

2028

0

0

0

0

10

Toelichting investeringen Inrichting raadzaal en vergaderfaciliteiten Voor de vervanging van de vergadertafels in de raadzaal heeft de gemeenteraad in 2022 een budget van € 40.000 beschikbaar gesteld. In 2022 is een traject gestart, dat geen passend ontwerp heeft opgeleverd. In het najaar van 2023 is het inrichtingstraject weer opgepakt. Het programma van eisen, dat oorspronkelijk uitging van de coronamaatregelen, is aangepast. Hierdoor is het resterende budget (€ 34.000) niet meer toereikend. Voor de nieuwe inrichting van de raadzaal is het nu gewenst om, naast het vervangen van de vergadertafels, ook op andere onderdelen de ”look and feel” van de raadzaal aan te passen naar een uitnodigende, toegankelijke en representatieve sfeer. Verder moet nu ook de apparatuur (beamer en scherm) vervangen worden. Tenslotte wordt ook voor aanvullende vergaderfunctionaliteiten, zoals het hybride vergaderen en binnen het vergadersysteem te kunnen stemmen, geld aangevraagd. In totaliteit hebben we € 116.000 extra nodig. Hiermee is de verwachting dat de functionaliteit van de zaal en de vergaderfaciliteiten voor alle gebruikers up to date en toekomstbestendig worden. De raadzaal zal hiermee voor de komende jaren voldoen aan de eisen en wensen van de raad en de ambtelijke organisatie.

11

Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort

Organisatie

Advies & Ondersteuning

Taakvelden 

Crisisbeheersing en brandweer

Openbare orde en veiligheid

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 1 Veiligheid

Voorjaarsnota Kadernota 2024

2025

2026

2027

2028

Lasten Autonome ontwikkeling Uitvoering plustaken brandveiligheid bij veiligheidsregio

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

Bijdrage Veiligheidsregio

-104.000

-166.800

-167.800

-167.800

-167.800

Totaal lasten

-139.000

-201.800

-202.800

-202.800

-202.800

Verlagen leges Algemene Plaatselijke Verordening

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

Totaal baten

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

Totaal programma 1

-174.000

-236.800

-237.800

-237.800

-237.800

Baten Autonome ontwikkeling

Toelichting exploitatie Autonome ontwikkeling Uitvoering plustaken brandveiligheid bij veiligheidsregio Voorheen werden bepaalde brandveiligheidstaken door OWO-VTH zelf gedaan. Door aangescherpte kwaliteitscriteria is dit niet meer mogelijk en doet de Veiligheidsregio Fryslân dit voor ons. Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân(zie ook programma 7) De toename is beperkt tot het noodzakelijke. De insteek van de VRF is dat dienstverlening sober en doelmatig uit wordt gevoerd, met instandhouding van de kwaliteit. De uitzettingen betreffen de uitkomsten van het project doorlichting begroting en de autonome ontwikkelingen (loonontwikkeling, ontwikkeling materiele kosten en het rijksvaccinatieprogramma). Daarnaast is de eerder begrote storting in de egalisatiereserve niet gedaan. Dit alles maakt dat de bijdrage aan de veiligheidsregio stijgt. Verlagen leges Algemene Plaatselijke Verordening De geraamde leges Algemene Plaatselijke Verordening (APV) hebben we een aantal jaar niet gehaald. De verwachting is, mede door de OWO-geharmoniseerde legesverordening, dat dit in de toekomst ook niet gaat gebeuren. De raming wordt aangepast in lijn met de realiteit.

12

Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Portefeuillehouder(s)

Hartog en Hoen

Organisatie

Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair

Taakvelden 

Openbaar vervoer

Economische havens en waterwegen

Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)

Verkeer en vervoer

Recreatieve havens

Parkeren (geen lasten en baten)

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 2 Verkeer, Vervoer en Waterstaat

