Bijlage 1 - Sportbeleid 2025-2029
Tekst van het document
acht, zoals de toename van individuele sporten, nieuwe
beleidslijn aan de volgende speerpunten:
de ruimte te bieden voor sport en
technologieën in de sport en veranderende behoeften van jongere generaties.
1.
bewegen, zowel nu als in de toekomst. Dit is essentieel met betrekking tot de gezondheid en het welzijn van onze inwoners.
Ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk.
Ook duurzaamheid speelt een hierin rol: door energiezuinige en milieuvriendelijke sportfaciliteiten te ontwikkelen, zorgen we ervoor dat sportinfrastructuur
2.
Kansengelijkheid voor sportparticipatie.
3.
Inspireren door middel van (top)
toekomstbestendig is en bijdraagt aan bredere
sportevenementen.
klimaatdoelen. Dit alles draagt bij aan een infrastructuur
Om sporten en bewegen ook in de toekomst mogelijk te maken, is het
die toegankelijk, betaalbaar en relevant blijft voor en (top)sportevenementen (speerpunt 3) kunnen daarnaast een toeristische aantrekkingskracht hebben,
duurzame ontwikkelagenda voor
en recreatie-initiatieven kunnen een gezonde, actieve
ontwikkelagenda willen we antwoord
sportverenigingen en andere stakeholders, kan
geven op de vraag naar een passend
Weststellingwerf zich profileren als een regio die sport,
accommodatieaanbod en passende
natuur en recreatie combineert voor zowel bewoners als
leefomgeving voor de toekomst, waarbij
bezoekers. Kortom, veel beleidsterreinen komen samen in deze beleidslijn.
we rekening houden met demografische ontwikkelingen, zoals de vergrijzing, bevolkingskrimp of juist groei in bepaalde gebieden.
We onderscheiden drie type accommodaties: • Gemeentelijke sportaccommodaties: zwembaden en sporthallen • Geprivatiseerde accommodaties - verenigingen • Openbare beweegruimte
30
5.
Praktijkonderzoek.
6.
Kwaliteit en toekomstbestendigheid
levensstijl bevorderen voor zowel inwoners als toeristen. Door samen te werken met toeristische organisaties,
Het sportplatform als basis voor doorontwikkeling en innovatie.
alle inwoners in onze gemeente. Sportinfrastructuur
cruciaal om toe te werken naar een onze sportinfrastructuur. In deze
4.
verenigingsaanbod. 7.
Inclusie.
8.
Meer ‘Open club’ karakter.
9.
Proces regievorming accommodatiebeleid.
10. Ondersteuning (geprivatiseerde) vereniging accommodatie. 11. Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners. 12. Beleidsontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte.
Proces regievorming accommodatiebeleid
‘Een duurzame sportinfrastructuur bouw je niet alleen voor vandaag, maar voor de generaties van morgen – met visie, samenwerking en een plan dat de toekomst omarmt’
Er is een breed gedragen behoefte aan regievorming met
De gemeente neemt de regierol in de opstelling van de
ONZE AANPAK
betrekking tot vraagstukken rondom accommodaties en
ontwikkelagenda, waarin onder andere korte- en lange
We hanteren een procesmatige aanpak, die als volgt
sportinfrastructuur.
termijn ontwikkelingen rondom toekomstbestendige
wordt vormgegeven:
Speerpunt 9
sportaccommodaties, gewenste infrastructuur
Fase 1: onderzoek, inventarisatie en eerste concept
Als we kijken naar alle ontwikkelingen, wensen en
voor accommodaties en openbare beweegruimtes,
uitdagingen blijkt het een omvangrijke opgave, waarin
afwegingskaders voor verenigingen (spelregels) en
veel beweegt en waarbij korte termijn wensen/doelen
afwegingskaders voor investeringen geconcretiseerd
Fase 2: doorontwikkeling richting definitieve
en strategische denkbeelden elkaar beïnvloeden. Een
worden.
ontwikkelagenda (gereed eind 2025)
ontwikkelagenda (gereed Q2 2025)
integrale en planmatige, strategische ontwikkelagenda is gewenst.
Inmiddels zijn een drietal onderzoeken gestart en/of afgerond. De resultaten worden gebruikt voor nadere analyse en doelbepaling. 1. Onderzoek naar zwemgelegenheden (Bijlage 2) 2. Onderzoek naar capaciteit binnen- en buitensportaccommodaties (Bijlage 3) 3. Onderzoek naar kwaliteit sportvelden (Bijlage 4)
Wanneer zijn we tevreden We zijn tevreden wanneer er een breed gedragen fundament ligt voor de ontwikkeling van een duurzame sportinfrastructuur die bijdraagt aan onze ambitie. 31
Speerpunt 10
Ondersteuning (geprivatiseerde) accommodaties In de gemeente Weststellingwerf zijn veel verenigingen met een buitenaccommodatie geprivatiseerd. Dit houdt in dat de verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van deze sportfaciliteiten is overgedragen van de gemeente naar de verenigingen vanaf 2007. De voordelen hiervan zijn meer autonomie voor verenigingen, efficiënter beheer en meer betrokkenheid en eigenaarschap bij de verenigingen. De uitdagingen van privatisering zijn meer financiële druk op verenigingen, afhankelijkheid van vrijwilligers en beperkte gemeentelijke controle. Verenigingen geven nu juist aan zorgen te hebben over de terugloop van vrijwilligers. ONZE AANPAK Als gemeente blijven we de geprivatiseerde verenigingen ondersteunen met de volgende middelen: Groot onderhoud subsidie, deze wordt herzien op basis van de uitgangspunten van dit beleidsplan. Grasmaaien van de velden, ook hierover blijven we in gesprek met de verenigingen om de kwaliteit te waarborgen. Verenigingsondersteuner op het gebied van financieel beheer, onderhoudsplanning of bijvoorbeeld het aantrekken van vrijwilligers.
‘Verenigingen nemen verantwoordelijkheid voor hun accommodaties. Als gemeente staan we naast hen – met ondersteuning waar nodig – om samen te zorgen voor kwaliteit en toegankelijkheid’ We houden daarbij de risico’s van de privatisering in acht: Financiële druk op de verenigingen. Alert op financiële problemen. Ongelijkheid tussen verenigingen. Sommige verenigingen zijn beter in staat om hun accommodatie te beheren dan anderen. Risico op verminderde toegankelijkheid. Verenigingen kunnen zich vooral richten op het bedienen van de eigen leden, waardoor de toegankelijkheid voor niet-leden of andere groepen vermindert. De maatschappelijke functie van verenigingen moet behouden blijven. Verenigingen worden uitgenodigd om met goede plannen te komen met betrekking tot hun accommodatie zoals benoemd in het coalitie akkoord. Kunstgrasveld Voetbalverenigingen geven aan de wens te hebben voor een kunstgrasveld. Uit het onderzoek van het Mulier instituut blijkt dat een beleid op kunstgras gewenst is.
• Verenigingen financieel gezond zijn en geen
De vraag is of we kunstgras vanuit de gemeente willen
grote financiële problemen ondervinden.
stimuleren. Vanuit het beleid gezonde leefomgeving wordt dit afgeraden. Dit is nog een punt om nader te
• De toegankelijkheid en kwaliteit van
onderzoeken. De keuze voor een nieuw kunstgrasveld en
accommodaties voor zowel leden als niet-leden
de locatie daarvan baseren we op onderzoek en advies
gewaarborgd blijft.
van specialisten. 32
Wanneer zijn we tevreden
Speerpunt 11
Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners Onze gemeente kent ook inwoners die graag willen sporten en bewegen zonder lid te worden van een georganiseerde vereniging of sportschool. Het is goed om ruimte te bieden aan vormen van anders georganiseerde sporten, die vanuit inwonersinitiatieven worden georganiseerd. Neem bijvoorbeeld discgolf. Discgolf in de openbare ruimte is een opkomende sport die steeds meer aan populariteit wint. Het is een recreatieve activiteit die elementen van frisbee en traditionele golf combineert en op een speelse manier bijdraagt aan de stimulering van sport, bewegen en recreatie. Discgolfbanen worden vaak aangelegd in parken, bossen en recreatiegebieden waar de natuurlijke omgeving onderdeel wordt van het spel. Dit maakt het een mooie manier om de openbare ruimte op een sportieve manier te gebruiken zonder ingrijpende veranderingen in het landschap. Het is toegankelijk voor mensen van alle leeftijden en fysieke mogelijkheden.
We nodigen inwoners uit om met ideeën te komen voor het bewegen in de openbare beweegruimte.
