Bijlage 1 - Sportbeleid 2025-2029
Tekst van het document
SPORTBELEID WESTSTELLINGWERF 2025-2029
Sport en bewegen voor iedereen! In onze bruisende sportgemeente is iedereen in beweging!
Van buurtsportcoach tot beweegtuin: samen creëren we een sportieve toekomst waarin niemand buitenspel staat.
2
Voorwoord Met gepaste trots presenteer ik je
Sport en bewegen zijn volop in ontwikkeling. Ze raken
ons nieuwe sport- en beweegbeleid.
steeds meer aan thema’s als gezondheid, welzijn,
Een beleid dat niet alleen op papier
ontmoeting en meedoen. In onze gemeente, met haar groene openbare ruimte, goede sportlocaties, actieve
staat, maar is gevormd door de kennis,
verenigingen en vele vrijwilligers, liggen mooie kansen
ervaring en betrokkenheid van velen.
om iedereen in beweging te krijgen én te houden.
Mijn dank gaat dan ook uit naar alle sportverenigingen, het onderwijs,
Dit beleidsstuk markeert dan ook geen eindpunt, maar een stevig startpunt. Een basis om verder te bouwen
commerciële sportaanbieders, inwoners,
aan een vitale, verbonden en gezonde samenleving.
collega’s en alle anderen die hebben
We blijven in gesprek, blijven samenwerken en blijven
meegedacht, meegepraat en meegewerkt. Samen maken we het verschil.
zoeken naar wat nodig is. Want alleen samen zorgen we ervoor dat sport en bewegen bijdragen aan het welzijn van al onze inwoners. Ik nodig je van harte uit om samen in beweging te blijven – met energie, in samenwerking en met ambitie. Roelof Theun Hoen Wethouder
‘Dit beleidsstuk markeert dan ook geen eindpunt, maar een stevig startpunt’ 3
Samenvatting Om dit plan te maken, hebben we
VIER BELANGRIJKE ONTWIKKELINGEN
Onze ambitie
veel (literatuur) onderzoek gedaan,
In dit nieuwe sportbeleid houden we rekening met vier
‘Het creëren van een toegankelijk sportklimaat
belangrijke veranderingen in de maatschappij:
waarbinnen iedere inwoner van Weststellingwerf op een
werkbezoeken afgelegd en gesproken met verschillende organisaties en
1. Ouder worder (er komen steeds meer ouderen)
sportaanbieders. Dit plan is geen
2. Overgewicht (steeds meer mensen hebben
eindpunt: we blijven in gesprek om sport en bewegen in onze gemeente te verbeteren.
overgewicht)
samenleving. Ze zorgen voor een betere gezondheid, een actieve leefstijl, een sterkere mentale weerbaarheid en meer sociale contacten. Maar sporten is vooral ook leuk!
4
door een sterk verenigingsleven en een goed ingerichte openbare ruimte, waarbij het sportbeleid bijdraagt aan gezondheid en bredere maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein.’
3. Kansenongelijkheid (niet iedereen heeft dezelfde mogelijkheden om te sporten) 4. Individualisering (mensen sporten vaker alleen)
Sport en bewegen zijn belangrijk voor de
plezierige manier kan sporten en bewegen, ondersteund
DRIE BELEIDSLIJNEN EN 12 SPEERPUNTEN We nemen je in ons plan mee in de drie beleidslijnen en de twaalf speerpunten.
Beleidslijn 1
Beleidslijn 2
Beleidslijn 3
Meer mensen aan het sporten krijgen
Sterke sportverenigingen
Betere sportfaciliteiten
We zorgen ervoor dat sport toegankelijk is voor iedereen,
Sportverenigingen zijn belangrijk voor onze gemeente. We
We verbeteren de plekken waar mensen kunnen sporten.
bijvoorbeeld op scholen, in buurten en bij verenigingen.
helpen clubs om toekomstbestendig te worden. Dit doen we
Dit geldt voor zowel georganiseerde sport (zoals sporthallen
Ook praten we met inwoners over wat zij nodig hebben
bijvoorbeeld door te werken aan:
en clubs) als vrije sport in openbare ruimtes (zoals parken
om te kunnen sporten. Een belangrijk punt is dat alle
•
Duidelijke gedragsregels voor sporters
en speeltuinen). Hierbij werken we samen met andere
kinderen op de basisschool een zwemdiploma halen. De
•
Een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) voor trainers
sectoren, zoals recreatie en ruimtelijke ordening. We willen
komende jaren werken we aan de volgende speerpunten:
•
Een vertrouwenspersoon bij elke club
werken aan de volgende speerpunten: proces regievorming
ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen
•
Goed opgeleide trainers en coaches
accommodatiebeleid, ondersteuning (geprivatiseerde) verenigingsaccommodaties, ruimte bieden aan initiatieven
en in de wijk, kansengelijkheid voor sportparticipatie, inspireren door middel van (top)sportevenementen, het sportplatform als basis voor doorontwikkeling en innovatie praktijkonderzoek.
Ook stimuleren we verenigingen om ‘open clubs’ te worden, zodat ook mensen zonder lidmaatschap mee kunnen
van inwoners en beleidsontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte.
doen. Daarnaast zetten we ons in voor inclusie, zodat sporten toegankelijk is voor iedereen. De speerpunten van deze beleidslijn zijn: kwaliteit en toekomstbestendigheid
Speerpunten
verenigingsaanbod, inclusie en meer ‘open club’ karakter.
9. Proces regievorming accommodatiebeleid.
1. Ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk. 2. Kansengelijkheid voor sportparticipatie. 3. Inspireren door middel van (top)sportevenementen. 4. Het sportplatform als basis voor doorontwikkeling en innovatie.
Speerpunten
10. Ondersteuning (geprivatiseerde) vereniging
Speerpunten
accommodatie. 6. Kwaliteit en toekomstbestendigheid verenigingsaanbod. 7. Inclusie. 8. Meer ‘open club’ karakter.
11. Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners. 12. Beleidsontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte.
5. Praktijkonderzoek.
Uitvoering
Hoe meten we succes? We hebben een evaluatiemodel ontwikkeld om te controleren of onze
‘Sport en bewegen is voor iedereen!’ In onze bruisende sportgemeente is iedereen in beweging!
plannen werken. Hiermee houden we bij of onze doelen worden bereikt en passen we ons beleid aan waar nodig. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in Weststellingwerf zo goed mogelijk kan sporten en bewegen. 5
Inhoudsopgave
Inleiding
3 4 7
1
Waarom nieuw sportbeleid?
8
2
Cijfers en feiten
12
3
Participatie als basis voor nieuw beleid
16
Ambitie en beleidslijnen
18 20 28 32
Voorwoord Samenvatting
4 5
Beleidslijn 1: Verbinden van sportparticipatie, ‘sport & bewegen is voor iedereen!’ Beleidslijn 2: Versterken van de verenigingen Beleidslijn 3: Doorontwikkelen van een toekomstbestendige sportinfrastructuur Evaluatie MAPE-model Instrumenten voor evaluatie
Bijlagen
6
38 39
41
Inleiding Sport en bewegen hebben een grote
Naast de directe gezondheidsvoordelen is sporten
Ons vierjarige beleidsplan ‘Sport en bewegen voor
maatschappelijke waarde. Ze bevorderen
en bewegen voor veel mensen vooral een bron
iedereen in Weststellingwerf!’ heeft drie doelen:
de algehele gezondheid, stimuleren
van plezier! Op sociaal vlak draagt sport, zeker in georganiseerd verband, bij aan een positief klimaat
een gezonde leefstijl, vergroten de
waarin mensen sociale vaardigheden ontwikkelen,
mentale weerbaarheid en versterken de
vriendschappen sluiten en hun netwerk uitbreiden.
sociale samenhang. Bovendien dragen sport en beweging bij aan een betere
Dit helpt om maatschappelijke uitsluiting tegen te rol, omdat ze mensen van verschillende leeftijden en achtergronden met een gedeelde passie samenbrengen
fysieke activiteit de kans op aandoeningen
en zo de gemeenschapszin versterken.
verkleint, het immuunsysteem en
In het collegeprogramma wordt dan ook niet voor
uithoudingsvermogen verbetert en
niets de nadruk gelegd op het belang van ‘sporten
helpt bij het tegengaan van cognitieve achteruitgang bij ouderen2. Dit zorgt ervoor dat mensen beter functioneren in het dagelijks leven, minder vaak ziek zijn en productiever blijven. Voor ouderen betekent voldoende beweging dat ze langer zelfstandig kunnen blijven, wat uiteindelijk ook financiële voordelen met zich meebrengt.
sport en bewegen. 2. Richting geven aan onze samenwerking met verenigingen en belanghebbenden.
gaan. Sportverenigingen spelen hierin een belangrijke
levenskwaliteit . Onderzoek toont aan dat 1
1. Onze ambitie en doelstellingen op het gebied van
3. Een (afwegings)kader voor toekomstige initiatieven. Dit plan vormt de basis voor belangrijke keuzes, zowel op korte als lange termijn.
