CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024-2027.pdf

Raadsvergadering 3 juli 2023, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024-202710.744 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024-2027

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................. 3 Voorwoord ..................................................................................................................................................... 4 Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen .......................................................................................................... 5 Ontwikkelingen en risico's ............................................................................................................................. 7 Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning .................................................................................................... 9 Programma 1 | Veiligheid ............................................................................................................................ 10 Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat ......................................................................................... 12 Programma 3 | Economie ............................................................................................................................ 14 Programma 4 | Onderwijs ............................................................................................................................

15 Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie ................................................................................................ 17 Programma 6 | Sociaal domein ................................................................................................................... 19 Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu ................................................................................................. 23 Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing ................................... 26 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................................... 28 Overhead en Onvoorzien ............................................................................................................................ 29 Overzicht kosten overhead ...................................................................................................................... 30 Onvoorziene uitgaven .............................................................................................................................. 32 Neutrale budgetverschuivingen over/binnen programma's .........................................................................

33 Bijlagen ........................................................................................................................................................ 34 Bijlage 1: Overzicht investeringsambities ................................................................................................ 35 Bijlage 2: Overzicht reserves ................................................................................................................... 36 Bijlage 3: Indexaties diverse budgetten ................................................................................................... 37

3

Voorwoord Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad van Weststellingwerf, Hierbij bieden wij u de voorjaarsnota 2023 en de kadernota 2024-2027 aan. Dit is de eerste voorjaarsnota en de eerste kadernota in onze bestuursperiode 2022-2026. De basis van dit document ligt dan ook in het collegeprogramma 'Samen blijven bouwen aan een sterk Weststellingwerf' zoals wij die hebben vastgesteld aan het einde van 2022. We combineren de voorjaarsnota samen met de kadernota tot één document. Zoals gezegd ligt de basis van deze voorjaarsnota en de kadernota in ons collegeprogramma. Ons collegeprogramma staat vol ambities. Op dit moment werken wij hier volop aan. We stellen de ambities nu ook niet bij. Hiervoor hebben we halverwege de collegeperiode een mid-term review. In deze voorjaarsnota en kadernota nemen we daarom met name indexaties en autonome ontwikkelingen op. Natuurlijk sluiten wij onze ogen niet voor ontwikkelingen die op dit moment spelen of die op ons afkomen. Een aantal nieuwe ontwikkelingen krijgen om die reden ook een plek in deze voorjaarsnota en kadernota. Zo maken we geld vrij voor het EU-Leader programma zodat er in onze regio via dit programma € 3,7 miljoen aan subsidie beschikbaar komt. Daarnaast pakken we verschillende verkeerskundige knelpunten aan met kleinschalige maatregelen. Zo willen we de verkeersveiligheid vergroten en overlast voor inwoners beperken.

Dit doen we als quick wins vooruitlopend op het komende uitvoeringsprogramma. Het project Bestemming Noordwolde stopt aan het einde van 2023, maar we willen een aantal positieve resultaten vanuit het project behouden. Hiervoor willen we structureel middelen beschikbaar stellen. Ook willen we aansluiten bij AlleFriezen.nl. Alle openbare akten van de burgerlijke stand worden op die manier digitaal beschikbaar. Naast de ontwikkelingen hebben we ook te maken met onzekerheden. De oorlog in Oekraïne woedt nog altijd. Met alle gevolgen van dien. De prijzen stegen de afgelopen tijd enorm, al lijken ze nu weer iets te stabiliseren. De omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024, maar moet volgens de berichten nu echt van kracht gaan. De exacte gevolgen zijn nog niet duidelijk. Ook hebben we te maken met de nodige uitdagingen op het gebied van uitvoeringscapaciteit. Tot slot zijn onze inkomsten vanuit het Rijk enorm onzeker. De jaarrekening liet nog een positief resultaat zien door grote bedragen die we nog van het Rijk ontvingen. Voor de komende jaren zien die inkomsten er een stuk minder florissant uit. Landelijk is er veel aandacht voor dit 'ravijn' waar de gemeenten vanaf 2026 mee te maken krijgen. Ook wij zien dit 'ravijn' ontstaan binnen onze begroting. Daarin staan wij niet alleen.

Wij zijn aangesloten bij de werkgroep in VFG-verband die richting het Rijk een helder signaal afgeeft over deze problematiek. We zien ook dat onze algemene reserve daalt. Onze bestemmingsreserves zijn daarentegen gestegen. In zijn totaliteit blijft onze reservepositie daardoor voldoende en wijsluiten naar verwachting de jaren 2024 en 2025 met een positief saldo af. Om die reden vinden wij het nu verantwoord om dit voorstel voor te leggen. Gelet op de dynamische situatie en de hiervoor genoemde onzekerheden gaan wij de ontwikkelingen uiteraard nadrukkelijk volgen. De meest actuele gegevens verwerken wij in onze najaarsnota 2023 en begroting 2024. Wij blijven ons inzetten voor de ambities van het collegeprogramma. We blijven samen bouwen aan een sterk Weststellingwerf!

4

Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen Tijdens de begrotingsvergadering 2023 is naast de Programmabegroting 2023 ook ingestemd met het nieuwe collegeprogramma 2022-2026. Het collegeprogramma is via de 1e begrotingswijziging 2023 verwerkt in ons financieel meerjarenperspectief. Het collegeprogramma 2022-2026 is nu onze leidraad. In principe ziet u in deze voorjaarsnota en kadernota geen nieuwe ontwikkelingen want bijstelling van het collegeprogramma vindt plaats via de midterm review. In deze voorjaarsnota en kadernota hebben wij met name indexaties en autonome ontwikkelingen meegenomen. Alleen bij zwaarwegende argumenten hebben wij nieuwe ontwikkelingen opgenomen. In onderstaande tabel worden de belangrijkste wijzigingen getoond. + = voordeel

Voorjaarsnota Kadernota

- = nadeel

Eindtotaal per programma

2023

2024

2025

2026

2027

Stand programmabegroting na begrotingswijzigingen 1 t/m 8

817.000

3.346.000

5.103.000

517.000

460.000

Wijziging septembercirculaire 2022

126.000

-437.000

-928.000

327.000

-1.671.000

Wijziging decembercirculaire 2022

97.000

64.000

64.000

59.000

65.000

1.040.000

2.973.000

4.239.000

903.000

-1.146.000

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

-75.700

-123.200

-123.200

-123.200

-110.700

Programma 1 Veiligheid

-16.000

-136.000

-138.000

-137.000

-137.000

Programma 2 Verkeer, Vervoer en Waterstaat

-493.500

-463.700

-476.200

-488.700

-501.200

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

-75.000

-75.000

-75.000

-75.000

Beginstand voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024-2027 Mutaties voorjaarsnota / kadernota:

Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie

-74.000 -35.000

-155.000

-55.000

-55.000

-55.000

-1.247.500

-1.649.500

-1.649.500

-1.644.500

-1.644.500

Programma 7 Volksgezondheid en Milieu

-102.000

-204.000

-205.000

-205.000

-205.000

Programma 8 Volksgezondheid, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

-104.500

-34.500

-29.500

-29.500

-29.500

Programma 6 Sociaal Domein

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Overzicht Overhead Overzicht Onvoorzien

665.000

3.325.500

3.325.500

3.325.500

4.725.500

-2.549.000

-3.442.000

-3.425.000

-3.303.000

-3.302.000

400.000

Eindtotaal programma's

-3.632.200

-2.960.400

-2.853.900

-2.738.400

-1.337.400

Stand na voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024-2027

-2.592.200

12.600

1.385.100

-1.835.400

-2.483.400

Toelichting De beginstand van deze voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024 is de stand van de programmabegroting 2023. Zoals boven de tabel al geschetst is ook het nieuwe collegeprogramma verwerkt in het financieel perspectief. Ook de begrotingswijzigingen voor het Noodfonds energie, de diverse wijzigingen voor de projecten Centrum Wolvega, het trapveld Lindewijk en overheveling van budgetten 2022 zijn verwerkt. Omdat deze wijzigingen met name invloed hebben op de Algemene Reserve en de bestemmingsreserves hebben we een actueel overzicht van de reserves toegevoegd in de bijlage. Het gewijzigde begrotingssaldo vullen we aan met de wijzigingen vanuit de septembercirculaire 2022 en de decembercirculaire 2022. Wij informeerden u via afzonderlijke memo's over de effecten van de circulaires. De circulaires worden nu verwerkt in de begroting. Dit leidt tot een beginstand van deze voorjaarsnota 2023 en kadernota 2024-2027.

