Bijlage 1 Voorjaarsnota 2021 Kadernota 2022-2025.pdf
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2021 / Kadernota 2022-2025
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................. 4 Voorwoord ..................................................................................................................................................... 5 Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen .......................................................................................................... 6 Risicoparagraaf ............................................................................................................................................. 8 Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning .................................................................................................. 10 Programma 1 | Veiligheid ............................................................................................................................ 11 Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat ......................................................................................... 12 Programma 3 | Economie ............................................................................................................................ 14 Programma 4 | Onderwijs ............................................................................................................................
15 Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie ................................................................................................ 17 Programma 6 | Sociaal domein ................................................................................................................... 20 Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu ................................................................................................. 26 Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing ................................... 29 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................................... 31 Overhead en Onvoorzien ............................................................................................................................ 35 Overzicht kosten overhead ...................................................................................................................... 36 Onvoorziene uitgaven .............................................................................................................................. 38 Budgetverschuivingen van programma naar programma ...........................................................................
39 Bijlagen ........................................................................................................................................................ 40 Bijlage 1: Overzicht investeringsambities ................................................................................................ 41
4
Voorwoord Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad van Weststellingwerf.
Hierbij bieden wij u de gecombineerde voorjaarsnota 2021 en de kadernota 2022 tot en met 2025 aan. Dit is de laatste kadernota voor de zittingsperiode van de huidige raad. De nota is een sobere nota geworden met daarin de hoogst noodzakelijke onderwerpen opgenomen, aangevuld met beperkte beleidswensen. Vooral de dreigende ontwikkelingen in het sociaal domein lijken nogal wat impact te hebben op de financiële situatie van de gemeente Weststellingwerf. Hiervoor zullen wij als gemeente, in samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) een klemmend beroep blijven doen op het rijk om ons te compenseren in de taken rond de Jeugd en de WMO. Een andere onzekere factor is de algemene uitkering van het rijk. Het rijk is al een aantal jaren bezig met de voorbereidingen op de herijking van het gemeentefonds. Deze herijking zal ongetwijfeld leiden tot een herschikking van middelen tussen de gemeenten. Welk effect dit zal hebben op de uitkering uit het gemeentefonds voor de gemeente Weststellingwerf is nog onbekend. Daarnaast is de organisatie zich aan het voorbereiden om toekomstbestendig kwalitatief goed te kunnen blijven functioneren. Ook hiervoor wordt voorgesteld om de benodigde middelen vrij te maken. Bovenstaande heeft geleid tot het urgentiebesef dat op een gedegen manier moet worden gewerkt naar een begroting die in meerjarenperspectief sluitend moet zijn.
Hiervoor worden de vorig jaar ingezette “Grip-op”-projecten verder uitgewerkt en zal er verder worden gezocht naar andere ombuigingen. Met deze projectmatige aanpak kunnen wij nu een sluitende begroting in meerjarenperspectief aanbieden.
College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Weststellingwerf.
5
Actuele ontwikkelingen op hoofdlijnen Voorjaarsnota en kadernota op hoofdlijnen toegelicht Voorjaars- en kadernota op hoofdlijnen toegelicht. In onderstaande tabel worden de belangrijkste wijzigingen getoond en toegelicht. + = voordeel - = nadeel Eindtotaal per programma Stand bij programmabegroting 2021 Wijziging septembercirculaire 2020
Voorjaarsnota 2021
2022
2023
-2.245.000 -1.205.000 455.000
3e raadswijziging (vergadersysteem en meubilair raadzaal) Beginstand voorjaarsnota 2021
Kadernota 2022-2025
-1.790.000
2024
2025
-581.000
23.000
650.000
777.000
469.000
582.000
575.000
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
-438.000
-122.000
595.000
1.215.000
-37.500
-37.500
-38.000
-53.500
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
-80.000
-80.000
-80.000
-80.000
-27.800
-27.800
-27.800
-27.800
-26.000
-26.000
-26.000
-65.500
-65.000
Mutaties voorjaarsnota / kadernota: Programma 0 Bestuur en ondersteuning
-125.000
Programma 1 Veiligheid Programma 2 Verkeer, Vervoer en Waterstaat
-115.000
Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie
34.000 -327.313
24.000
-1.987.765
-173.000
Programma 7 Volksgezondheid en Milieu
-41.000
-236.000
-65.000
Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing
207.845
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
888.000
73.000
73.000
73.000
73.000
Overzicht Overhead
-70.000 -1.340.000 -1.273.000
-1.023.000
-1.023.000
-1.536.233 -1.807.300 -1.446.300
-1.197.300
-1.212.300
500.000
1.000.000
1.000.000
-3.326.233 -2.245.300 -1.068.300
397.700
1.002.700
Programma 6 Sociaal domein
Overzicht Onvoorzien Eindtotaal programma's Totaal ombuigingen Stand 2021 na voorjaarsnota
6
Toelichting De verschillende mutaties zijn te raadplegen in de programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en de overhead en onvoorzien. Op dit moment hebben de ontwikkelingen op het Sociaal Domein en de organisatie ontwikkeling de grootste invloed op het eindtotaal van de programma’s en deze zullen hieronder en in de risicoparagraaf worden toegelicht. De beginstand van de voorjaarsnota 2021 is de stand van de programmabegroting 2021 aangevuld met de wijzigingen in de septembercirculaire 2020 en de 3e begrotingswijziging van 2020. Deze beginstand geeft een positief saldo voor de jaren 2024 en 2025. Mutaties. Sociaal domein. De Voorjaarsnota laat op het Sociaal domein een tekort zien van bijna € 2 miljoen voor 2021, hiervan wordt € 990.000 gedekt uit de Coronagelden. In 2021 gaan we onze inzet op "Grip op"-programma’s verder intensiveren waarmee we dit dreigende tekort terug willen dringen. Dit zal niet voldoende zijn. Naast de mogelijkheden die we nog zien aan aanvullende of verdiepende maatregelen, moet er ook vanuit het Rijk een forse financiële bijdrage geleverd worden om dit tekort te kunnen dichten. Dit wordt verder toegelicht in de risicoparagraaf. Organisatieontwikkeling.
De opgedane ervaringen en inzichten vanuit het organisatieontwikkeltraject Professionaliteit, Integraliteit en Maatwerk (PIM) op expeditie maken dat we toe zijn aan een volgende stap in de expeditie: het aanpassen van de structuur van de organisatie en cultuurverandering. De complexiteit van ons werk neemt toe. Dat merken we iedere dag en brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Het belang van goede samenwerking, eigenaarschap, opgavegericht en integraal werken nemen hiermee toe. We zijn als organisatie de afgelopen jaren in omvang gegroeid. De span of control is hier niet op aangepast en de verschillen in omvang zijn te groot geworden. We kennen een hybride aansturingsmodel met een managementteam en directie. De combinatie tussen concernbreed sturen en afdelingssturing wordt als complex ervaren. Aanpassingen in de structuur, aansturing en beheersbaarheid zijn noodzakelijk om klaar voor de toekomst te zijn. Deze aanpassingen zien we als voorwaarde om goed te kunnen werken aan integraal werken, eigenaarschap en samenhang in de organisatie. Met een directiemodel met robuuste teams van circa 15 fte gericht op inwoners, bestuur en organisatie verwachten we de opgaven en uitdagingen van de samenleving goed aan te kunnen. Teamleiders kunnen met deze opgave gericht medewerkers ondersteunen in de gewenste ontwikkeling.