3
voor alle leeftijden’. We streven ernaar dat iedereen ongeacht leeftijd, fysieke of mentale gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid of sociale positie, met plezier en op een veilige plek kan sporten en bewegen. Een uitdaging die vraagt om een ambitieus plan, waarbij een aantal aandachtspunten vanuit het collegeprogramma de kaders vormt:
Verenigingen hebben actief meegedacht aan het beleidsplan en we hebben hun waardevolle feedback gehoord. Zo is er de behoefte aan inspirerend besturen binnen verenigingen, en aan dergelijke onderwerpen willen wij meer aandacht besteden via het sportplatform. Het door de gemeente geïnitieerde sportplatform heeft als doel kennisdeling en het brengen en halen van inspiratie. Deelnemers zijn sportverenigingen, scholen en andere belanghebbenden rondom sport en bewegen.
Betrek de belangrijkste stakeholders zoals onderwijs en verenigingen bij het opstellen van het nieuwe
Met een gezamenlijke inzet van inwoners, verenigingen,
sportbeleid.
clubs, scholen en de gemeente, werken we aan een nog sportievere toekomst voor iedereen in Weststellingwerf.
Zet in op de verbinding met preventieve doelen in het sociaal domein. Versterk het voorbestaan en toekomstperspectief van sportverenigingen. Het initiatief moet vanuit verenigingen komen en de gemeente sluit daarbij aan.
‘Sport verbindt, versterkt en verrijkt levens van jong tot oud’
7
1 | Waarom nieuw sportbeleid? Dit beleidsplan volgt het beleidsplan
TRENDS EN ONTWIKKELINGEN
2017-2022 (Zuidoost-Friesland) op. Anno
Sport- en beweegbeleid is van cruciaal belang voor de
2024 krijgt sporten en bewegen steeds
gezondheid en het welzijn binnen de samenleving, vooral gezien de toenemende vergrijzing, de groeiende
bredere erkenning. Het komt terug binnen
prevalentie van overgewicht, kansenongelijkheid en de
verschillende beleidsterreinen, zoals
toenemende individualisering in ons land. Deze trends
gezondheid, onderwijs, leefbaarheid en jeugd. Daarom ligt in dit beleidsplan
brengen enorme uitdagingen met zich mee. We noemen hier vier relevante ontwikkelingen.
een sterke nadruk op integraliteit; met
1. Hoewel ouder worden gepaard kan gaan met een
dit beleidsplan verbinden we sport en
afname in fysieke fitheid, blijkt uit onderzoek dat
bewegen aan zowel ruimtelijk als het
regelmatige lichaamsbeweging de sleutel is tot gezond ouder worden. Beweging helpt om de mobiliteit te
sociale domein. Hiermee draagt sport bij
behouden, vermindert het risico op chronische ziekten
aan de kwaliteit van het publieke domein
zoals hart- en vaatziekten en diabetes type 2,
wat bijdraagt aan de maatschappelijke waarde ervan.
en draagt bij aan een betere mentale gezondheid. Met de juiste sport- en beweegprogramma’s kunnen ouderen langer zelfstandig blijven, wat niet alleen hun kwaliteit van leven verbetert, maar ook de druk op de zorg verlaagt. 2. Overgewicht is een groeiend gezondheidsprobleem bij zowel jongere als oudere generaties. Deze aandoening verhoogt het risico op ernstige gezondheidsproblemen zoals diabetes, hoge bloeddruk en hartziekten. Kernelement in dit beleidsplan is het aanmoedigen van inwoners om actiever te worden. Dit bespaart niet alleen zorgkosten, maar draagt ook bij aan een vitalere en productievere samenleving.
8
3. Kansenongelijkheid
doordat zij vaker ongeorganiseerde of vrijblijvende
samenleving vormen. Door individualisering, migratie
Kansenongelijkheid is een groeiend probleem:
sportactiviteiten doen en doordat hun beweeggedrag
en toenemende ongelijkheden zijn deze verhoudingen
kwetsbare groepen sporten steeds minder, waardoor
op latere leeftijd minder gestimuleerd wordt.
de laatste decennia complexer geworden8.
inkomen, een praktische opleiding, een beperking
Daarnaast is de stijgende prijs van zwemlessen een
Sport en bewegen kunnen een verbindende factor
de sportkloof toeneemt. Mensen met een laag of op hogere leeftijd zijn minder actief . In regio’s
probleem voor gezinnen met een lager inkomen. De
zijn tussen verschillende groepen mensen. Sporten
met een lager welvaartsniveau voldoen veel
helft van de ouders die minder dan modaal verdienen,
bij een vereniging kan ervoor zorgen dat mensen
jongeren (12-18 jaar) en ouderen (65+) niet aan
heeft moeite om deze kosten te betalen. Door hoge
een breder sociaal netwerk opbouwen en een
de beweegrichtlijnen. Dit heeft gevolgen voor de
kosten geeft een kwart van deze ouders aan hun
toename in gemeenschapszin ervaren. Daarnaast is de
gezondheid. Mensen met een hoger opleidingsniveau
kind niet naar zwemles te sturen. Hoewel financiële
sportclub één van de weinige plekken waar mensen
en een goed inkomen leven gemiddeld langer
ondersteuning via gemeenten of stichtingen mogelijk
met verschillende achtergronden samenkomen.
in goede gezondheid. Daartegenover staat een
is, blijkt dat veel ouders hiervan niet op de hoogte zijn.
Het verenigingsleven zorgt voor binding in de
groeiende groep met een laag inkomen en weinig
Bijna de helft (47 procent) wist hier niets van, terwijl 51
maatschappij.
sociale zekerheid, die gemiddeld korter leeft en eerder
procent wel bekend was met de mogelijkheden, maar
gezondheidsproblemen krijgt. Voldoende beweging
er lang niet altijd gebruik van maakte7.
4
Aan de andere kant is de sportbehoefte van mensen
draagt bij aan een betere gezondheid en verkleint de
veranderd. Het aantal individuele sporters neemt
kans op ziekte op latere leeftijd.
toe, vooral naarmate mensen ouder worden. Hoe
Ook kinderen in Nederland groeien niet allemaal op met gelijke kansen. Ongeveer 1 op de 15 kinderen groeit op in armoede5. Langdurige armoede kan nadelige gevolgen hebben voor de ontwikkeling van kinderen. Het is belangrijk dat zij, ondanks financiële zorgen, volwaardig kunnen meedoen, zowel op korte
‘Sport verbindt mensen, verkleint verschillen en draagt bij aan een gezondere samenleving’
als lange termijn.
ouder mensen worden, hoe meer ze alleen sporten en bewegen9. Om aan deze behoefte te voldoen, willen we ontmoetingen stimuleren door meer beweegmogelijkheden in de openbare te creëren waar individuele sporters samen kunnen komen. In ons sportbeleid houden we dus rekening met de trend van individualisering door sociale cohesie te versterken middels sport, maar ook door gehoor te
Kinderen uit gezinnen met een hoger inkomen sporten aanzienlijk vaker dan kinderen uit gezinnen met een
geven aan de sportbehoefte van individuele sporters. 4. Individualisering is een andere trend in onze
We streven naar een balans waarin ontmoeting
lager inkomen6. De gewoonte om te sporten ontstaat
samenleving waarop we willen inspelen met ons
plaatsvindt tussen verschillende groepen mensen,
vaak in de kindertijd en blijft vaak behouden tijdens
sportbeleid. Tegenwoordig hebben mensen meer
terwijl inwoners ook de mogelijkheid hebben om
de tienerjaren. Jongeren uit gezinnen met een hoger
keuzevrijheid en zelfbeschikking, waardoor ze hun
zelfstandig te sporten en te bewegen.
inkomen geven vaker aan hun hele leven gesport te
eigen leven naar eigen inzicht kunnen inrichten. Deze
hebben. Voor hen is sport een vast onderdeel van
individualisering brengt echter ook uitdagingen met
hun wekelijkse ritme geworden, wat zorgt voor een
zich mee, zoals op het gebied van sociale cohesie.
