CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Ontwerp-GVVP Weststellingwerf definitief (0098644759)

Raadsvergadering 21 oktober 2024, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Ontwerp gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP)22.671 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf september 2024

1 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Inhoud 1

2

Nieuw verkeer- en vervoerbeleid ........................................................................ 5 1.1

Inleiding ................................................................................................. 5

1.2

Doel ....................................................................................................... 5

1.3

Integraal plan .......................................................................................... 6

1.4

Planproces............................................................................................... 6

1.5

Leeswijzer ............................................................................................... 6

Inventarisatie en analyse .................................................................................. 8 2.1 2.1.1

Raadpleging inwoners/stakeholders ......................................................... 8

2.1.2

Objectieve verkeersonveiligheid .............................................................11

2.2

3

4

5

Inventarisatie .......................................................................................... 8

Analyse ..................................................................................................13

2.2.1

Verkeersonveiligheid ............................................................................13

2.2.2

Bereikbaarheid en toegankelijkheid ........................................................15

2.2.3

Duurzaamheid .....................................................................................17

2.2.4

Leefbaarheid in woonwijken ..................................................................18

Visie op verkeer .............................................................................................19 3.1

Inleiding ................................................................................................19

3.2

Kaders en trendmatige ontwikkelingen .......................................................19

3.2.1

Kaders ................................................................................................19

3.2.2

Trendmatige ontwikkelingen ..................................................................20

3.3

Visie op hoofdlijnen .................................................................................20

3.4

Van ambities naar opgaven ......................................................................22

3.4.1

Opgaven .............................................................................................22

3.4.2

Leidende inrichtingsprincipes .................................................................23

Voetgangers ..................................................................................................25 4.1

Visie ......................................................................................................25

4.2

Voetgangersnetwerk ................................................................................25

4.2.1

Oversteekplaatsen (zebra) ....................................................................26

4.2.2

Uitritconstructies en kruispuntplateaus ...................................................26

4.3

Toegankelijkheid en herkenbaarheid ..........................................................26

4.4

Voetgangerszones winkelgebied ................................................................27

4.5

Acties thema voetganger ..........................................................................27

Fiets .............................................................................................................28 5.1

Visie ......................................................................................................28

5.2

Fietsnetwerk ...........................................................................................29

5.2.1

Ontbrekende fietsverbindingen ..............................................................30

5.2.2

Recreatief netwerk ...............................................................................31

2 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

5.2.3 5.3

6

Voorrangssituatie .................................................................................33

5.3.2

Fietscomfort ........................................................................................34

5.3.3

Sociale veiligheid .................................................................................34

5.4

Stallingsmogelijkheden ............................................................................34

5.5

Stimuleren gebruik (elektrische) fiets ........................................................35

5.6

Acties thema fiets ...................................................................................36

Openbaar vervoer en deelmobiliteit ..................................................................37 6.1

Visie ......................................................................................................37

6.2

Gesprekspartner van de provincie Friesland ................................................37

6.3

OV-netwerk en inrichting..........................................................................38 Buurtbus.............................................................................................39

6.4

Lelylijn ...................................................................................................39

6.5

Kwaliteit OV-voorzieningen .......................................................................39

6.6

Doelgroepenvervoer en nieuwe vervoervormen ...........................................39

6.7

Deelmobiliteit .........................................................................................39

6.7.1

Smart Mobility .....................................................................................40

6.7.2

Mobiliteitshubs ....................................................................................40

6.8

Acties thema OV en deelmobiliteit .............................................................40

Auto .............................................................................................................41 7.1

Wegencategorisering ...............................................................................42

7.1.1

Wolvega .............................................................................................43

7.1.2

Noordwolde .........................................................................................44

7.1.3

Overig Weststellingwerf ........................................................................45

7.2

Verbinding op de lange termijn Wolvega ....................................................45

7.3

Passende weginrichting ............................................................................45

7.3.1

Verkeersvoorzieningen .........................................................................46

7.3.2

Snelheidsovergangen komgrenzen .........................................................47

7.3.3

Hulpdiensten .......................................................................................48

7.3.4

Schoolzones ........................................................................................49

7.4

8

Inrichting ...............................................................................................32

5.3.1

6.3.1

7

Doorfietsroutes ....................................................................................31

Parkeren ................................................................................................49