De noodzakelijke wijzigingen in de structuur voor wat betreft de span of control en het versterken van de beheersing brengen kosten met zich mee. Na de structuuraanpassing zal er ook worden ingezet op de vereiste cultuurverandering. Dit vraagt investering in houding, gedrag en rolinvulling van alle medewerkers en leidinggevenden in onze organisatie. Onder andere opleidingen en trainingen zijn daarbij van belang. Ombuigingen. Deze kadernota sluit, als gevolg van de hierboven genoemde mutaties, in meerjarig perspectief met een negatief saldo. Het is nadrukkelijk onze bedoeling om uiterlijk in 2024 te sluiten met een positief saldo. Hiermee voldoen we ook aan de eis van de provincie Fryslân. Om die reden willen wij via een gestructureerde aanpak voor de zomer van 2022 een voorstel met ombuigingen aan u voorleggen. Via dat voorstel willen wij het tekort dan terug dringen met € 500.000 in 2023 oplopend naar € 1 miljoen in 2024, zodat 2024 en 2025 sluiten met een begroot positief saldo. Tussen nu en het aanbieden van het pakket met ombuigingsvoorstellen in het tweede kwartaal van 2022 spelen een aantal onderwerpen die een relatie hebben met de financiële situatie van onze gemeente.
In dit kader denken we heel concreet aan: - de effecten van de doorontwikkeling van Grip op Jeugd en WMO; - de uitkomsten van de herijking van het Gemeentefonds en - de uitkomsten van de druk vanuit de gemeenten (en VNG) op het Rijk inzake aanvullende structurele middelen. Deze ontwikkelingen zullen wij uiteraard nadrukkelijk volgen en betrekken bij het ombuigingsproces zoals dat hiervoor beschreven is.
7
Risicoparagraaf Risicoparagraaf In deze Voorjaarsnota / Kadernota nemen we pas aanpassingen op als ze noodzakelijk zijn én we de bijbehorende bedragen (nagenoeg) zeker weten. Als we het bedrag niet zeker weten dan nemen we de ontwikkeling in deze paragraaf op. Dat doen we ook voor ontwikkelingen die op ons afkomen na 2021. Daarvan weten we nu vaak nog niet wat het exacte effect zal zijn, maar vinden we het wel belangrijk u nu al mee te nemen in de ontwikkelingen die op ons af lijken te komen. Financiële impact coronamaatregelen Wij hebben de uitkomsten van het 3e en 4e compensatiepakket verwerkt bij de paragraaf Overzicht Algemene dekkingsmiddelen. De totale ontvangen coronagelden tot het met vierde compensatiepakket bedragen € 1.626.036 voor 2021, deze gelden hebben allemaal een eenmalig karakter. Bij de jaarrekening hebben wij aangegeven dat we deze gelden wel willen inzetten voor de gevolgen van de corona om recht te doen aan de intentie van deze uitkering. Ook zullen de inkomstenstromen van onze gemeente worden beïnvloed. We houden bij wat de financiële effecten zijn, maar kunnen, zoals u zult begrijpen, nu nog geen bedragen afgeven. Zie ook de paragraaf Overzicht Algemene dekkingsmiddelen voor een verder toelichting op de coronagelden. Herijking Gemeentefonds Het huidige verdeelsysteem dat ten grondslag ligt aan de Gemeentefondsuitkering is complex.
Er zijn tientallen maatstaven die bepalen wat de uiteindelijke bijdrage uit de algemene uitkering wordt. Er is de afgelopen tijd gewerkt aan een eenvoudiger model. Per saldo leidde het nieuwe model ertoe dat grote(re) steden c.q. gemeenten meer geld kregen en kleinere gemeenten geld moesten inleveren. Nadat de uitkomsten van het effect waren gepubliceerd, kwamen er veel kritische kanttekeningen bij de uitlegbaarheid van de uitkomsten, met name in het Sociaal domein. Ook heeft het Rijk veel reacties en vragen gekregen van gemeenten. Dit samen was voldoende aanleiding voor het Rijk om het verdeelvoorstel nog eens kritisch tegen het licht te houden. Begin juni verwacht het Rijk een nieuw voorstel te hebben. Dat wordt dan eerst ter advisering voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur. Over de uitkomst is nog veel onzekerheid. Sociaal Domein De Voorjaarsnota laat op het Sociaal domein, programma 6, een tekort zien van bijna € 2 miljoen voor 2021. Een deel hiervan is gerelateerd aan compenserende maatregelen in het kader van Corona, maar het tekort draagt ook een aantal structurele elementen in zich. Op dit moment zijn deze nog niet vertaald naar de Kadernota, omdat de uiteindelijke omvang van het tekort voor 2022 en verder nog niet goed valt te berekenen. Er is nog te veel onzeker, zowel in positieve als in negatieve zin om in de Kadernota al een bedrag op te nemen.
In een worstcase scenario stevenen we echter af op een tekort voor 2022 en verder van rond de € 1,5 miljoen. In 2021 gaan we onze inzet op "Grip op-programma’s" verder intensiveren waarmee we dit dreigende tekort in de komende jaren terug willen dringen. Intensivering van de Grip op programma’s De maatregelen vanuit Grip op Jeugd sorteren effect, maar de volledige taakstelling is nog niet behaald. De tot nu toe ingezette maatregelen vanuit Grip op Wmo laten een tegenvallend resultaat zien, dit geldt met name voor de toepassing van het normenkader Huishoudelijke Hulp. Willen we de structurele uitgaven in het Sociaal domein onder controle krijgen, dan zullen er aanvullend op de maatregelen die nu al in de beide projecten zijn gedaan zeer scherpe keuzes moeten worden gemaakt, die gevolgen hebben voor de ondersteuning van inwoners. Wij zullen daarom de Grip op programma’s in een nieuwe eenduidige projectstructuur brengen en nieuwe, ingrijpende voorstellen doen om de kosten in de Wmo en Jeugd om te buigen. Daarbij wordt ook gekeken naar de verbinding met bijvoorbeeld de Participatiewet.
8
Autonome ontwikkelingen in relatie tot de Rijksbijdrage In de Voorjaarsnota is rekening gehouden met indexatie voor loon- en prijsontwikkelingen. Deze zullen ook in de komende jaren doorzetten. Verder verwachten we in de Wmo een toename van inwoners die ondersteuning nodig hebben, onder meer door de vergrijzing en de complexer wordende samenleving. Deze autonome ontwikkelingen spelen bij een groot aantal gemeenten en leiden bij veel gemeenten tot dezelfde problemen als in Weststellingwerf. Uit onafhankelijk onderzoek is gebleken dat gemeenten € 1,7 miljard meer uitgeven aan Jeugdzorg dan ze aan middelen ontvangen. Weliswaar zijn aanvullende incidentele middelen voor het oplossen van acute problematiek in de jeugdzorg toegezegd door het rijk, een structurele oplossing zowel op het gebied van jeugd als Wmo is noodzakelijk. Wij blijven dan ook een dringend beroep doen op het Rijk om hier op korte termijn toe over te gaan.
9
Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Programma 0 | Bestuur en Ondersteuning Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort, Jongebloed en Hoen
Organisatie
Dienstverlening, Bestuur en Organisatie
Taakvelden
Bestuur
Burgerzaken
Exploitatie + = voordeel - = nadeel Programma 0 Bestuur en ondersteuning
Voorjaarsnota 2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
Lasten Taakveld Bestuur Inhuur Griffie
-70.000
Burgerzaken Meerkosten Tweede Kamerverkiezingen (corona)
-55.000
Totaal lasten
-125.000
0
0
0
0
Totaal programma 0
-125.000
0
0
0
0
Dit wordt gedekt uit de Coronagelden
55.000
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Inhuur Griffie Vanwege ziekteverzuim is het noodzakelijk om een extra medewerker in te huren bij de afdeling Griffie. Voor 2021 wordt hier een bedrag van € 70.000 voor opgenomen. Meerkosten Tweede Kamerverkiezingen (corona) Op 17 maart 2021 zijn de Tweede Kamerverkiezing gehouden. Om veilig stemmen in tijden van Corona mogelijk te maken was het noodzakelijk voor de stembureaus verschillende aanvullende maatregelen te nemen. Vanuit het Rijk hebben alle gemeenten coronacompensatie ontvangen voor deze noodzakelijke kosten. Het voorstel is om dit budget eenmalig in 2021 te verhogen met € 55.000, de kosten kunnen worden gedekt uit de ontvangen coronagelden (zie overzicht Algemene dekkingsmiddelen).