Voorjaarsnota Kadernota 2024

2025

2026

2027

2028

Lasten Indexatie Elementenonderhoud

-43.000

-43.000

-43.000

-43.000

-43.000

Asfaltonderhoud

-116.000

-116.000

-116.000

-116.000

-116.000

-46.750

-88.000

-115.500

-4.200

-4.200

-4.200

-300.000

-300.000

-300.000

-163.200

-509.950

-551.200

-578.700

Autonome ontwikkeling Incidenteel elementenonderhoud vanwege opbreken

-30.000

Meerjarig investeringsbudget kwaliteit wegen Vervangen walbeschoeiing Tjonger

-4.200

Onderhoud brug Steenwijkerweg

-50.000

Afronding project herinrichting De Blesse

-95.000

Nieuwe ontwikkeling Herstel bermen en opnieuw profileren van bermen

-100.000

Onderhoud en investering kapitaalgoederen Lycklamaweg - voorbereiding

-60.000

Lycklamaweg - aanvulling reserve investeringsambities

-750.000

Totaal lasten

-1.244.000

Baten Autonome ontwikkeling Inkomsten elementenonderhoud

30.000

Nieuwe ontwikkeling Lycklamaweg - voorbereiding dekking uit reserve inv.ambities

60.000

Totaal baten

90.000

0

0

0

0

-1.154.000

-163.200

-509.950

-551.200

-578.700

Totaal programma 2

13

Toelichting exploitatie Indexatie Elementenonderhoud Het onderhoudsbudget voor elementen moet worden geïndexeerd in verband met gestegen prijzen en lonen (5,8%). Zonder een indexering kunnen we dit jaar minder onderhoud aan de bestrating uitvoeren. En krijgen we achterstanden in het onderhoud van de bestrating en stoepen. Asfaltonderhoud Het onderhoudsbudget voor asfalt moet worden geïndexeerd in verband met gestegen prijzen en lonen (11,2%). Zonder een indexering kunnen we dit jaar minder asfaltonderhoud uitvoeren en krijgen we achterstanden in het asfaltonderhoud. Autonome ontwikkelingen Incidenteel elementenonderhoud vanwege opbreken In 2023 heeft een bedrijf de aanleg van een glasvezelproject rondom de industrieterreinen in Wolvega voltooid. Vanwege het opbreken van de bestrating om kabels in de grond te leggen, ontvangen wij een eenmalige schade vergoeding van € 30.000 voor dit project. Dit geld willen we in 2024 besteden aan onderhoud van de bestrating in de gemeente. Meerjarig investeringsbudget kwaliteit wegen Dit betreffen de kapitaallasten van de investering. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen. Vervangen walbeschoeiing Tjonger Dit betreffen de kapitaallasten van de investering. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen.

Onderhoud brug Steenwijkerweg Wij hadden reeds vastgesteld dat er groot onderhoud bij de verkeersbrug in de hoofdrijbaan van de Steenwijkerweg uitgevoerd moet worden. De onderzoeken omtrent het groot onderhoud hebben inmiddels plaats gevonden. Het huidige budget voor groot onderhoud is niet toereikend. Daarom is een aanvullend onderhoudsbudget nodig. Afronding de Blesse Dit betreft de toevoeging aan de dekkingsreserve kapitaallasten vanwege het aanvullen van het krediet. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen. Nieuwe ontwikkeling Herstel bermen en opnieuw profileren van bermen Als gevolg van het extreem natte najaar en de omleidingsroutes rond De Blesse en de Pieter Stuyvesantweg in 2023 zijn veel bermen beschadigd geraakt. Doordat veel meer verkeer over soms smalle wegen moest rijden is er veel spoorvorming opgetreden in de bermen. Hierdoor kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Om de bermen te herstellen moeten wij deze bermen weer in profiel brengen. Wij gaan deze werkzaamheden aanbesteden. Onderhoud kapitaalgoederen Wij zijn op dit moment bezig met het herzien van de onderhoudsprogramma's. Om die reden verwachten we dat we de komende periode de budgetten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen bij moeten stellen. Daarbij moeten we ook oog hebben voor de funderingsproblematiek in relatie tot onze eigen kapitaalgoederen.

Hoewel nog niet exact duidelijk is in welke omvang de budgetten bijgesteld moeten worden, willen we hier al wel vast op anticiperen. We ramen daar vooralsnog € 300.000 per jaar voor. Lycklamaweg De Lycklamaweg in Wolvega ondergaat een herinrichting met als doel een verkeersveiligere weg en duurzamere leefomgeving. Eind 2023 zijn wij begonnen met een eerste verkenning met onder meer een klankbordgroep. Ook zijn de eerste voorbereidingen voor een schetsontwerp gestart. Wij verwachten eind 2024 met een kredietaanvraag te komen. Het bedrag dat hiervoor gereserveerd staat in de dynamische investeringsagenda lijkt niet toereikend te zijn. Een extra storting (€ 750.000) in de reserve is daarom nodig. De voorbereidingskosten zijn € 60.000 en betreffen de verstrekte opdracht inclusief meerwerk tot en met het opleveren van het schetsontwerp en nog in te vullen kosten. De voorbereidingskosten worden vanuit de reserve dynamische investeringsagenda gedekt. 14

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2024

2025

2026

2027

2028

Meerjarig investeringsbudget kwaliteit wegen

-100.000

-750.000

-750.000

-500.000

-500.000

Vervangen walbeschoeiing Tjonger

-75.000 -750.000

-750.000

-500.000

-500.000

Herinrichting De Blesse - aanvulling krediet

-95.000

Totaal bijstellingen investeringen

-270.000

Toelichting investeringen Meerjarig investeringsbudget kwaliteit wegen Ons jaarlijks onderhoudsbudget voor het onderhoud van asfaltwegen en om de kwaliteit van de wegen binnen de door met de raad afgesproken kwaliteitsambitie (niveau LAAG) te houden is niet meer voldoende. Door te investeren willen wij de veiligheid van onze inwoners beter waarborgen en voldoen we aan de landelijke richtlijnen en onze eigen kaders. Als we nu niks doen zullen de kosten van het jaarlijks wegenonderhoud fors toenemen en zal de kwaliteit van het wegenareaal blijven zakken. Door te investeren in levensverlengende maatregelen, levert toekomstig (klein)onderhoud op dezelfde wegen meer op. Daarnaast beschikken we dan over een geactualiseerde MJOP (meerjarige onderhoudsplanning) waarmee wij een gedegene beheerstrategie (assetmanagement) volgen. Ons adviesbureau stelt voor om 10 (gedeeltelijke) wegen, welke op het einde van hun levensduur lopen, te voorzien van een levensverlengende maatregel (grootonderhoud met gedeeltelijke vervanging). De kosten hiervoor worden geschat op ongeveer € 2,5 miljoen. Wij willen daarom in 2024 starten met een verdere gedetailleerde uitwerking van deze wegen en in 2025 beginnen met de vervangingsinvesteringen. Eventuele prijsstijgingen of tegenvallers zullen jaarlijks via de P&C producten worden geactualiseerd.