7.4.1

Parkeernormen ....................................................................................49

7.4.2

Parkeren centrum Wolvega ...................................................................50

7.4.3

Parkeren in woonwijken ........................................................................51

7.5

Laadvoorzieningen ..................................................................................52

7.6

Acties thema auto ...................................................................................52

Landbouw- en vrachtverkeer ...........................................................................53 8.1

Landbouwverkeer ....................................................................................53

8.1.1

Routenetwerk landbouwverkeer .............................................................53

8.1.2

Landbouwverkeer en langzaam verkeer ..................................................54

3 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

8.1.3 8.2

Vrachtverkeer .........................................................................................55

8.2.1

Bedrijventerreinen ...............................................................................55

8.2.2

Inrichting bedrijventerreinen .................................................................55

8.2.3

Ontsluiting van bedrijventerreinen .........................................................56

8.2.4

Bereikbaarheid centrum Wolvega (logistiek) ............................................56

8.2.5

Stadsdistributie en pakketdiensten .........................................................57

8.3 9

Verkeersmaatregelen op routes van landbouwverkeer ..............................54

Acties landbouw- en vrachtverkeer ............................................................57

Educatie, handhaving en voorlichting .................................................................58 9.1

Educatieprogramma ................................................................................58

9.2

Risicogroepen .........................................................................................58

9.3

Bewustwording en ongewenst gedrag ........................................................59

9.4

Inzet op verkeersveilig gedrag landbouwverkeer .........................................59

9.5

Handhaving ............................................................................................59

9.6

Acties Educatie, handhaving en voorlichting ...............................................59

Bijlage I Verkeersknelpuntenlijst ............................................................................60 Bijlage II Duurzaam Veilig .....................................................................................63 Wegencategorisering .......................................................................................64 Herkenbare en geloofwaardige weginrichting ......................................................66

4 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

1 Nieuw verkeer- en vervoerbeleid 1.1 Inleiding De ambities van de gemeente Weststellingwerf, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie 2019 en het collegeprogramma 2022-2026, vragen om een nieuwe kijk op het verkeer, de wegen en mobiliteit in de gemeente. Het Gemeentelijke Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) uit 2000 biedt hiervoor niet meer het gewenste beleidskader en geeft te weinig aanknopingspunten voor een actueel uitvoeringsprogramma. Ook landelijke maatschappelijke trends en mondiale opgaven met betrekking tot het klimaat vragen op lokaal niveau om een beleidsrichting die niet meer alleen geënt is op verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Een Figuur 1: GVVP in relatie tot het omgevingsplan integrale visie op verkeer en vervoer kan ook bijdragen aan de doelstellingen en ambities op het gebied van duurzaamheid, leefbaarheid en gezondheid.

1.2 Doel Het doel is het realiseren van een toekomstbestendig en duurzaam verkeer- en vervoerbeleid, dat voor de komende 5 tot 10 jaar een duidelijk kader biedt voor het oplossen van verkeerskundige knelpunten en het verbeteren van de bereikbaarheid en verkeersveiligheid voor elke weggebruiker.

5 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

1.3 Integraal plan Zoals aangegeven behelst het GVVP een brede visie met niet alleen aandacht voor verkeersveiligheid en bereikbaarheid, maar ook voor leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en economische vitaliteit. Voorliggend GVVP is dus géén puur technische verkeerskundige benadering, maar zoekt ook de verbinding met andere beleidsterreinen, zoals economie, groen, milieu, duurzaamheid, ruimtelijke ordening, landbouw, het sociaal domein en recreatie.

1.4 Planproces Voor de opstelling van voorliggend GVVP Weststellingwerf zijn twee fasen doorlopen. 1. Een verkenning en analyse; 2. De uitwerking van het beleid (visie) uitmondend in concrete vervolgacties, projecten en richtlijnen. Gedurende het planproces heeft er diverse keren afstemming plaatsgevonden binnen de ambtelijke organisatie en heeft de politie inbreng geleverd. Ook de gemeenteraad is meermaals betrokken, onder andere door vroegtijdig in het proces richting te geven aan het gewenste beleid. Begin 2023 is gestart met de inventarisatie, waarbij een uitgebreide enquête onder de inwoners en belanghebbenden is uitgevoerd. Er is gevraagd naar welke mobiliteitsthema’s aandacht moeten krijgen en welke knelpuntlocaties in de huidige situatie worden ervaren. De uitkomsten hiervan vormen mede een belangrijke bouwsteen voor dit plan. In de inventarisatiefase is het bestaande wegennet geïnventariseerd en geanalyseerd. Hierbij zijn de netwerken voor de verschillende modaliteiten in kaart gebracht, waaruit eveneens knelpunten naar voren komen. Ten slotte is de objectieve verkeersonveiligheidssituatie beschouwd. Dat wil zeggen het geregistreerde aantal verkeersongevallen op het wegennet binnen de gemeente.