10
Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort
Organisatie
Dienstverlening, Bestuur en Organisatie
Taakvelden
Crisisbeheersing en brandweer
Openbare orde en veiligheid
Actuele ontwikkelingen De raad heeft het beleidsplan Integrale Veiligheid 2020 - 2023 vastgesteld in maart 2020. We werken nu aan de uitvoeringsplannen. Ook kijken we naar de beleidsindicatoren waarop gemonitord gaat worden. De Corona-crisis heeft forse impact op de dagelijkse werkzaamheden van het team openbare orde en veiligheid. In het jaar 2021 proberen we het werk te normaliseren.
Exploitatie + = voordeel - = nadeel
Voorjaarsnota
Programma 1 Veiligheid
2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
-37.500
-37.500
-38.000
-53.500
Lasten Taakveld Crisisbeheersing en brandweer Bijdrage veiligheidsregio Fryslân Totaal lasten
0
-37.500
-37.500
-38.000
-53.500
Totaal programma 1
0
-37.500
-37.500
-38.000
-53.500
Toelichting exploitatie Taakveld Crisisbeheersing en Brandweer Bijdrage veiligheidsregio Fryslân De gemeentelijke bijdrage voor de Veiligheidsregio Fryslân neemt op basis van hun conceptmeerjarenbegroting (2022-2025) van de veiligheidsregio toe. Zie ook programma 7 voor het onderdeel gezondheid.
11
Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Portefeuillehouder(s) Jongebloed en Rikkers
Organisatie
Ruimte
Taakvelden
Openbaar vervoer
Economische havens en waterwegen
Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)
Verkeer en vervoer
Recreatieve havens
Parkeren (geen lasten en baten)
Actuele ontwikkelingen We hebben 110 km asfaltwegen in het veenweidegebied. Deze wegen krijgen regelmatig een nieuwe laag asfalt. Hierdoor worden deze wegen steeds zwaarder en zakken weg in de slappe bodem van het veenweidegebied. Deze wegen zijn de komende jaren toe aan een reconstructie (verwijderen van de totale constructie en aanbrengen een nieuwe lichtere constructie. Een duurzame oplossing moet onderzocht worden en zal de komende jaren leiden tot nieuwe investeringen. Voor de Lemsterweg is reeds krediet beschikbaar en deze reconstructie zal in 2021 uitgevoerd worden.
Exploitatie + = voordeel - = nadeel Programma 2 Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Voorjaarsnota 2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
Lasten Taakveld Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte) Wet Natuurbescherming
-25.000
Verkeer en vervoer Opstellen DIOR
-40.000
Herstellen vorstschade
-40.000
Aanstellen medewerker Veenweideprogramma
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
Totaal Lasten
-115.000
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
Totaal programma 2
-115.000
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
12
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte) Wet Natuurbescherming Om te voldoen aan de Wet Natuurbescherming (voorheen Flora- en Faunawet) dient er een inventarisatie voor flora en fauna plaats te vinden die resulteert in een digitale kaart waarmee volgens de nieuwe Gedragscode Soortbescherming Gemeenten kan worden gewerkt. De onvermijdelijke kosten bedragen incidenteel € 25.000. Verkeer en vervoer Opstellen leidraad Duurzame Inrichting van de Openbare Ruimte (DIOR) De onderhoudsniveaus van de openbare ruimte zijn door uw raad vastgesteld. Belangrijk is inrichtingskeuzes en materiaalkeuzes te maken die duurzaam, veilig en in principe onderhoudsarm zijn. Door nu €40.000 te investeren in een leidraad Duurzame Inrichting van de Openbare Ruimte (DIOR) is deze eind 2021 beschikbaar. Vorstschade In februari 2021 hebben we een korte maar hevige vorstperiode gehad. Voor noodzakelijk herstel van gaten en scheuren in de asfaltwegen is in 2021 een extra onderhoudsbudget nodig van € 40.000 Kadernota 2022-2025 Aanstellen medewerker Veenweideprogramma Provinsje Fryslân heeft in 2015 de Veenweidevisie vastgesteld. Inmiddels is er niet alleen een nieuw Veenweideprogramma 2021-2030, maar zijn ook de 10 betrokken ‘veenweidegemeenten’ hier organisatorisch bij aangehaakt.
Het BOF (Bestjoerlik Oerlis Feangryde) is verantwoordelijk voor het Veenweide-programma en daarbij het belangrijkste adviesorgaan van de deelnemers van het Veenweideprogramma, waaronder de Provinsje Fryslân, Wetterskip Fryslân, gemeenten, LTO en de Friese Milieufederatie. Daarnaast maken de gemeenten ambtelijk deel uit van verschillende project- en klankbordgroepen. Om één en ander voor de gemeenten goed te stroomlijnen is er een medewerker aangenomen om de gezamenlijke gemeentelijke belangen in het Veenweideprogramma te behartigen. De structurele kosten voor deze medewerker zijn voor een bedrag van € 10.000 in de voorjaars- en kadernota opgenomen.
13
Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort en Hoen
Organisatie
Ruimte, Dienstverlening, Bestuur en Organisatie
Taakvelden
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Economische ontwikkelingen
Economische promotie
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
Exploitatie + = voordeel - = nadeel
Voorjaarsnota
Programma 3 Economie
2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
Lasten Taakveld Economische ontwikkeling Uitbreiding formatie Economie en retail
-80.000
-80.000
-80.000
-80.000
Totaal lasten
0
-80.000
-80.000
-80.000
-80.000
Totaal programma 3
0
-80.000
-80.000
-80.000
-80.000
Toelichting exploitatie Kadernota 2022-2025 In het collegeprogramma is de ambitie uitgesproken de kernwinkelstructuur van Wolvega te versterken met als beoogd resultaat in gezamenlijkheid met alle betrokken (inwoners en ondernemers) te komen tot een compact en aantrekkelijk winkelgebied in Wolvega. Dit heeft geresulteerd in een vast te stellen centrumvisie en uitvoeringsagenda. Hiervoor wordt een incidenteel budget gevraagd aan de raad. Naast deze incidentele kosten samenhangend met uitvoering van projecten uit de uitvoeringsagenda, zijn er ook structurele kosten die nodig zijn voor de voortgang en borging van visie en beleid in de organisatie. Het gaat hier om personele inzet vanuit de afdeling ruimte op een aantal terreinen: - functioneren en doorontwikkeling centrum zoals onderzoek en advies 3 centra, toetsen aanvragen aan beleid, voeren structureel overleg met stakeholders etc. (taken beleidsmedewerker Economische Zaken en toerisme en recreatie) - overleg en planvorming ondernemers en vastgoedeigenaren (taken bedrijvencontactfunctionaris) - organisatie en samenwerking vastgoedeigenaren en algehele professionalisering samenwerking alle betrokken partijen (gemeente, ondernemers, vastgoed en overige belanghebbenden). De structurele jaarlijkse kosten voor uitvoering van deze taken zijn begroot op € 80.000,= (totaal 1 fte).
Toelichting investeringen Een investeringsvoorstel voor het centrumplan Wolvega zullen wij op korte termijn aan u voorleggen.
14
Programma 4 | Onderwijs Programma 4 | Onderwijs Portefeuillehouder(s)
Hoen
Organisatie
Sociaal domein
Taakvelden
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Onderwijshuisvesting
Openbaar basisonderwijs
Actuele ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Om onderwijsvertragingen in te lopen en leerlingen te ondersteunen die het moeilijk hebben door schoolsluitingen en corona heeft het demissionaire kabinet het NPO opgezet. Voor de uitvoering van het NPO wordt een budget beschikbaar gesteld voor schoolbesturen voor het basis- en voortgezetonderwijs. Ook gemeenten ontvangen voor NPO een specifieke uitkering over een periode van 2,5 jaar. Meer informatie over de hoogte van de specifieke uitkering voor Weststellingwerf en de bestedingsvoorwaarden volgt in juli 2021. In april en mei 2021 werken scholen aan het in kaart brengen hoe de leerlingen ervoor staan en wat nodig is om de vertragingen in te lopen. Schoolbesturen en gemeenten zullen samen optrekken als het gaat om de planvorming met betrekking tot de uitvoering van het NPO. Update MJOP gemeentelijke panden De MeerJarenOnderhoudsPlannen (MJOP) van onze panden zijn afgelopen jaar op basis van schouw en onderzoek opnieuw opgesteld. Dit leidt tot een bijstelling van de benodigde budgetten voor het dagelijkse en planmatige onderhoud, de uitkomsten hiervan verwerken wij in de begroting 2022.