2024: Voorbereidingskrediet voor de benoemde wegen en verdere advisering over de overige wegen binnen de gemeente voor lange termijnplanning en vervangingsopgave. 2025: Grootonderhoud Zeedijk Spanga 2026: Grootonderhoud Gracht Munnekeburen 2027: Grootonderhoud Hogeweg Oldelamer 2028: Grootonderhoud Kerkeweg Munnekeburen/Langelille Vervangen walbeschoeiing Tjonger Bij de fietspont in de Tjonger is een walbeschoeiing aangebracht. Deze walbeschoeiing is aan beide zijden van de Tjonger aan vervanging toe. We willen dit in de herfst 2024 samen met gemeente De Fryske Marren doen. We verwachten voor het vervangen van de walbeschoeiing aan onze kant ongeveer € 75.000 nodig te hebben. De Fryske Marren betaalt de kosten voor het vervangen van de walbeschoeiing aan haar kant. Afronding de Blesse De herinrichting van de Blesse bevindt zich in een afrondende fase. Begin 2024 staat in het teken van de nazorg en van de vergroening van het dorp. De nazorg en de afwikkeling van reeds gegeven opdrachten leiden tot een aanvullende kostenpost. Kabels en leidingen en een verlengde projectorganisatie zijn de belangrijkste oorzaken.

15

Programma 4 | Onderwijs Programma 4 | Onderwijs Portefeuillehouder(s)

Hoen en Hartog

Organisatie

Beleid en Gebiedsteams

Taakvelden 

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Onderwijshuisvesting

Openbaar basisonderwijs

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 4 Onderwijs

Voorjaarsnota Kadernota 2024

2025

2026

2027

2028

-125.000

-125.000

-100.000

-100.000

-100.000

-146.500

-146.500

-146.500

-146.500

-167.400

-305.800

-305.800

-451.200

Lasten Indexatie Leerlingenvervoer Autonome ontwikkeling Renovatie en verduurzaming Matthijsje Nieuwe ontwikkeling ISHP Totaal lasten

-125.000

-438.900

-552.300

-552.300

-697.700

Totaal programma 4

-125.000

-438.900

-552.300

-552.300

-697.700

Toelichting exploitatie Indexatie Leerlingenvervoer Het budget voor leerlingenvervoer niet meer toereikend. De kosten voor leerlingenvervoer stijgen om verschillende redenen: 1. Indexering door vervoerders: Vervoerders passen vaak hun tarieven aan op basis van inflatie en andere kostenfactoren. Dit kan leiden tot hogere kosten voor het vervoer van leerlingen. 2. Toename van scholen met afwijkende schooltijden en afleverlocaties: scholen met afwijkende schooltijden, leiden tot extra vervoerskosten. Bijvoorbeeld als leerlingen op verschillende tijden moeten worden opgehaald of gebracht. Daarnaast zien wij een vervoersplicht voor een kind naar en van ouders die in andere plaatsen wonen. 3. Veranderingen in beleid: het gemeentelijke beleid is aan vernieuwing toe. De concept VNG verordening wordt komende zomer verwacht. In het schooljaar 2025-2026 kan dit worden toegepast. 4. Medische beperkingen: Voor leerlingen die medisch beperkt zijn en niet zelfstandig met het openbaar vervoer kunnen reizen, kunnen de kosten hoger zijn omdat aangepast vervoer nodig is. Met de komst van nieuwe beleid- en uitvoeringsregels verwachten wij een kleine daling in de uitgaven vanaf 2026.

16

Autonome ontwikkeling Renovatie en verduurzaming Matthijsje Dit betreffen de kapitaallasten van de investering. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen. Nieuwe ontwikkeling ISHP Dit betreffen de kapitaallasten van de investering. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2024

2025

2026

2027

-3.043.000

-3.460.000

-235.000

-3.209.000

-5.707.000

-3.460.000

-235.000

-3.209.000

Renovatie en verduurzaming Matthijsje

-2.664.000

ISHP Totaal bijstellingen investeringen

2028

0

Toelichting investeringen Renovatie en verduurzaming Matthijsje In december 2023 heeft het schoolbestuur van Matthijsje een verzoek ingediend om de positionering in het ISHP te herzien en hen los te halen van de meerjarenplanning. Op basis van het verzoek van de basisschool Matthijsje hebben wij besloten een renovatie en verduurzaming van het schoolgebouw en sportaccommodatie goed te keuren. De kosten voor de revitalisatie van school Matthijsje bedragen € 2.663.990. Dit bedrag is op basis van een raming daarom zal er uiteindelijk afgerekend worden op basis van de daadwerkelijke kosten. De renovatieplannen met begroting zullen volgens de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs van gemeente Weststellingwerf nog moeten worden goedgekeurd door het college. De school draagt zelf € 175.000 bij vanuit hun MJOP. Er wordt geen extra geld beschikbaar gesteld voor eerste inrichting. ISHP De gemeente Weststellingwerf heeft in 2020 samen met de schoolbesturen een gezamenlijke visie op onderwijs bepaald. Deze onderwijsvisie is de basis voor het opstellen van het Integraal Strategisch Huisvestingsplan (ISHP), voor zover het consequenties voor de onderwijshuisvesting betreft. Voor een toekomstbestendig ISHP zijn keuzes nodig op het gebied van: -

Spreiding en bereikbaarheid van voorzieningen in combinatie met instandhouding. Behoud van keuzemogelijkheden voor ouders (identiteit, onderwijskundig profiel). Samenwerking onderwijs met ketenpartners (ontwikkeling integrale kindcentra). Invulling verduurzamingsopgave vanuit klimaatakkoord.