Op basis van de analyse is in combinatie met ontwikkelingen en kaders aangegeven welke richting het verkeer- en vervoerbeleid moet krijgen en wat de ambities zijn op hoofdlijnen. In de uitwerking van het beleid worden de ambities vertaald in opgaven en uit te voeren vervolgacties en richtlijnen. De richtlijnen geven de koers aan voor de inrichting van wegen, parkeren, fietsinfrastructuur en het openbaar vervoer. Maatwerk blijft hierbij uiteraard altijd mogelijk. Per hoofdstuk is in dit document een overzicht van vervolgacties weergegeven. Na vaststelling van het GVVP wordt mede op basis van een risico gestuurde aanpak en uitgevoerde verkeerkundige analyse een uitvoeringsprogramma opgesteld. In het uitvoeringsprogramma wordt aangegeven welke acties uit het GVVP op korte, middel of lange termijn worden uitgevoerd. Dit is mede afhankelijk van de beschikbare financiële (en personele) middelen, subsidiemogelijkheden en meekoppelkansen met onderhoud. Na een besluit van de raad over het ontwerp GVVP wordt het ontwerp voor alle belanghebbenden ter inzage gelegd, waarbij ook buurgemeenten en de provincie worden geconsulteerd.

1.5 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt aandacht besteed aan de resultaten van de inventarisatie en zijn de resultaten van de analyse van de problematiek weergegeven. In hoofdstuk 3 wordt de gemeentelijke integrale visie op verkeer op hoofdlijnen beschreven aan de hand van de drie hoofdambities: Verbeteren verkeersveiligheid, Waarborgen bereikbaarheid en Duurzaam en gezond verplaatsen. Hierbij wordt gestreefd naar het realiseren van ‘een mooie omgeving en slim omgaan met de beschikbare ruimte’.

6 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

De drie ambities zijn vertaald in 9 opgaven. Deze opgaven zijn in de hoofdstukken 4 t/m 7 per modaliteit (fiets, voetganger, OV en auto) geconcretiseerd in vervolgacties. In hoofdstuk 8 is specifieke aandacht voor het landbouwverkeer en de logistieke sector. Ten slotte komt in hoofdstuk 9 het onderwerp educatie, handhaving en voorlichting, per mobiliteitsvorm aan de orde. In bijlage I is een overzicht opgenomen van de grootste knelpunten binnen de gemeente Weststellingwerf. In bijlage II zijn de achtergronden van het begrip Duurzaam Veilig1 opgenomen.

Principe waarop wegen worden ingericht. Hier ligt de focus op het voorkomen van ongevallen, herkenbaarheid en de mens (kwetsbare verkeersdeelnemers) is maatgevend. 1

7 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

2 Inventarisatie en analyse Hoe staat de gemeente Weststellingwerf er op het gebied van mobiliteit voor? Waar zijn er op basis van objectieve data en verkeerskundige analyse knelpunten en hoe verhoudt zich dit met de mening van de inwoners. Deze vragen worden in dit hoofdstuk behandeld. Hierbij worden als eerste de belangrijkste resultaten uit de inventarisatie besproken.