Exploitatie + = voordeel - = nadeel
Voorjaarsnota
Kadernota 2022-2025
Programma 4 Onderwijs
2021
2022
2023
2024
2025
Bijstellen exploitatie gemeentelijke panden
0
-61.800
-61.800
-61.800
-61.800
Totaal lasten
0
-61.800
-61.800
-61.800
-61.800
MI-vergoeding
34.000
34.000
34.000
34.000
34.000
Totaal baten
34.000
34.000
34.000
34.000
34.000
Totaal programma 4
34.000
-27.800
-27.800
-27.800
-27.800
Lasten Taakveld Onderwijshuisvesting
Baten Taakveld Onderwijshuisvesting
15
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Onderwijshuisvesting MI vergoedingen (materiële instandhouding) De MI vergoedingen voor 2021 zijn opnieuw vastgesteld. Dit levert een structureel voordeel op van € 34.000 met ingang van 2021. Kadernota 2022-2025 Bijstellen exploitatie gemeentelijke panden Jaarlijks stellen wij, op basis van de gerealiseerde kosten van de afgelopen jaren, de benodigde budgetten voor de exploitatie van onze gemeentelijke panden bij. Het gaat hier om de kosten voor gas, water en licht, verzekeringen en publieke heffingen. Zoals genoemd bij actuele ontwikkelingen rekenen we bij de baten met een prijsindex van 1,5%, daarom nemen we die aan de lastenkant ook mee. Daarnaast zijn in 2020 de verzekeringen opnieuw aanbesteed. Bij de jaarrekening is al melding gemaakt van de toename van de kosten. Onze panden zijn verdeeld over meerdere programma's. In deze kadernota zijn de kosten als totaal opgevoerd in programma 4 om zo het totaal inzichtelijk te maken, maar zullen bij de begroting worden geboekt op de daadwerkelijke programma's waar de panden in zijn ondergebracht (programma 4, 5, 6, 8 en overhead).
16
Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouder(s) Hoen en Jongebloed
Organisatie
Sociaal domein, Ruimte
Taakvelden
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Cultureel erfgoed
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Media
Musea
Sportaccommodaties
Sportbeleid en activering
Actuele ontwikkelingen Lokaal sportakkoord Voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord ontvangen we voor het kalenderjaar 2021 een extra bijdrage van €20.000, wat een totaal maakt van €40.000. Dit geeft meer mogelijkheden voor projecten binnen de thema's 'vitale sportaanbieders', 'jong, fit & vaardig' en 'inclusief sporten en bewegen'. De kerngroep en werkgroepen zullen zich buigen over de besteding van deze middelen. Corona Door de maatregelen rond corona zijn er diverse sport- en culturele activiteiten die beperkt of niet door kunnen gaan. We verwachten hierin in de tweede helft van dit jaar nog wel een inhaalslag. Zwembaden De openstelling van de zwembaden is aangepast. De Dobbe is twee weken eerder opengesteld. De Steense blijft in de zomerperiode open voor zwemlessen en waar mogelijk recreatief zwemmen. Dit alles onder voorbehoud van de dan geldende coronamaatregelen. Het tarief voor de Dobbe is gelijkgesteld aan het tarief voor de Steense in verband met de coronamaatregelen.
17
Exploitatie + = voordeel - = nadeel Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie
Voorjaarsnota 2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
-26.000
-26.000
-26.000
-26.000
24.000
-26.000
-26.000
-26.000
Lasten Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Coronacompensatie Cultuur
-70.813
Subsidies Coronacompensatie 2020
-212.000
Prijs en looncompensaties subsidies Sportaccomodaties Verbetering sportaccommodaties (kunstgrasvelden) Padelbanen tennisvereniging Wolvega
50.000 -24.500
Sportbeleid en activering Lokaal sportakkoord
-40.000
Cofinanciering inzet buurtsportcoaches
-40.670
Totaal lasten
-387.983
Baten Taakveld Sportbeleid en activering Lokaal sportakkoord
20.000
Cofinanciering inzet buurtsportcoaches
40.670
Totaal baten
60.670
0
0
0
0
Totaal programma 5
-327.313
24.000
-26.000
-26.000
-26.000
Dit wordt gedekt uit de Coronagelden
282.813
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Subsidieplafonds De volgende subsidieplafonds moeten worden aangepast: -Subsidieplafond muziekonderwijs moet voor Terra met een bedrag van € 600 voor het jaar 2021 worden opgehoogd in verband met het grotere aantal leerlingen op deze school. - Subsidieplafond Sport Fryslân/buurtsportwerk moet opgehoogd worden met € 40.670 naar € 284.670 in verband met de bijdrage van het onderwijs. Dit bedrag moet in de baten en lasten worden meegenomen (verloopt budgettair neutraal). - Subsidieplafond subsidieregeling sportverenigingen moet opgehoogd worden, van €112.930 naar €187.132. Dit betreft de basissubsidie voor sportverenigingen (€112.930) en subsidie voor groot onderhoud (€74.202). Het budget staat al in de begroting, maar was nog niet verwerkt in het subsidieplafond. Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Coronacompensatie Cultuur Het Rijk heeft financiële middelen beschikbaar gesteld om culturele organisaties te compenseren voor de financiële nadelen van de coronacrisis. Dit betreft een bedrag van € 70.813 voor het jaar 2021. Wij stellen voor dit bedrag beschikbaar te stellen voor een compensatieprogramma voor de culturele sector in het jaar 2021.
18
Taakveld sportaccommodaties Padelbanen tennisvereniging Wolvega Door de tennisvereniging in Wolvega is een aanvraag gedaan voor de aanleg van Padelbanen. Padel, een mix van tennis en squash, is één van de snelst groeiende sporten in Nederland. Wij staan hier dan ook positief tegenover, omdat dit een verbreding en stimulans betekent voor het sportaanbod binnen de gemeente Weststellingwerf en helemaal past binnen de doelstellingen van ons Lokaal Sport- en Beweegakkoord. Deze investering is gerelateerd aan de subsidieregeling groot onderhoud, aangezien anders 2 bestaande tennisbanen vervangen moeten te worden. Omdat het beschikbare budget voor groot onderhoud reeds voor andere aanvragen beschikbaar gesteld wordt, willen we hiervoor een eenmalig extra budget beschikbaar stellen van €24.500. Taakveld sportbeleid en activering Lokaal sportakkoord In de begroting 2021 is wel de toen bekende rijksbijdrage voor het lokaal sportakkoord van € 20.000 begroot maar niet de uitgaven. Ondertussen is de rijksbijdrage verhoogd naar € 40.000. Cofinanciering inzet buurtsportcoaches Voor de inzet van buurtsportcoaches binnen het primair onderwijs ontvangt de gemeente €40.670 aan cofinanciering van verschillende schoolbesturen. Deze buurtsportcoaches worden ingezet voor het verzorgen van bewegingsonderwijs op de primair onderwijsscholen.
Dit bedrag wordt door de gemeente verstrekt aan Sport Fryslân (als onderdeel van de jaarlijkse subsidie). Subsidies Coronacompensatie 2020 De raad heeft in januari 2021 een budget van € 212.000 beschikbaar gesteld voor een subsidieregeling coronacompensatie. De gemeente vindt het belangrijk voor de leefbaarheid in onze gemeente om maatschappelijke organisaties financieel te ondersteunen in deze coronacrisis, zodat zij kunnen blijven voortbestaan. Met behulp van deze regeling konden maatschappelijke organisaties en verenigingen Weststellingwerf - tegemoet gekomen worden in hun schade door de coronamaatregelen in 2020. € 192.000 is beschikbaar gesteld via de Subsidieregeling Coronacompensatie voor geleden schade in 2020 voor maatschappelijke organisaties en verenigingen Weststellingwerf. € 20.000 is beschikbaar gesteld via de Subsidieregeling noodfonds tegemoetkoming ernstige nadelige financiële coronaschade maatschappelijke organisaties Weststellingwerf 2020. Kadernota 2022-2025 Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Prijs en looncompensaties subsidies In de uitgangspunten voor het meerjarenperspectief is een nullijn afgesproken voor inflatie. Bij uitzondering kan van deze nullijn worden afgeweken als vaststaat dat dit uitgangspunt niet is uit te voeren. Dan is er een mogelijkheid tot budgetbijstelling.