In de nu gevraagde investeringen is er invulling gegeven aan de hierboven genoemde punten. Daarnaast zijn alle bedragen opgenomen waar de scholen wettelijk gezien recht op hebben. Het uitgebreide ISHP ontvangt u later.

17

Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort, Hoen en Hartog

Organisatie

Beleid en Sport & Leefstijl

Taakvelden 

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Cultureel erfgoed

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Media

Musea

Sportaccommodaties

Sportbeleid en activering

Exploitatie - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie

2024

+ = voordeel

2025

2026

2027

2028

-61.000

-61.000

-61.000

-61.000

Lasten Autonome ontwikkeling Bijdrage bibliotheek dBos Specifieke uitkering SPUK Informatiepunten digitale overheid

-27.400

-27.400

Nieuwe ontwikkeling Groot onderhoud sport

-143.100

Volwassenfonds sport & cultuur

-20.600

-56.000

-56.000

-56.000

-56.000

Totaal lasten

-191.100

-144.400

-117.000

-117.000

-117.000

SPUK Informatiepunten digitale overheid

27.400

27.400

Totaal baten

27.400

27.400

0

0

0

-163.700

-117.000

-117.000

-117.000

-117.000

Baten Specifieke uitkering

Totaal programma 5

18

Toelichting exploitatie Autonome ontwikkeling De bibliotheek op School (dBos) Naast de reguliere subsidie kreeg de bibliotheek Zuid Oost Friesland ook een bijdrage van ons voor de bibliotheek op school (dBos). Deze kosten zijn de laatste jaren betaald uit de rijksbijdrage NPO. Deze regeling stopt na 2024. Daarom is voor dat deel nu extra dekking nodig van € 61.000. De bijdrage aan de bibliotheek wordt nu € 21,22 per inwoner ( inclusief dBos). De beide andere gemeenten (Ooststellingwerf en Opsterland) hebben het ook zo opgebouwd en het is de bedoeling dat we de hoogte van de subsidie de komende jaren op deze manier blijven bepalen. SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) Gemeenten kregen per 1 januari 2023 de verantwoordelijkheid voor de financiering van de IDO’s over van de Koninklijke Bibliotheek (KB). Daarvoor lag de regie en coördinatie van deze informatiepunten bij de Manifestgroep en de KB. Vanuit de Spuk regeling IDO krijgen wij voor de jaren 2024 en 2025 € 27.400. Dit bedrag wordt als subsidie aan de BZOF beschikbaar gesteld.

De gelden zijn bedoeld als financiering van de lokale bibliotheek ten behoeve van de realisatie en de instandhouding van de IDO: -de promotie van de Informatiepunten Digitale Overheid bij haar inwoners -het voeren van regie over het netwerk van organisaties rond de Informatiepunten Digitale -Overheid die voor de inwoners van de gemeente relevant zijn. -bij het Informatiepunt worden burgers persoonlijk geholpen door een medewerker. Verhoging subsidieplafonds. Bovenstaande mutaties hebben ook gevolgen voor de door uw vastgestelde subsidieplafond voor het bibliotheekwerk met de preferente organisatie Stichting Bibliotheken Zuidoost Fryslân. Het subsidieplafond wordt verhoogd met € 61.000 voor dBos en € 27.500 voor IDO. De functie van dit subsidieplafond is het voorkomen van een open-eind-regeling. Nieuwe ontwikkeling Groot onderhoud sport Jaarlijks is er budget beschikbaar voor een subsidie groot onderhoud sportaccommodatie met een subsidieplafond van € 76.502. Verenigingen kunnen voor 1 april een aanvraag indienen voor onderhoud op hun sportaccommodatie. 50% van de kosten worden door de vereniging zelf gedekt en 50% door de gemeente Weststellingwerf. Indien er niet voldoende budget is wordt het bedrag normaal gesproken naar rato verdeeld. In 2024 zijn er veel meer aanvragen dan normaal binnen gekomen, en we hebben uiteraard kritisch gekeken naar de subsidiabele kosten.

Wij vinden het raadzaam om dit jaar de extra onderhoudswerkzaamheden op te pakken omdat uitstel alleen maar meer kosten met zich meebrengt vanwege achterstallig onderhoud. Ook is het belangrijk dat de velden goed bespeelbaar blijven om de sportparticipatie te bevorderen. Het subsidieplafond van deze regeling hoeft niet door u te worden geactualiseerd. Op grond van artikel 5 van de Algemene Subsidieverordening Weststellingwerf 2020 is het college bevoegd om de subsidieplafonds van de subsidieregelingen vast te stellen. Volwassenfonds sport & cultuur In Nederland leven ongeveer 1 miljoen volwassenen in armoede. Voor hen is deelname aan sport en cultuur vaak niet mogelijk, omdat ze onvoldoende geld hebben om de contributie, lesgeld en kleding of materialen te betalen. Het Volwassenenfonds Sport & Cultuur wil dat iedereen kan deelnemen aan sport en cultuur en neemt voor volwassenen met een laag inkomen de financiële drempel weg. Het fonds betaalt voor deze personen de contributie rechtstreeks aan de sportvereniging of cultuurinstelling. In 2022 hebben wij ons aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Op dat moment als pilotproject. In 2022 hebben 66 inwoners van onze gemeente gebruik gemaakt van het fonds. Het fonds bleek in een behoefte te voldoen. We hebben daarom besloten om ook in 2023 en 2024 deel te nemen.