2.1 Inventarisatie 2.1.1 Raadpleging inwoners/stakeholders Bij de start van het planproces is aan alle inwoners van Weststellingwerf de mogelijkheid geboden om deel te nemen aan een digitale enquête over verkeer en vervoer op de gemeentelijke website. In de enquête is gevraagd welke thema’s men belangrijk vindt, waar men knelpunten ervaart en waar men verbindingen voor fietsers/voetgangers mist. Daarnaast zijn diverse belanghebbenden op de hoogte gebracht van het voornemen een nieuw verkeer- en vervoerplan op te stellen met de vraag hiervoor input te leveren. • Verkeersveiligheid: belangrijkste thema voor inwoners De enquête heeft een respons van 1.473 ingevulde formulieren. Uit de resultaten blijkt dat de inwoners van Weststellingwerf verkeersveiligheid het belangrijkste thema vinden (zie figuur 2). Hierbij hebben zij een groot aantal verkeersknelpunten in de gemeente benoemd. Meestal ervaart men onveiligheid als gevolg van de hoge intensiteit en hoge snelheid van het autoverkeer. Daarnaast wordt onoverzichtelijkheid van kruispunten vaak benoemd.

8 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Figuur 2: Thema’s welke volgens inwoners extra aandacht verdienen in het GVVP

• Vaak genoemde knelpunten Veel knelpunten die door inwoners als onveilig worden ervaren komen in de inventarisatie ook als objectief onveilig naar voren (zie hierna onder ‘objectieve verkeersonveiligheid’). In de kern Wolvega liggen deze locaties vooral op de ontsluitingswegen rond het centrum (Lycklamaweg-Geraniumstraat-Spoorlaan-Stationsweg). Deze wegen worden zowel door automobilisten als door fietsgebruikers als onveilig aangemerkt. Wat hierbij wel opvalt is dat inwoners veel knelpunten hebben aangegeven aan de noordzijde van het centrum (Van Nijmegen Schonegevelstraat-Keiweg-Haulerweg). Hierbij geven ze aan dat er vooral knelpunten optreden voor het autoverkeer. Door de fietsgebruikers is naast de hiervoor genoemde locaties in Wolvega nog een tweetal locaties veelvuldig benoemd: • Fietsoversteek Vinkegavaartweg richting de Hoeve; • Fietsoversteek Lindepad-Steenwijkerweg. Beide oversteeklocaties liggen in het buitengebied. Het gevoel van onveiligheid heeft op deze locaties naar verwachting vooral te maken met de relatief hoge snelheid van het autoverkeer en het niet optimale uitzicht (beide oversteken bevinden zich in de nabijheid van een bocht). Bovendien zijn de Steenwijkerweg en Vinkegavaartweg beide belangrijke ontsluitingsroutes, waardoor de verkeersintensiteit hier relatief hoog ligt.

Door inwoners zijn de volgende knelpuntlocaties voor automobilisten frequent benoemd: • Wegversmalling Steenwijkerweg komgrens, Wolvega; • Omgeving spoorwegovergang (ovonde) Wolvega; • Van der Sandeplein, Wolvega; • Kruising Provincialeweg Oldeholtpade-Vinkegavaartweg; • Hoofdstraat West, Noordwolde; • Kruispunt Boijlerweg-Bekhofweg, Boijl.

9 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

In figuur 3 is een overzicht weergegeven van de locaties die door de inwoners als knelpunt zijn aangemerkt.

Figuur 3 Door inwoners aangegeven verkeersknelpunten

• Ontbrekende schakels fietsnetwerk In de uitgevoerde enquête is ook gevraagd naar ontbrekende fietsverbindingen. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt in twee verschillende situaties: • er ontbreekt een fietsvoorziening op of langs een bestaande (weg)verbinding; • er is in het geheel geen verbinding aanwezig; een zogenaamde ontbrekende schakel. In de kern Wolvega vallen de Lycklamaweg, Spoorlaan en de Stationsweg in de eerste categorie. Op deze wegen is het dus niet zo zeer dat er geen verbinding aanwezig is, de weg ligt er immers, maar hier worden specifieke voorzieningen voor fietsers gemist. Niet geheel toevallig betreft het ook allemaal wegen die door fietsers als onveilig zijn aangemerkt. Ook de Keiweg en Oppers zijn benoemd. Buiten Wolvega zijn de verbindingen tussen De Blesse en Steggerda (Pepergaweg) en de Lemsterweg genoemd. In de tweede categorie (in het geheel geen verbinding) zijn twee trajecten aangegeven. De verbindingen tussen Noordwolde en Wolvega en tussen Oldelamer en Oldetrijne. Voor de eerstgenoemde verbinding geldt er wel een verbinding is (N351-Vinkegavaartweg-

10 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Molenburen), maar dat de verbinding directer mag zijn (en/of de kwaliteit van de fietsvoorzieningen langs de bestaande route te wensen overlaat/ontbreekt).