Ook is die mogelijkheid er als we op basis van een overeenkomst verplicht zijn instellingen te compenseren voor loon- en/of prijsstijgingen. We stellen voor de volgende subsidie instellingen voor dat er een compensatie moeten worden verleend voor prijsontwikkelingen. Deze instellingen hebben te maken met een behoorlijke looncomponent. Dit betreft: Bibliotheek Zuidoost Fryslân, Stellingwarver Schrieversronte, Opera Spanga, Nationaal Vlechtmuseum, Comprix (muziekfestival) en Sport Fryslân. Uitgaande van een prijscomponent in de lonen van 3%, leidt dit tot een structurele bijstelling van € 26.000. Daarnaast zijn er partijen die een vast bedrag per inwoner/leerling gesubsidieerd krijgen. Het subsidieplafond zal met dat aantal mee moeten bewegen bij het opstellen van de begroting. Dit zijn geen grote bedragen. Verbetering sportaccommodaties (kunstgrasvelden) Het incidentele budget verbetering sportaccommodaties (kunstgrasvelden) is blijven staan in 2022, dit budget wordt niet meer ingezet. Dit geeft een eenmalig voordeel in 2022 van € 50.000.
Toelichting investeringen Wij zullen een investeringsvoorstel aan u voorleggen van een inrichtingsplan voor de Driewegsluis.
19
Programma 6 | Sociaal domein Programma 6 | Sociaal domein Portefeuillehouder(s)
Rikkers en Zonderland
Organisatie
Sociaal domein
Taakvelden Programma 6 | Sociaal domein
Arbeidsparticipatie
Begeleide| participatie
Geëscaleerde zorg 18+
Inkomensregelingen
Maatwerkdienstverlening 18+
Maatwerkdienstverlening 18-
Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
Wijkteams
Geëscaleerde zorg 18-
Actuele ontwikkelingen ESF REACT In 2021 komt er subsidie vanuit ESF REACT-EU, deze is gericht op de gevolgen va de Coronamaatregelen. Het betreft een verlenging op basis van de ESF-Regeling 2014-2020. De verwachting is dat minimaal € 5,5 miljoen euro ESF REACT-EU-subsidie beschikbaar komt voor arbeidsmarktregio Friesland. De aanvraag zal in juni 2021 worden ingediend door centrumgemeente Leeuwarden. De nieuwe ESF-Regeling zal ingaan per 2022. Wmo De decentralisatie Beschermd Wonen is in ieder geval uitgesteld tot 1 januari 2023. Inkomensregelingen Over inkomensregelingen is tot en met maart niets specifieks te melden. Het eerste kwartaal van 2021 laat hetzelfde beeld zien als 2020. Het aantal uitkeringen is nagenoeg stabiel, het beroep op ondersteuning zoals bijvoorbeeld schuldhulpverlening en bijzondere bijstand is lager dan geraamd. Mogelijk is dit het gevolg van de COVID-19 maatregelen. Het is lastig in te schatten hoe dit zal verlopen in de 2e helft van 2021 als de "lockdown" wordt opgeheven.
20
Exploitatie + = voordeel - = nadeel Programma 6 Sociaal domein
Voorjaarsnota 2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
-30.000
-30.000
-30.000
-30.000
Lasten Beleidsveld Participatie Wet inburgering
-75.000
Perspectief op Werk
-81.500
Re-integratie
200.000
Corona Tonk-regeling
-87.300
Corona bijdrage SW bedrijven
-239.182
Beleidsveld WMO Maatregelen kostenbewuste uitvoering
-95.000
Normenkader voor huishoudelijk hulp
-330.000
Inhuur herindicaties
-26.000
Inzet Domotica is vertraagd
-25.000
Latere start alg. inloopvoorziening en indicatievrije dagbesteding
-175.000
Toename inwoners ondersteuning WMO
-467.000
CAO-tarieven
-16.000
Beschermd wonen
143.000
Corona Ondersteuningsprogramma Jeugd/WMO
-223.283
Beleidsveld Jeugdzorg Bijdrage huisartsen praktijkondersteuner
-30.000
Loon en prijsindexatie jeugd
-150.000
Geëscaleerde zorg -18
-250.000
Stelpost Jeugdzorg
-600.000 -600.000 -600.000 -600.000
Beleidsveld Overig Medewerker monitoring Corona verlengen pilot Griffioenpark 3 Totaal lasten
-42.500 -65.500 -130.500 -1.992.765 -803.000 -630.000 -630.000 -630.000
Baten Beleidsveld WMO Eigen bijdrage vallen lager uit
-25.000
Beleidsveld Jeugdzorg Bijdrage huisartsen praktijkondersteuner
30.000
30.000
30.000
30.000
30.000
600.000
600.000
600.000
600.000
630.000
630.000
630.000
630.000
-1.987.765 -173.000
0
0
0
Bijdrage rijk Totaal baten
Totaal programma 6 Dit wordt gedekt uit de Coronagelden
5.000
902.265
21
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Beleidsveld Participatie Wet inburgering De nieuwe Wet inburgering moet ervoor zorgen dat inburgeraars zo snel mogelijk meedoen in Nederland, het liefst via betaald werk. Het nieuwe stelsel moet ervoor zorgen dat statushouders een zo hoog mogelijk taalniveau bereiken, de Nederlandse maatschappij leren kennen en vanaf de start van het traject naar vermogen meedoen. Om dit te realiseren krijgen gemeenten meer taken en een regierol in de uitvoering van het nieuwe inburgeringsstelsel. In dit stelsel hebben gemeenten onder andere een aanbodplicht van financiële ontzorging en taaltrajecten. Dit onder de volgende vijf uitvoeringseisen: a. De gemeente bevordert dat de statushouder tijdig kan starten met het inburgeringstraject (tijdige start). b. De statushouder rondt het inburgeringstraject binnen de termijn van drie jaar af. De gemeente let erop dat het traject niet langer duurt dan nodig is (snelheid). c. De statushouder stelt voor iedere inburgeringsplichtige een passend traject vast (maatwerk). d. De statushouder combineert zoveel mogelijk activiteiten gericht op het leren van de Nederlandse taal en op meedoen aan de maatschappij (dualiteit). e. De gemeente stelt eisen aan de kwaliteit van het aanbod en zorgt ervoor dat die kwaliteit en de continuïteit gewaarborgd is (kwaliteit).
De eerdere startdatum 1 juni 2021 van de Wet inburgering is in november 2020 uitgesteld tot tenminste 1 januari 2022. Voorbereidingskosten en reeds lopende pilots om bovenstaande taken (a t/m e) tijdig te implementeren in de staande organisatie zijn wegens het uitstellen van de Wet inburgering hoger uitgevallen dan verwacht. Daarom maken we voor de integratie-componenten, die een verbinding hebben met de Participatiewet, gebruik van de incidentele middelen uit het corona compensatiepakket ten behoeve van de Participatiewet. Hierbij gaat het om een bedrag van € 75.000 incidenteel. Re-integratie Vanuit de arbeidsmarktregio wordt een beroep gedaan op de coronacompensatiemiddelen voor reintegratie, onder andere voor het programma Perspectief op Werk. Deze worden incidenteel ingezet, mede als cofinanciering voor de REACT-EU. In de plannen is op dit moment voorzien in een aandeel van € 81.500 matchingsgeld voor onze gemeente, welke beschikbaar gesteld moet worden uit de coronacompensatiemiddelen. Voor het onderdeel arbeidsparticipatie (Re-integratie P-wet) worden in 2021 lagere kosten gemaakt. Dit budget kan incidenteel afgeraamd worden met € 200.000. TONK In het 4e compensatiepakket van het Rijk in verband met de coronamaatregelen is een bedrag van € 87.296 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de TONK-regeling.