Bij het besluit hebben wij ook de wens uit gesproken om vanaf 2024 structureel deel te nemen. De kosten voor deelname bedragen € 56.000 per jaar. De kosten voor deelname in 2023 en 2024 zijn (deels) uit incidentele middelen gedekt. Voor 2024 is € 35.142 gedekt uit het incidentele budget van 2023, we komen dus nog € 20.600 tekort voor 2024.

19

Programma 6 | Sociaal domein Programma 6 | Sociaal domein Portefeuillehouder(s)

Hoen, Hartog, den Hartigh en Zonderland

Organisatie

Beleid, Projecten, Schakelteam en Gebiedsteams

Taakvelden 

Arbeidsparticipatie

Begeleide participatie

Geëscaleerde zorg 18+

Inkomensregelingen

Maatwerkdienstverlening 18+

Maatwerkdienstverlening 18-

Maatwerkvoorzieningen (Wmo)

Wijkteams

Geëscaleerde zorg 18-

Exploitatie

20

+ = voordeel

- = nadeel

Programma 6 Sociaal Domein

Voorjaarsnota Kadernota 2024

2025

2026

2027

2028

-58.050

-58.050

-58.050

-58.050

Actualisatie budget vergoeding opvang Oekraïners

700.000

-2.500.000

Deelname MDT divers

-75.000

-75.000

Buig

-336.000

-336.000

-336.000

-336.000

-336.000

Sociale werkvoorziening

-124.000

-124.000

-124.000

-124.000

-124.000

-60.800

-60.800

-60.800

-555.000

-555.000

-555.000

-555.000

-555.000

Kwaliteitstoezicht Wmo

-30.000

-30.000

-30.000

-30.000

-30.000

Hoofdlijnenakkoord GGZ - uitgaven

-85.500

-85.500

-965.000

-965.000

-965.000

-965.000

-965.000

-73.500

-73.500

-73.500

-73.500

Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Autonome ontwikkeling Extra krediet chalets Hoofdweg

Participatie Indexatie

Specifieke uitkering SPUK Wet Inburgering

-540.900

Nieuwe ontwikkeling ESF middelen inzetten voor Arbeidsdeelname en Participatie WMO Indexatie Wmo maatwerkvoorzieningen Autonome ontwikkeling

Jeugdzorg Indexatie Jeugdhulp Autonome ontwikkeling Niet-Vrijwillige jeugdhulp Totaal lasten

-73.500 -2.145.700

-4.862.850 -2.202.350 -2.141.550 -2.141.550

Baten Samenkracht en burgerparticipatie Autonome ontwikkeling Chalets Hoofdweg dekking uit de reserve Actualisatie budget vergoeding opvang Oekraïners Deelname MDT divers

58.050 -700.000

2.500.000

75.000

75.000

336.000

336.000

58.050

58.050

58.050

336.000

336.000

336.000

394.050

394.050

394.050

Participatie Indexatie Buig Specifieke uitkering SPUK Inburgering

540.900

WMO Autonome ontwikkeling Hoofdlijnenakkoord GGZ - inkomsten

85.500

85.500

Beschermd wonen

528.000

528.000

Totaal baten Totaal programma 6

865.400 -1.280.300

3.582.550

-1.280.300 -1.808.300 -1.747.500 -1.747.500

21

Toelichting thema samenkracht en burgerparticipatie Autonome ontwikkeling Extra krediet chalets Hoofdweg Dit betreffen de kapitaallasten van de investering. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen. Actualisatie budget vergoeding opvang Oekraïners Voor de opvang van Oekraïners is het normbedrag naar beneden bijgesteld per 1 januari 2024. We hebben onze raming op basis van de normbedragen 2023 gemaakt. De actualisatie is op basis van de nieuwe normbedragen 2024. De financiële effecten zijn neutraal omdat de vergoeding van het Rijk ook neutraal zijn opgenomen. Daarnaast hebben we ook voor 2025 een raming gemaakt. Project MDT divers Voor deelname aan het project MDT divers ontvangen wij vanuit het project een subsidie voor 2024 en 2025. MDT staat voor maatschappelijke diensttijd en biedt jongeren de kans om gedurende een aantal weken tot maanden hun talenten te ontdekken, iets te doen voor de samenleving en anderen te ontmoeten. Wij maken ook kosten hiervoor, deze worden grotendeels uit deze bijdrage betaald en deels uit ons bestaande budget Sociale basis. Wij doen hier al aan mee, echter de bedragen (budgettair neutraal) waren nog niet opgenomen in de begroting.