5

Zoals hiervoor al genoemd hebben we in deze voorjaarsnota en kadernota met name indexatie, autonome ontwikkelingen en bij uitzondering nieuwe ontwikkelingen opgenomen. De verschillende mutaties in deze voorjaarsnota en kadernota hebben we opgenomen in de programma's, de algemene dekkingsmiddelen, de overhead en onvoorzien. Zoals vorig jaar al duidelijk werd hebben alle Nederlandse gemeenten in 2026 te maken met een daling in de inkomsten vanuit het gemeentefonds. Dat blijkt ook uit ons financieel perspectief. Helaas zien wij het tekort in 2027 nog groter worden, zelfs nu we de extra middelen van het Rijk (€ 1 miljard) ook structureel in 2027 begroten. De begroting 2024 lijkt vooralsnog met een minimaal voordeel te sluiten. Met dit structurele tekort vanaf 2026 willen we een signaal afgeven aan het Rijk. Een signaal dat we ons zorgen maken, dat er een structurele oplossing moet komen en een adequate bekostigingssystematiek. In het kader van het signalen afgeven aan het Rijk is het ook van belang dat we aansluiten bij de lobby die gestart is vanuit alle Friese gemeenten via de VFG. Samenwerking is ook nu essentieel en maakt ons sterker. Met alleen een signaal afgeven zijn we er niet. We moeten ook zelf maatregelen nemen. We moeten kaders verduidelijken en keuzes maken.

Uiteraard is het daarnaast ook van belang om in ieder geval de begroting van 2024 met een positief saldo te sluiten. Indexatie Al jaren is ons uitgangspunt bij de begroting dat we de nullijn hanteren bij het indexeren van de budgetten, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om daarvan af te wijken. Ook dit jaar hanteren wij datzelfde uitgangspunt, maar we zien dat er meer dan ooit argumenten zijn om van die lijn af te wijken. De indexatie van het afgelopen jaar was enorm, waardoor we met een deel van de budgetten niet meer uitkomen. Voorbeelden van indexatie zijn bijvoorbeeld de tarieven voor leerlingenvervoer, wmo-tarieven, subsidies en energie, schoonmaak en verzekeringen. De indexatie van de energielasten is hierin bijzonder omdat de tarieven in 2023 extreem hoog zijn. De energietarieven voor 2023 zijn namelijk in 2022 vastgesteld. Op basis van de inkoopprijs die toen gold. Op dat moment was de inkoopprijs op (bijna) het hoogste punt van dat jaar. Deze tarieven gelden voor heel 2023 ook al daalt de inkoopprijs nu wel. Voor 2024 worden opnieuw tarieven vastgesteld. Naar verwachting zijn die een stuk lager dan in 2023. De indexatie is per programma weergegeven in deze voorjaarsnota en kadernota en in de bijlage (bijlage 3) is een specificatie van de indexaties opgenomen.

6

Ontwikkelingen en risico's Ontwikkelingen en risico's Uitvoeringsproblemen door capaciteitsgebrek Organisatie breed zien we dat de nieuwe, extra taken zorgen voor capaciteitsvraagstukken die we niet binnen bestaande formatieruimte kunnen opvangen. Deze capaciteitsvraag in combinatie met krapte op de arbeidsmarkt stelt ons voor extra uitdagingen. Door in te zetten op het vinden, binden & boeien van personeel proberen we deze uitdagingen aan te gaan. Daarnaast is in deze kadernota een verruiming van de formatieruimte opgenomen en financieel verwerkt (zie overzicht kosten overhead). We zien de ruimte binnen het personeelsbudget voor de flexibele schil kleiner worden vanwege hogere inhuurtarieven. Uitvoering specifieke regelingen vanuit het Rijk (SPUK's) Er is een enorme toename in het aantal specifieke regelingen van het Rijk. Voor deze regelingen krijgen wij via specifieke uitkeringen geld van het Rijk. Soms maakt de capaciteit voor de uitvoering van deze regelingen onderdeel uit van de uitkering, soms ook niet. In het verlengde van het voorgaande punt sluiten wij niet uit dat wij voor de uitvoering van al deze regelingen extra capaciteit nodig hebben. Of dat wij geen uitvoering kunnen geven aan een regeling vanwege het ontbreken van capaciteit.

Daarnaast is een aantal specifieke regelingen behoorlijk complex en door de toename van het aantal regelingen wordt de complexiteit groter. Deze regelingen zijn uitdagend in brede zin: financieel technisch, organisatorisch maar ook politiek. Daarom gaan wij de komende tijd werken aan de beheersbaarheid en stuurbaarheid van al deze regelingen. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouw De invoeringsdatum voor de Omgevingswet is definitief vastgesteld op 1-1-2024. Tegelijkertijd treedt ook de Wet kwaliteitsborging in werking. Beide wetten hebben een forse impact op de organisaties en specifiek op de organisatie van OWO-VTH. Er vindt een verschuiving van taken plaats van provincie naar gemeenten en van gemeenten naar de omgevingsdienst als gevolg van de Omgevingswet. De Wet kwaliteitsborging voor de bouw heeft tot gevolg dat taken naar de markt gaan en de gemeente een meer controlerende taak moet gaan invullen. Last but not least hebben beide wetten gevolgen voor de legesinkomsten als gevolg van het verruimen van vergunningsvrij bouwen en als gevolg van taken die de gemeente niet meer uitvoert maar de private sector. De effecten van deze veranderingen zijn op dit moment nog niet in geld uit te drukken. Bovendien verwachten we frictiekosten als gevolg van de inwerkingtreding van genoemde wetten.

Burgers en bedrijven zullen moeten wennen aan de nieuwe weten regelgeving en zullen veel vragen hebben aan de gemeente. Ook intern zal extra inzet nodig zijn om de nieuwe regelgeving toe te passen. In de keten met de omgevingsdienst treedt ook een nieuwe werkelijkheid op die veel afstemming gaat vragen. Wij verwachten dat we in 2024 en 2025 te maken krijgen met extra frictiekosten voor onze organisatie, gelet op bovengenoemde effecten. Per jaar monitoren we de ontwikkelingen als gevolg van deze grote wetswijziging. Hoewel het Rijk middelen voor de invoering van deze wetgeving beschikbaar stelt is de verwachting dat deze middelen niet toereikend zijn voor de te maken kosten. Vanwege de hoge mate van onzekerheid op dit moment komen we hier bij de begrotingsbehandeling op terug. Structurele lasten centrum Wolvega De raad heeft begin mei besloten om in te stemmen met drie projecten in het kader van de centrumvisie Wolvega. Het eerste project betreft de herinrichting winkelstraat Wolvega. Het tweede project betreft de gebiedsontwikkeling Pastorieplein e.o. en het derde project betreft de gebiedsontwikkeling AchtPilarenplein. Deze plannen hebben ook een effect op onze structurele financiële positie. De investeringen brengen structurele lasten met zich mee op het gebied van onderhoud en dergelijke.

Deze structurele lasten worden nog geïnventariseerd en de raad wordt hierover later geïnformeerd.