ONZE AANPAK
De buurtsportcoaches gaan dit aanjagen door het
We geven aandacht aan ideeën van onze inwoners. We
organiseren van thema-avonden. Hierdoor willen we
gaan met hen in gesprek om te onderzoeken wat de
meer ruimte bieden aan anders georganiseerde sporten
mogelijkheden zijn en hoe we deze ideeën eventueel
en activiteiten die vanuit de gemeenschap zelf worden
kunnen realiseren.
geïnitieerd.
Wanneer zijn we tevreden • Betrokkenheid van inwoners bij het creëren van beweegvriendelijke openbare ruimtes vergroten middels thema-avonden georganiseerd door
‘Sport en bewegen beginnen bij de gemeenschap zelf – door ruimte te geven aan ideeën van inwoners, creëren we een actieve en verbonden samenleving’
buurtsportcoaches. • Voldoen aan de behoefte van inwoners voor anders georganiseerde sport- en beweegactiviteiten. 33
Speerpunt 12
Daarom zetten we in de komende beleidsperiode in op in ieder geval:
Beleidsontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte
Procesbeschrijving bij nieuwe plannen ruimtelijk
Sport en bewegen is niet alleen goed voor een gezonde
Nieuwe aanbestedingen: voorstel zou kunnen zijn om
leefstijl, het heeft ook een verbindende functies tussen
bij gunning als eis te hebben dat ze iets terug doen
inwoners. Door sport- en beweegfaciliteiten in de buurt
voor onze openbare beweegruimte
domein, wanneer wordt sport en bewegen betrokken?
te plaatsen kunnen ontmoetingen tussen inwoners makkelijker ontstaan. Dit bevordert de algehele
Daarnaast ligt de focus ook op de volgende onderwerpen:
sportparticipatie in de gemeenschap maar draagt ook bij aan de sociale cohesie, inclusiviteit en diversiteit en intergenerationele activiteiten (sporten jong tot oud).
1. Vissteigers Sport- en recreatief vissen is populair in de gemeente Weststellingwerf, en de aanwezigheid van goed
Daarnaast draagt het bij aan fysieke gezondheid en
onderhouden vissteigers biedt zowel inwoners als
welzijn. Bewegen in de buitenlucht heeft bewezen
toeristen de mogelijkheid om op een ontspannen
positief effect op de mentale gezondheid. Ook kunnen
manier aan deze sport deel te nemen.
onze inwoners breed motorisch gestimuleerd worden. Door bijvoorbeeld speeltuinen te combineren met
Hoewel vissen op zichzelf een minder intensieve vorm
fitnessapparaten, basketbalveldjes en skeelerrondes,
van beweging is, moedigen de vissteigers mensen
creëer je een divers aanbod voor beweegmogelijkheden.
aan om naar buiten te gaan tijd in de natuur door te brengen. Dit sluit aan bij de bredere doelstelling
ONZE AANPAK
van de gemeente om meer inwoners in beweging te
In de gemeente Weststellingwerf is ook een groep
brengen, vooral onder specifieke doelgroepen zoals
fanatieke individuele sporters. Door te investeren in de
ouderen en gezinnen. Dit kan bijdragen aan een
openbare beweegruimte blijven we ook hen stimuleren
actiever en gezonder leven.
om te blijven sporten en bewegen en bieden wij het aan op een toegankelijke/laagdrempelige manier. De
Vissteigers staan vaak op pittoreske plekken die
openbare beweegruimte raakt zowel het ruimtelijk als
ook aantrekkelijk zijn voor toeristen. Vissen kan
het sociaal domein. Daarbij springen de beleidsterreinen
zo onderdeel worden van een recreatief dagje uit
recreatie en toerisme, speelbeleid, woonbeleid en
of vakantie in de regio. Het is daarom een mooie
omgevingsvisie eruit maar ook het gezondheidsbeleid wil
samenwerking tussen de beleidsterreinen sport en
investeren in de openbare beweegruimte vanwege het
recreatie en toerisme.
gezondheidseffect op onze inwoners. Een belangrijk aandachtspunt voor de vissteigers is dat ze voor alle inwoners toegankelijk moeten zijn, 34
‘De openbare ruimte is meer dan een plek – het is een kans voor iedereen om in beweging te komen, verbinding te maken en te groeien in een gezonde, inclusieve gemeenschap’ ongeacht hun mobiliteit of conditie. Dit draagt bij
mensen aan om de fiets te pakken in plaats van de
een de inclusieve doelstellingen van de gemeente.
auto. De doelstelling is om onze fietspaden voor jong
Rondom de vissteigers kunnen viswedstrijden of
tot oud, van recreanten tot topsporters te behouden
andere recreatieve evenementen georganiseerd
en realiseren.
worden wat bijdraagt aan de sociale cohesie en de sportstimulering.
4. Beweegtuinen We willen meer beweegtuinen creëren in de
2. Kano-aanlegplekken
openbare beweegruimte. Daarnaast willen we de
De gemeente Weststellingwerf biedt naast vissteigers
ontwikkeling inzetten rondom sportverenigingen,
ook kano-aanlegplekken aan om de watersport
dit worden bruisende plekken waar mensen graag
en recreatie en toerisme te stimuleren. Kanoën
naartoe komen om te sporten en bewegen. De
combineert fysieke inspanning met ontspanning
Haenepolle in Noordwolde dient als mooi voorbeeld
en biedt een laagdrempelige manier voor mensen
en succesverhaal voor dit speerpunt.
van alle leeftijden om in beweging te komen en te genieten van de mooie waterwegen van Weststellingwerf. De gemeente zet zich in om de aanlegplekken toegankelijk te maken voor een breed publiek, inclusief ouderen en mensen met een beperking. Dit draagt bij aan het inclusieve recreatie en sportbeleid,
Wanneer zijn we tevreden
waarin iedereen de kans moet krijgen om te genieten van sport en natuur.
• Er is een divers aanbod van toegankelijke sporten beweegmogelijkheden in de openbare ruimte
3. Fietspaden De aanwezigheid van veilige, goed onderhouden
waar ontmoetingen tussen inwoners gemakkelijk ontstaan.
fietspaden moedigt mensen aan om vaker de fiets te pakken. Fietsen naar het werk of school is een
• De openbare beweegruimte leent zich voor
manier om sport en bewegen in het dagelijks leven te
de verschillende behoeften op het gebied van
integreren. Fietspaden die goed verbonden zijn met
sporten en bewegen, zoals voor individuele
woonwijken, scholen en bedrijventerreinen moedigen
sporters en anders georganiseerde sporten. 35
5 | Evaluatie Beleidsevaluatie helpt ons te beoordelen
‘Het creëren van een toegankelijk sportklimaat
Door evaluatie van ons beleid krijgen we inzicht krijgen
of we met ons sportbeleid op de
waarbinnen iedere inwoner van Weststellingwerf
in wat wel en niet werkt waardoor we ons sportbeleid
op een plezierige manier kan sporten en bewegen,
nóg effectiever en efficiënter kunnen maken. Bovendien
ondersteund door een sterk verenigingsleven, en waarbij
helpt beleidsevaluatie ons bij het bijsturen van beleid
het sportbeleid bijdraagt aan gezondheid en bredere
- waar nodig - en biedt het verantwoording aan alle
maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein.’
belanghebbenden over de besteding van middelen.
juiste koers liggen om onze ambitie te realiseren:
Bij de evaluatie van ons beleid kijken we naar deze vier criteria: 1. Inhoud 2. Het uitvoeringsproces 3. De geleverde prestaties 4. De bereikte effecten van het beleid. We evalueren ons sportbeleid tussentijds en sturen bij waar nodig.
36
MAPE-model
Het MAPE-model is uitgewerkt in twee tabellen (Bijlage 5 en 6), waarin de speerpunten, doelen en aanpak zijn beschreven.
Voor de evaluatie van ons sportbeleid gebruiken we het MAPE-model . 1,2
Dit model bestaat uit VIER onderdelen: Middelen (M), Activiteiten (A), Prestaties (P) en Effecten (E).