Dit budget moet incidenteel beschikbaar gesteld worden voor de uitvoering van de regeling. Bijdrage SW bedrijven Caparis heeft een beroep gedaan op de coronacompensatie voor SW-bedrijven in verband met de geleden schade door de coronamaatregelen. Het aandeel van onze gemeente in deze schade is € 239.182. Dit moet gedekt worden uit de coronacompensatiemiddelen die beschikbaar gesteld zijn door het rijk. Besluitvorming daarover heeft begin 2021 plaatsgevonden, de raad is hierover in februari geïnformeerd met een memo. Beleidsveld Wmo Met het vaststellen van de maatregelen in Grip op Wmo is voor 2021 uitgegaan van een eerste besparing. Nu de eerste maanden van dit jaar achter de rug zijn kunnen we een inschatting maken van het eerste effect en de financiële verwachtingen voor 2021 bijstellen. Maatregelen kostenbewuste uitvoering De eerste categorie maatregelen uit Grip op Wmo heeft betrekking op een kostenbewuste uitvoering. Eén van de maatregelen is het aantrekken van een Wmo-inkoopondersteuner. Deze functie wordt vanaf juli ingevuld. Om die reden is de verwachte opbrengst voor deze maatregel in 2021 gehalveerd van €190.000 naar €95.000. Het betreft een incidentele bijstelling.
22
Beleidsmatige maatregelen die op kortere termijn leiden tot een minder groot tekort Een beleidsmatige maatregel waarvan de verwachting was dat het financieel effect zou hebben is het werken met een normenkader voor Huishoudelijke Hulp. Nu de herindicaties grotendeels hebben plaatsgevonden blijkt dat het werken met dit normenkader niet het financiële effect heeft dat werd verwacht. De beoogde besparing van €330.000 in 2021 wordt niet behaald. De ingehuurde capaciteit om de herindicaties uit te voeren heeft tot hogere kosten geleid dan vooraf werd gedacht. Het betreft een incidenteel bedrag van € 26.000. Ook de inzet van domotica binnen de huishoudelijke hulp is nog niet van start gegaan, de verwachting is dat de besparing van €25.000 in 2021 niet behaald wordt. Het betreft een incidentele wijziging. Maatregelen gericht op transformatie De gesprekken voor het opzetten van voorliggende voorzieningen zoals een algemene inloopvoorziening en indicatievrije dagbesteding zijn opgestart. De openstelling van dergelijke voorzieningen wordt vertraagd door het Corona-virus. De verwachting is dat beide voorzieningen dit jaar geopend worden, waarbij door het virus een start met minder cliënten van toepassing zal zijn dan waar bij de besparing vanuit werd gegaan. Hierom moet de besparing voor 2021 worden bijgesteld van € 200.000 naar € 25.000.
Overige ontwikkelingen We zien dat de toename van inwoners met ondersteuning vanuit de Wmo nog steeds doorzet. Dit past bij het landelijke beeld van de toenemende zorgvraag ten gevolge van het abonnementstarief, het Weststellingwerfse vergrijzingspercentage en de complexer wordende samenleving. Ook zien we door de strengere toegang van het Expertiseteam Beschermd Wonen een toename in de lokale maatwerkondersteuning (beoogde transformatie). Landelijk gezien was er in 2019 een stijging van 6% aan Wmo-kosten (Bron: CBS). Er is vanwege voornoemde ontwikkelingen en het Coronavirus geen reden om aan te nemen dat dit percentage over 2021 lager zal zijn. Indien dit percentage daadwerkelijk aan de orde is, betekent dit ten opzichte van 2019 € 467.000 aan extra kosten voor de Wmo. Een andere financiële ontwikkeling die speelt is het feit dat er wegens Cao-wijzigingen niet langer sprake is van reële tarieven voor de maatwerkproducten, terwijl de Wet voorschrijft dat er sprake dient te zijn van reële tarieven. Hierdoor zijn de OWO-gemeenten genoodzaakt de tarieven voor de Wmo te wijzigen, wat leidt tot € 16.000 aan structurele extra kosten. Dit bedrag geldt voor een aantal producten (o.a. begeleiding en dagbesteding), voor andere producten is de indexatie eerder in de budgetberekeningen meegenomen.
Lagere eigen bijdragen Op basis van de resultaten 2020 zien we dat de eigen bijdragen in de Wmo € 25.000 te hoog zijn geraamd. Beschermd Wonen Voor 2020 is er sprake van een regionaal overschot binnen het budget Beschermd Wonen. Deze afrekening komt in 2021 binnen. Dit budget (€ 43.000) kan incidenteel vrijvallen in 2021. Daarnaast kan er € 100.000 incidenteel afgeraamd worden op beschermd wonen in verband met overgang naar WLZ en strengere toegang (Expertiseteam Beschermd Wonen). We zien binnen deze doelgroep een verschuiving van beschermd wonen naar maatwerkondersteuning 18+ (communicerende vaten). Corona compensatie Jeugd/Wmo Het Rijk heeft financiële middelen beschikbaar gesteld voor extra ondersteuning aan jeugd, kwetsbare groepen en leefstijl. Dit betreft een bedrag van € 223.283 voor het jaar 2021 (pakket 4 coronacompensatie). Wij stellen voor dit bedrag beschikbaar te stellen voor een ondersteuningsprogramma, gebaseerd op de bestaande werkzaamheden, voor deze doelgroepen in het jaar 2021. Beleidsveld Jeugdzorg Bijdrage huisartsen praktijkondersteuner Voor het jaar 2021 doen we weer een beroep op de vergoeding voor een deel van de loonkosten van de praktijkondersteuner jeugd bij de huisartsen. In 2020 hebben we op deze manier een vergoeding van € 30.000 kunnen incasseren die de huisartsen hadden aangevraagd. Dit pakken we weer samen met de huisartsen op.
Dit bedrag zetten we ook in als dekking voor de genoemde loonkosten. 23
Indexatie 2021 Het budget voor maatwerkdienstverlening 18- moet met € 150.000 structureel worden verhoogd vanwege loon- en prijsindexatie. Bij de begroting 2020 is dit gesignaleerd in de paragraaf weerstandsvermogen (risicoparagraaf). Daarnaast wordt verwacht dat de kosten voor het sociaal domein, met name jeugdzorg, de komende jaren gaat stijgen. Hiervoor is een bedrag opgenomen van € 600.000 per jaar. Vooralsnog wordt verwacht dat het rijk de stijging volledig vergoed. Effecten Grip op Jeugd In de jaarrekening 2020 zien we dat we € 300.000 minder hebben uitgegeven op het budget Specialistische Jeugdhulp ten opzichte van 2019. De maatregelen vanuit Grip op Jeugd sorteren dus effect, maar zitten nog niet op het gewenste financiële niveau. We gaan door met de maatregelen en werken aan doorontwikkeling hiervan. Het ambitieniveau op de effecten van Grip op Jeugd is hoog. Komende jaren moet blijken hoe reëel de ambitie is. De financiële verwachtingen zijn al in het meerjarenperspectief verwerkt. Geëscaleerde zorg 18Afgelopen jaren is op deze post steeds een tekort gesignaleerd. We hebben minder directe invloed op deze uitgaven. Dit in tegenstelling tot de kosten voor specialistische jeugdhulp, waar we met Grip op Jeugd meer invloed hebben. Om tot een meer reële begroting te komen moet dit budget met € 250.000 verhoogd worden.