7

Onderhoud kapitaalgoederen In deze voorjaarsnota en kadernota wordt al een aantal budgetten voor het onderhoud van onze kapitaalgoederen bijgesteld. Dit betreft met name indexaties en autonome ontwikkelingen in het areaal. Wij zijn op dit moment ook bezig met het herzien van de onderhoudsprogramma's. Om die reden sluiten wij niet uit dat we de komende periode meer budgetten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen bij moeten stellen. Daarbij moeten we ook oog hebben voor de funderingsproblematiek in relatie tot onze eigen kapitaalgoederen. Onderwijshuisvesting Op dit moment werken wij aan het ISHP en aan het jaarprogramma onderwijshuisvesting. Het jaarprogramma onderwijshuisvesting is niet verwerkt in deze voorjaarsnota en kadernota. Als daar aanleiding voor is nemen we deze mee bij de begroting 2024, die in november ter besluitvorming voorligt aan de gemeenteraad. Onzekerheid over de financieringssystematiek van gemeenten Het Rijk stelt met name in 2024 en 2025 de nodige incidentele middelen beschikbaar. Het tegenovergestelde doet het Rijk met structurele middelen. Sterker nog, er komen veel minder structurele middelen binnen bij de gemeenten. Hier wordt gesproken over een ravijnjaar 2026. Dit ravijn wordt onder andere veroorzaakt doordat vanaf 2026 de opschalingskorting volledig wordt ‘ingeboekt’. Daarnaast wordt er vanaf 2026 geen volume-accres meer toegekend.

Tot slot heeft het Rijk eenzijdig besloten om de normering van het gemeentefonds vanaf 2026 te staken. In het regeerakkoord stelt het Kabinet dat daartegenover een uitbreiding van het lokale belastinggebied wordt overwogen. Het ravijn start dus in 2026, maar door een eenmalige toevoeging van € 1 miljard aan het gemeentefonds is dit ravijn (deels) verschoven naar 2027. Voorstellen voor de uitbreiding van het lokale belastinggebied of voor het ramen van een volume-accres zijn tot nu toe nog niet gedaan door het Kabinet. Met andere woorden: de middelen zijn al uit het gemeentefonds gehaald voordat er ‘alternatieve’ middelen zijn toegevoegd. In deze kadernota houden wij ook in 2027 rekening met een toevoeging van € 1 miljard aan het gemeentefonds. Dit is formeel niet toegezegd door het Rijk.

8

Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort en Rikkers

Organisatie

Advies & Ondersteuning en Publiek & Communicatie

Taakvelden 

Bestuur

Burgerzaken

Exploitatie - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

2023

2024

2025

2026

2027

-16.000

-16.000

-16.000

-16.000

-16.000

- Leader programma - bijdrage

-12.500

-25.000

-25.000

-25.000

-12.500

- Uitbreiding griffie

-50.000

-85.000

-85.000

-85.000

-85.000

Totaal lasten

-78.500

-126.000

-126.000

-126.000

-113.500

- Indexatie diverse budgetten

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

Totaal baten

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

-75.700

-123.200

-123.200

-123.200

-110.700

+ = voordeel Lasten Indexatie

- Indexatie diverse budgetten Nieuwe ontwikkelingen

Baten Indexatie

Totaal programma 0

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen. Leader programma - bijdrage Het EU-Leader programma is een subsidieprogramma dat gericht is op financiering van projecten op het platteland op het gebied van sociaal-economische ontwikkeling, versterking sociale cohesie, klimaat, milieu, water, landschap en biodiversiteit. Leader is bedoeld voor nieuwe projecten die vanuit de samenleving tot stand zijn gekomen en de leefbaarheid van het landelijk gebied versterken. In totaal komt er voor de regio Zuidoost-Friesland gedurende vier jaar € 3,7 miljoen aan Leader-subsidie beschikbaar. Tegenover deze EU-Leadermiddelen moeten de gemeenten die meedoen in de regio Zuidoost-Friesland financieel bijdragen. Voor de gemeente Weststellingwerf betekent dit over een looptijd van vier jaar een bijdrage van € 100.000. Per jaar € 25.000. Voor 2023 geldt dat de uiteindelijke regeling pas in de tweede helft van 2023 wordt opgesteld. Om die reden wordt de € 25.000 gedeeld door twee. Uitbreiding griffie Het huidige takenpakket van de griffie komt niet overeen met de huidige formatie, daarom is uitbreiding noodzakelijk. 9

Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort

Organisatie

Advies & Ondersteuning

Taakvelden 

Crisisbeheersing en brandweer

Openbare orde en veiligheid

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 1 Veiligheid

Voorjaarsnota Kadernota 2023

2024

2025

2026

2027

-8.000

-11.000

-11.000

-11.000

-11.000

Lasten Indexatie - Indexatie diverse budgetten Autonome ontwikkelingen - Veiligheidsregio bijdrage

-102.000

-104.000

-103.000

-103.000

- Friese norm en veiligheidsbeleid

-8.000

-23.000

-23.000

-23.000

-23.000

Totaal lasten

-16.000

-136.000

-138.000

-137.000

-137.000

Totaal programma 1

-16.000

-136.000

-138.000

-137.000

-137.000

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen. Veiligheidsregio bijdrage De gemeentelijke bijdrage aan de veiligheidsregio stijgt. Voor de onderdelen crisisbeheersing en brandweer is dit structureel € 103.000. Dit is de verwerking van de ongewijzigd vastgestelde kaderbrief 2024-2027. Dit komt met name door de 8% indexatie voor materiële kosten en de 2,1% hogere ontwikkeling loonkosten dan oorspronkelijk was begroot. Het principeakkoord cao is hierin nog niet verwerkt. De effecten worden later dit jaar inzichtelijk gemaakt door de Veiligheidsregio en volgen via een begrotingswijziging. Het onderdeel gezondheid staat in programma 7.

10

Friese norm en veiligheidsbeleid Onder ‘De Friese Norm’ wordt provinciaal integraal gewerkt aan onder andere de aanpak tegen ondermijning en cybercriminaliteit. Ook om het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 te realiseren hebben wij voor de komende jaren structureel meer middelen nodig. Om een gedegen en informatie gestuurde aanpak te kunnen maken zijn we onder andere onlangs aangesloten bij het platform Meld Misdaad Anoniem (MMA) en Web-IQ. Ook een belangrijk bestuurlijke instrument is de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob). Deze wet geeft ons de mogelijkheid om de integriteit van een iemand die een vergunning aanvraagt te beoordelen. Hiermee kunnen we voorkomen dat de gemeente criminele activiteiten faciliteert. Mocht uit de eerste toetsing een dusdanig risico komen, dan wordt het Landelijk Bureau Bibob (LBB) gevraagd om een uitgebreid onderzoek te verrichten. Het onderzoek van het LBB en het opstellen van een advies door een onafhankelijke advocaat zorgen voor extra uitgaven. Afgelopen jaar zijn drie van deze onderzoeken uitgevoerd en de verwachting is dat de komende jaren minimaal twee tot drie onderzoeken per jaar worden uitgevoerd. Ook wordt ons landelijk verplicht om het Mensenhandel-beleid te implementeren in de gemeente.

Dit doen we samen met het Sociaal Domein Friesland en er is een projectleider aangesteld die naar ratio door alle gemeenten wordt bekostigd.

11

Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat

Portefeuillehouder(s) Rikkers, Hoen en Zonderland Organisatie

Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair

Taakvelden 

Openbaar vervoer

Economische havens en waterwegen

Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)

Verkeer en vervoer

Recreatieve havens

Parkeren (geen lasten en baten)

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 2 Verkeer, Vervoer en Waterstaat

Voorjaarsnota Kadernota 2023

2024

2025

2026

2027

-368.000

-368.000

-368.000

-368.000

-368.000

- Onderhoud kapitaalgoederen

-184.500

-127.000

-139.500

-152.000

-164.500

- Onderhoudsbudget wegen

-175.000

-175.000

-175.000

-175.000

-175.000

- Onderhoudsbudget wegen (stelpost coll.prog.)