De speerpunten geven aan waar de focus ligt, de doelen beschrijven wat er precies bereikt moet worden en de aanpak toont aan hoe dit gerealiseerd kan worden. Voor
1. Middelen: Benodigde middelen voor de aanpak
de evaluatie wordt eerst gefocust op de ‘Activiteiten’
2. Activiteiten: Uitvoering van de aanpak
en ‘Prestaties’ (Bijlage 5). De effecten (doelbereiking en
3. Prestaties: Directe resultaten toegeschreven aan uitgevoerde activiteiten
impact op lange termijn) van de beleidslijnen kunnen pas
4. Effecten: Verbeteringen of veranderingen als gevolg van beleid
Afhankelijk van behoefte en budget kunnen we kijken
na verloop van enige tijd worden gemeten (Bijlage 6). en beoordelen welke speerpunten de meeste prioriteit hebben voor onze evaluatie. De evaluatie van ons sportbeleid richt zich op de manier waarop activiteiten, prestaties en effecten gemeten
INPUT
PROCES
OUTPUT
OUTCOME
kunnen worden om ons beleid te verantwoorden. NB. Het monitoren van middelen wordt hierbij niet
Middelen
Activiteiten
Prestaties
Effecten
meegenomen, omdat financiën in dit beleidsplan niet concreet zijn uitgewerkt. In het MAPE-model worden speerpunten geëvalueerd
Efficiëntie
op basis van concrete doelen die bijdragen aan onze
Effectiviteit
ambitie. Hoewel externe factoren en neveneffecten soms het vaststellen van causaliteit (verband tussen oorzaak Kosteneffectiviteit
en gevolg) bemoeilijken, biedt evaluatie ons waardevolle inzichten in wat werkt. Het helpt ons te bepalen of de aanpak van speerpunten bijdraagt aan onze beoogde
Zuinigheid
Doelbereiking
doelen. Door good practices, zoals activiteiten van het buurtsportwerk, weten we al welke activiteiten effectief zijn. Evaluatie bevestigt ons of we op het juiste spoor zitten om onze ambitie te bereiken. En waar nodig bij te sturen. 37
INSTRUMENTEN VOOR EVALUATIE
Vragenlijsten
Daarnaast hadden we twee instrumenten van NOC*NSF
In het evaluatiemodel worden verschillende instrumenten
Het afnemen van vragenlijsten bij verenigingen wordt
op het oog:
genoemd voor het beoordelen van de speerpunten,
uitgevoerd door onze verenigingsondersteuner. De
waaronder:
verenigingsondersteuner heeft veel contact met de verenigingen in onze gemeente en verzamelt waardevolle
1. De Lokale Sportdeelname Index 2. De Verenigingsmonitor
Scan op basisscholen
informatie die nuttig is voor evaluatie.
Lokale Sportdeelname Index3
Overige instrumenten
Sportdeelname Index geschikter voor het meten van onze
Het gebruik van de andere instrumenten kan intern en
beleidsdoelen. Waarom? De Verenigingsmonitor richt
in samenwerking met het (ons?) buurtsportwerk worden
zich uitsluitend op verenigingen, terwijl ons sportbeleid
uitgevoerd.
een bredere focus heeft. Naast georganiseerde sport
Vragenlijsten Rapportages van verschillende partijen
Na grondige overweging vinden we de Lokale
willen we ook inzichten in ongeorganiseerde sport Registratielijsten
Nulmeting
verkrijgen, wat de Lokale Sportdeelname Index mogelijk
De eerste meting van de scan op basisscholen en Lokale
maakt. Dit instrument richt zich op inwoners in plaats
Documentanalyses
Sportdeelname Index kan fungeren als nulmeting. De
van verenigingen en biedt inzichten in de sport- en
nulmeting wordt idealiter in 2025 uitgevoerd voordat
beweegbehoeften en belemmeringen van inwoners. Deze
het sportbeleid volledig van start is. De daaropvolgende
informatie helpt bij het bijsturen van het sportbeleid.
metingen kunnen worden vergeleken met de nulmeting
Voor een volledig beeld van zowel inwoners als
Scan op basisscholen
om te zien in hoeverre het beleid heeft bijgedragen
verenigingen bij de beleidsevaluatie, verzamelt onze
De scan op basisscholen wordt uitgevoerd door een
aan het behalen van de doelen en de daarmee bereikte
verenigingsondersteuner de benodigde informatie over
externe partij. Deze scan meet naast de motorische
effecten.
verenigingen, in plaats van de Verenigingsmonitor. Zo
Voortgangsrapportages
ontwikkeling van kinderen ook hoeveel kinderen
zetten we onze middelen zo efficiënt mogelijk in voor
zwemles hebben gevolgd en of ze een zwemdiploma
Onderbouwing gekozen instrumenten
hebben. Deze informatie is cruciaal voor het evalueren
De gekozen instrumenten sluiten het beste aan bij
van speerpunt 2 in het sportbeleid. Daarnaast wordt de
het beleidsstuk. Bij het selecteren van geschikte
scan ook voor andere beleidsdoeleinden gebruikt, zoals
instrumenten zijn er keuzes gemaakt, rekening houdend
het gezondheidsbeleid.
met efficiënte inzet van middelen. De keuze voor een
een grondige beleidsevaluatie.
scan op basisscholen is gemaakt in overleg met andere Lokale Sportdeelname Index
beleidsterreinen.
De Lokale Sportdeelname Index van NOC*NSF biedt inzicht in het sportgedrag binnen de gemeente en wat er nodig is om meer inwoners aan het sporten te krijgen en te houden. Het toont in welke gebieden inwoners bereid zijn te sporten, welke sporten ze willen beoefenen en wat de belangrijkste drijfveren en obstakels zijn. Daarnaast kunnen aanvullende onderwerpen naar wens van de gemeente worden onderzocht. 38
‘Beleidsevaluatie is de sleutel tot het verbeteren van ons sportklimaat; door te leren van wat werkt en bij te sturen waar nodig, creëren we een toegankelijke en gezonde toekomst voor iedere inwoner van Weststellingwerf’
Bijlagen
39
Bijlage 1 | Relatie met bestaande beleidskaders LANDELIJK BELEID
Bewegingsonderwijs
maken voor iedereen in jouw gemeente. Via het
NOC/NSF is de bundeling van de georganiseerde sport
Vanaf 1 augustus 2023 zijn scholen in het primair
lokale Sportakkoord spreken partijen uit de sport,
in Nederland. De kracht van sport in de samenleving
onderwijs verplicht tenminste twee lesuren
maatschappelijke organisaties, bedrijven en de
optimaal te benutten, ze hebben de ambitie om het
bewegingsonderwijs per week te geven door een
gemeente lokaal af hoe zij met elkaar de eigen sport-
sportiefste land ter wereld te worden. Ze worden
bevoegde leerkracht. Voldoende en kwalitatief goede
en beweegambities kunnen bereiken.
gefinancierd door subsidies (o.a. VWS) en afdracht van
accommodaties zijn een belangrijke voorwaarde
Nederlandse Loterijgelden. Alle sportbonden zijn bij
om als school de urennorm bewegingsonderwijs en
NOC/NSF aangesloten en de verenigingen zijn daarbij
de kerndoelen voor bewegingsonderwijs te halen.
aangesloten, bijv. FC Wolvega bij de KNVB. Een sportbond
Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor de
is een belangenorganisatie die de belangen van een
onderwijshuisvesting van scholen.
sportvereniging verdedigt en een regelgevende functie heeft bij de inrichting van sportcompetities.
Tijdens Prinsjesdag werd in de Troonrede het belang van sport en de positieve maatschappelijke impact ervan
Landelijk sportakkoord
benadrukt. Hoewel er geen bezuinigingen zijn gepland
Vanuit het landelijk Sportakkoord II werken VWS, VSG/
voor de sportbegroting van het ministerie van VWS, is
VNG, NOC*NSF en POS samen met bonden, overheden,
nog wel zorg over de financiële gevolgen van andere
sportkoepels en andere maatschappelijke partijen. Deze
kabinetsplannen: Vanaf 2026 wil het kabinet de btw op
samenwerking richt zich op de versterking van de lokale
sport verhogen van 9% naar 21%. (excl. Verenigingen)
en regionale positie van sport, op basis van drie ambities:
Het NOC*NSF wil hierover in gesprek gaan met het
1. Het fundament op orde: Verbeteren van de voorwaarden om te sporten en ervan te genieten.
kabinet en de Tweede Kamer om te blijven zoeken naar manieren om sport voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden.
2. Een groter bereik: Meer mensen, (potentiële) sporters, toeschouwers en vrijwilligers, bereiken om te genieten
SPUK (specifieke uitkering sport en bewegen)
van sport.
gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie & de sociale basis 2023-2026.