langdurige sportdeelname. Kinderen uit gezinnen
Sociale cohesie in onze moderne samenleving draait
met een lage sociaaleconomische status (SES) sporten
om hoe verschillende groepen mensen zich tot
minder vaak op structurele basis. Dit komt mogelijk
elkaar verhouden en ondanks hun verschillen een 9
Definitie sport en bewegen
Volgens de richtlijn Sportdeelname Onderzoek (RSO)
‘Onder sport en bewegen worden alle vormen van
BEWEEGRICHTLIJN VOOR KINDEREN VAN 4 TOT 18 JAAR
BEWEEGRICHTLIJN VOOR VOLWASSENEN EN SENIOREN
lichamelijke activiteit verstaan ter verbetering van de
Minimaal één uur per dag matig of zwaar intensieve
Minimaal 150 minuten per week matig of zwaar
lichamelijke en/of psychische fitheid. Sport vindt veelal
inspanning.
intensieve inspanning, verspreid over meerdere dagen.
regels en is gericht op prestaties met een competitie- of
Minimaal drie keer per week spier- en botversterkende
Minimaal twee keer per week spier- en
wedstrijdelement. Bewegen richt zich vooral op het
activiteiten.
botversterkende activiteiten, voor senioren aangevuld
plaats aan de hand van (inter)nationaal afgesproken
met balansoefeningen.
verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid. Hierbij kan gedacht worden aan bewegen bij een sportclub, thuis, in de wijk, op school en in de zorg’. Wat bedoelen we met sport en bewegen? Met sport bedoelen we zowel georganiseerde sport als andere vormen van sport. Georganiseerde sport is sport die wordt aangeboden door een sportvereniging, meestal alleen voor de eigen leden. Anders georganiseerde sport is sport die niet via een vereniging gaat. Denk bijvoorbeeld aan activiteiten van buurtsportcoaches, sportscholen, hardloopgroepjes of mensen die zelf gaan wandelen of fietsen. Een sportvereniging is een club die is aangesloten bij een sportbond. Die sportbond valt onder de landelijke organisatie NOC*NSF. Om te meten hoeveel mensen sporten en bewegen, gebruiken we twee normen: De Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) De FIT-norm Mensen die aan één van deze normen voldoen, hebben vaak een betere gezondheid. 10
Voorkom veel stilzitten. Voorkom veel stilzitten.
11
2 | Cijfers en feiten INWONERS De gemeente Weststellingwerf telt ruim 26.000 inwoners in 202410. De gemeente
‘De cijfers laten het zien: de potentie om Weststellingwerf in beweging te krijgen is groter dan ooit’
bestaat uit 26 dorpen. Wolvega is met ongeveer 13.400 inwoners het dorp met de meeste inwoners, gevolgd door Noordwolde (3.600 inwoners). Deze
terwijl dit onder jongeren juist is gedaald. Volwassenen
BEWEEGGEDRAG In Weststellingwerf voldoet 42,4% van de inwoners aan
laten een licht stijgende trend zien.
de beweegrichtlijn . Landelijk gezien is het percentage 12
hoger, namelijk 47,5%. Ook het percentage inwoners
SOCIAAL-ECONOMISCHE STATUS
dorpen vervullen een centrumrol voor de
met overgewicht in Weststellingwerf verschilt met het
De sociaal-economische status (SES) geeft inzicht in
andere dorpen.
landelijke. In Weststellingwerf hebben er in 56,6%
de positie van huishoudens op de welvaartsladder.
inwoners overgewicht terwijl het landelijke percentage
De SES-score is een combinatie van drie categorieën:
met overgewicht 50,3% is. Ten opzichte van de landelijke
financiële welvaart, opleiding en arbeidsverleden14.
percentages doet Weststellingwerf het dus minder goed
Deze categorieën worden per huishouden opgeteld, wat
op het gebied van beweging en overgewicht.
resulteert in een gemiddelde per wijk, gemeente of land.
Naar verwachting zal de bevolking van Weststellingwerf tot 2040 toenemen met ongeveer 1.700 inwoners (+7%)11. In de
Weststellingwerf zit net boven het landelijk gemiddelde. SPORTDEELNAME
Desondanks hebben de twee grootste dorpen binnen
In 2022 sportte 47,6% van de volwassen inwoners
onze gemeente, Wolvega en Noordwolde, een lagere
kinderen (0- tot 14-jarigen) toenemen
(18 jaar en ouder) van Weststellingwerf tenminste
SES-score die onder het Nederlands gemiddelde ligt15.
(+11% t.o.v. 2024). Daarna zal tot 2040
één keer per week . De laatste jaren is het aandeel
Dit betekent dat deze dorpen een lagere sociaal-
wekelijkse sporters in de gemeente met ongeveer vijf
economische status hebben dan gemiddeld in Nederland,
procentpunten gestegen. De wekelijkse sportdeelname
waardoor een deel van de inwoners waarschijnlijk in
in Weststellingwerf is aanzienlijk lager dan het landelijk
minder hoge welvaart leeft.
periode tot 2030 zal vooral het aantal
het aantal ouderen (65 jaar en ouder) het meest toenemen (+15%).
13
gemiddelde in 2022 (53,6%). Ook in vergelijking met
12
de referentiegemeenten is de wekelijkse sportdeelname
Ondanks de lagere SES-score in Wolvega en Noordwolde,
laag. Wel scoort de gemeente vergelijkbaar met het
is het gemiddelde ledenpercentage in beide dorpen
gemiddelde van de VSG-regio Fryslân (47,9%). De
hoger dan vergelijkbare dorpen met lage SES-scores16.
wekelijkse sportdeelname onder de jongere inwoners
Over het algemeen is in dorpen met een lagere SES-score
in Weststellingwerf is niet bekend. Landelijk is het
het ledenpercentage ook aan de lagere kant, maar dat
percentage wekelijkse sporters onder ouderen gestegen,
is in Weststellingwerf niet zo. Dit toont aan dat we op
het goede spoor zitten en dit moeten vasthouden. Vooral
onderwijsstichting. Bij het Linde College in Wolvega heeft
voor inwoners met een lage SES kan sporten op vele
zij een sporthal. De sporthal is buiten schooltijden te huur
aspecten (gezondheid, sociaal netwerk) een positieve
voor externen. Ook de stichtingen Matthijsje en Comprix
bijdrage leveren die zij hard nodig hebben.
zijn onderwijsstichtingen die beschikken over een binnensportaccommodaties in Westellingwerf. Stichting
SPORTLIDMAATSCHAP
De Groote Veenpolder beheert de dorpsaccommodatie in
In 2022 was 28,6% van de inwoners van Weststellingwerf
Munnekeburen. Sporthal De Schakel is onderdeel van de
(via een sportvereniging) lid van tenminste één
dorpsaccommodatie.
sportbond17. De laatste jaren is dit aandeel licht afgenomen. Wel ligt het aandeel in de gemeente nog
Weststellingwerf telt negentien sportparken waar
hoger dan het landelijke gemiddeld (24,4%)18. Landelijk
velden en/of banen voor korfbal, padel, tennis en voetbal
is het sportbondlidmaatschap onder de bevolking na een
liggen (tabel 2). De sportparken liggen verspreid over
periode van afname weer toegenomen. In vergelijking
tien plaatsen. De plaats met de meeste inwoners zonder
met het landelijk gemiddelde waren in 2022 relatief
sportpark is Nijeholtpade (530 inwoners in 2024). De
veel inwoners van Weststellingwerf lid van de voetbal-
gemeente Weststellingwerf is eigenaar van de grond
en volleybalbond en de sportvisserijbond. Het aantal
van de sportparken. De opstallen, zoals kleedkamers
inwoners met een lidmaatschap bij de atletiek-, hockey-
en kantines, en de velden en banen zijn in eigendom
en tennisbond lag daarentegen lager. De afgelopen
van de verenigingen. De verenigingen zijn daarmee
jaren is het aandeel inwoners van de gemeente met een
verantwoordelijk voor al het onderhoud aan de
lidmaatschap bij de volleybalbond sterk afgenomen.
sportparken.