Figuur 4: Ontbrekende schakel/fietsvoorziening volgens inwoners

2.1.2 Objectieve verkeersonveiligheid Ondanks de (landelijke) ambities en alle inspanningen is het de laatste jaren in onvoldoende mate gelukt om het aantal verkeersslachtoffers te verminderen. In figuur 5 is het totaal aantal ongevallen, het aantal gewonden en het aantal dodelijke verkeersslachtoffers over de periode 2014-2023 binnen de gemeente weergegeven. Uit de figuur blijkt dat het aantal ongevallen de afgelopen 10 jaar enigszins fluctueert, maar dat de dalende trend in 2021 tot stilstand lijkt te zijn gekomen en weer lijkt om te buigen naar een stijgende trend. Het Figuur 5: Onveiligheidsbeeld gemeente Weststellingwerf periode 2014-2023 totaal aantal ongevallen blijft steken rond de 120 per jaar. De eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat het werkelijke aantal ongevallen naar verwachting hoger ligt. Dit omdat een deel van de ongevallen niet wordt geregistreerd. Wel betreft dit overwegend de ongevallen met uitsluitend materiële schade, de zogenaamde UMS-ongevallen. Letselongevallen worden vrijwel altijd geregistreerd. Ook het aantal verkeersslachtoffers varieert over de jaren en laat eveneens geen dalende trend (meer) zien. Het aantal (gewonde) verkeersslachtoffers schommelt tussen de 20 en 35 per jaar. Deze trendmatige ontwikkeling is overigens niet specifiek voor de gemeente Weststellingwerf, maar laat zich ook landelijk zien.

Het aantal slachtoffers binnen de gemeente dat als gevolg van een verkeersongeval overlijdt is gelukkig beperkt. Het betreft

11 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

hier vaak toevallige omstandigheden, die nagenoeg niet zijn uit te sluiten (eenzijdige ongevallen, alcohol-/drugsgebruik). Nadere analyse van de ongevallen in de periode 2014 - mei 2024 wijst uit dat er in totaal 137 bromfietsers/fietsers betrokken zijn bij een ongeval. Hierbij zijn 87 slachtoffers gevallen onder te verdelen in 56 fietsers, 10 e-bikers en 21 bromfietsers. In dezelfde periode waren 824 automobilisten betrokken bij een ongeval, waarbij 51 gewonden zijn gevallen onder de inzittenden van deze auto’s. Deze cijfers bevestigen het beeld dat fietsers vele malen kwetsbaarder zijn in het verkeer dan automobilisten.

Figuur 6: Verdeling slachtoffers (brom) fietsongevallen

Bijna de helft van de slachtoffers onder fietsers is ouder dan 60 jaar. Ouderen vormen hiermee duidelijk een kwetsbare groep onder de verkeersdeelnemers, waarbij uit landelijke cijfers blijkt dat er sprake is van een stijgende trend. Dit wordt mede veroorzaakt doordat ouderen langer actief aan het verkeer deelnemen, onder andere door de beschikbaarheid van fietsen met trapondersteuning (e-bike).

Naast gedrag van verkeersdeelnemers heeft ook de inrichting van het wegennet invloed op de veiligheid van verkeersdeelnemers. Als wordt ingezoomd op het weggennet in Weststellingwerf dan valt op dat zich in het buitengebied nog veel wegen bevinden waarop een maximumsnelheid geldt van 80 km/uur, terwijl dit vanwege de beperkte wegbreedte en omgevingskenmerken onwenselijk is. Daarnaast zijn er nog diverse wegen binnen de kern Wolvega en Noordwolde waarop een maximumsnelheid van 50 km/uur geldt en fietsers zich op de rijbaan bevinden. Deze combinatie is onwenselijk en een bron van onveiligheid, mede omdat op deze wegen (relatief) veel verkeer wordt afgewikkeld, hetgeen ook wel enigszins blijkt uit het geregistreerde aantal ongevallen op deze wegen. In figuur 7 is een overzicht opgenomen van de locaties waarop in de afgelopen 10 jaar de letselongevallen hebben plaatsgevonden. Geconcludeerd kan worden dat deze ongevallen, naast de A32 en de op- en afritten hiervan, overwegend plaatsvinden op de belangrijke ontsluitingswegen binnen Wolvega. Daarnaast valt de omgeving van parkeerplaatsen aan de noordzijde van het centrum (Van der Sandeplein, Pastorieplein, Van Nijmegen Schonegevelstraat) op. Het gaat hierbij overwegend om schadeongevallen. Ten slotte vinden ook op de route door het centrum (Hoofdstraat-West-Van Harenstraat) ongevallen plaats.