Beleidsveld Overig Verlengen pilot Griffioenpark 3 De raad heeft besloten om de pilot Griffioenpark 3 te verlengen tot en met augustus 2023. De kosten voor personele lasten in de periode september 2021 - augustus 2022 (in totaal € 196.000) worden gedekt uit de Coronagelden, voor 2021 een bedrag van € 65.500 en voor 2022 een bedrag van € 130.500 . Kadernota 2022-2025 Financiële vertaling nieuwe ontwikkelingen Wet inburgering Wettelijke verplichtingen inburgering Op 1 januari 2022 gaat de wet van start. Over de beschikbaar gestelde rijksmiddelen is discussie tussen het VNG en het Ministerie. Vooralsnog blijken deze niet toereikend te zijn. De onderwijsroutes creëren het meeste zorg, waar nu een minimaal tekort van 15 % per inburgeringsplichtige statushouder verwacht mag worden. De huidige kostenraming is ook afhankelijk van de taakstelling en de hiermee gemoeide instroom van statushouders per jaar. Deze valt niet te voorspellen, uiteraard gaan wij u hier later nader over informeren. Gemeentelijk ambitieniveau Weststellingwerf In ons collegeprogramma onder Mensen opgave 12 staat dat we werken aan de ontwikkeling van een samenhangend aanbod van goede zorg en ondersteuning, waarin de nadruk ligt op preventie. Dat onze inwoners ons goed weten te vinden, zodat zij hier optimaal gebruik van kunnen maken.
Om deze ambitie om te zetten naar resultaat heeft u al een structureel budget aangegeven van € 120.000 per jaar. Het ambitieniveau van deze bovenwettelijke taken is geborgd door het huidige budget. Later dit jaar berichten wij u over deze post. Medewerker monitoring (Sociaal domein breed) Om de monitoring van het sociaal domein uit te kunnen voeren is een medewerker monitoring nodig. Hiervoor is in 2020 en 2021 incidenteel budget beschikbaar gesteld. In 2022 is hiervoor € 42.500 nodig. In dat jaar wordt onderzocht of deze functie richting toekomst ondergebracht kan worden in OWO-verband. Meerjarig perspectief Sociaal domein Het sociaal domein is volop in ontwikkeling. De uitgaven op gebied van Wmo en Jeugd, beiden zogenaamde open-einde-regelingen, vertonen een stijgende lijn. Afgelopen periode zijn hiervoor de projecten Grip op Jeugd en Grip op Wmo ingezet. Met deze projecten zetten wij ons in om de stijgende kosten te beperken en naar beneden bij te stellen, zonder dat dit afbreuk doet aan de te leveren kwaliteit. In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met de verwachte effecten van deze programma’s. We zien echter dat het realiseren van deze besparingen weerbarstig is. 24
Er is sprake van autonome ontwikkelingen (indexatie, zorggroei door onder andere vergrijzing) waardoor besparingen onder druk staan. Daarnaast hebben niet alle maatregelen het beoogde effect. In de voorjaarsnota hierboven zijn de gevolgen voor 2021 in beeld gebracht. In de risicoparagraaf schetsen we wat dit mogelijk meerjarig kan betekenen en welke financiële risico’s dit met zich meebrengt. In onze eerste “grip op” projecten hebben we de maatregelen die het dichtst in bereik zijn en naar verwachting het grootste effect hebben in beeld gebracht en in werking gezet. Nu de beoogde resultaten niet altijd gehaald worden, zullen we opnieuw kijken naar aanvullende maatregelen of het versterken van de huidige. Gesprekken met vlechtwerkers en zorgaanbieders en het inzetten van het huidige pakket van bezuinigingsmaatregelen leiden weer tot nieuwe ideeën voor besparing en efficiëntere werkwijzen. Deze maatregelen worden voor de Wmo gebundeld tot een Grip op Wmo 2.0. De financiële omvang van dit pakket zal echter lager zijn dan het eerste pakket. Deze maatregelen betreffen vooral aanscherping van het huidige beleid en verder vormgeving van het voorliggend veld. Ook wordt als onderdeel van de projecten “grip op” een onderzoek uitgevoerd naar samenhang tussen het participatie-werkdeel en de Wmo. Dit leidt mogelijk ook nog tot structurele besparingen.
Het bedrag is nu echter nog niet helder. Deze aanvullende maatregelen zullen deels meer tijd vragen en complexer zijn om in uitvoering te brengen dan het eerdere pakket. Om de kosten verder naar beneden te brengen zullen er ook lastige keuzes gemaakt moeten worden. Tot slot, maar niet minder belangrijk, speelt er volop discussie met het Rijk over een tegemoetkoming in het landelijk tekort van € 1,7 miljard op gebied van Wmo en Jeugd. De verwachting is dat het kabinet na de formatie met een nadere invulling van een tegemoetkoming komt. Dit bedrag is ook voor Weststellingwerf hard nodig om de stijgende zorgkosten te kunnen betalen. Gebaseerd op de tijdelijke tegemoetkoming voor jeugd zou dit minimaal een bedrag van € 600.000 moeten zijn. Er is echter meer nodig om het gat te dichten en de autonome groei op te vangen.
25
Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s)
Zonderland en Rikkers
Organisatie
Ruimte, Sociaal domein, Publiekscentrum, Dienstverlening, Bestuur en Organisatie (DBO)
Taakvelden
Riolering
Volksgezondheid
Milieubeheer
Afval
Begraafplaatsen en crematoria
Actuele ontwikkelingen Volksgezondheid GIDS/JOGG 1. GIDS: De huidige GIDS gelden lopen tot en met eind december 2021. Wij kregen op 1 april 2021 het bericht van VWS dat deze gelden verlengd worden met een jaar. Dus tot en met eind december 2022. De verwachting is dat in de mei- of septembercirculaire de exacte hoogte van het bedrag voor gemeente Weststellingwerf bekend wordt gemaakt. Dit bedrag nemen wij mee in de begroting 2022. 2. Friese en lokale preventieaanpak: Momenteel zijn wij bezig met een subsidieaanvraag voor onze lokale preventie aanpak. In het derde kwartaal verwachten wij dat bekend is of wij hiervoor goedkeuring krijgen en voor welk bedrag. In de begroting voor 2022 komen wij hierop terug. Warmtetransitie In samenwerking met Opsterland en Ooststellingwerf werken wij in 2021 aan het opstellen van een Transitievisie Warmte. Als resultaat wordt voor iedere afzonderlijke gemeente eind 2021 een Transitievisie Warmte opgeleverd. De Transitievisie Warmte Weststellingwerf wordt dan ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.
26
Exploitatie + = voordeel - = nadeel Programma 7 Volksgezondheid en Milieu
Voorjaarsnota 2021
Kadernota 2022-2025 2022
2023
2024
2025
-24.000
-5.000
-5.500
-5.000
-60.000
-60.000
-60.000
-60.000
-236.000
-65.000
-65.500
-65.000
Lasten Taakveld Volksgezondheid Bijdrage veiligheidsregio Fryslân (Gezondheid) Milieubeheer Gemeenschappelijke regeling FUMO Subsidie regeling Reductie energiegebruik woningen
-100.000
Warmtetransitie Totaal lasten
-152.000 -100.000
Baten Taakveld Milieubeheer Subsidie regeling Reductie energiegebruik woningen
100.000
Totaal baten
100.000
0
0
0
0
0
-236.000
-65.000
-65.500
-65.000
-236.000
-65.000
-65.500
-65.000
Saldo Baten en lasten Storting reserve Afval
-41.000
Totaal programma 7
-41.000
Dit wordt gedekt uit de Coronagelden
41.000
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Taakveld Milieubeheer Subsidie duurzaamheid; we ontvangen € 100.000 RRE-subsidie (Regeling Reductie Energiegebruik woningen) om Weststellingwerf duurzamer te maken. Mutaties reserves Als gevolg van Corona zijn er in 2021 meerkosten ontstaan voor het ophalen van afval. Dit als gevolg van de gewijzigde manier van werken. Daarom worden extra middelen vanuit de coronagelden toegevoegd aan de reserve afval. Kadernota 2022-2025 taakveld volksgezondheid Bijdrage veiligheidsregio Fryslân De gemeentelijke bijdrage voor de Veiligheidsregio Fryslân neemt op basis van de conceptmeerjarenbegroting (2022-2025) van de veiligheidsregio toe. Zie ook programma 1 voor het onderdeel crisisbeheersing en brandweer. Taakveld Milieubeheer Extra bijdrage voor de gemeenschappelijke regeling FUMO van € 60.000 op basis van de ontwerpbegroting 2022.