Ook het aantal leden van andere grote sportbonden is afgenomen, waaronder die van de voetbalbond; de bond met de meeste leden in de gemeente (7,7%). SPORTACCOMMODATIES Binnen- en buitensportaccommodaties worden vooral door de Nederlandse jeugd gebruikt voor sportbeoefening19. Het gebruik van deze accommodaties neemt af naarmate de leeftijd toeneemt. Het gebruik
Figuur 1: Ontwikkeling van het
van daling weer gestabiliseerd (figuur 1). De meeste
20
Weststellingwerf telt vijf sporthallen en tien gymzalen (tabel 1). Er is geen sportzaal in de gemeente aanwezig.
procenten van de bevolking)
40 30
is de afgelopen jaren juist toegenomen (niet in figuur).
sporthal of op een sportveld (in
50
van sporthallen en sportvelden is na een periode Nederlanders sporten in de openbare ruimte. Dit gebruik
aantal sporters dat sport in een
60
10 0
2012
2014
2016
De meeste accommodaties zijn in eigendom van de gemeente Weststellingwerf. Stichting Simant is een
2018
2020
2022
2012
2014
Sporthal 6 tot 17 jaar
2016
2018
2020
2022
SPortveld 18 tot 35 jaar
35 to 54 jaar
55 jaar en ouder
Bron: SCP/CBS, Vrijetijdsomnibus (VTO), 2012-2022. Bewerking: Mulier Instituut. 13
Tabel 1:
Tabel 2:
Aanbod van binnensportaccommodaties in de gemeente Weststellingwerf in 2024
Sportparken in de gemeente Weststellingwerf
NAAM
DORP
EIGENAAR
SPO RT H A L L E N
PLAATS
SPORTAANBOD
SPORTPA RK EN
De Schakel
Munnekeburen
Stichting De Groote Veenpolder
De Blesse
De Berk
Voetbal
De Duker
Noordwolde
Gemeente Weststellingwerf
Boijl
Boijl
Tennis
De Ni’je Steense
Wolvega
Gemeente Weststellingwerf
Trinitas
Voetbal
De Oolde Steense
Wolvega
Gemeente Weststellingwerf
De Hoeve
De Hoeve
Korfbal
Linde College
Wolvega
Stichting Simant
Munnekeburen
Het Scheeneveld
Voetbal, survival
Noordwolde
Spokedam
Korfbal, padel, tennis en voetbal
Oldeholtpade
De Hoolt-tuun
Korfbal, tennis
Olpea
Voetbal
Oosterstreek
Klaverweide
Voetbal
Steggerda
Steckarde
Korfbal, tennis, jeu de boules
Wolvega
Lindenoord
Skeeleren, schaatsen en kaatsen
Molenwiek
Korfbal, voetbal
Nassau Park
Tennis
’t Bliekien
Voetbal
GY M Z A L E N
De Blesse
De Blesse
Gemeente Weststellingwerf
De Duker
Noordwolde
Gemeente Weststellingwerf
Oldeholtpade
Oldeholtpade
Gemeente Weststellingwerf
Oldelamer
Oldelamer
Gemeente Weststellingwerf
Matthijsje
Oosterstreek
Stichting Matthijsje
Steggerda
Steggerda
Gemeente Weststellingwerf
Heidepolle
Wolvega
Gemeente Weststellingwerf
Terra Wolvega
Wolvega
Gemeente Weststellingwerf Zandhuizen
14
SPORTPARK
Wolvega Zuid
Wolvega
Gemeente Weststellingwerf
De Triade
Wolvega
Stichting Comprix Bron: Mulier Instituut, Database SportAanbod (DSA), 2025.
Bron: Mulier Instituut, Database SportAanbod (DSA), 2025. Bewerking: Gemeente Weststellingwerf
Sociale ongelijkheid in de sport: enkele feiten…
Wie sporten er minder dan gemiddeld? • Mensen ouder dan 55 jaar • Mensen met een laag of middelhoog opleidingsniveau • Mensen met een laag inkomen • Mensen met een niet-westserse achtergrond • Mensen met een lichamelijke beperking of met een langdurige aandoening en lichamelijke beperking. En wie sporten er minder bij een sportvereniging? • Mensen ouder dan 35 jaar • Mensen met een laag of middelhoog opleidingsniveau • Mensen met een laag inkomen • Mensen met een niet-westerse achtergrond • Mensen met een langdurige aandoening, lichamelijke beperking of beide • Homo-en biseksuelen
15
3 | Participatie als basis voor nieuw beleid INVENTARISATIEFASE
De inventarisatiefase van dit beleidsplan werd
De ontwikkeling van strategisch beleid
gemarkeerd door een grote startbijeenkomst voor
rondom sport en bewegen is benaderd
alle inwoners. Een ambassadeur van JOGG heeft iets verteld over het belang van vitaliteit en vervolgens
in nauwe verbinding en samenhang met
zijn we in groepen uiteen gegaan onder leiding van de
beleidsterreinen zoals gezondheid, sociale
buurtsportcoaches om het over verschillende thema’s te
basis, wonen, fysieke leefomgeving en
hebben.
onderwijshuisvesting. De relatie met
Werkbezoeken aan onder andere schoolverenigingen,
bestaande beleidskaders staat beschreven
multifunctionele, duurzame sportlocaties in
in Bijlage 1. Bovenal zijn externe partijen
Weststellingwerf en een werkbezoek aan Londen i.r.t.
betrokken bij de totstandkoming van
openbare beweegruimten.
dit beleidsplan. De bestaande relatie
Meerdere (input)bijeenkomsten over verwachtingen,
tussen gemeente Weststellingwerf en de
wensen en knelpunten rondom sporten en bewegen.
sportclubs en verenigingen is constructief bood hiertoe een stevige basis voor
Onder andere met onderwijsdirecteuren en fitnessaanbieders.
participatie. Belangrijke stakeholders en
Gesprekken met verenigingen, met voortgezet
inwoners zijn betrokken, waaronder alle
onderwijs, sportbonden en ouderenbond.
schooldirecteuren, fitnesscentra, NOC/
Presentaties van externen zoals de GGD en NOC/NSF.
NSF, sportbonden, Sport Fryslân, de verenigingen, de lokale ouderenbond (OSW) en het burgerplatform.
Er is onderzoek gedaan naar de huidige stand van zaken rondom de sportaccommodaties in Weststellingwerf. Er is onderzoek gedaan naar subsidies. Er is onderzoek gedaan naar de sportvelden.
16
Wat viel op?
DUURZAME SAMENWERKING EN CO-CREATIE De gemeente Weststellingwerf wil het sport- en beweegbeleid uitvoeren en verder ontwikkelen in
• Weststellingwerf heeft goud in handen met de
• Sportverenigingen lopen tegen enorme
samenwerking met sportverenigingen, buurtorganisaties,
prachtig geografisch gelegen sportlocaties zoals
duurzaamheidsuitdagingen aan en ze lopen tegen
gezondheidsinstanties, scholen en bewoners. Door
VV Olyphia en VV de Blesse en de vele betrokken
beperkingen aan qua ruimte. Daarnaast willen veel
samenwerking en co-creatie wordt dit beleid duurzaam,
vrijwilligers. Een waardevolle basis waar we trots
voetbalclubs graag kunstgras.
omdat diverse achtergronden en ervaringen zorgen voor innovatieve en passende oplossingen.
op zijn en die we willen blijven ondersteunen en versterken. • In de gemeente Weststellingwerf wordt te weinig bewogen onder alle doelgroepen. Bewegen begint
• Het bereiken van verschillende culturen en doelgroepen wordt als lastig gezien door
De gemeente is zich bewust van de complexiteit van
verenigingen en dat komt mede door gebrek aan
de beoogde resultaten en betrekt daarom partners
vrijwilligers en expertise bij clubs.
vanaf het begin om mogelijke knelpunten vroegtijdig te identificeren. Daarom zetten we een sportplatform
bij opvoeding. Hoe krijgen we meer ouders naar verenigingen en/of aan het bewegen?
• Er is waardering voor de bestaande mogelijkheden
op waar inspiratie, kennisdeling en onderzoek centraal
om te bewegen in de openbare ruimte, zoals
staan. In een samenleving waar sport en beweging
wandelen en mountainbiken. Ook zijn er op veel
steeds belangrijker worden voor gezondheid en welzijn,
verschillende leeftijdsgroepen naar voren komt, is
plekken genoeg mogelijkheden om buiten te spelen.
is samenwerking essentieel voor een beleid dat aansluit
het gebrek aan financiële middelen.
De Lindewijk wordt meerdere keren genoemd als
op de huidige situatie en flexibel is voor toekomstige
mooi voorbeeld. Er zijn wel een aantal aangedragen
ontwikkelingen en behoeften.