Voor de overige wegen binnen de gemeente valt vooral het aantal ongevallen op de Boijlerweg op. De geldende maximumsnelheid van 80 km/uur in combinatie met de beperkte wegbreedte en de aanwezigheid van bomen dicht op de rijbaan zou hier debet aan kunnen zijn.

12 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Daarnaast zien we ook dat op het traject tussen de Blesse en Noordwolde relatief veel ongevallen plaatsvinden. Ook hier is sprake van een toegestane maximumsnelheid van 80 km/uur.

Figuur 7: Ongevalslocaties periode 2014 – juni 2024 (Bron: Via stat)

Ten slotte komt ook nog het kruispunt Nieuweweg - Oost- en Westvierdeparten uit de ongevallencijfers naar voren. Dit kruispunt is enkele jaren geleden echter heringericht, waardoor de snelheid op deze locatie sterk is gereduceerd. Tot op heden hebben op deze locatie na herinrichting voor zover bekend geen (ernstige) ongevallen meer plaatsgevonden.

2.2 Analyse In deze verkeerskundige analyse wordt in grote lijnen aandacht besteed aan de thema’s die ook in de enquête aan de orde zijn geweest en wordt (deels) ook een link gelegd met de klachten en knelpunten die uit de enquête naar voren zijn gekomen. 2.2.1 Verkeersonveiligheid Verkeersonveiligheid heeft in algemene zin een aantal oorzaken. Naast de niet te onderschatten gedragscomponent spelen de inrichting van de weg en de staat van onderhoud van de wegen/paden een rol. • Snelheidsbeeld Een van de belangrijkste componenten bij de (subjectieve) verkeersonveiligheid is de snelheid van het verkeer. Immers bij hoge snelheden is de ‘dreiging’ van het verkeer groter. De wetenschap dat de kans op ongevallen toeneemt en de afloop van ongevallen over het algemeen ernstiger is, is hier debet aan. Uit een analyse van het snelheidsbeeld van het autoverkeer blijkt dat overschrijdingen van de maximumsnelheid zich overwegend voordoen op 60 km/uur wegen in het buitengebied en op wegen door dorpskernen. Opvallend hierbij is dat op de bebouwde komgrens de snelheid van het verkeer dat de bebouwde kom inrijdt vaak nog erg hoog ligt.

13 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Vooral in dorpen waar slechts één doorgaande weg aanwezig is (o.a. Boijl, Munnekeburen en Steggerda), ligt de snelheid in de 30 km/uur zone gemiddeld boven de 40 km/uur. Binnen de bebouwde kom van Wolvega en Noordwolde dient onderscheid te worden gemaakt in wegen waarop 50 km/uur mag worden gereden en wegen waarop de maximumsnelheid 30 km/uur bedraagt. Ondanks het feit dat op de 50 km/uur wegen het meeste hinder wordt ervaren, is op deze wegen niet of nauwelijks sprake van (wettelijke) snelheidsovertredingen. Dat geldt niet voor de volgende 30 km/uur wegen in Wolvega: • Heerenveenseweg (parallelwegen en tussen Stationsweg en Sleeswijklaan); • Haulerweg-Keiweg; • Stadhouderslaan. Snelheidsoverschrijdingen op de 60 km/uur wegen in het buitengebied doen zich met name voor op: • Vinkegavaartweg (deel maximumsnelheid 60 km/uur); • Markerweg en Steenwijkerweg, de Blesse (beide 60 km/uur); • Hoofdweg, Oldelamer (30 km/uur en 60 km/uur); • Lemsterweg, Langelille (60 km/uur). • Inrichting van de weg Uit een analyse van de inrichting van de gemeentelijke wegen blijkt dat op diverse wegen de inrichting van de weg niet goed aansluit bij het geldende snelheidsregime, waardoor de geldende maximumsnelheid niet geloofwaardig is (zie figuur 8). Veelal wordt door het ontbreken van (snelheids)remmende maatregelen automobilisten de mogelijkheid geboden om harder te rijden dan is toegestaan.