3. Meer (zichtbare) betekenis: Verhogen van de waarde van sport voor de maatschappij.
Voor sport en bewegen ontvangen wij een SPUK uitkering voor de volgende onderdelen: 1. Sportakkoord Het Sportakkoord is er om sport toegankelijk te
40
2. Brede functie combinatiefunctionarissen De gezamenlijke ministeries en VNG/VSG zetten zich in om de komende jaren vraaggericht de toeleiding en begeleiding naar sport-, beweeg- en cultuuraanbod te versterken, zodat meer mensen actief betrokken raken bij en deelnemen aan sport, bewegen en cultuur en daarmee gezonder, actiever en fitter worden. Met de Brede Regeling Combinatiefuncties wordt deelname aan sport en cultuur verbonden met ten minste één andere sector, zoals de zorg of het onderwijs. Door de jaren heen hebben de functionarissen zich ingezet om de verbinding tussen sectoren te realiseren. De BRC-regeling vormt een addendum bij het Hoofdlijnen Sportakkoord II. De financiële voorwaarden worden vastgesteld in de brede specifieke uitkering (SPUK) ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. BOSA-regeling De BOSA-regeling is de belangrijkste subsidieregeling in de georganiseerde sport. In 2018 is de regeling ontwikkeld als compensatie voor het wegvallen van de mogelijkheid om BTW en energiebelasting te verrekenen. Met een omvang van bijna 80 miljoen euro op
jaarbasis, is de regeling uitgegroeid tot de motor onder
budget van €65.000,-. Friese sportverenigingen kunnen
GEMEENTELIJKE KADERS
nieuwbouw, onderhoud, renovatie en verduurzaming
vouchers van €1000,- aanvragen voor (ver)nieuwe(nde)
In de gemeente Weststellingwerf raakt sport zowel het
van sportaccommodaties en daarmee een onmisbare
activiteiten met als doel dat iedereen mee kan doen
ruimtelijk als het sociaal domein en veel beleidsterreinen
voorwaarde voor verenigingen om toekomstgerichte
waarbij gefocust wordt op inwoners die drempels ervaren
en programmalijnen die daaronder vallen. Vijf
investeringen te doen met steun van de overheid. Voor
om te sporten en bewegen.
programma’s spelen in de beleidsontwikkeling rondom
het jaar 2024 was er 111,5 miljoen euro beschikbaar.
sport en bewegen een belangrijke rol. We vatten ze
Het Nationaal Klimaat Platform constateerde recent
Doortrappen
dat verduurzaming een goede methode is om de
De Provincie wil verkeersveiligheid stimuleren van
sportinfrastructuur in ons land betaalbaar te houden.
fietsende ouderen via het project ‘Doortrappen’. Wij
1. Gala weststellingwerf 2023-2026
De subsidieregeling BOSA is daarom cruciaal voor
sluiten hierbij aan en hebben al diverse evenementen
Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) vormt
amateursportverenigingen, maar niet voldoende. In de
georganiseerd rondom dit thema en hebben we
het fundament voor de aanpak van de gemeente
Tweede Kamer ligt nu een concreet voorstel van CDA, SP
een mooie doortraproute door onze gemeente. De
Weststellingwerf op het gebied van preventie,
en Groen Links/PvdA om het Klimaatfonds te openen voor
buurtsportcoaches begeleiden de evenementen in onze
gezondheid en sociale basis. Met als stip op de horizon
de amateursport.
gemeente.
een gezonde generatie in 2040. Sport en bewegen wordt
hieronder kort samen:
hierbij gezien als instrument om de doelstellingen van het PROVINCIAAL BELEID
Beweging in de openbare ruimte
De provincie Friesland heeft in het sportbeleid: iedereen
Binnen het thema ‘Beweging In de Openbare Ruimte’
doet mee 2024 -2028 het uitgangspunt dat ten minste
(BIOR) wordt er gewerkt aan een sportieve inrichting van
2. Lokaal gezondheidsbeleid gemeente Weststellingwerf
driekwart van alle Friezen voldoende beweegt. Sport
de bebouwde omgeving. Dit moet de drempel verlagen
2022-2025
Fryslân is een belangrijke uitvoerende organisatie
voor inwoners om dagelijks te bewegen en te sporten.
Voortvloeiend vanuit de GALA vormt het lokale
voor het provinciale sportbeleid en wordt voor een
Het ontwikkelen van meer wandel- en fietsroutes is
gezondheidsbeleid een belangrijke pijler in de
deel gefinancierd door de provincie en ze ontvangen
belangrijk vanwege de toenemende vergrijzing en zodat
verbetering van de gezondheid van alle inwoners in
subsidies van de gemeenten voor de uitvoering van het
meer mensen de auto laten staan. Een interessant thema
elke levensfase. Dit beleid wordt in 2025 geëvalueerd en
sportbeleid. Dit beleid kent de volgende FOCUSPUNTEN:
waar we vanuit sportbeleid nog meer verbinding gaan
bijgesteld (nieuw beleid 2025 - …). De preventieve en
zoeken met het ruimtelijk domein en de provincie. Wij
bevorderings kant van het gezondheidsbeleid komt in het
Sportplan voor jongeren, mensen met een beperking en
zien bijvoorbeeld in de gemeente Weststellingwerf dat
hele beleidsplan naar voren.
ouderen
nog veel kinderen met de auto naar school gaan, dit is
Samen met de Friese gemeenten wordt een plan
logisch want we zijn een plattelandsgemeente. Echter
3. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)
ontwikkeld om de toegankelijkheid en deelname
ligt hier nog veel beweegwinst te halen en samen met
Het doel van het landelijke project Opgroeien in een
aan sport te verbeteren. Het provinciaal platform
het onderwijs, ruimtelijk domein en de provincie moeten
Kansrijke Omgeving (OKO) is om jongeren van 10 tot
ynbeweging.frl speelt hierbij een belangrijke rol. Jaarlijks
we onderzoeken of we hier een verbeterslag in kunnen
18 jaar te laten opgroeien in een positieve en kansrijke
wordt er €50.000,- gereserveerd voor Sport Fryslân om dit
maken.
leefomgeving waarin zij zichzelf kunnen ontwikkelen.
te coördineren.
GALA te behalen.
Door een gezonde en veilige omgeving te creëren, zonder Iepen Mienskipfûns
middelengebruik, krijgen jongeren de mogelijkheid hun
Breed sportfonds
Via het Iepen Mienskipfûns stelt de provinsje Fryslân
talenten te ontplooien en te werken aan een goede
De Provincie integreert het Fonds Inclusiviteit Sport en het
subsidie beschikbaar voor onder andere verenigingen om
toekomst. OKO richt zich op verschillende onderwerpen
Innovatiefonds tot één breed sportfonds met een jaarlijks
te verduurzamen (35.000 euro).
waarbij sport en bewegen ook van belang zijn. 41
4. JOGG: gezonde jeugd, gezonde toekomst
Bewegen en onderwijs
Wij vinden het belangrijk dat organisatoren van
In de beleidsvisie ‘Onderwijs als schatkamer’ worden
sportevenementen aandacht besteden aan het aspect
kernwaardes beschreven die zijn uitgewerkt in ambities.
gezondheid door bijvoorbeeld ervoor te zorgen dat een
TWEE van deze ambities benadrukken het belang van
gezond alternatief aanwezig is bij voedselkramen en
sport en bewegen:
een mogelijkheid tot gratis drinkwater. Met name bij evenementen voor kinderen. Dit sluit aan bij de aanpak
AMBITIE 8: Kinderen in Weststellingwerf hebben een
JOGG die we in Weststellingwerf hanteren, waarbij we er
gezonde leefstijl, eten gezond en bewegen voldoende.
voor willen zorgen dat een kind opgroeit in een gezonde
Sport, beweging en cultuur zijn belangrijk voor hun
omgeving.
fysieke en mentale gezondheid, betere leerprestaties en sociale ontwikkeling. Dit kan worden bereikt door
Om organisatoren hierbij te helpen kan contact worden
een gevarieerd sportaanbod op scholen, de inzet van
opgenomen met de JOGG-Regisseur. Vervolgens kan
buurtsportcoaches en aandacht voor een gezonde leefstijl
JOGG Teamfit ingezet worden om hulp te krijgen bij
bij voorschoolse voorzieningen en in het onderwijs
realisatie van gezonde (sport)evenementen. Ook helpen
(JOGG/GIDS).
flyers op deze website organisatoren om stap voor stap een gezonder (sport)evenement te organiseren.