• Een veelgenoemde belemmering, die bij
• Vanuit basisscholen wordt genoemd dat de motoriek en conditie van kinderen achteruit is gegaan.
verbeterpunten, waaronder het optimaliseren van veiligheidsmaatregelen, verbetering van verlichting
Met de voortzetting van bestaande activiteiten,
en de uitbreiding van openbare sportvoorzieningen.
aangevuld met nieuwe ideeën en kansen, hebben we
• De communicatie tussen inwoners/verenigingen en
een heldere koers uitgezet, samengevat in een ambitie
gemeente is voor verbetering vatbaar. We moeten
die als kompas dient voor de komende vier jaar. Vanuit
meer verbinden tussen onderwijs, verenigingen en
deze ambitie geven we vorm en inhoud aan beleid en
andere maatschappelijke instellingen.
uitvoering op basis van drie concrete beleidslijnen en speerpunten. We zijn ervan overtuigd dat we hiermee een solide basis hebben gelegd om, samen met onze partners, een toekomstbestendig sport- en beweegbeleid in Weststellingwerf vorm te geven.
‘Echt sportbeleid maak je niet alleen – dat groeit uit gesprekken, ideeën en samenwerking met de mensen om wie het draait’ 17
4 | Ambitie en beleidslijnen Met een ambitieuze doelstelling en
Door onze ambitie en beleidslijnen streven wij ernaar
drie strategische beleidslijnen willen
in te spelen op de trends van vergrijzing, overgewicht,
Onze ambitie
kansenongelijkheid en individualisering. De speerpunten
Het creëren van een toegankelijk sportklimaat
vormen een middel om zowel direct als indirect een
sportbeleid voor de komende vier jaar.
waarbinnen iedere inwoner van Weststellingwerf
positieve bijdrage te leveren aan het aanpakken van de
op een plezierige manier kan sporten en bewegen,
Hiermee creëren we een helder kader
uitdagingen die deze trends met zich meebrengen.
ondersteund door een sterk verenigingsleven, en
we richting en focus geven aan het
voor alle stakeholders, bevorderen we betrokkenheid en motivatie. Elke
waarbij het sportbeleid bijdraagt aan gezondheid en bredere maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein.’
beleidslijn bevat een aantal speerpunten, in totaal twaalf, die samen invulling geven aan onze aanpak. Deze ambitie en de beleidslijnen dienen als leidraad
3
beleidslijnen
12
speerpunten
voor de beslissingen die wij als gemeente nemen en voor de wijze waarop wij de samenwerking met sportverenigingen en andere betrokken partners vormgeven en versterken.
Actie ‘Sport en bewegen is voor iedereen!’ In onze bruisende sportgemeente is iedereen in beweging!
18
Beleidslijn 1 | Verbinden van sportparticipatie ‘sport & bewegen is voor iedereen!’ In Weststellingwerf streven we ernaar
We zetten in op een zo hoog mogelijke sportparticipatie,
De komende vier jaar werken we binnen
dat iedereen, ongeacht leeftijd, fysieke
omdat we geloven dat als bewegen, sporten en plezier
beleidslijn 1 aan de volgende speerpunten:
of mentale gezondheid, etnische
centraal staan, de maatschappelijke betekenis vanzelf volgt. We blijven het sociaal domein stimuleren en
achtergrond, seksuele geaardheid of
inspireren om sport en bewegen als middel in te zetten.
sociale positie, met plezier en op een
Door sport en bewegen zoveel mogelijk in het dagelijks
veilige plek kan sporten en bewegen. Dit bevordert niet alleen de fysieke
leven van mensen te integreren, kunnen de preventieve voordelen ervan mogelijk de druk op het sociaal domein
sterk verenigingsleven, aangevuld met
Daarnaast streven we ernaar om sportaanbieders
een solide en breed pallet voor anders
van netwerken en samenwerkingsverbanden tussen
georganiseerde sport- en beweegruimtes,
verenigingen, scholen en andere organisaties, kunnen
als belangrijke basis.
2.
Kansengelijkheid voor sportparticipatie.
3.
Inspireren door middel van (top) sportevenementen.
4.
5.
Praktijkonderzoek.
6.
Kwaliteit en toekomstbestendigheid
we een breed scala aan sport- en beweegmogelijkheden aanbieden. Dit zorgt ervoor dat iedereen de kans krijgt om deel te nemen aan sport en beweging en draagt bij aan een gezonde en actieve gemeenschap.
Het sportplatform als basis voor doorontwikkeling en innovatie.
met elkaar te verbinden en samen te werken aan een toegankelijk en divers sportaanbod. Door het creëren
Ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk.
verlichten.
gezondheid, maar ook sociale inclusie en gemeenschapszin. Daarbij zien we een
1.
verenigingsaanbod. 7.
Inclusie.
8.
Meer ‘Open club’ karakter.
9.
Proces regievorming accommodatiebeleid.
10. Ondersteuning (geprivatiseerde) vereniging accommodatie. 11. Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners. 12. Beleidsontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte.
19
Speerpunt 1
Ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk
leeftijdsgroep 12 tot 14 jaar die volgens cijfers van het
kinderen die niet aan de beweegrichtlijn voldoen, en
NOC/NSF eerder dreigen uit te vallen bij het sport en
passen daar maatwerk toe. Ook onderzoeken we de
beweegaanbod. Ook hier zullen we kijken naar vraag
introductie van de verlengde schooldag, een uitbreiding
gestuurd aanbod. Bijvoorbeeld peilen of er behoefte is
op het naschoolse sport aanbod in samenwerking met
aan sportaanbod voor ouders tijdens trainingen van de
Opgroeien Kansrijke Omgeving (OKO). Hierbij willen we
kinderen.
stimuleren dat zoveel mogelijk doelgroepen en met name
Buurtsportcoaches, verenigingsondersteuner en de
jongeren na school gaan sporten, bewegen en ontmoeten
coördinator sport en preventie vormen de aanjagers voor
Vanuit de sociale basis wordt een coördinator sport
ons sportbeleid. Al hun activiteiten zijn erop gericht om
en preventie gefinancierd voor 12 uur per week.
de sportparticipatie in de gemeente Weststellingwerf te
Deze coördinator verbindt de doelstellingen van het
Openbare beweegruimte (in de wijk)
vergroten door het bieden van concrete ondersteuning
GALA Akkoord met het middel sport. Een opdracht is
De openbare beweegruimte in de wijk is de ideale plek
en activering. Waar tot en met 2024 de focus lag op het
bijvoorbeeld het opzetten van activiteiten voor jongeren
voor intergenerationeel sporten en bewegen. Het is een
verzorgen van gymonderwijs op de basisscholen wordt
in de Blesse in samenwerking met de voetbalclub De
levendige locatie waar jong en oud samenkomen om
de focus verbreed naar drie gebieden: verenigingen,
Blesse, zodat de kantine van de Blesse ook overdag
in de buitenlucht actief te zijn en waar buurtbewoners
onderwijs en openbare beweegruimte. Bij deze drie
gebruikt kan worden en diverse doelgroepen kan
elkaar kunnen ontmoeten. Door gesprekken aan te gaan
gebieden willen we zoveel mogelijk vraag gestuurd
aantrekken (zoals Oldstars e.d.).
met de buurtbewoners komen de buurtsportcoaches
werken, zodat we zoveel mogelijk kunnen voldoen aan de beweegbehoefte van onze inwoners. De interventies werken zowel gezondheid bevorderend, als preventief. ONZE AANPAK Verenigingen De buurtsportcoaches worden ingezet om verenigingen te versterken en te stimuleren voor het aanbieden van
in de openbare beweegruimte en wijken.
achter de behoeften van onze inwoners en kunnen ze
‘Van gymzaal tot speeltuin: we ondersteunen waar nodig en activeren waar het kan’
extra beweegaanbod voor kleuters, ouderen (zoals
daar passend aanbod bij creëren. De fysieke ontwikkeling van de openbare beweegruimte wordt verder uitgewerkt in beleidslijn 3. Echter willen we de bestaande openbare beweegruimte zoveel mogelijk benutten door de inzet van de buurtsportcoaches. Ze stimuleren diverse doelgroepen om naar de verlengde schooldag te komen en geven voorbeeldlessen in de beweegtuinen zodat inwoners de vaardigheden krijgen om zelf te sporten in
reeds gestarte Oldstars bij tafeltennis en voetbal),
Onderwijs
de beweegtuin. Een pilot hiervan is reeds gestart in de
mensen met een beperking en andere doelgroepen. De
Het is belangrijk dat leerlingen met plezier voldoende
Haenepolle in Noordwolde. Dit wordt uitgebreid naar
buurtsportcoaches ondersteunen de verenigingen om
bewegen en zich motorisch goed ontwikkelen. Voor
andere beweegtuinen in de gemeente Weststellingwerf.
toegankelijk te zijn en te blijven voor onze inwoners.
kinderen in de basisschoolleeftijd is het belangrijk dat ze
Daarnaast worden verenigingen in de gemeente
zo breed mogelijk motorisch worden gestimuleerd. De
YnBeweging
gestimuleerd om hun trainers deel te laten nemen aan de
buurtsportcoaches voeren programma’s uit op de scholen
Om sport- en beweegaanbod zichtbaar en toegankelijk
training Breed Motorische Ontwikkeling (BMO). Tijdens
om deze doelstellingen te behalen. Ook leggen zij de
te maken, kunnen activiteiten van verenigingen en in
deze training worden trainers bewust gemaakt van het
verbinding tussen scholen en de verenigingen. Daarbij
de openbare ruimte worden geplaatst op YnBeweging.
belang van brede motorische vaardigheden, en krijgen
verkennen ze of het mogelijk is om een programma te
YnBeweging is een online platform waar sport- en
ze praktische handvatten om kinderen te stimuleren in
maken waarbij basisschoolleerlingen in 5 à 6 lessen kennis
beweegactiviteiten in Friesland worden aangeboden.
hun ontwikkeling op het gebied van rennen, gooien
kunnen maken met verschillende sporten in de gemeente.