175.000

175.000

175.000

175.000

175.000

- Funderingsaanpak Veenweidegebied

-11.000

-8.700

-8.700

-8.700

-8.700

- Verkeerskundige knelpunten

-100.000

Totaal lasten

-663.500

-503.700

-516.200

-528.700

-541.200

70.000

40.000

40.000

40.000

40.000

Lasten Indexatie - Indexatie diverse budgetten Autonome ontwikkelingen

Nieuwe ontwikkelingen

Baten Autonome ontwikkelingen - Onderhoud kapitaalgoederen Nieuwe ontwikkelingen - Verkeerskundige knelpunten, dekking reserve

100.000

Totaal baten

170.000

40.000

40.000

40.000

40.000

Totaal programma 2

-493.500

-463.700

-476.200

-488.700

-501.200

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen.

12

Onderhoud kapitaalgoederen Voor het onderhoud van onze kapitaalgoederen is ons areaal toegenomen. Dit komt mede door onze investeringen die we hebben gedaan. Daarnaast hebben wij vanuit de provincie nieuw areaal toegewezen gekregen van het beheer en onderhoud van de oevers langs de Friese vaarwegen. Tot slot ontvangt de gemeente leges en degeneratie vergoedingen van de nutspartijen die binnen de gemeente werkzaamheden aan kabels en leidingen uitvoeren. Het ontvangen geld wordt in hetzelfde kalenderjaar ingezet voor extra onderhoud aan de openbare ruimte. Deze inkomsten worden direct bijgeboekt op het onderhoudsbudget van het elementenonderhoud van dat jaar (zie ook baten onderhoud kapitaalgoederen). Onderhoudsbudget wegen Vanuit het collegeprogramma zijn er extra middelen gereserveerd voor onderhoud wegen. Deze middelen worden vanaf 2023 structureel toegevoegd aan het onderhoudsbudget wegen. Funderingsaanpak Veenweidegebied Het college en de raad heeft ingestemd met de Funderingsaanpak voor het Friese veenweidegebied. Deze structurele lasten worden toegevoegd. Verkeerskundige knelpunten In 2023 worden verschillende verkeerskundige knelpunten aangepakt door het treffen van kleinschalige maatregelen (bijvoorbeeld het aanleggen van parkeerplaatsen, het plaatsen van verkeersdrempels, verkeersborden, kleinschalige herinrichting, etcetera).

Doel hiervan is om de verkeersveiligheid te vergroten en overlast voor inwoners te beperken. Eind 2022 is gestart met het opstellen van een gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP). Dit plan is in het voorjaar van 2024 gereed en wordt daarna verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. De werkzaamheden die in 2023 worden uitgevoerd zijn vooruitlopend op het uiteindelijke uitvoeringsprogramma, zogenoemde quick wins. Voor deze verkeerskundige knelpunten is via het collegeprogramma een bedrag gereserveerd in de reserve investeringsambities. Dit bedrag halen we nu uit de reserve. Dat is een baat voor de exploitatie.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2023

Vervangen duikers

-125.000

Totaal bijstellingen investeringen

-125.000

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

Toelichting investeringen Vervangen duikers Er zijn drie duikers die aan vervanging toe zijn. Hiervoor is een investeringskrediet van € 125.000 nodig. Vanaf 2024 geeft dit kapitaallasten in de post onderhoud kapitaalgoederen.

13

Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort en Hoen

Organisatie

Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair

Taakvelden 

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Economische ontwikkelingen

Economische promotie

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 3 Economie

Voorjaarsnota Kadernota 2023

2024

2025

2026

2027

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

Lasten Indexatie - Verhoging bijdrage ondernemersfonds Totaal lasten

0

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

Totaal programma 3

0

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

Toelichting exploitatie Trendmatige verhoging bijdrage ondernemersfonds De opbrengst van reclamebelasting wordt volledig uitgekeerd als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Weststellingwerf (SOW). We passen een inflatiecorrectie van 3,1% toe op de opbrengsten uit de reclameopbrengsten. De opbrengsten staan in het hoofdstuk Overzicht Algemene dekkingsmiddelen. De reclamebelasting wordt geheven vanuit het principe 'Voor ondernemers, door ondernemers'. De extra opbrengsten van reclamebelasting wordt volledig uitgekeerd als bijdrage aan de Stichting Ondernemersfonds Weststellingwerf (SOW).

14

Programma 4 | Onderwijs Programma 4 | Onderwijs Portefeuillehouder(s)

Hoen en Rikkers

Organisatie

Beleid en Gebiedsteams

Taakvelden 

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Onderwijshuisvesting

Openbaar basisonderwijs

Exploitatie + = voordeel

- = nadeel

Programma 4 Onderwijs

Voorjaarsnota Kadernota 2023

2024

2025

2026

2027

-94.000

-94.000

-94.000

-94.000

-94.000

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

-1.000

-1.000

-1.000

-1.000

Lasten Indexatie - Indexatie diverse budgetten Autonome ontwikkelingen - Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Nieuwe ontwikkelingen - Onderwijshuisvesting Matthijsje Totaal lasten

-74.000

-75.000

-75.000

-75.000

-75.000

Totaal programma 4

-74.000

-75.000

-75.000

-75.000

-75.000

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen. Onderwijsbeleid en leerlingzaken Het budget voor Brede School is niet meer nodig. In overleg met schoolbesturen is de subsidie vanuit dit budget in 2021 voor het laatst geweest. Er kan € 30.000 structureel vrijvallen. Echter voor onderwijsbeleid algemeen (binnen hetzelfde taakveld) is extra budget van € 10.000 nodig uitgaven in het kader van onder andere het opstellen van ISHP en algemeen onderwijsonderzoek. Per saldo een vrijval van € 20.000. Onderwijshuisvesting Matthijsje Zie de toelichting bij de investeringen.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2023

Aanvullend krediet onderwijshuisvesting Matthijsje

-13.000

Totaal bijstellingen investeringen

-13.000

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

15

Toelichting investeringen Onderwijshuisvesting Matthijsje In 2021 heeft de stichting school Matthijsje een aanvraag ingediend voor het onderwijshuisvestingsprogramma 2022. Het betreft de vervanging van de dakbedekking van het lokaal voor bewegingsonderwijs van € 46.000 inclusief btw. Dit is bij de voorjaarsnota 2022 beschikbaar gesteld. Na realisatie blijken de kosten hoger doordat de materiaalkosten en loonkosten gestegen zijn. Uiteindelijk waren de kosten € 59.000. Het oorspronkelijke bedrag was gebaseerd op prijspeil 2021-2022, twee jaar later hebben behoorlijke kostenstijgingen plaatsgevonden (2x een jaarindexering). Ook is door de welstandscommissie het oorspronkelijke plan afgekeurd, waardoor de uitvoering meer middelen vroeg. Was dit eerder bekend geweest dan was de oorspronkelijke voorziening ook hoger verstrekt. Dit geeft een extra kapitaallast van € 1.000.

16

Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouder(s)

Van de Nadort en Hoen

Organisatie

Beleid en Sport & Leefstijl

Taakvelden 

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Cultureel erfgoed

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Media

Musea

Sportaccommodaties

Sportbeleid en activering

Exploitatie - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie

2023

2024

2025

2026

2027

-35.000

-55.000

-55.000

-55.000

-55.000

-178.000

-178.000

-168.000

+ = voordeel Lasten Indexatie

- Indexatie diverse budgetten Bijstelling collegeprogramma - Beeldkwaliteitsplan openbare ruimte

-100.000

Nieuwe ontwikkelingen - SPUK Brede regeling Gezonde generatie

-178.000

- SPUK Informatiepunten Digitale Overheid

-27.500

Totaal lasten

-240.500

-333.000

-233.000

-223.000

- SPUK Brede regeling Gezonde generatie

178.000

178.000

178.000

168.000

- SPUK Informatiepunten Digitale Overheid

27.500

Totaal baten

205.500

178.000

178.000

168.000

0

Totaal programma 5

-35.000

-155.000

-55.000

-55.000

-55.000

-55.000

Baten Nieuwe ontwikkelingen

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen.