AMBITIE 10: In Weststellingwerf wordt ieder kind gestimuleerd zijn/haar talent te ontwikkelen. Dit kan
5. Lokaal Sportakkoord
bereikt worden door kinderen kennis te laten maken met
Het Lokaal Sport Akkoord is een lokale samenwerking
verschillende cultuur- en sportactiviteiten, zowel binnen
tussen gemeente, clubs, ondernemers in de sport en
als buiten schooltijd.
maatschappelijk partners. Het sportakkoord volgt in grote lijnen het Gezond en Actief Leven akkoord en richt zich
OWO-samenwerking sport
op de volgende punten:
Als OWO-gemeenten (Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland) werken we op verschillende
a. het fundament op orde
manieren samen voor het sportbeleid. Opsterland
b. het bereik van sport en bewegen vergroten
en Weststellingwerf maken al gebruik van de
c. meer zichtbare betekenis van sport en bewegen
buurtsportcoaches van hetzelfde team FRL, waardoor
d. sociale veiligheid en integriteit
er effectiever gewerkt kan worden. Daarnaast is er elk
e. clubondersteuning
kwartaal overleg waardoor we kennis met elkaar kunnen
f. lokaal sportplatform
uitwisselen. Samen kunnen we kijken naar instrumenten
g. inzet lokale functionarissen sport en bewegen
die helpen bij het (bij)sturen van het sportbeleid, zoals de Sportdeelname Index. Samenwerking hierin is niet alleen
Het kernteam in Weststellingwerf bestaande uit leden
kostenbesparend, maar geeft ook een goed overzicht
van sportverenigingen, commerciële sportaanbieder
van het sport- en beweeggedrag van de inwoners in onze
en het onderwijs toetsen of aanvragen voldoen aan
regio.
bovenstaande punten. 42
Bijlage 2 | Samenvatting onderzoeksrapport zwemgelegenheden (Mulier Instituut) In deze bijlage vindt u de samenvatting van het rapport
CONCLUSIES
en avond. Dit kan door een andere activiteit tegelijk
‘Ruimte voor zwemmen Weststellingwerf’ dat is opgesteld
Aanbod zwemwater
te laten plaatsvinden met de zwemsport, zoals het vrij
door het Mulier Instituut. De bron kunt u raadplegen in
De zwemwatercapaciteit in de gemeente
zwemmen op de donderdagavond. Hiervoor is wel goede
de online kennisbank van het Mulier Instituut: https://
Weststellingwerf is in lijn met de buurgemeenten.
samenspraak nodig tussen de zwembadmanager en de
www.mulierinstituut.nl/publicaties/28072/ruimte-voor-
Het verschit wel per type activiteit. Het aanbod aan
verenigingen.
zwemmen-weststellingwerf/.
zwemwater voor leren zwemmen is bijvoorbeeld kleiner dan in de buurgemeenten.
INLEIDING
Werk samen met het semi-openbare zwembad voor leren zwemmen
De gemeente Weststellingwerf heeft in het
Reisafstanden
De gemeente kan in gesprek gaan met het semi-openbare
collegeprogramma van 2022-2026 beschreven wat
De gemiddelde reisafstand naar het openbare overdekte
zwembad over de capaciteit voorleren zwemmen. Op dit
de doelen zijn voor maatschappelijke voorzieningen
zwembad (4,9 km) is even ver als gemiddeld in weinig
moment ervaren betrokkenen daarvoor een licht tekort
en accommodaties. Een daarvan is de verbetering
stedelijke gemeenten, maar verder dan in gemeenten
aan zwemwater. Wanneer de capaciteit van het semi-
van zwemgelegenheden. De gemeente wil inzicht in
met een vergelijkbare bevolkingsomvang.
openbare zwembad wegvalt, geeft dit meer druk op het
de huidige en toekomstige behoefte aan overdekte
openbare overdekte zwembad De Steense.
zwemwater. Dit biedt de gemeente een onderbouwing
Behoefte aan zwemwater
voor het verbeteren van de zwemgelegenheden.
In de gemeente is op dit moment geen groot tekort aan
Breng lokale cijfers beter in beeld
zwemwater voor de verschillende activiteiten. Alleen
In de analyses voor de behoefte aan zwemwater
ONDERZOEKSVRAGEN
voor de zwemsport is er een tekort. Voor leren zwemmen
voor leren zwemmen hebben we landelijke
Het doel van dit behoefteonderzoek is een beeld geven
ervaren betrokkenen een licht tekort, al blijkt dit niet uit
zwemdiplomacijfers gebruikt. De gemeente kan nog
van de mate waarin het aanbod van het openbaar
ons planningsinstrument. Het semi-openbare zwembad
beter inzicht krijgen in de behoefte aan zwemwater
overdekt zwemwater in gemeente voorziet in de huidige
is wel nodig voor leren zwemmen. In dit zwembad zijn
als ze een lokaal onderzoek laat doen naar de
en toekomstige behoefte. We beantwoorden de volgende
niet veel recreatieve faciliteiten aanwezig. In de toekomst
zwemdiplomacijfers in de gemeente. Deze resultaten
onderzoeksvragen:
verandert dit beeld van zwemwater in de gemeente niet,
helpen om te bepalen of ze er actief op moet inzetten om
• Hoe verhoudt het huidige (2024) aanbod aan
omdat er geen grote bevolkingsgroei of -krimp wordt
het zwemdiplomabezit in de gemeente te verhogen.
openbaar overdekt zwemwater zich tot de huidige
verwacht.
en toekomstige (2030 en 2040) behoefte in
Verbeter de invulling van recreatief zwemmen in de
Weststellingwerf?
AANBEVELINGEN
gemeente
- Wat is het aanbod?
Verken mogelijkheden voor gecombineerd gebruik voor
In de gemeente Weststellingwerf en in de
- Wat is het huidige gebruik?
de zwemsport
buurgemeenten is aanbod voor recreatief zwemmen. Het
- Wat is de huidige (2024) en toekomstige (2030 en
Het tekort aan zwemwater kan wellicht opgelost worden
aanbod aan recreatieve faciliteiten in de buurgemeenten
2040) behoefte?
door een uitbreiding voor de zwemsport in de middag
is groter dan in de gemeente Weststellingwerf. Het is
43
voor de gemeente belangrijk om recreatieve faciliteiten en momenten te blijven aanbieden, maar de invulling van de momenten kan beter. De gemeente moet de afweging maken of een uitbreiding van het recreatief zwemmen ten koste mag gaan van andere activiteiten, waarvoor nu een tekort aan of net voldoende zwemwater is.
44
Bijlage 3 | Samenvatting onderzoeksrapport sportaccommodaties (Mulier Instituut) In deze bijlage vindt u de samenvatting van het rapport
Genoeg binnen- en buitensportaccommodaties
‘Ruimte voor sport Weststellingwerf’ dat is opgesteld
Het aanbod aan sporthallen en gymzalen in de gemeente
door het Mulier Instituut. De bron kun je raadplegen
Weststellingwerf is voldoende. Het aanbod is groter
in de online kennisbank van het Mulier Instituut: www.
dan de maximale behoefte vanuit de verenigingssport
mulierinstituut.nl/publicaties.
en biedt ruimte voor intensivering van het gebruik. Om betere benutting van de sporthallen te realiseren, kan
INLEIDING
een nieuw rooster uitkomst bieden. Verenigingen staan
De gemeente Weststellingwerf is bereid om te investeren
ervoor open om mee te denken en mogelijkheden te
in sportaccommodaties wanneer sportverenigingen
verkennen.
met goede toekomstplannen komen. Dit onderzoek biedt de gemeente inzichten in accommodatiegebruik
Ook voor het huisvesten van het bewegingsonderwijs
en -behoefte, en hoe deze zich naar verwachting
bieden de sporthallen en gymzalen voldoende capaciteit.
ontwikkelen. Zo kan de gemeente plannen toetsen.
De gemeente regelt busvervoer voor scholen waarvoor de afstand tot de gymlocatie te groot is.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Aantal sportaccommodaties voldoet op korte en
Op de sportparken zijn volgens de richtlijnen
middellange termijn
voldoende velden en banen aanwezig voor de huidige
De gemeente wil met sportaccommodaties de
verenigingen. Bij tennis is er sprake van overcapaciteit.
sportbeoefening van haar inwoners faciliteren, en wil
Voetbalverenigingen hebben de wens om over extra
het aanbod in de dorpen behouden. Het aanbod en de
kunstgras te beschikken.
spreiding van de sportaccommodaties zijn hiermee in lijn. We zien dan ook geen aanleiding binnen de vastgestelde
Behoefte aan meer overleg
kaders van de gemeente om op de korte of middellange
Vanuit de binnen- en buitensportverenigingen bestaat
termijn het aantal sportaccommodaties aan te passen.
de wens om vaker en gezamenlijk te overleggen met de gemeente. Zo blijven ze op de hoogte van de
Wel is het sportlandschap continu in beweging. Op lange
ontwikkelingen en kunnen ze hun wensen voor de
termijn kan dit leiden tot behoefte aan ander aanbod.
accommodaties delen.