De aanwezigheid van asfaltverharding draagt hier ook aan bij. Voor dergelijke situaties geldt meestal dat het geldende snelheidsregime te laag ligt voor de gekozen vormgeving.

Figuur 8: Grindweg Scherpenzeel (30 km/uur) en Grindweg Wolvega (50 km/uur)

Het omgekeerde (te hoog snelheidsregime voor inrichting) komt echter ook voor en kan eveneens leiden tot onveiligheid. Kenmerkend is bijvoorbeeld de vormgeving van de ontsluitingsstructuur van Wolvega (o.a. Geraniumstraat en Lycklamaweg). Op deze wegen is sprake van een maximumsnelheid van 50 km/uur, die weliswaar niet of nauwelijks wordt overschreden, maar wel te hoog ligt voor een gemengde verkeersafwikkeling en gelijkwaardigheid op de kruispunten. Vanuit verkeersveiligheidsperspectief is deze combinatie zeer ongewenst. Bij gemengde verkeersafwikkeling is 30 km/uur de maximumsnelheid om de verkeersveiligheid te kunnen waarborgen. En feitelijk geldt hetzelfde voor de gelijkwaardige situatie op de kruispunten. Ook dit is alleen veilig mogelijk bij snelheden van maximaal 30 km/uur. • Wegonderhoud Naast de inrichting van de weg is ook het onderhoud van de weg van belang bij het waarborgen van de verkeersveiligheid. Vooral in de westhoek van de gemeente is de kwaliteit van de wegen slecht. Dat heeft voor een groot deel te maken met de ondergrond.

14 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Door het inklinken van het veen verzakt de fundering van de wegen, waardoor kuilen en scheuren in het asfalt ontstaan. Naast de slechte kwaliteit van het wegdek laat ook de markering op veel delen van het wegennet te wensen over. Ook het onderhoud van fietspaden is een aandachtspunt. Hierbij is het vooral wortelopdruk die oneffenheden veroorzaakt in de paden. Een goede onderhoudsstaat van de wegen, maar vooral van de fietspaden, kan ook bijdragen aan het waarborgen van de verkeersveiligheid binnen de gemeente.

Figuur 9: Slecht wegdek Lemsterweg

2.2.2 Bereikbaarheid en toegankelijkheid De bereikbaarheid van Wolvega is met de aanwezigheid van een trein (en bus)station en de ligging aan de A32 goed te noemen. Echter niet alle kernen (en het buitengebied) van de gemeente worden goed door openbaar vervoer ontsloten. Als gevolg hiervan, de landelijk ligging en de relatief grote afstanden tot voorzieningen binnen de gemeente, is (en blijft) de auto in Weststellingwerf belangrijk. • Autobereikbaarheid Het bestaande wegennet binnen de gemeente maakt het mogelijk alle bestemmingen op een adequate wijze te kunnen bereiken. Daarnaast biedt het wegennet normaliter (meer dan) voldoende capaciteit om het verkeersaanbod af te kunnen wikkelen en de bestemmingen vlot te kunnen bereiken. Alleen in Wolvega, vooral bij de oostelijke entree (Lycklamaweg), ontstaan nabij de spoorwegovergang en de ovonde zo langzamerhand afwikkelings- (en veiligheids)problemen, mede als gevolg van de groei van Wolvega aan deze zijde (Lindewijk). In de overige delen van de gemeente zijn er op het gebied van autobereikbaarheid weinig problemen. Met uitzondering van Noordwolde, waar een verbinding aan de zuidkant van de kern tussen de N353 (Nieuweweg) en de Hoofdstraat-West ontbreekt. Als gevolg hiervan maakt (een beperkte hoeveelheid) verkeer gebruik van sluiproutes (onder andere via de Haenepolle).