Iedere inwoner kan gebruik maken van dit platform.
en balanceren. Verder is er extra aandacht voor de
De buurtsportcoaches hebben daarnaast de focus op
Als je wilt sporten of bewegen maar geen specifieke
20
activiteit in gedachten hebt, kun je met behulp van AI op het platform ontdekken wat bij jouw behoeften past en welke activiteit daarbij aansluit. YnBeweging maakt sporten en bewegen toegankelijk voor iedereen en sluit aan op de groeiende groep individuele sporters. Mensen die niet bij een vereniging zijn aangesloten maar wel graag willen sporten of bewegen, kunnen via YnBeweging flexibel deelnemen aan activiteiten. Daarnaast nodigt het platform sporters uit om te oriënteren bij verenigingen, waarna ze eventueel lid kunnen worden. De keuze ligt geheel bij de gebruiker van YnBeweging waardoor het gebruik van het platform laagdrempelig is voor iedereen die de behoefte heeft om te sporten en bewegen. Link naar het online platform: www.ynbeweging.frl.
Wanneer zijn we tevreden Onze insteek is gericht op een brede focus van activiteiten en ondersteuning, waarbij vraag gestuurd aanbod centraal staat. Dit impliceert dat we met een zakelijke blik zullen kijken naar inzet van middelen en inspanningen. Als gemeente willen een stevige regie op de uitvoering, daartoe zijn de afgelopen jaren al stappen gemaakt. Zo worden middels analyses van kosten-baten gemaakt doordat er op productniveau gekeken wordt naar de tijdsinvestering van de buurtsportcoaches. De komende jaren willen we nog bewuster acteren in een optimale balans tussen doelen en middelen, bijvoorbeeld waar het gaat om een gratis sportpas, betaalbaar houden van zwemlessen. Binnen de (fluctuerende) financiële kaders willen we ruimte behouden voor verschuivingen van beschikbare budgetten. We kunnen niet alles, en niet alles tegelijk. De speerpunten in dit beleidsplan dienen hierin als afwegingskader. 21
Speerpunt 2
Kansengelijkheid voor sportparticipatie We willen dat sporten en bewegen beschikbaar is voor iedere inwoner van de gemeente Weststellingwerf. Daarom zetten we in op aspecten die kansengelijkheid vergroten. Mensen in kwetsbare posities, bijvoorbeeld mensen met een lage Sociaal Economische Status (SES), oudere leeftijd, niet-westerse achtergrond of beperking hebben, sporten veel minder dan andere groepen en dit resulteert tot een ongezondere leefstijl. Door in te zetten op de doelgroepen die achterblijven werken we aan de preventieve kant van het gezondheidsbeleid en voorkomen we dat gezondheidsproblemen én verschillen, ontstaan of erger worden.
Als we inzoomen op gezinnen met een lage SES zien
waar we trots op zijn en willen behouden de komende
we dat kinderen uit deze gezinnen minder sporten en
jaren. Wij vinden dat zwemles een basisvoorziening zou
minder vaak hun zwemdiploma halen vergeleken met
moeten zijn voor iedereen. Hierin willen we ouders
kinderen uit hoge SES-gezinnen . Het opheffen van deze
stimuleren door actieve monitoring op basisscholen
verschillen in sportparticipatie is een belangrijk thema
zodat we kinderen en ouders kunnen begeleiden naar
in dit speerpunt. Want kinderen die jong in aanmerking
zwemles. De buurtsportcoaches hebben hierin een rol als
komen met een lidmaatschap bij een sportbond, zetten
‘makelaar’.
20
dit vaak op latere leeftijd ook door. Sporten moet voor iedereen toegankelijk zijn, met name voor alle kinderen
Daarnaast willen we sportparticipatie vergroten door op
in onze gemeente.
een laagdrempelige manier sport aan te bieden via een verlengde schooldag waarbij kinderen begeleid worden
Een belangrijk uitgangspunt voor de gemeente is de
naar een vereniging. Uit onderzoek blijkt dat jongeren
toegankelijkheid van sportparticipatie maximaliseren
veel sporten rondom en op school22. Dit is dan ook een
door financiële drempels laag te houden, zoals
uitgelezen plek om sportaanbod te creëren.
door het Volwassenenfonds en Stichting Leergeld. Echter, onderzoek toont aan dat ouders zich kunnen
We willen blijvend in gesprek met ouders, scholen
schamen om te vragen naar financiële steun of ze
en sportverenigingen om kansengelijkheid bij sport-
weten niet dat ze steun kunnen krijgen . Een goed
en beweeg activiteiten te bevorderen. We willen
georganiseerd aanvraagproces van informatie over
hierin zoveel mogelijk samen werken en voortdurend
steun tot lidmaatschap van het kind kan de opvoeders
onderzoeken wat nieuwe interventies of maatregelen zijn
helpen om toch financiële steun te vragen. Daarbij
om kwetsbare doelgroepen in beweging te krijgen.
21
ONZE AANPAK De belemmeringen om te sporten en bewegen verschillen per doelgroep. Daarom zetten we buurtsportcoaches in als beweegmakelaars die de leefwereld van de mensen leren kennen en hen ondersteunen richting sportaanbod. De coördinator sport en preventie speelt hierbij een belangrijke rol, samen met gemeentemedewerkers die kwetsbare doelgroepen in beeld hebben. De expertise ligt onder andere bij het sociaal domein. In een wijkgerichte aanpak (zoals bij speerpunt 1) voeren we gesprekken met inwoners om hun wensen en behoeften te achterhalen, waarna buurtsportcoaches interventies aanbieden.
‘Sport is geen luxe, maar een basisrecht voor iedereen in Weststellingwerf’ 22
is duidelijke communicatie essentieel. Ook kan het bieden van proeflessen en goede informatievoorziening rondom financiële steun helpen om de drempel te
Wanneer zijn we tevreden
verlagen. De sportclub en/of buurtsportcoaches kunnen ouders ondersteunen bij het voorzien van informatie
Belemmeringen en obstakels worden zoveel
over financiële steun. De komende vier jaar willen we
mogelijk beperkt voor bovenstaande groepen.
onderzoeken of deze middelen voldoende zijn of dat
Hiervoor blijven we in gesprek met het sociaal
er meer nodig is om mensen te stimuleren tot sport
domein, inwoners en wetenschappelijk onderzoek,
en bewegen. Ons doel is ‘Sport als basisvoorziening’,
zodat we hierin kunnen blijven ontwikkelen.
ondersteund door de gemeente.
We streven naar een hogere sportparticipatie onder kinderen uit lage SES-gezinnen. Daarnaast
Ook streeft de gemeente naar het zo laag mogelijk
willen we dat ieder kind de basisschool verlaat met
houden van kosten van onze sportaccommodaties én
een zwemdiploma. Dit kunnen we realiseren door
de zwemlessen. Per zwemles betaald onze inwoner nu
zoveel mogelijk financiële obstakels weg te nemen
€5,10 voor een les van drie kwartier. Landelijk wordt er
en duidelijke communicatie en ondersteuning te
gemiddeld al €12,00 voor een zwemles betaald. Dit is iets
bieden en te monitoren.