27
Transitievisie Warmte Deze Visie vormt straks de basis voor de volgende stap, het opstellen van de (wijk)uitvoeringsplannen. Via de Algemene Uitkering Gemeentefonds is eind 2019 € 202.000 ontvangen voor het opstellen van de Transitievisie Warmte en de eerste (wijk)uitvoeringsplannen. Voor de binnen de OWO samenwerking op te stellen Transitievisie Warmte heeft uw raad eerder een bedrag van € 70.000 gereserveerd (€ 50.000 afkomstig uit voornoemde uitkering Gemeentefonds en € 20.000 als ontvangen aanvullende RVO-subsidie). Uit het voornoemd door het Rijk toegekende budget van € 202.000 resteert dus € 152.000.Na vaststelling van de Visie moet er een vervolg worden gegeven aan het traject van de warmtetransitie in onze gemeente. Om dit moment is nog niet duidelijk welke kosten daar vanaf 2022 uit voortkomen. De Visie geeft hier verder richting aan. Binnen de OWO-samenwerking uitgesproken intentie, willen wij de resterende € 152.000 uit de genoemde Algemene Uitkering Gemeentefonds vanaf 2022 reserveren voor het vervolg. Wij verwachten hiermee vanaf 2022 de eerste wijk-/dorpsuitvoeringsplannen te kunnen laten opstellen.
28
Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s) Jongebloed en Zonderland Organisatie
Ruimte
Taakvelden
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Ruimtelijke ordening
Wonen en bouwen
Beheer overige gebouwen en gronden
Exploitatie + = voordeel - = nadeel Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing
Voorjaarsnota
Kadernota 2022-2025
2021 2022 2023 2024 2025
Lasten Taakveld Wonen en bouwen Hûs en Hiem
-25.000
Inrichten openbare ruimte Sportlaan
-55.000
Bijdrage in ISV-3 project Noordwolde
-113.155
Totaal lasten
-193.155
0
0
0
0
Baten Taakveld Wonen en bouwen Doorberekening kosten hûs en hiem
25.000
Verkoop locatie Sportlaan
150.000
Ontvangen subsidie ISV-3 project Noordwolde
226.000
Totaal baten
401.000
0
0
0
0
Totaal programma 8 excl mutatie reserves
207.845
0
0
0
0
Toelichting exploitatie Voorjaarsnota Taakveld Wonen en Bouwen Welstandsadvisering Het aantal aanvragen waarover Welstandsadvisering Hûs en Hiem advies moet uitbrengen neemt toe en per aanvraag zijn meer behandelingen / tijd nodig. De vergoeding welke de gemeente moet betalen voor de advisering valt voor 2021 ongeveer € 25.000 hoger uit ( gebaseerd op de cijfers van 2020) Hoe dit komt voor de jaren na 2021, na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is nu nog niet te zeggen. Bij de besluitvorming over de toekomstige ruimtelijke kwaliteitstoets zal hier helderheid over zijn. De kosten van de welstandsadvisering worden doorberekend aan de aanvrager en zijn verwerkt in de bouwleges. In principe zijn de kosten en de baten in evenwicht. 29
Wonen en bouwen Verkoop locatie Sportlaan Voor het inrichten van de openbare ruimte van de locatie Sportlaan wordt een kostenpost van € 55.000 geraamd. Hiertegenover staan de baten van de verkoop van grond van € 150.000. Afronding ISV-3 Project Noordwolde Voor het project Herstructurering woningbouw Ds. Reitsmastraat/ Ds. Van der Tuukstraat Noordwolde hebben wij in 2015 bij de provincie Fryslân ISV-3 subsidie aangevraagd en toegekend gekregen. De door de provincie Fryslân verleende ISV-3 subsidie voorziet ook in een bijdrage aan de Woningstichting Weststellingwerf. Eind 2020 is de uitvoering van het project afgerond. Een aanvraag tot vaststelling dient onder meer vergezeld te gaan van een door ons vastgestelde afrekening, met een daarbij behorende goedkeurende verklaring van een accountant. Hieraan voorafgaand moet de bijdrage aan de Woningstichting Weststellingwerf zijn betaald. De provinciale subsidie bedraagt op basis van de nu bekende en geclaimde projectkosten € 226.000. Hiervan is € 113.155 voor de Woningstichting Weststellingwerf als bijdrage aan hun kosten in het project. Voor de gemeente resteert dan een (netto) te ontvangen subsidiebijdrage van € 112.845. Deze te ontvangen provinciale subsidie is niet geraamd. De genoemde bijdragen zijn voorlopig, omdat de controleverklaring nog niet is afgegeven en de provincie de subsidie nog niet definitief heeft vastgesteld.
30
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s)
Jongebloed
Organisatie
Dienstverlening, Bedrijfsvoering en Organisatie
Actuele ontwikkelingen Herijking Algemene uitkering gemeentefonds De invoering van de herijking van het gemeentefonds is verschoven naar 1 januari 2023. Uiterlijk in de mei-circulaire 2022 moet duidelijk worden wat de nieuwe gemeentefondsuitkering per gemeente gaat worden. De indicatieve herverdeeleffecten per gemeente zijn gepubliceerd. Deze herverdeeleffecten worden niet meegenomen bij de begroting omdat deze nog kunnen wijzigen maar ook omdat de totale omvang nog kan veranderen. Coronagelden: Wij hebben de uitkomsten van het 3e en 4e compensatiepakket hieronder verwerkt bij Algemene uitkeringen en overige uitkering gemeentefonds. De totale coronagelden tot het met vierde compensatiepakket bedragen € 1.626.036, deze gelden hebben allemaal een eenmalig karakter. Bij de jaarrekening hebben wij aangegeven dat we deze gelden wel willen inzetten voor de gevolgen van de corona. Om recht te doen aan de intentie van deze uitkering. Een overzicht van inzet van de coronagelden volgt in de onderstaande tabel. De ontvangen coronagelden voor 2021 zijn als volgt opgebouwd:
€ 692.045: Via overheveling beschikbaar gesteld via incidentele budgetten bij de jaarrekening 2020.
€ 240.000: Opschalingskorting 2021, beschikbaar gesteld bij de septembercirculaire 2020.
€ 332.762: Beschikbaar gesteld bij de decembercirculaire 2020 voor 2021, deze gelden zijn niet in de jaarrekening 2020 opgenomen.
€ 361.229: Betreft het vierde compensatiepakket corona.
31
Tabel Coronagelden per programma programma
Geactualiseerde begroting (lasten)
Ontvangen baten
Toelichting
Algemene Dekkingsmiddelen
692.045 Compensatiepakketten corona 2020 (Rijk), overheveling uit jaarrekening 2020
Algemene Dekkingsmiddelen
240.000 Opschalingskorting 2021, beschikbaar gesteld bij de septembercirulaire 2020 (Rijk)
Algemene Dekkingsmiddelen
332.762 3e Compensatiepakket corona (Rijk)
Algemene Dekkingsmiddelen
361.229 4e Compensatiepakket corona (Rijk)
0 Bestuur en ondersteuning
55.000
Tweede Kamerverkiezingen, meerkosten corona
5 Sport, Cultuur en Recreatie
70.813
Compensatieprogramma voor de culturele sector 2021
5 Sport, Cultuur en Recreatie
192.000
Subsidieregeling Coronacompensatie voor geleden schade in 2020 voor maatschappelijke organisaties en verenigingen Weststellingwerf
5 Sport, Cultuur en Recreatie
20.000
Subsidieregeling noodfonds tegemoetkoming ernstige nadelige financiële coronaschade maatschappelijke organisaties Weststellingwerf 2020
6 Sociaal Domein
75.000
Wet-inburgering
6 Sociaal Domein
87.300
Tonk-regeling
6 Sociaal Domein
223.283
Corona compensatie Jeugd/Wmo (ondersteuningsprogramma)
6 Sociaal Domein
196.000
Verlengen pilot Griffioenpark 3