17

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte Het is noodzakelijk dat er naast een DIOR (duurzame inrichting van de openbare ruimte) een totaalplan Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte voor beheer en onderhoud wordt opgesteld dit is inclusief het in beeld brengen van de noodzakelijke investeringen. Vanuit wetgeving heeft de gemeente een belangrijke zorgplicht van de openbare ruimte. Met het kwaliteitsplan kan gestuurd worden om efficiënt de afgesproken doelen (vastgesteld ambitieniveau) te halen en daarover met inwoners en ondernemers te communiceren. Het plan geeft ook inzicht in bijvoorbeeld het planmatig baggeren en beschrijft de ambitie (groenstructuur) voor ombouw van traditioneel groen naar ecologisch groen. De aanvraag is een aanvulling op de toegekende € 50.000 voor het opstellen van het oorspronkelijke kwaliteitsplan. SPUK Brede regeling Gezonde generatie Er is een nieuwe SPUK regeling ten behoeve van sport-beweegstimulering, het bevorderen van cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis voor de jaren 2023 – 2026. We hebben zelf ook al budgetten in de begroting staan voor hetzelfde doel, in programma's 5, 6 en 7. Het is nu nog niet bekend of deze SPUK gelden daar een vervanging voor zijn of dat dit er bovenop komt. Voor 1 september moet er een uitgewerkt plan liggen.

Dan ook pas kunnen we meer zeggen over eigen budgetten die eventueel vrijvallen en of de algemene uitkering lager wordt. Als voorbeeld: de brede regeling combinatiefuncties wordt nu bekostigd uit de algemene uitkering en valt straks ook onder deze SPUK regeling. Om de bedragen uit te kunnen geven moeten deze bedragen beschikbaar gesteld zijn door de raad. De kosten komen 100% terug van het Rijk. Dus dit is budgettair neutraal. SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) Gemeenten kregen per 1 januari 2023 de verantwoordelijkheid voor de financiering van de IDO’s over van de Koninklijke Bibliotheek (KB). Tot vorig jaar lag de regie en coördinatie van deze informatiepunten bij de Manifestgroep en de KB. Vanuit de Spuk regeling IDO krijgen wij dit jaar € 27.500. In aansluiting op voorgenoemde ontwikkelingen wordt het bedrag van € 27.500 als subsidie voor de periode 2023 aan de BZOF beschikbaar gesteld. De gelden zijn bedoeld als financiering van de lokale bibliotheek ten behoeve van de realisatie en de instandhouding van de IDO: -de promotie van de Informatiepunten Digitale Overheid bij haar inwoners -het voeren van regie over het netwerk van organisaties rond de Informatiepunten Digitale -Overheid die voor de inwoners van de gemeente relevant zijn. -bij het Informatiepunt worden burgers persoonlijk geholpen door een medewerker.

18

Programma 6 | Sociaal domein Programma 6 | Sociaal domein Portefeuillehouder(s)

Hoen, Rikkers, den Hartigh en Zonderland

Organisatie

Beleid, Schakelteam en Gebiedsteams

Taakvelden Programma 6 | Sociaal domein 

Arbeidsparticipatie

Begeleide| participatie

Geëscaleerde zorg 18+

Inkomensregelingen

Maatwerkdienstverlening 18+

Maatwerkdienstverlening 18-

Maatwerkvoorzieningen (Wmo)

Wijkteams

Geëscaleerde zorg 18-

Exploitatie

19

+ = voordeel

- = nadeel

Programma 6 Sociaal Domein

Voorjaarsnota Kadernota 2023

2024

2025

2026

2027

-337.000

-337.000

-337.000

-337.000

-337.000

-66.000

Lasten Indexatie - Indexatie diverse budgetten Autonome ontwikkelingen - Minder uitgaven beschermd wonen

350.000

- Subsidie gecertificeerde instellingen

-66.000

-66.000

-66.000

-66.000

- Bijdrage SDF (diensten en Foar Fryske Bern)

-52.000

-22.000

-22.000

-22.000

-22.000

- Bijstelling jeugdbudget

-1.150.000

-1.150.000

-1.150.000

-1.150.000

-1.150.000

- Opvang vluchtelingen Oekraïne (stelpost)

-2.150.000

-209.000

-209.000

-172.000

- Versterking dienstverlening kwetsbaren

-55.000

-55.000

-55.000

-55.000

- Borging resultaten pilot Bestemming Noordw.

-27.000

-27.000

-22.000

-22.000

-3.914.300

-1.866.000

-1.866.000

-1.824.000

-1.652.000

- Vergoeding loonkosten POH-GGZ jeugd

7.500

7.500

7.500

7.500

7.500

- Opvang vluchtelingen Oekraïne (stelpost)

2.150.000

209.000

209.000

172.000

Nieuwe ontwikkelingen - SPUK Brede regeling Gezonde generatie

-214.000

- SPUK Onderwijsroute (inburgering)

-22.400

- SPUK Wet inburgering

-272.900

Totaal lasten Baten Autonome ontwikkelingen

Nieuwe ontwikkelingen - SPUK Brede regeling Gezonde generatie

214.000

- SPUK Onderwijsroute (inburgering)

22.400

- SPUK Wet inburgering

272.900

Totaal baten

2.666.800

216.500

216.500

179.500

7.500

Totaal programma 6

-1.247.500

-1.649.500

-1.649.500

-1.644.500

-1.644.500

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen. Beschermd Wonen We verwachten dat er, net als in voorgaande jaren, ook in 2023 budget van Beschermd Wonen over blijft bij de centrumgemeente Leeuwarden. Het overgebleven budget wordt verdeeld over de verschillende Friese gemeenten. Het verwachte voordeel op Beschermd wonen 2023 is € 350.000 incidenteel. Vanaf 2024 wordt het budget voor Beschermd wonen doorgedecentraliseerd naar gemeente. Op dit moment weten we nog niet wat de financiële consequenties zijn voor 2024 en verder. Indexatie subsidie gecertificeerde instellingen jeugdbescherming Er zijn in Friesland drie gecertificeerde instellingen (GI's) voor jeugdbescherming actief. De door ons geraamde budgetten hiervoor zijn niet meer in overeenstemming met de werkelijkheid. Daarnaast wordt ook de caseload verlaagd naar 12-14 cliënten. De bijdrage 2023 voor de GI's gaat daardoor omhoog met 11,2%. Dit is in verband met indexatie (4,25%) en de aanpassing van kleinere caseloads (6,95%).

20

Bijdrage SDF Op basis van de vastgestelde begroting 2023 van Sociaal Domein Fryslân (SDF) worden de kosten voor instandhouding en dienstverlening en het programma Foar Fryske Bern € 22.000 hoger. Daarnaast worden er ook in 2023 weer kosten gemaakt voor het inkoopproces jeugd, die op basis van ervaringen vorig jaar ongeveer € 30.000 bedragen (incidenteel). Jeugdzorg Op basis van de monitoring sociaal domein moet de begroting van de jeugdzorg worden bijgesteld. Op basis van de werkelijke kosten 2022 en de declaraties over het eerste kwartaal van 2023 is de prognose dat we structureel € 1.200.000 hoger uitkomen dan is begroot voor 2023 en verder. Tevens is gebleken dat we het budget PGB jeugd structureel met € 50.000 kunnen verlagen. Opvang vluchtelingen Oekraïne (stelpost) In 2023 verwachten wij voor € 2.150.000 aan kosten voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Hier vallen diverse kosten onder. Te denken valt aan huisvestingskosten, zorgkosten, beveiligingskosten, leefgeld. De situatie rond de oorlog in Oekraïne en de daarmee samenhangende opgave voor gemeenten om gevluchte Oekraïners te huisvesten is aan verandering onderhevig. Wij gaan er vanuit dat de kosten die zijn gemaakt voor de opvang van vluchtelingen worden vergoed door het Rijk. Om die reden is deze post zowel bij de uitgaven als bij de inkomsten opgenomen.