Speerpunt 3
Inspiratie door (top)sportevenementen Wij streven naar een bruisende en inspirerende sportgemeente door het stimuleren van (top) sportevenementen. Ze bieden inwoners een laagdrempelige manier om kennis te maken met sport, zowel als toeschouwer of als deelnemer. (Top) sportevenementen kunnen mensen inspireren om meer te gaan sporten en versterkt daardoor de breedtesport. Hiermee vergroten we de maatschappelijke waarde en het bereik van topsport. (Top)sportevenementen hebben namelijk een blijvende maatschappelijke waarde die verder reikt dan de duur van het evenement zelf. De levenscyclus van een (top)sportevenement omvat drie fasen: de voorbereidingsperiode, de periode waarin het evenement plaatsvindt en de periode na het evenement. Deze evenementen bieden kansen voor succes, inspiratie, trots en versterken van de gemeenschapszin en gedeelde ambities. Ze vormen een gezamenlijk project voor alle betrokkenen en stimuleren nieuwe initiatieven.
ONZE AANPAK Door subsidies beschikbaar te stellen, kunnen we (top) sportevenementen in de gemeente stimuleren. We zijn en blijven in gesprek met onze ketenpartners over mogelijke evenementen, zoals een topsportevenement met de skeelerclub. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor het organiseren van een professioneel darttoernooi. De ideeën van inwoners worden besproken en eventueel ondersteund met advies van onze buurtsportcoaches. Subsidies van onze gemeente kunnen gecombineerd worden met de landelijke beschikbare subsidies. Criteria voor (top)sportevenementen: 1. Vernieuwing: Het evenement introduceert iets nieuws binnen het huidige recreatie- en sportaanbod van de gemeente. 2. Interesse en betrokkenheid: Het evenement inspireert en bevordert deelname aan recreatie en/of sport. 3. Doelgroep: Het evenement is niet alleen gericht op eigen leden van sportverenigingen, maar ook op het brede publiek. 4. Bekendheid: Het evenement draagt positief bij aan de naamsbekendheid van de gemeente. 5. Gezondheid: Het evenement draagt bij aan gezondheidsbevordering door bijvoorbeeld gezonde alternatieven bij voedselkramen en gratis drinkwater
‘Grote sportmomenten brengen mensen samen, laten harten sneller kloppen én zetten aan tot bewegen’
aan te bieden, vooral bij evenementen voor kinderen. Het laatste criterium sluit aan bij de aanpak JOGG die we in Weststellingwerf hanteren, waarbij we ervoor willen zorgen dat een kind opgroeit in een gezonde omgeving. Om organisatoren hierbij te helpen kan contact worden opgenomen met de JOGG-Regisseur. Vervolgens kan JOGG Teamfit ingezet worden om hulp te krijgen bij realisatie van gezonde (sport)evenementen. Ook helpen flyers op deze website organisatoren om stap voor stap een gezonder (sport)evenement te organiseren.
Wanneer zijn we tevreden Als er jaarlijks minimaal 1 (top)sportevenement wordt georganiseerd in de gemeente. 23
Speerpunt 4
Het sportplatform als basis voor doorontwikkeling en innovatie De doelstelling van het door de gemeente geïnitieerd sportplatform is kennisdeling en inspiratie halen en brengen. Deelnemers zijn sportverenigingen, scholen en andere belanghebbenden rondom sport en bewegen. ONZE AANPAK Twee keer per jaar organiseren we een fysieke bijeenkomst met een inspirerende spreker en uitwisseling van kansen en knelpunten. Vier keer per jaar verschijnt er een nieuwsbrief. Vanuit de beleidslijn stimuleren van sportparticipatie, ‘sport is voor iedereen!’ gaan we de komende sportplatformbijeenkomsten in gesprek met verenigingen, scholen en andere betrokkenen, in ieder geval over de volgende onderwerpen:
Wat zijn behoeften van oudereninstellingen en zorginstellingen om sport- en beweegactiviteiten te stimuleren?
Hoe voelen jongeren zich weer thuis bij sport en beweegaanbod?
In gesprek met verschillende doelgroepen: jongeren, ouderen, mensen met een beperking.
Hoe maken we verenigingen inclusiever en toegankelijk voor alle inwoners?
Hoe krijgen we een openclub karakter bij onze
‘Door te delen, leren en bouwen we samen aan een toekomstbestendig sportklimaat’
sportverenigingen? Hoe gaan we om met talentonwikkeling bij de leden van onze verenigingen?
Hoe maken we onze sportlocaties inclusiever?
Bespreken, hoe maken we verkiezingen en eren we
Hoe betrekken we het sociaal domein bij onze
topsporters en verenigingen? Is hier behoefte aan?
sportaanbieders?
Is er bij verenigingen behoefte om sportevenementen
Hoe kunnen we verenigingen ondersteunen om
jaar van het sportplatform evalueren over de
te organiseren?
inspirerend te besturen (en op te leiden)?
voortzetting van het sportplatform.
Wanneer zijn we tevreden De bijeenkomsten moeten nut hebben voor alle betrokkenen. Daarom zullen we na het eerste
24
Speerpunt 5
Praktijkonderzoek Dit beleidsplan komt tot stand door veel onderzoek, gesprekken en literatuur. Echter weten we nog lang niet alles over sport en bewegen in onze gemeente en daarom investeren we in praktijkonderzoek. ONZE AANPAK Uitdagingen waar we graag werkzame en duurzame antwoorden op willen ontwikkelen middels praktijkonderzoek zijn: 1. Welke kinderen hebben in groep 6/7 nog geen zwemdiploma en hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze kinderen ook hun diploma behalen? 2. Welke behoefte is er op scholen voor sport en beweegaanbod? 3. Wat is de beweegbehoefte bij jongeren? 4. Welke drempels ervaren inwoners om te sporten en bewegen? 5. Hoe houden we sport en bewegen betaalbaar in de gemeente Weststellingwerf? 6. Welke behoefte is er voor aangepast sporten? Op welke manier kunnen we dit meer stimuleren in onze gemeente?
Wanneer zijn we tevreden
‘Goed sportbeleid begint met luisteren, leren en vragen blijven stellen’
De komende vier jaar blijven we vragen ophalen en onderzoek doen om de sportdeelname zo hoog mogelijk te krijgen in de gemeente Weststellingwerf. 25
Beleidslijn 2 | Versterken van de verenigingen Verenigingen zijn het hart van
Verenigingen verbinden mensen, bieden laagdrempelige
De komende vier jaar werken we binnen deze
onze sportgemeente! Een sterk
activiteiten en bevorderen wederzijds begrip en
beleidslijn aan de volgende speerpunten:
verenigingsleven, aangevuld met
respect. Ze ondersteunen kwetsbare groepen, zoals ouderen en mensen met een beperking, en zorgen
een solide en breed pallet aan sociale
ervoor dat iedereen toegang heeft tot sport- en
infrastructuren en netwerken in de
beweegmogelijkheden, wat de gezondheid bevordert en
samenleving, zien we als een belangrijke
een gemeentelijke taak is.
basis voor het door ontwikkelen en
Sport en bewegen ondersteunen de gezondheid en
versterken van het sociaal domein.
bieden preventieve voordelen, waardoor ze de druk op
Sportverenigingen zijn niet alleen plekken
het sociaal domein kunnen verlichten. Daarom willen we
waar mensen fysiek actief zijn, maar ook
van middelen, kennis en faciliteiten. Dit bevordert hun duurzaamheid en vergroot hun capaciteit om iedereen,
gemeenschapszin wordt gestimuleerd. In
inclusief kwetsbare groepen, actief te betrekken. Door te
en inclusieve omgeving waarin mensen van alle leeftijden en achtergronden kunnen samenkomen.
2.
Kansengelijkheid voor sportparticipatie.
3.
Inspireren door middel van (top) sportevenementen.
4.
en verbonden samenleving waar welzijn en sociale cohesie centraal staan.
Het sportplatform als basis voor doorontwikkeling en innovatie.
5.
Praktijkonderzoek.
6.
Kwaliteit en toekomstbestendigheid
investeren in verenigingen versterken we niet alleen de sportcultuur, maar dragen we ook bij aan een inclusieve
Ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk.
investeren in sportverenigingen door hen te voorzien
waar sociale banden worden gesmeed en een ideale situatie bieden ze een veilige
1.
verenigingsaanbod. 7.
Inclusie.
8.
Meer ‘Open club’ karakter.
9.
Proces regievorming accommodatiebeleid.
10. Ondersteuning (geprivatiseerde) vereniging accommodatie. 11. Ruimte bieden aan initiatieven van inwoners. 12. Beleidsontwikkeling op activiteiten in de openbare beweegruimte.