Toelichting thema participatie Indexatie BUIG In de meerjarenbegroting is € 7.775.500 opgenomen budget BUIG wat we van het Rijk ontvangen. Op basis van de voorlopige beschikking 2024 ontvangen we € 8.111.500 budget BUIG van het Rijk. Het verschil is € 336.000. We verwachten dat we het extra budget volledig nodig hebben voor het indexeren van de uitkeringen. Vandaar dat dit bedrag zowel aan de baten als de lastenkant is opgenomen. Het gaat dan om de reguliere indexatie per 1 januari 2024 (3,75%), extra verhoging per 1 juli 2024 (1,2%) en de reguliere indexatie per 1 juli 2024 (% nog niet bekend). Sociale werkvoorziening Er is een structurele verhoging nodig van € 124.000 voor de Sociale Werkvoorziening door indexatie en cao-akkoord voor de Sociale Werkvoorziening. Voor 2024 is begroot € 3.911.000. Met een verhoging door indexatie en cao ontwikkelingen komt de bijdrage inclusief de bijdrage voor de GR voor 2024 uit op € 4.035.000. Bij het opstellen van de begroting 2024 was het nog niet duidelijk welke gevolgen een eventueel onderhandelingsresultaat met zich mee zou brengen. Inmiddels is bekend dat er op 14 december 2023 een cao-akkoord is bereikt. Door gemeenten is aan de VNG wederom opgeroepen om bij het rijk te blijven aandringen op structurele financiële compensatie van de kosten, ook met terugwerkende kracht.

Door de vastgestelde indexatie op de DVO Sociale Werkvoorziening (met Caparis) maar ook door de bovenstaande cao ontwikkelingen zijn de tarieven per 2024 verhoogd. Specifieke uitkering Wet inburgering 2021 In het kader van de Wet inburgering krijgen we ook voor 2024 een specifieke uitkering (€ 540.884). Deze moet aan zowel de baten als de lastenkant geraamd worden, zodat uw raad deze uitgaven autoriseert. Voor ons saldo is de SPUK budgettair neutraal.

22

Nieuwe ontwikkeling Beleidsplan Arbeidsdeelname en Participatie De gemeente Weststellingwerf heeft vanaf februari 2020 tot en met september 2022 deelgenomen in het REACT-EU subsidieproject van de Arbeidsmarktregio Fryslân. Op 18 oktober 2023 is de eindafrekening van het Europees Sociaal Fonds toegestuurd en hebben wij door deelname aan dit project een bedrag van € 182.203 ontvangen. Wij willen deze ontvangen ESF subsidie van € 182.203 voor de jaren 2024 tot en met 2026 in zetten voor € 60.743 per jaar voor de uitvoering van het beleidsplan Arbeidsdeelname en Participatie.

Toelichting thema Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Indexatie WMO maatwerkvoorzieningen Voor de Wmo kopen wij verschillende producten in, zoals hulp bij het huishouden of dagbesteding. Wij hebben contracten met zorgaanbieders die de diensten voor ons leveren. Als gemeente hebben wij een zorgplicht tegenover onze inwoners. Dit houdt in dat wij de inwoners die het nodig hebben moeten ondersteunen. Dat doen wij door op de inwoner afgestemde maatwerkvoorziening. Inmiddels zitten wij in de verlenging van onze Wmo contracten. Dit betekent dat wij reële tarieven moeten berekenen voor de ingekochte ondersteuning. Eind 2023 zijn de Wmo tarieven voor 2024 berekend. Hierbij hebben wij gebruik gemaakt van de VNG rekentool. Dit zorgt ervoor dat wij op een transparante manier laten zien hoe wij tot reële tarieven komen. Dit doen wij in samenwerking met een afvaardiging van aanbieders, om tarieven te berekenen die passen bij onze regio. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, in het zorglandschap, rondom de zorg cao’s en de inflatie zorgen voor hogere kosten en meer risico’s bij onze aanbieders. Dit betekent dat ook wij als gemeente hogere tarieven betalen voor de geleverde zorg. Wij hebben u begin 2024 op de hoogte gesteld van de kostenstijgingen. Voor de Wmo hebben wij in 2024 te maken met een kostenstijging van ongeveer 15% ten opzichte van 2023.

Wij kunnen ongeveer 5% van de kostenstijging dekken uit de huidige begroting 2024. Wmo is een open einde regeling. Autonome ontwikkeling Inzet Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) voor Kwaliteitstoezicht Wmo De Wmo legt de verantwoordelijkheid voor de maatschappelijke zorg en het toezicht op de kwaliteit daarvan bij de gemeenten. Wij willen deze taak bij de GGD onderbrengen om hier beter invulling aan te geven en de onafhankelijke positie van de toezichthouder te versterken. De GGD kan gemeente overstijgend werken en in één keer namens meerdere gemeenten onderzoek doen. Zij beschikt over meer capaciteit en kennis, wat de inzet minder kwetsbaar maakt. De GGD vervult ook een toezichthoudende rol bij kinderopvang en peuterzalen. Deze ervaring maakt het eenvoudiger om toezicht professioneler te organiseren. Daarbij is de GGD onafhankelijk, waar wij soms vanuit hulpverlening ook een andere rol naar een aanbieder hebben. Desgewenst kan de GGD ook een andere GGD-regio inschakelen als dat vanuit toezicht gewenst is (wanneer bijvoorbeeld de GGD zelf betrokken is bij een dossier). Zij heeft toegang tot meerdere gemeente overstijgende bronnen en kan zelf (naast partijen die wij aandragen) aanbieders selecteren voor onderzoek.

Hoofdlijnenakkoord Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) Het Hoofdlijnakkoord GGZ heeft onder andere als doel om meer zorg voor mensen met psychische aandoeningen ambulant te verlenen. Daarvoor krijgen gemeenten via de centrumgemeente (Leeuwarden) een budget toegekend. Dit budget wordt ingezet voor het aanstellen van een welzijnscoach in het kader van Welzijn op Recept. De middelen Hoofdlijnenakkoord GGZ zijn toegevoegd aan het budget Beschermd Wonen. Er is afgesproken de middelen € 2.500.000 per jaar te verdelen over de gemeente op basis van de verdeelsleutel aantal cliënten Wmo jaar t-1. Voor Weststellingwerf komt dit neer op 3,42% oftewel € 85.444.