Monitoring van bijvoorbeeld de ledenontwikkeling maakt het voor de gemeente mogelijk om tijdig actie te ondernemen. 45
Bijlage 4 | Advies onderzoek natuur sportvelden • Open en kale plekken in de grasmat voorkomen door
De sportvelden binnen de gemeente Weststellingwerf
Verhoogde doelgebieden
vertonen structurele aandachtspunten op het gebied
Op meerdere velden is een verhoging geconstateerd
van afwatering, grasbedekking en veldprofilering. Door
vanaf de penaltystip tot de doellijn. Deze zogenaamde
gericht onderhoud en een gestructureerd actieplan
‘terp’ verstoort de speleigenschappen en belemmert
intensief gebruikte zones (C-zone), bijvoorbeeld door de
kunnen deze velden binnen één tot twee seizoenen
een gelijkmatige afwatering. Het advies is om deze
velden ook overdwars te bespelen;
significant verbeteren.
verhogingen te verwijderen door de zode af te plaggen
• Actief beheer van straatgras door middel van
(fieldtoppen), het terrein te egaliseren en het gebied
wiedeggen, verticuteren of fieldtoppen.
ALGEMEEN ADVIES SPORTVELDEN
speelschade direct na gebruik te herstellen; • Gelijkmatige belasting van het veld, inclusief minder
opnieuw in te zaaien of te bezoden.
Bezanden
Door deze maatregelen consistent toe te passen, kan
Op veel velden is een tekort aan zand in de toplaag
Onkruid in uitlopen
de algemene kwaliteit en bespeelbaarheid van de
geconstateerd. Door periodiek voldoende zand aan te
In verschillende D-zones (uitloopzones) is een verhoogde
sportvelden worden verbeterd.
brengen, blijft de samenstelling van de toplaag optimaal
aanwezigheid van onkruid waargenomen. Dit wordt
en wordt de speelkwaliteit behouden.
mogelijk veroorzaakt door minder bemesting of een afwijkend beheer van deze zones. Om een gelijkmatig
Diepte vertidraineren
speeloppervlak te behouden, wordt geadviseerd om de
Tijdens de inspecties is vastgesteld dat een deel van de
onderhoudsmaatregelen, zoals maaien en bemesten, ook
velden is gevertidraineerd op een diepte van circa 20-25
in de D-zones consistent toe te passen.
cm. Op deze diepte bevindt zich vaak een overgangslaag in de ondergrond, wat de afwatering kan belemmeren.
Straatgras
Het wordt aanbevolen om vertidraineren met langere
Er is een aanzienlijke hoeveelheid straatgras
pennen uit te voeren en de bewerkingsdiepte per seizoen
geconstateerd op de velden. Dit probleem is
te variëren voor een beter effect.
seizoensgebonden, waarbij het aandeel straatgras in de wintermaanden doorgaans hoger is. Om de verspreiding
Recycledressen
van straatgras te minimaliseren, worden de volgende
Hoewel er op een deel van de velden voldoende zand
maatregelen aanbevolen:
aanwezig is, blijkt dit niet altijd goed vermengd in
• Verminderen van beregeningsfrequentie in de
de toplaag. Door middel van recycledressen kan de homogeniteit van de toplaag worden hersteld, wat de speelkwaliteit ten goede komt.
zomermaanden; • Direct na groot onderhoud doorzaaien en voldoende beregenen om de groei van sportveldgrassen te stimuleren;
46
Bijlage 5 | Evaluatiemodel activiteiten en prestaties BELEIDSLIJNEN
SPEERPUNTEN
DOELEN
AANPAK/PLANNEN
EVALUATIE ACTIVITEITEN INSTRUMENT
Verbinden van sport-participatie
MOGELIJKE VRAGEN
PRESTATIES INSTRUMENT
MOGELIJKE VRAGEN
1. Ondersteuning en activering op scholen, verenigingen en in de wijk
Vergroten van sportparticipatie.
Buurtsportcoaches, verenigingsondersteuner en coördinator sport en preventie bieden ondersteuning en activering op scholen, verenigingen en in de wijk om sportparticipatie te vergroten.
Activiteiten logboek
Welke activiteiten zijn georganiseerd en voor welke doelgroepen?
Activiteiten logboek
Wat is het bereik van de ondersteuning en activering?: Hoeveel verenigingen, scholen en wijken hebben jaarlijks ondersteuning en activering ontvangen van de buurtsportcoaches, verenigingsondersteuner en coördinator sport en preventie? Hoeveel activiteiten zijn er georganiseerd en hoeveel deelnemers waren er?
2. Kansengelijkheid voor sportparticipatie
Ieder kind verlaat de basisschool met een zwemdiploma.
Monitoring basisschool leerlingen en begeleiding naar zwemlessen door buurtsportcoaches.
Scan op basisscholen, Rapportages buurtsportwerk
Monitoren de buurtsportcoaches actief op elke school of kinderen een zwemdiploma hebben?
Rapportages buurtsportwerk
Hoeveel kinderen worden naar zwemles begeleidt (die niet al op zwemles zaten)?
Vergroten van sportparticipatie onder kinderen uit lage SES-gezinnen en laag houden van financiële drempels.
Actieve monitoring op basisscholen, begeleiding naar sportverenigingen, en het aanbieden van laagdrempelige sportactiviteiten via een verlengde schooldag door buurtsportcoaches.
Rapportages buurtsportwerk
Welke laagdrempelige activiteiten zijn georganiseerd?
Rapportages buurtsportwerk
Hoeveel kinderen (uit lage SES-gezinnen/ woonachtig in lage SES-wijken) zijn begeleidt naar sportverenigingen?
47
Versterken van verenigins-aanbod
48
3. Inspireren door (top) sport-evenementen
Organiseren van minimaal 1 (top)sportevenement per jaar vanaf 2026.
Beschikbaar stellen van subsidies voor (top) sportevenementen en continu overleg met ketenpartners om nieuwe evenementen te initiëren en te ondersteunen.
Registraties en rapportages van de verstrekte subsidies en georganiseerde evenementen
Hoeveel (top)sportevenementen zijn er jaarlijks georganiseerd met behulp van gemeentelijke subsidies?
Rapportages
Hoeveel deelnemers en toeschouwers waren er tijdens elk evenement?
4. Het sport platform als basis voor doorontwikkeling en innovatie
Kennisdeling en inspiratie bevorderen onder sportverenigingen, scholen en andere belanghebbenden.
Twee keer per jaar fysieke bijeenkomsten met interessante sprekers en uitwisseling van kansen en knelpunten, en vier keer per jaar een nieuwsbrief.
Registraties van bijeenkomsten en verzendlijsten van nieuwsbrieven
Hoeveel fysieke bijeenkomsten en nieuwsbrieven zijn er jaarlijks georganiseerd en uitgebracht door het sportplatform?
Registratielijst
Hoeveel deelnemers waren er tijdens de fysieke bijeenkomsten?
5. Praktijkonderzoek
Ontwikkelen van werkzame en duurzame antwoorden op specifieke uitdagingen door middel van praktijkonderzoek.
Uitvoeren van praktijkonderzoek naar o.a. de zwemvaardigheid van kinderen in groep 6/7, de sport- en beweegbehoeften van jongeren, ervaren drempels sport en bewegen, de behoefte naar aangepast sportaanbod en het betaalbaar houden van sport en bewegen in de gemeente.
Rapportages van de uitgevoerde onderzoeken
Welke praktijkonderzoeken zijn er uitgevoerd sinds de ingang van het sportbeleid?
Rapportages van de uitgevoerde onderzoeken
Hebben de praktijkonderzoeken werkzame en duurzame antwoorden en aanbevelingen opgeleverd?
6. Kwaliteit en toekomst-bestendigheid verenigingsaanbod
Sociale veiligheid in de sport, de 4 V’s: Vereniging brede gedragscode, Vertrouwens-contactpersoon, VOG vrijwilligers en Vakkundig geschoolde trainer-coaches.
In 2025 starten met sportbrede campagne en 2 werksessies. De 4 v’s kunnen in komende jaren een voorwaarde worden voor basissubsidie sport.
Activiteiten logboek
Is er een sportbrede campagne gestart in 2025? En zijn er 2 werksessies georganiseerd door de verenigingsondersteuner?
Registratielijst
Wat was het bereik van de campagne? En hoeveel verenigingen hebben deelgenomen aan werksessies georganiseerd door de verenigingsondersteuner?
Sportverenigingen zijn toekomstbestendig.