26
Speerpunt 6
Kwaliteit en toekomstbestendigheid verenigingsaanbod Een toekomstbestendige vereniging is van betekenis
ONZE AANPAK
organisatie van verenigingen en zorgt voor onderzoek,
Subsidies
advies en ondersteuning. De verenigingsondersteuner
Verenigingen krijgen subsidie voor het organiseren van
is tevens coördinator van het sportloket voor de
een wekelijks sportaanbod bij hun vereniging. Subsidie
verenigingen. Ook kan de verenigingsondersteuner
kan uitsluitend worden verstrekt voor het wekelijks
helpen om subsidies aan te vragen, bijvoorbeeld vanuit
aanbieden van amateursportbeoefening waarbij de
het brede sportfonds. De verenigingsondersteuner
vereniging zich inzet om:
bezoekt regelmatig verenigingen om de uitdagingen
voor de eigen leden en de omgeving. De vereniging is financieel gezond, speelt in op de veranderende
waarmee zij geconfronteerd worden in kaart te de amateursport breder toegankelijk te maken;
behoeftes van de leden (diversiteit en inclusiviteit) en kan goed omgaan met veranderingen in de omgeving
brengen en biedt daarbij de nodige ondersteuning. De verenigingsondersteuner heeft hierin een proactieve
de kwaliteit van het sportaanbod te verhogen;
en de samenleving als geheel. Een toekomstbestendige
rol door niet alleen problemen te identificeren, maar ook door samen met de verenigingen oplossingen te
vereniging biedt een veilige sportomgeving voor
een positieve sportcultuur te realiseren, door
ontwikkelen en te implementeren. Daarnaast fungeert
iedereen. De verbinding tussen kader en vrijwilligers en
veiligheid, plezier, aandacht voor opvoeding,
de verenigingsondersteuner als een brug tussen de
de betrokkenheid van leden is groot23.
pedagogisch sportklimaat, inclusie, respect hebben
verenigingen en andere relevante partijen, waardoor
voor elkaar, ouderbetrokkenheid en het voorkomen
samenwerking en kennisdeling worden bevorderd.
van grensoverschrijdend gedrag zoals pesten, discriminatie, agressie, geweld en seksuele intimidatie centraal te stellen; het pedagogisch, didactisch en sporttechnisch kader te versterken; de open club gedachte te versterken met als doel te zorgen voor ledenbinding, -behoud of -groei, meer activiteit op de club en continuïteit van het bestaansrecht door: vraag- en buurtgericht te denken, steeds opnieuw na te gaan wat de behoeften zijn en daarop in te spelen;
‘Een vereniging die blijft groeien, is een vereniging die luistert naar de behoeften van haar leden en zich blijft aanpassen aan een veranderende wereld’
en gericht aan de slag te gaan, mogelijk in samenwerking met andere sportverenigingen en -stichtingen en partijen uit andere sectoren, om activiteiten aan te
4 V’s
bieden die de hoofdactiviteit versterken.
Om sociale veiligheid in de sport te realiseren, is het belangrijk bij de basis te beginnen. Een basis waar
Verenigingsondersteuner
alle sportclubs aan zouden moeten voldoen. Hiermee
We investeren in een verenigingsondersteuner die
sluiten we onnodig risico uit, en zorgen we voor
ondersteund om de verenigingen toekomstbestendig
belangrijke randvoorwaarden rondom de preventie van
te maken. De verenigingsondersteuner is expert in de
grensoverschrijdend gedrag. Om bij sportclubs het belang 27
van de 4 V’s zoveel mogelijk te benadrukken, starten we in 2025 met een sportbrede campagne en twee verschillende werksessies: De 4 V’s voor veiligheid, met als ambassadeur onze verenigingsondersteuner. De 4 V’s zijn: • Vereniging brede gedragscode • Vertrouwenscontactpersoon op de club • Verklaring Omtrent het Gedrag voor vrijwilligers
Speerpunt 7
Inclusie Het thema inclusie en diversiteit gaat over een toegankelijk en laagdrempelige sportsector, waarin iedereen die mee wil doen daadwerkelijk mee kan doen en waarin sprake is van kansengelijkheid in en door sport- en beweegdeelname. We maken onderscheid in
• Vakkundig geschoolde trainer-coaches
drie thema’s van inclusie:
Deze 4 V’s kunnen in de komende jaren een
1. Harde kant: toegankelijkheid accommodaties
voorwaarde worden in relatie tot de basissubsidie
2. Participatie – iedereen die mee wil doen, kan
sport.
meedoen 3. Ondersteuning – toeleiding realiseren naar sportaanbod
Wanneer zijn we tevreden We zijn tevreden wanneer verenigingen effectief ondersteund worden bij het aanpakken van uitdagingen zoals gebrek aan vrijwilligers en inspirerend besturen, zodat ze uiteindelijk een toekomstbestendige vereniging zijn die: • Toegankelijk zijn voor iedereen • Breed georganiseerd en professioneel zijn • Voldoen aan de 4 V’s • Haar leden behoud en nieuwe aantrekt • Vraag gestuurd werkt in plaats van aanbod gestuurd • Samenwerkt met organisaties in de buurt zoals fysiotherapeuten, scholen en lokale ondernemers. 28
ONZE AANPAK Als gemeente willen we inclusiviteit binnen de clubs stimuleren en faciliteren. De middelen die we hiervoor inzetten zijn: • In gesprek over inclusie bij het sportplatform
‘Sport is voor iedereen. Wanneer inclusie en diversiteit centraal staan, wordt iedereen in de gemeenschap gezien en gehoord’
• Buurtsportcoaches inzetten om toeleiding te realiseren naar inclusief sportaanbod - Denk daarbij aan fysieke, sociale of digitale toegankelijkheid, de huidige situatie bij clubs,
Wanneer zijn we tevreden
bewustwording creëren en ambities op het gebied van inclusie - Werksessies met clubs (thema avond over inclusie) • Inclusie op de beleidsagenda zetten van zowel het ruimtelijk als het sociaal domein • Inclusie als één van de hoofdthema’s van het sportakkoord • Inclusie op de agenda als voorwaarde bij (ver) nieuwbouw bij sportclubs
Wanneer inclusie nadrukkelijk op de agenda staat bij sportaanbieders en op de beleidsagenda van het sociaal en ruimtelijk domein. De buurtsportcoaches hebben intensief contact met zowel sportaanbieders als de inwoners die het betreft. Daarnaast zijn sportaanbieders gevoed met kennis en vaardigheden over inclusie door onder andere de verenigingsondersteuner.
Speerpunt 8
Meer openclub karakter Een open club is een vereniging die meer (sport) activiteiten aanbiedt dan alleen haar hoofdactiviteit. Hiermee wil de club leden, maar ook buurtbewoners en andere betrokkenen, sterker aan zich binden en stimuleren om meer te sporten en te bewegen. Een openclub is een belangrijke plek in de wijk waar het aanbod is afgestemd op de vraag van verschillende doelgroepen waardoor er meerdere sporten, activiteiten en faciliteiten zijn. ONZE AANPAK We verkennen met de verenigingen waar mogelijk hun kantines overdag beschikbaar kunnen zijn voor maatschappelijke activiteiten en hoe inwoners overdag gebruik kunnen maken van bijvoorbeeld de kunstgrasvelden op de vereniging. De aanjager sport en preventie heeft hier een belangrijke rol in. De verenigingsondersteuner brengt in kaart bij welke verenigingen nog meer mogelijkheden zijn. We gaan met de verenigingen in gesprek over het creëren van een meer open club karakter. Meerdere verenigingen doen het al heel goed, zoals VV Oosterstreek, en deze voorbeelden gaan we een podium geven via het sportplatform, zodat ze als
‘Een open club is niet alleen een plek voor sport, maar een ontmoetingsruimte waar verbinding, beweging en de kracht van de buurt samenkomen’
inspiratie kunnen dienen voor de overige clubs.
Wanneer zijn we tevreden
In andere gemeentes hebben we mooie voorbeelden
Dit versterkt ook het open club karakter. Samen met de
gezien van beweegtuinen rondom de accommodaties
verenigingen en wijkbewoners kunnen we onderzoeken
Als we met de verenigingen de definitie van een
van verenigingen. Dit trekt meer buurtbewoners aan en
of hier behoefte aan is.
succesvolle open club hebben geformuleerd, de
zorgt voor bruisende plekken rondom de vereniging.
verenigingen elkaar kunnen inspireren en we bij nieuw- of verbouw rekening houden met het open club karakter. 29
Beleidslijn 3 | Doorontwikkelen van een toekomstbestendige sportinfrastructuur Een robuuste sportinfrastructuur is van
Daarnaast houden we sociaal-maatschappelijke trends in
De komende vier jaar werken we binnen deze
belang om aan zoveel mogelijk mensen