23

Beschermd wonen De financiering van Beschermd Wonen, een tijdelijke opvang voor inwoners waarvoor zelfstandig wonen niet gaat, is geregeld vanuit de centrumgemeente Leeuwarden. Gebleken is dat de werkelijke kosten aanmerkelijk lager zijn dan het verstrekte budget; elk jaar krijgen we een teruggave. De financiering van Beschermd Wonen gaat veranderen. De invoering hiervan was gepland in 2024, maar is uitgesteld omdat de wetswijziging controversieel is verklaard door het demissionair kabinet. De invoering is nu gepland op 1 januari 2025, maar de verwachting is dat ook deze datum niet gehaald wordt.

Toelichting thema jeugdhulp Indexatie Zorgkosten Jeugd We vragen extra budget aan voor zorgkosten Jeugd. We hebben met de najaarsnota 2023 incidenteel een bedrag van € 500.000 aangevraagd voor 2023. Door voortschrijdend inzicht weten we dat we het bedrag structureel nodig hebben. Daarnaast verwachten we in 2024 een toename aan zorgkosten. Deze toename wordt veroorzaakt door indexatie van tarieven en te verwachten negatieve financiële effecten vanuit de nieuwe aanbesteding die per 1 januari 2024 is ingegaan. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, het zorglandschap, de zorg cao’s en de inflatie zorgen voor hogere kosten en meer risico’s bij onze aanbieders. Dit betekent dat ook wij als gemeente hogere tarieven betalen voor de geleverde zorg. Als gemeente hebben wij een zorgplicht tegenover onze inwoners. Dit houdt in dat wij de inwoners die het nodig hebben moeten ondersteunen. Jeugdhulp wordt betaald op basis van een open einde regeling. Autonome ontwikkelingen Niet-Vrijwillige Jeugdhulp We vragen extra budget aan voor kosten Gecertificeerde Instellingen (Regiecentrum, Leger des Heils en William Schrikker Groep). De Gecertificeerde Instellingen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van wettelijke Jeugdbescherming en Jeugdreclasseringsmaatregelen.

De bekostiging van deze maatregelen in Friesland verloopt via een subsidieregeling die wordt vastgesteld door het Sociaal Domein Fryslân (SDF). De Friese gemeenten betalen naar rato van de zorgconsumptie. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, het zorglandschap, de zorg cao’s en de inflatie zorgen voor hogere kosten en meer risico’s bij onze aanbieders. Dit betekent dat ook wij als gemeente hogere tarieven betalen voor de geleverde zorg. Jeugdhulp wordt betaald op basis van een open einde regeling. De inkoop is centraal in Friesland georganiseerd. De maatregelen worden opgelegd door de rechtbank. We hebben hier geen invloed op.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2024

Extra krediet chalets Hoofdweg

-270.000

Totaal bijstellingen investeringen

-270.000

2025

2026

2027

2028

0

0

0

0

Toelichting investeringen Extra krediet chalets Hoofdweg De tijdelijke huisvesting aan de Hoofdweg in Wolvega is bijna gereed. De chalets zijn geplaatst. De verwachting is dat ze in de eerste week van mei bewoonbaar zijn. In 2022 is een krediet aangevraagd bij de raad om deze opvanglocatie te realiseren. Gedurende de realisatie van het project zijn er verschillende onvoorziene omstandigheden geweest waardoor het budget van destijds niet toereikend is. Dit komt met name door asbestsanering, de ondergrond aan de Hoofdweg en de extra herstelwerkzaamheden aan de chalets die niet voorzien zijn. De bij de jaarrekening ingestelde reserve kan als dekking voor deze kosten worden gebruikt.

24

Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s)

Den Hartigh, Hartog en Zonderland

Organisatie

Beleid en Sport & Leefstijl

Taakvelden 

Riolering

Volksgezondheid

Milieubeheer

Afval

Begraafplaatsen en crematoria

Exploitatie - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Programma 7 Volksgezondheid en Milieu

2024

2025

2026

2027

2028

Bijdrage FUMO

-48.000

-48.000

-48.000

-48.000

-48.000

Riolering centrumgebied Wolvega

-433.000 -50.000

-50.000

-50.000

+ = voordeel Lasten

Autonome ontwikkeling

Klimaatmaatregelen riolering

-66.000

Rioolinspectie en herstel defecte kolken

-50.000

Bijdrage Veiligheidsregio

-104.600 -174.400 -174.400 -174.400 -174.400

-50.000

Specifieke uitkering SPUK Aanpak Lokale Isolatie

-474.700

Nieuwe ontwikkeling Klimaat en duurzaamheid

-165.000 -250.000 -250.000 -250.000 -250.000

Opgroeien Kansrijke Omgeving (OKO) Totaal lasten

-74.000

-74.000

-74.000

-74.000

-1.275.300 -662.400 -596.400 -596.400 -596.400

Baten Autonome ontwikkeling Riolering centrumgebied Wolvega dekking uit reserve Riolering

433.000

Klimaatmaatregelen dekking uit rioolheffing of res. riool Rioolinspectie en herstel defecte kolken dekking uit rioolhef. of res.