Beschikbare middelen zo effectief mogelijk inzetten om de toekomstbestendigheid van verenigingen te ondersteunen.
Vragenlijst
Hoeveel verenigingen hebben de nodige ondersteuning ontvangen om toekomstbestendig te worden en/of te blijven?
Vragenlijst
Welke verenigingen hebben acties ondernomen zoals: de amateursport breder toegankelijk maken, kwaliteit van sportaanbod verhogen of open club gedachte versterken om toekomstbestendig(er) te worden?
7. Inclusie
Door-ontwikkelen van toekomst-bestendige sport-infrastructuur
Een inclusieve sportsector waarin iedereen kan deelnemen.
Stimuleren en faciliteren van inclusiviteit binnen clubs door inclusie te bespreken tijdens sportplatform, inzet van buurtsportcoaches, werksessies met clubs, en inclusie op de beleidsagenda zetten van zowel het ruimtelijk als het sociaal domein.
Activiteiten logboek
Is inclusie besproken bij een fysieke bijeenkomst van het sportplatform?
Vragenlijst
In hoeverre zijn verenigingen aan de slag gegaan met het creëren van inclusief sport- en beweegaanbod?
Activiteiten logboek
Hoeveel inclusieve sportbijeenkomsten hebben de buurtsportcoaches georganiseerd?
Registratielijst
Hoeveel deelnemers waren er bij de inclusieve sportbijeenkomsten?
Beleidsagenda
Staat inclusie op de beleidsagenda van het ruimtelijk en sociaal domein?
Sportakkoord
Is inclusie één van de hoofdthema's van het sportakkoord?
Agenda bij nieuwbouw
Staat inclusie als voorwaarde op de agenda bij nieuwbouw van sportclubs?
8. Meer open club karakter
Het versterken van de binding met leden, buurtbewoners en andere betrokkenen door de club open te stellen voor verschillende maatschappelijke- en sportactiviteiten.
Met verenigingen de mogelijkheden verkennen voor een meer open club karakter. Succesvolle open clubs dienen ter inspiratie.
Verslagen/ rapportages van aanjager sport en preventie
Welke verenigingen verkennen de mogelijkheden voor het openstellen van de club? En welke verenigingen dienen ter inspiratie?
Activiteiten logboek/ rapportages
Vinden er meer verschillende activiteiten (naast de hoofdactiviteit) plaats bij verenigingen dan voorheen? Zo ja, welke activiteiten en zijn deze activiteiten gericht op verschillende doelgroepen?
9. Proces regievorming accommodatiebeleid
Een breed gedragen fundament voor ontwikkeling van een duurzame sportinfrastructuur die bijdraagt aan de ambitie van het sportbeleid.
Procesmatige aanpak in 2 fasen. Fase 1: onderzoek, inventarisatie en concept ontwikkelagenda. Fase 2: doorontwikkeling richting definitieve ontwikkelagenda.
Voortgangs-rapportages en vragenlijst
Worden de geplande activiteiten binnen de gestelde tijd en met de beschikbare middelen uitgevoerd? Wat zijn de behoeften van verenigingen voor een ontwikkelagenda?
Voortgangs-rapportages
Is de ontwikkelagenda integraal, planmatige en strategisch waarin korte- en lange termijn ontwikkelingen staan opgesteld?
49
50
10. Ondersteuning (geprivatiseerde) verenigingen
Financiële stabiliteit en toegankelijkheid van (geprivatiseerde) verenigingen waarborgen dmv ondersteuning van gemeente.
De gemeente biedt groot onderhoud subsidies, verzorgt het grasmaaien van de velden en stelt een verenigings-ondersteuner beschikbaar.
Registraties en rapportages van de verstrekte subsidies, grasmaai diensten en verenigings-ondersteuner
Welke/hoeveel (geprivatiseerde) verenigingen hebben jaarlijks gebruik gemaakt van de aangeboden ondersteuning (subsidies, grasmaaien, advies)?
Rapportage verenigings-ondersteuner
Welke/hoeveel (geprivatiseerde) verenigingen zijn er met goede plannen gekomen met betrekking tot hun accommodaties?
11. Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners
Ruimte bieden aan anders georganiseerde sporten in de openbare beweegruimte vanuit inwonersinitiatieven.
Organiseren van thema-avonden door de buurtsportcoach om inwoners uit te nodigen ideeën te delen voor sporten en bewegen in de openbare beweegruimte.
Registratielijsten
Hoeveel inwoners hebben deelgenomen aan de thema-avonden?
Verslagen thema-avonden
Hoeveel nieuwe ideeën van inwoners voor sport- en bewegen in de openbare beweegruimte zijn er ontstaan uit de thema-avonden?
12. Beleids-ontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte
De openbare beweegruimte leent zich voor de verschillende behoeften op het gebied van sporten en bewegen.
Ontwikkelen van beleid en procesbeschrijvingen waarin sport en bewegen wordt betrokken in samenwerking met andere beleidsterreinen binnen het sociaal en ruimtelijk domein.
Documentanalyse van de beleids- en proces-beschrijvingen
Wordt sport en bewegen betrokken door verschillende beleidsterreinen bij de ontwikkeling van beleid- en procesbeschrijvingen? Zo ja, welke?
Documentanalyse van de beleids- en proces-beschrijvingen
Is er bij de ontwikkeling van beleids- en procesbeschrijvingen gefocust op vissteigers, kano-aanlegplekken, fietspaden en de inrichting van beweegtuinen?
Bijlage 6 | Evaluatiemodel effecten BELEIDSLIJNEN
SPEERPUNTEN
DOELEN
AANPAK/PLANNEN
EVALUATIE EFFECTEN
Verbinden van sport-participatie
LANGE TERMIJN EFFECTEN
INSTRUMENT
MOGELIJKE VRAGEN
MOGELIJKE VRAGEN
1. Ondersteuning en activering op scholen, verenigingen en in de wijk
Vergroten van sportparticipatie.
Buurtsportcoaches, verenigingsondersteuner en coördinator sport en preventie bieden ondersteuning en activering op scholen, verenigingen en in de wijk om sportparticipatie te vergroten.
Vragenlijst/ Sportdeelname Index
Voldoet het aanbod van activiteiten aan de behoefte van inwoners om meer te sporten en bewegen? Is het aanbod vraag gestuurd?
Is de sportparticipatie vergroot vergeleken met de eerste meting?
2. Kansengelijkheid voor sportparticipatie
Ieder kind verlaat de basisschool met een zwemdiploma.
Monitoring basisschool leerlingen en begeleiding naar zwemlessen door buurtsportcoaches.
Scan op basisscholen
Is er een procentuele toename van kinderen die de basisschool verlaten met een zwemdiploma?
Verlaat elk kind in 2029 de basisschool met een zwemdiploma?
Vergroten van de sportparticipatie onder kinderen uit lage SES-gezinnen en laag houden van financiële drempels.
Actieve monitoring op basisscholen, begeleiding naar sportverenigingen, en het aanbieden van laagdrempelige sportactiviteiten via een verlengde schooldag door buurtsportcoaches.
Sportdeelname Index
Is de sportdeelname index hoger geworden sinds 2026 van kinderen woonachtig in lage SES-wijken?
Is kansengelijkheid voor sportparticipatie bereikt? (Geen verschil in sportparticipatie op basis van SES)
Organiseren van minimaal 1 (top)sportevenement per jaar vanaf 2026.
Beschikbaar stellen van subsidies voor (top)sportevenementen en continu overleg met ketenpartners om nieuwe evenementen te initiëren en te ondersteunen.
Sportdeelname Index
Is de sportparticipatie vergroot na het (top)sportevenement?
Is de sportparticipatie vergroot vergeleken met de eerste meting?
3. Inspireren door (top) sport-evenementen
51
Versterken van verenigins-aanbod
52
4. Het sport platform als basis voor doorontwikkeling en innovatie
Kennisdeling en inspiratie bevorderen onder sportverenigingen, scholen en andere belanghebbenden.
Twee keer per jaar fysieke bijeenkomsten met interessante sprekers en uitwisseling van kansen en knelpunten, en vier keer per jaar een nieuwsbrief.
Click registratie van nieuwsbrief + Vragenlijst onder deelnemers en nieuwsbrief-ontvangers
Wat zijn ervaringen van deelnemers van het sportplatform en nieuwsbriefontvangers?: Wordt de nieuwsbrief door een meerderheid van de ontvangers gelezen? In hoeverre vinden ze kennisdeling en inspiratiebronnen via het sportplatform nuttig? Is er behoefte aan voortzetting van de nieuwsbrief en/of het sportplatform?