SPUK Brede regeling Gezonde generatie Zie programma 5 voor een toelichting op deze SPUK. SPUK Onderwijsroute (inburgering) Onderdeel van de nieuwe wet inburgering 2021 is de onderwijsroute. Dit is een van de drie leerroutes om in te burgeren en speciaal bedoeld voor jongeren. Wij krijgen hiervoor een specifieke uitkering. Deze moet ook aan de lastenkant geraamd worden, zodat uw raad deze uitgaven autoriseert. Voor ons saldo is de SPUK budgettair neutraal. SPUK Wet inburgering In het kader van de nieuwe wet Inburgering 2021 krijgen we ook voor 2023 een specifieke uitkering. Deze moet ook aan de lastenkant geraamd worden, zodat uw raad deze uitgaven autoriseert. Voor ons saldo is de SPUK budgettair neutraal. Programmaplan toekomstscenario Fryslân – POK/middelen In provinciaal verband wordt gewerkt aan het Programmaplan toekomstscenario Fryslân. Dit gebeurt onder de vlag van SDF. Het programmaplan is een provinciale/gemeentelijke vertaling van de landelijke inzet om de dienstverlening van overheidsdiensten te kunnen versterken naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). De inzet is bedoeld ter ondersteuning van mensen in kwetsbare posities. Dit programmaplan wordt voorjaar 2023 vastgesteld. Hierop volgt een uitwerkingsplan (2e helft 2023), waarin de gemeenten een actieve rol kunnen gaan spelen met een lokale vertaling naar de uitvoering.

Op basis hiervan worden kosten en inzet voor Weststellingwerf bepaald. Het programmaplan Fryslân kent 3 actielijnen: 1. Versterking Kind- en gezinsbeschermingsketen 2. Aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties 3. Versterking van de Friese wijk- en gebiedsteams Op basis van de landelijke POK-middelen (150 miljoen tot en met 2027) krijgt Weststellingwerf ongeveer € 55.000 per jaar (algemene uitkering). Wij stellen voor om dit bedrag voor de uitvoering van dit programma ter beschikking te stellen in Programma 6, zodat er in 2024 daadwerkelijk gestart kan worden met de uitvoering van de programmalijnen.

21

Borging resultaten uit project Bestemming Noordwolde fase 6 (2021-2023) Het project Bestemming Noordwolde stopt eind 2023. Er zijn een aantal waardevolle vernieuwingen op sociaal terrein gerealiseerd. Deze dragen bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie in het dorp maar stoppen wanneer het project stopt. Het jongerennetwerk Noordwolde loopt gevaar zonder begeleiding; het ‘laten vallen’ van deze groep kan de jongeren die aan hun toekomst werken zwaar teleurstellen, de stemming in het dorp negatief beïnvloeden en wantrouwen voeden. De toekomst van initiatieven die met ’t Buurthuus zijn ontwikkeld, is ook nog niet helemaal solide. Stoppen met al de genoemde activiteiten betekent een forse desinvestering van het project, misgelopen kansen voor de rest van de gemeente en voor Noordwolde een teleurstellende afronding van de laatste fase na 14 jaar. Ook de ervaringen met de Talentenplek zijn zo positief dat we de Talentenplek in Noordwolde willen borgen na 2023 en ook uitbreiden naar Wolvega vanaf 2023. Het bedrag wat hier wordt gevraagd zijn uitvoeringskosten. Er is ook extra formatie nodig, dit staat bij het onderdeel overhead genoemd. Vergoeding loonkosten POH-GGZ jeugd Op basis van ons contract betalen de huisartsen een vergoeding voor de loonkosten van de POH-GGZ jeugd. De ontvangen vergoedingen zijn hoger geworden.

22

Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s)

Den Hartigh, Rikkers en Zonderland

Organisatie

Beleid en Sport & Leefstijl

Taakvelden 

Riolering

Volksgezondheid

Milieubeheer

Afval

Begraafplaatsen en crematoria

Exploitatie - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Programma 7 Volksgezondheid en Milieu

2023

2024

2025

2026

2027

100.000

139.000

29.000

25.000

-42.000

-92.000

-93.000

-93.000

-93.000

-79.000

-79.000

-79.000

-79.000

+ = voordeel Lasten Indexatie

- Indexatie en herziening GRP Autonome ontwikkelingen - Veiligheidsregio bijdrage - FUMO bijdrage

-77.000

- Verwerkingstarieven afval

80.000

Nieuwe ontwikkelingen - SPUK Brede regeling Gezonde generatie

-128.000

-128.000

-128.000

-70.000

- SPUK Uitvoering Nationaal Klimaatakkoord

-518.000

-518.000

-518.000

-518.000

-518.000

- SPUK Lokaal Preventieakkoord

-20.000

- Adviezen, uitrusting, ondermijning VTH (OWO)

-25.000

-33.000

-33.000

-33.000

-33.000

Totaal lasten

-588.000

-711.000

-822.000

-768.000

-765.000

-100.000

-139.000

-29.000

-25.000

42.000

Baten Indexatie - Indexatie en herziening GRP Autonome ontwikkelingen - Verwerkingstarieven afval

-80.000

Nieuwe ontwikkelingen - SPUK Brede regeling Gezonde generatie

128.000

128.000

128.000

70.000

- SPUK Uitvoering Nationaal Klimaatakkoord

518.000

518.000

518.000

518.000

518.000

- SPUK Lokaal Preventieakkoord

20.000

Totaal baten

486.000

507.000

617.000

563.000

560.000

Totaal programma 7

-102.000

-204.000

-205.000

-205.000

-205.000

23

Toelichting exploitatie Indexatie en herziening GRP Het huidige GRP loopt tot en met 2024. Het GRP is in 2019/2020 vastgesteld. De investeringsbedragen zijn daarna niet meer geïndexeerd. Ook is er door onderbezetting van personeel niet alles uitgevoerd wat wel uitgevoerd had moeten worden. Door deze twee ontwikkelingen hebben wij het GRP herzien in het voorjaar van 2023. De herziening geeft een voordeel in de reserve riolering ten opzichte van het huidige GRP voor 2023. Maar leidt later tot een extra nadeel door de indexatie. Jaarlijks wordt bij de begroting het nieuwe tarief/investeringsoverzicht vastgesteld (zie ook investeringen). Deze wijziging heeft geen invloed op het begrotingssaldo maar blijft binnen het taakveld Riolering. Het investeringskrediet in 2023 wordt lager, maar dit wordt bij de begroting 2024 meegenomen in het investeringsoverzicht. Veiligheidsregio bijdrage De gemeentelijke bijdrage aan de veiligheidsregio stijgt. Voor het onderdeel gezondheid is dit structureel € 93.000. Dit is de verwerking van de ongewijzigd vastgestelde kaderbrief 2024-2027. Dit komt met name door de 8% indexatie voor materiële kosten en de 2,1% hogere ontwikkeling loonkosten dan oorspronkelijk was begroot. Het principeakkoord cao is hierin nog niet verwerkt. De effecten worden later dit jaar inzichtelijk gemaakt door de Veiligheidsregio en volgen via een begrotingswijziging.

Het onderdeel crisisbeheersing en brandweer staat in programma 1. FUMO bijdrage De gemeentelijke bijdrage aan de FUMO (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing) stijgt. In 2023 is een incidentele verhoging nodig om de organisatie klaar te maken voor de omgevingswet. Daarnaast komt de verhoging voor 2023, 2024 en verder hoofdzakelijk door de indexering van de loonkosten. Oorspronkelijk was 2,2% indexatie begroot, nu wordt een loonstijging van 7% verwacht. Recente caoontwikkelingen wijzen uit, zoals genoemd in onze zienswijze op de ontwerpbegroting 2024 van de FUMO, dat dit percentage hoger uitvalt. Een verdere toename van de kosten is om die reden niet uit te sluiten. Verwerkingstarieven afval De verwerkingstarieven van Omrin zijn incidenteel lager in 2023. De legestarieven afval zijn voor 2023 niet geïndexeerd. Na het opstellen van de begroting 2023 zijn de lagere tarieven bekend gemaakt. Deze lagere verwerkingstarieven moeten nog in de begroting aangepast worden. Ook moeten de opbrengsten nog aangepast worden. Deze wijziging heeft geen invloed op het begrotingssaldo maar blijft binnen het taakveld Afval. SPUK Brede regeling Gezonde generatie Zie programma 5 voor een toelichting op deze SPUK.