66.000 50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

116.000

50.000

50.000

50.000

Specifieke uitkering SPUK Aanpak Lokale Isolatie

474.700

Totaal baten

957.700

Totaal programma 7

-317.600 -546.400 -546.400 -546.400 -546.400

25

Toelichting exploitatie Autonome ontwikkeling Bijdrage FUMO De gemeentelijke bijdrage aan de FUMO (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing) stijgt. De begroting van de FUMO 2025 is gebaseerd op autonome ontwikkelingen, nieuwe basistaken en gemaakte afspraken. De begrotingswijziging 2024 van de FUMO had grotendeels betrekking op de implementatie van de omgevingswet. Hierin waren incidentele lasten opgenomen. Deze incidentele lasten worden nu grotendeels vervangen door structurele lasten, welke onder andere bestaan uit indexatie personeels- en materiële kosten. We zien daarnaast dat de toename van lasten als gevolg van extra basistaken, zoals de actualisatieslag vergunningen en toezicht en handhaving energiebesparingsplicht en extra ureninbreng deelnemers, grotendeels gecompenseerd wordt door verlaging van de inwerkuren, verlaging van werkgeverslasten, verjonging van personeel, verlaging van de flexibele schil en rentebaten. Riolering centrumgebied Wolvega Dit betreft de toevoeging aan de dekkingsreserve kapitaallasten vanwege het aanvullen van het krediet. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen. Klimaatmaatregelen riolering Dit betreft kapitaallasten van de investering die een jaar eerder plaatsvind. Zie toelichting hieronder bij kopje investeringen.

Rioolinspectie en herstel defecte kolken Wij hebben geconstateerd dat er een achterstand is bij het inspecteren van de riolering. Om deze achterstand weg te kunnen werken vragen wij structureel een aanvullend onderhoudsbudget aan van € 25.000 per jaar. Hiermee kunnen we jaarlijks ruim 4 km extra riolering reinigen en inspecteren. Voor het onderhoud aan de afwateringskolken hebben we te maken met achterstallig onderhoud. Om deze achterstand weg te kunnen werken vragen wij structureel een aanvullend onderhoudsbudget aan van € 25.000 per jaar. Hiermee kunnen we jaarlijks ruim 200-250 defecten aan afwateringskolken herstellen. Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân (VRF) (zie ook programma 1) De toename is beperkt tot het noodzakelijke. De insteek van de VRF is dat dienstverlening sober en doelmatig uit wordt gevoerd, met instandhouding van de kwaliteit. De uitzettingen betreffen de uitkomsten van het project doorlichting begroting en de autonome ontwikkelingen (loonontwikkeling, ontwikkeling materiele kosten en het rijksvaccinatieprogramma). Daarnaast is de eerder begrote storting in de egalisatiereserve niet gedaan. Dit alles maakt dat de bijdrage aan de veiligheidsregio stijgt.

Specifieke uitkering SPUK Aanpak Lokale Isolatie Voor de periode tot en met 2026 heeft het Rijk een SPUK toegekend voor het isoleren van particuliere woningen met de slechtste energie-labels (D, E, F of G) en een WOZ-waarde die lager is dan € 308.000 (peildatum: 1 januari 2022). In samenwerking met de andere Friese gemeenten en de provincie Fryslân wordt een regeling uitgewerkt en in uitvoering gebracht. Naast de tranche van € 958.582 (najaarsnota 2023) hebben we ook tranche twee en drie ontvangen: € 474.644. Nieuwe ontwikkeling Klimaat en duurzaamheid Vanaf 2024 is uit het Collegeprogramma jaarlijks structureel een bedrag van € 325.000 gereserveerd voor Klimaat & Duurzaamheid op een stelpost. In samenhang met het ontvangen geld van het Rijk is de balans opgemaakt. Kijkend naar de jaren 2024 en 2025 verwachten wij met bovenstaande bedragen verder te kunnen. Het restant kan vrijvallen (zie overzicht onvoorzien).

26

Opgroeien Kansrijke Omgeving (OKO) Om de doelen die gesteld zijn binnen het gezondheidsbeleid, jeugdbeleid en onderwijsbeleid te behalen is een brede integrale aanpak nodig. Een methodische aanpak waarin wordt gewerkt vanuit bewezen effectieve interventies. De OKO aanpak biedt hiervoor een goed en onderbouwd kader. De kosten gaan voor de baten in deze preventieaanpak. Het doel is dat op termijn er een kostenbesparing kan plaatsvinden op de inzet van (geïndiceerde) jeugdzorg en jeugdhulp. Daarnaast zal het niet alleen een besparing zijn op financiële middelen voor de jeugd maar zal het gezond opgroeien (fysiek en mentaal) ook op de langere termijn effect hebben op een gezonder leven voor inwoners. We willen inzetten op het vergroten van hun kansen op een veerkrachtig en gezond leven. Het draait om een preventief jeugdbeleid, onderwijs en talentontwikkeling en zorg en ondersteuning voor jonge inwoners die met problemen kampen. We weten dat de groep met een ongunstige sociaaleconomische positie extra kwetsbaar is voor gezondheidsproblemen. Zij leven gemiddeld zelfs 15 jaar korter in goede gezondheid dan mensen met een gunstiger sociaaleconomische positie*. Deze ongelijkheid werkt vaak generaties lang door. Vandaar dat we extra willen inzetten om dit zoveel mogelijk te doorbreken. Dit past ook bij het landelijke beleid gericht op het verkleinen van gezondheidsachterstanden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=640f2e12-25c2-489f-a730-b703eac43463