Draagt het sportplatform bij aan het stimuleren van samenwerking tussen sportaanbieders, scholen en andere belanghebbenden?
5. Praktijkonderzoek
Ontwikkelen van werkzame en duurzame antwoorden op specifieke uitdagingen door middel van praktijkonderzoek.
Uitvoeren van praktijkonderzoek naar o.a. de zwemvaardigheid van kinderen in groep 6/7, de sport- en beweegbehoeften van jongeren, ervaren drempels sport en bewegen, de behoefte naar aangepast sportaanbod en het betaalbaar houden van sport en bewegen in de gemeente.
Rapportages van de uitgevoerde acties, Sportdeelname Index
In hoeverre hebben de praktijkonderzoeken bijgedragen aan het ontwikkelen van werkzame en duurzame acties voor specifieke uitdagingen?
Is de sportparticipatie vergroot vergeleken met de eerste meting?
6. Kwaliteit en toekomstbestendigheid verenigingsaanbod
Sociale veiligheid in de sport, de 4 V’s: Vereniging brede gedragscode, Vertrouwens-contactpersoon, VOG vrijwilligers en Vakkundig geschoolde trainer-coaches.
In 2025 starten met sportbrede campagne en 2 werksessies. De 4 v’s kunnen in komende jaren een voorwaarde worden voor basissubsidie sport.
Vragenlijst
In hoeverre hebben de (deelnemende) verenigingen de 4 V’s geïmplementeerd na deelname aan de werksessies?
Voldoen alle verenigingen in 2029 aan de vier V's?
Sportverenigingen zijn toekomstbestendig.
Beschikbare middelen zo effectief mogelijk inzetten om de toekomstbestendigheid van verenigingen te ondersteunen.
Vragenlijst
In hoeverre is er voldoende effectieve ondersteuning geboden door de verenigingsondersteuner en de gemeente om de toekomstbestendigheid van verenigingen te bevorderen? Is er voldaan aan de behoefte van verenigingen aan ondersteuning voor toekomstbestendigheid?
Zijn alle verenigingen in 2029 toekomstbestendig? Criteria voor toekomstbestendigheid zijn: toegankelijk voor iedereen, professioneel en breed georganiseerd, behoudt haar leden en trekt nieuwe leden aan, is vraag gestuurd in plaats van aanbod gestuurd en werkt samen met organisaties in de buurt zoals fysiotherapeuten, scholen en lokale ondernemers.
Door-ontwikkelen van toekomst-bestendige sport-infrastructuur
7. Inclusie
Een inclusieve sportsector waarin iedereen kan deelnemen.
Stimuleren en faciliteren Sportdeelname Index van inclusiviteit binnen clubs door inclusie te bespreken tijdens sportplatform, inzet van buurtsportcoaches, werksessies met clubs, en inclusie op de beleidsagenda zetten van zowel het ruimtelijk als het sociaal domein.
Is er voldoende inclusief sport- en beweegaanbod in de gemeente voor verschillende kwetsbare groepen? Voldoet het aanbod aan de behoefte van inwoners om te sporten en bewegen?
Is de sportparticipatie vergroot vergeleken met de eerste meting, ook onder verschillende kwetsbare groepen?
8. Meer open club karakter
Het versterken van de binding met leden, buurtbewoners en andere betrokkenen door de club open te stellen voor verschillende maatschappelijke- en sportactiviteiten.
Met verenigingen de mogelijkheden verkennen voor een meer open club karakter. Succesvolle open clubs dienen ter inspiratie.
Vragenlijst en Sportdeelname Index
Is de sportparticipatie In hoeverre hebben de vergroot vergeleken met vereniging met een open de eerste meting? club karakter het aanbod afgestemd op de vraag van verschillende doelgroepen en faciliteiten beschikbaar gesteld voor maatschappelijke- en/of sport activiteiten? Wordt hierbij de behoefte van zowel georganiseerde als anders georganiseerde sporters in de buurt geborgd bij open clubs?
9. Proces regievorming accommodatiebeleid
Een breed gedragen fundament voor ontwikkeling van een duurzame sportinfrastructuur die bijdraagt aan de ambitie van het sportbeleid.
Procesmatige aanpak in 2 fasen. Fase 1: onderzoek, inventarisatie en concept ontwikkelagenda. Fase 2: doorontwikkeling richting definitieve ontwikkelagenda.
Voortgangsrapportages, aantal uitgevoerde projecten
In hoeverre draagt de ontwikkelagenda bij aan de ontwikkeling van een duurzame sportinfrastructuur? Is het doel van de ontwikkelagenda naar tevredenheid bereikt?
Hoeveel sportaccommodaties zijn er gerenoveerd of nieuw gebouwd volgens de ontwikkelagenda?
10. Ondersteuning (geprivatiseerde) verenigingen
Financiële stabiliteit en toegankelijkheid van (geprivatiseerde) verenigingen waarborgen dmv ondersteuning van gemeente.
De gemeente biedt groot onderhoud subsidies, verzorgt het grasmaaien van de velden en stelt een verenigingsondersteuner beschikbaar.
Vragenlijst en onderzoek
In hoeverre is de toegankelijkheid en kwaliteit van (geprivatiseerde) verenigingen gewaarborgd (goede staat van velden en accommodaties)? Is de kwaliteit van de accommodaties verbeterd dankzij ondersteuning? Is het kwaliteit van de velden verbeterd ten opzichte van de eerste meting? Is er sprake van een maatschappelijke functie (activiteiten voor zowel leden als niet-leden)?
Hebben alle (geprivatiseerde) verenigingen in 2029 een toegankelijke en kwalitatief goede velden en accommodaties? Hebben de accommodaties een maatschappelijke functie?
53
54
11. Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners
Ruimte bieden aan anders georganiseerde sporten in de openbare beweegruimte vanuit inwonersinitiatieven.
Organiseren van thema-avonden door de buurtsportcoach om inwoners uit te nodigen ideeën te delen voor sporten en bewegen in de openbare beweegruimte.
Registraties en rapportages van gerealiseerde initiatieven, Sportdeelname Index
Hoeveel nieuwe inwonersinitiatieven voor sporten en bewegen in de openbare ruimte zijn er van 2026 t/m 2029 gerealiseerd?
Is er een toename in het aantal anders georganiseerde sporters in vergeleken met de eerste meting? Wordt door deze sporters regelmatig gebruik gemaakt van de inwoners initiatieven in de openbare beweegruimte?
12. Beleids-ontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte
De openbare beweegruimte leent zich voor de verschillende behoeften op het gebied van sporten en bewegen.
Ontwikkelen van beleid en procesbeschrijvingen waarin sport en bewegen wordt betrokken in samenwerking met andere beleidsterreinen binnen het sociaal en ruimtelijk domein.
Documentanalyse van de beleids- en procesbeschrijvingen, Sportdeelname Index
Hoeveel beleids- en procesbeschrijvingen met betrekking tot sport en bewegen (nieuwe of verbeterde sport- en beweegfaciliteiten) zijn in 2029 gerealiseerd in de openbare beweegruimte?
Is sportparticipatie onder anders georganiseerde en individuele sporters toegenomen sinds de realisatie van nieuwe of verbeterde sport- en beweegfaciliteiten? Hoeveel inwoners zijn door de nieuwe of verbeterde sport- en beweegfaciliteiten (meer) gaan sporten en bewegen?
Bronnen: 1
20
Hombergh, S. van den, & Hermens, N. (2017). Sport en bewegen als context voor re-
sociaaleconomische status: de achtergronden van de deelname. Utrecht: Mulier
integratie: ervaren impact en werkzame mechanismen van Bewegen naar Werk. Utrecht: Universiteit Utrecht, Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap. 2
Instituut. 21
Bailey R, Hillman CH, Arent S, Petitpas A. (2013). Physical activity: an underestimated
4
Environment for Parents from Low-Income Families. Children, 10(5), 872. https://doi.
Collegeprogramma Weststellingwerf 2022-2026: Samen blijven bouwen aan een sterk Weststellingwerf!
org/10.3390/children10050872 22
RIVM. Sport en bewegen in cijfers. Beweegrichtlijnen. Beschikbaar op: https://www.
Nederlands Jeugdinstituut. Zicht op kinderen die opgroeien in armoede.
kinderen_jongeren/12_24_jaar 23
Beschikbaar op: https://www.nji.nl/armoede/zicht-op-kinderen-die-opgroeien-in- armoede#welbevinden 6
EenVandaag. (2024, 22 augustus). Kwart van ouders met lager inkomen doet kind niet
24
op-zwemles-oplopende-kosten-vaak-de-oorzaak/ 8