SPUK Uitvoering Nationaal Klimaatakkoord Deze doeluitkering hebben we aangevraagd en ontvangen voor personele (90%) en bijbehorende materiële kosten (10%) voor het uitvoeren van het Nationaal Klimaatakkoord (Regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid/CDOKE). Het bedrag ontvangen we eerst voor 3 jaar (2023, 2024 en 2025), de wettelijke regeling voor de jaren 2026 t/m 2030 volgt zo snel mogelijk. Omdat de aard een structurele taak is mogen we deze ontvangen middelen van minister Jetten en de provincie als structureel bestempelen. SPUK Lokaal Preventieakkoord Van het Rijk krijgen we een specifieke uitkering voor het ondersteuningsprogramma Lokale Preventieakkoorden 2023 van € 20.000. Het ondersteuningsprogramma richt zich op het terugdringen van roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht. Eventueel niet besteed budget moet terug naar het Rijk.

24

Adviezen, uitrusting, ondermijning VTH (OWO) Een aantal complexe dossiers zorgen voor extra kosten voor externe adviezen. Daarnaast maakt de veranderende maatschappij en oprukkende ondermijning door de verwevenheid van criminaliteit met de bovenwereld dat toezichthouders/BOA’s, maar ook kantoorpersoneel te maken krijgt met agressie en bedreigingen. Om hun veiligheid te versterken is een andere uitrusting nodig dan we gewend zijn. Dit brengt structurele kosten met zich mee op het gebied van vervoer, kleding en signalering. We zijn inmiddels begonnen met het bewustmaken van de maatschappij op het thema ondermijning. Dit zal zowel binnen als buiten de organisaties verder ontwikkeld moeten worden. Er wordt ook geïnvesteerd in zogenaamde smart solutions bij toezicht.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen

2023

Indexatie en herziening GRP

1.675.000

Totaal bijstellingen investeringen

1.675.000

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

Toelichting investeringen Indexatie en herziening GRP Jaarlijks wordt bij de begroting het investeringsoverzicht vastgesteld. Door de herziening en de indexatie is het nieuwe investeringsschema als volgt: € 2 miljoen in 2023, € 1,9 miljoen in 2024, € 1,3 miljoen in 2025, € 2 miljoen in 2026 en € 2,3 miljoen in 2027. Dit wordt bij de begroting 2024 in het investeringsoverzicht verwerkt.

25

Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s)

Zonderland, Rikkers en Hoen

Organisatie

Beleid

Taakvelden 

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

Ruimtelijke ordening

Wonen en bouwen

Beheer overige gebouwen en gronden

Exploitatie + = voordeel

Voorjaarsnota Kadernota

- = nadeel

Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing

2023

2024

2025

2026

2027

-40.000

-40.000

-40.000

-40.000

-22.500

-17.500

-17.500

-17.500

Lasten Indexatie - Indexatie diverse budgetten Autonome ontwikkelingen - Beheer vastgoed portefeuille

-57.500

- Omgevingswet en overige VTH (OWO)

-127.000

- Omgevingswet VTH (OWO) - dekking imp.budget

80.000

- Huisvesting statushouders RHA vergoeding

28.000

28.000

28.000

28.000

- Opvang vluchtelingen Oekraïne (huisvesting)

-90.000

-90.000

-90.000

-90.000

-124.500

-119.500

-119.500

-119.500

90.000

90.000

90.000

90.000

0

90.000

90.000

90.000

90.000

-104.500

-34.500

-29.500

-29.500

-29.500

Totaal lasten

-104.500

Baten - Opvang vluchtelingen Oekraïne (huisvesting) Totaal baten Totaal programma 8

Toelichting exploitatie Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen. Beheer vastgoed portefeuille In onze vastgoedportefeuille doen zich een aantal ontwikkelingen voor. Om onze kapitaalgoederen goed te beheren zijn structureel middelen nodig voor onder andere de sluiting van de school Lantscheene en voor het beheer van de solarcarports. Ook zijn er incidentele middelen nodig voor de sloop van de woning op de Grindweg 104 in Munnekeburen.

26

Omgevingswet en overige VTH (OWO) Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet definitief in werking. Tegelijkertijd treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor de bouw in werking. Er is al veel voorbereid maar de resterende tijd moet er nog veel gebeuren waar extra inzet voor nodig is. Verder merken we dat we meer tijd kwijt zijn aan klachten en juridische procedures. Ook dit vraagt extra capaciteit. De extra kosten die gerelateerd zijn aan de implementatie omgevingswet worden ten laste van het implementatiebudget omgevingswet gebracht. Huisvesting statushouders RHA vergoeding Door de ontvangen RHA subsidie te verrekenen met het investeringskrediet voor de aanschaf van de chalets worden de structurele kapitaallasten lager. Zie ook de toelichting bij het kopje investeringen. Opvang vluchtelingen Oekraïne (huisvesting) De gemeente heeft een taakstelling voor het huisvesten van Oekraïne ontheemden. Met de aanschaf van tijdelijke woningen kan de gemeente extra woonruimte creëren. De kapitaallasten starten in 2024. De tijdelijke woningen worden in 5 jaar afschreven. Wij gaan er vanuit dat de kosten die zijn gemaakt voor de opvang van vluchtelingen worden vergoed door het Rijk.

Investeringen + = voordeel

- = nadeel

Bijstelling investeringen Aanschaf huisvesting Oekraïne ontheemden

2023

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

-416.000

RHA vergoeding huisvesting statushouders

140.000

Totaal bijstellingen investeringen

-276.000

Toelichting investeringen Opvang vluchtelingen Oekraïne (huisvesting) De gemeente heeft een taakstelling voor het huisvesten van Oekraïne ontheemden. Met de aanschaf van tijdelijke woningen kan de gemeente extra woonruimte creëren. Hiervoor is een investeringskrediet van € 416.000 nodig. Huisvesting statushouders RHA vergoeding Voor de huisvesting van statushouders zijn er in 2022 chalets aangeschaft. Daarnaast hebben wij een subsidie aangevraagd voor de aanschaf van de chalets. Wij hebben inmiddels een positief besluit ontvangen op de subsidieaanvraag voor de RHA. Dit betekent dat wij €140.000 subsidie hebben ontvangen. Dit is nog niet verwerkt in het investeringskrediet. Door deze subsidie wordt de netto investering lager. Dat leidt vervolgens tot een voordeel in de kapitaallasten.

27

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s)

Hoen

Organisatie

Advies & Ondersteuning

Mutaties algemene dekkingsmiddelen - = nadeel

Voorjaarsnota Kadernota

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

2023

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

0

15.000

172.500

172.500

172.500

172.500

3.000

3.000

3.000

3.000

+ = voordeel Lasten Totaal lasten Baten Indexatie

- Indexatie belastingen - Indexatie reclamebelasting Autonome ontwikkelingen - Algemene uitkering (gemeentefonds)

650.000

3.150.000

3.150.000

3.150.000

4.550.000

Totaal baten

665.000

3.325.500

3.325.500

3.325.500

4.725.500

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

665.000

3.325.500

3.325.500

3.325.500

4.725.500

Toelichting mutaties algemene dekkingsmiddelen Indexatie belastingen De reclamebelasting, forensenbelasting en begraafplaatsrechten worden geïndexeerd met een inflatiecorrectie van 3,1%. Daarnaast verhogen we de onroerende zaakbelastingen ook met de inflatiecorrectie (3,1%) in plaats van het 3-jaarlijkse gemiddelde (4,67%) zoals opgenomen in het collegeprogramma. Ook verwachten we de komende jaren meer inkomsten toeristenbelasting. Dit komt omdat de tarieven van overnachtingen stijgen. Dit zorgt met het vastgestelde belastingpercentage voor meer belastinginkomsten. Ook is er een nieuw waterpark geopend wat een positieve invloed heeft op de opbrengst toeristenbelasting. Algemene Uitkering (gemeentefonds) Op basis van het meest recente Centraal Economisch Plan (CEP) hebben we berekend welke extra middelen wij vanuit de Algemene Uitkering mogen verwachten. Wij lopen hiermee vooruit op de meicirculaire 2023. Het Rijk werkt aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelde het kabinet vorig jaar eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar in 2026 voor gemeenten, ook ter voorkoming van het ravijn. Het Rijk heeft nog geen structurele oplossing geboden voor het zogenoemde ravijn. Wij verwachten dat het Rijk in ieder geval in 2027 ook € 1 miljard beschikbaar stelt. Deze € 1 miljard hebben wij meegenomen in onze berekening.

28

Overhead en Onvoorzien

29

Overzicht kosten overhead Mutaties overhead + = voordeel

- = nadeel

Overhead

Voorjaarsnota Kadernota 2023

2024

2025

2026

2027

Lasten Indexatie - Indexatie diverse budgetten

-670.000

-22.000

-22.000

-22.000

-22.000

- Indexatie licentiekosten I&A (OWO*)

-100.000

-100.000

-100.000

-100.000

-100.000

-1.230.000

-2.550.000

-2.550.000

-2.550.000

-2.550.000

-250.000

-200.000

- Indexatie personeelskosten (cao-ontwikkeling) Autonome ontwikkelingen - Project achterstanden archief (OWO*) Nieuwe ontwikkelingen - Wet Open overheid (OWO*)

-236.000

-259.000

-285.000

-285.000

-169.000

- Wet Open overheid Weststellingwerf

-39.000

-43.000

-47.000

-47.000

-28.000

- Wet Open overheid - reeds gereserveerd

115.000

126.000

139.000

139.000

83.000

- Deelname AlleFriezen.nl

-28.000

- Vinden, binden en boeien

-220.000

-220.000

-220.000

-220.000

-585.000

-530.000

-530.000

-475.000

-475.000

-2.773.000

-3.848.000

-3.815.000

-3.560.000

-3.481.000

- Vergoeding dienstverlening O+O*

224.000

406.000

390.000

257.000

179.000

Totaal baten

224.000

406.000

390.000

257.000

179.000

Overhead

-2.549.000

-3.442.000

-3.425.000

-3.303.000

-3.302.000

- Uitbreiding capaciteit Totaal lasten Baten

* De kosten die wij maken voor OWO onderdelen leiden ook tot een inkomst als gevolg van de vergoeding die wij van onze collegagemeenten ontvangen.

Toelichting mutaties overhead Indexatie diverse budgetten Zie voor een toelichting het kopje 'indexatie' in het hoofdstuk Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen. Indexatie licentiekosten I&A (OWO) Gemiddeld stijgen de licentiekosten met 9,4% in de overheidsmarkt. Wij voeren gesprekken met de leveranciers om de stijgingen te beperken. Toch verwachten we dat we gemiddeld 5% hoger uit gaan komen dan geraamd. Indexatie personeelskosten (cao-ontwikkeling) Voor de indexatie van de salarissen van het ambtelijk personeel vormen de cao-afspraken het uitgangspunt. Er ligt een principeakkoord voor een cao tot 1 januari 2024. De afspraken zoals opgenomen in het principeakkoord zijn berekend. Daarnaast hanteren we bovenop de raming vanuit de cao 2023 een indexatie voor de salarisraming vanaf 2024. We baseren ons daarbij op het indexatiecijfer “cao-loon” uit de meest recente raming van het Centraal Economisch Plan door het CPB (5,0%). Project achterstanden archief Er ligt een forse achterstand in het verwerken en digitaliseren van het papieren archief. Hiervoor zijn in 2023 reeds middelen gereserveerd. Om het project af te ronden zijn in 2024 en 2025 ook nog middelen nodig. Omdat we dit project uitvoeren met eigen personeel beperken we de kosten. De bedragen worden ingezet om tijdelijk met een bezetting boven de formatie te kunnen werken.

De doorlooptijd van het project is afgestemd op de pensioendata van een deel van de betrokken medewerkers. 30

Wet Open overheid Een plan van aanpak voor deze nieuwe wet is in voorbereiding. Uit eerste analyse blijkt noodzaak tot inzet van tenminste alle middelen die daarvoor via de algemene uitkering binnengekomen zijn. Daarbij is een deel bedoeld voor de algemene ondersteuning zoals ict en informatiehuishouding (OWO-BV). Het andere deel is bedoeld voor de individuele gemeenten voor aanpassing processen en werkwijzen in specifieke processen binnen de drie gemeentehuizen. De middelen voor de Woo zijn binnen gemeente Weststellingwerf reeds gereserveerd. Deelname AlleFriezen.nl Wij willen, als laatste gemeente in Friesland, aansluiten bij AlleFriezen.nl. Via AlleFriezen.nl worden de openbare bevolkingsgegevens gedeeld van de gemeente Weststellingwerf zoals deze zijn opgetekend in de aktes van geboorte, huwelijk en overlijden binnen de gemeente. Voor deze aansluiting is een eenmalige bijdrage nodig. De structurele lasten kunnen binnen bestaande budgetten worden opgevangen. Vinden, binden en boeien Het vinden, binden en boeien van medewerkers is een belangrijk HR thema om zo de capaciteitsuitdagingen het hoofd te bieden.Tot dit thema behoort bijvoorbeeld het vergoeden van reiskosten woon-/werkverkeer, waardoor de aantrekkelijkheid als werkgever toeneemt of in ieder geval niet langer leidt tot twijfel of discussie bij het aannemen van medewerkers.

Daarnaast is een belangrijke gemeentelijke opgave het werken aan verduurzaming. Groene arbeidsvoorwaarden horen hier ook bij. Voorbeelden hiervan kunnen bijvoorbeeld zijn het vergoeden van ‘duurzaam’ gedrag (elektrische fiets, OV en elektrisch rijden), maar ook het verkennen van de mogelijkheden van fiscaliseringsmogelijkheden (laadpalen, zonnepanelen en warmtepompen). Uitbreiding capaciteit Op een aantal gebieden zien wij de noodzaak om onze capaciteit uit te breiden. Dit betreft uitbreiding van de vaste formatie van Wmo-vlechtwerkers (3 fte). Dit is nodig om de wachttijd van de meldingen acceptabel te houden, en de dienstverlening op het gewenste niveau. Daarnaast vergt handhaving van de openbare orde en veiligheid (OOV) toenemende aandacht in Nederland. Van oudsher ging OOV over handhaving van de openbare orde en rampen- en crisisbeheersing. De afgelopen jaren zijn hier steeds meer beleidsterreinen bijgekomen. Om aan deze toenemende werkzaamheden te kunnen blijven voldoen, is uitbreiding van de formatie OOV (1 fte) noodzakelijk. De borging van de resultaten uit het project Bestemming Noordwolde vraagt een uitbreiding van de formatie (1,42 fte). Tot slot voorzien wij een structurele uitbreiding van de formatie voor de Wet inburgering (1 fte) en is incidenteel ruimte (€ 300.000) nodig voor de problematiek rondom statushouders.

Zoals bij het hoofdstuk 'ontwikkelingen en risico's' al aangegeven krijgen we als gemeente extra taken die capaciteit vragen. In bovenstaande post hebben we de verruiming van de capaciteit opgenomen die we daadwerkelijke stevig kunnen onderbouwen en waarvan we dus zeker zijn. Dat houdt ook in dat we niet uitsluiten dat we op termijn meer capaciteit nodig hebben.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=9453984a-f416-4c71-a0b3-a83f450726e4