Dit is ongewenst, maar het gaat hierbij echter om geringe aantallen. • Parkeren auto Op dit moment zijn er geen grote parkeerproblemen binnen de kernen Wolvega en Noordwolde. Er is in principe voldoende parkeerruimte beschikbaar op alle momenten. Alleen op woensdagochtend, ten tijde van de weekmarkt in Wolvega, wordt er veelvuldig foutgeparkeerd in de Pastoriestraat. Het betreft overwegend een gedragskwestie, omdat in de directe omgeving voldoende parkeerplaatsen beschikbaar zijn. Wel wordt geconstateerd dat in smalle straten (zowel in Wolvega als in Noordwolde) voertuigen (deels) op het trottoir worden geparkeerd en hierbij ruimte voor voetgangers in beslag nemen.

15 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

• Schoolzones Rondom scholen komen verschillende mobiliteitsvormen samen. Regulier auto- en fietsverkeer, maar ook voertuigen waarmee de kinderen naar school gebracht worden en weer worden opgehaald. Mede als gevolg van dit halen en brengen en bijhorend parkeergedrag ontstaan er kortstondig rommelige en chaotische situaties. Dit gaat ten koste van de verkeersveiligheid, juist op die momenten waarop veelvuldig (door kinderen) moet worden overgestoken. Deze problematiek is overigens overwegend gedrag gerelateerd. Immers veel van de leerlingen wonen op loop-/fietsafstand van de basisschool en kunnen eenvoudig lopend of fietsend naar school komen of worden gebracht. • Fietsbereikbaarheid Evenals de bereikbaarheid voor het autoverkeer is ook de bereikbaarheid van het grootste deel van de gemeente voor fietsverkeer goed te noemen. Fietsers kunnen gebruik maken van de infrastructuur die ook voor het autoverkeer beschikbaar is en in veel gevallen zijn er vrijliggende fietspaden aanwezig. In het navolgende komt een aantal onvolkomenheden in het fietsnetwerk aan de orde, waarbij de scheidslijn tussen bereikbaarheid en veiligheid in sommige situaties dun is. Echter als een bepaalde route onveilig is of wordt gevonden en daarom niet wordt gebruikt, gaat dit ten koste van de bereikbaarheid.

In Wolvega lopen de meeste hoofdroutes van het fietsverkeer samen met de routes van het autoverkeer, waardoor weinig kwaliteit wordt geboden aan de fietser, vooral omdat deze zich in dezelfde verkeersruimte bevindt als de auto. Dit wordt, zoals ook uit de enquête blijkt, door fietsers niet als prettig ervaren. Bovendien betekent dit dat de route voor de auto en de fietser qua afstand gelijk is en er dus geen stimulerende werking uitgaat naar het gebruik van de fiets ten opzichte van de auto. Dit effect lijkt ook zichtbaar in het relatief lage fietsgebruik binnen de gemeente. Slechts 26% van de verplaatsingen tot een afstand van 7,5 kilometer binnen de gemeente Weststellingwerf wordt met de fiets gemaakt (bron: Onderweg in Nederland (ODIN 20202022)). Ter vergelijking, in Ooststellingwerf en Opsterland ligt dit percentage rond de 34%. Ook deze beide gemeenten kenmerken zich door een landelijke ligging. Analoog aan voor het autoverkeer is ook voor fietsers de locatie ter hoogte van de ovonde en de spoorwegovergang in Wolvega een knelpunt. De grote stromen fietsers richting de scholen en het centrum komen hier samen met het autoverkeer, wat tot veel conflicten leidt. Mede als gevolg hiervan vertonen veel fietsers ongewenst gedrag en fietsen zij over de trottoirs. Ook het fietspad langs de Stationsweg, dat eindigt op het stationsplein, is een knelpunt.

In het buitengebied valt vooral het ontbreken van een fietsvoorziening langs (een deel van) de Vinkegavaartweg op. Ten noorden van de Kontermansweg ligt deze voorziening er wel, maar aan de zuidzijde niet. Vooral deze verbinding is van belang, omdat het hierbij niet alleen een belangrijke route voor fietsers betreft, maar ook een relatief belangrijke route voor autoverkeer. Ook de Jokweg en Kontermansweg zijn belangrijke fietsroutes. De relatief smalle profielen van deze wegen in combinatie met het gebruik van deze wegen door doorgaand verkeer en landbouwverkeer vormen hier het knelpunt (zie nr. 2 en 5, figuur 4). Onderdeel van de fietsroute tussen Wolvega en Noordwolde is de Stellingenweg. Fietsers maken hier weliswaar geen gebruik van de hoofdrijbaan, maar bevinden zich op de parallelweg. Op deze parallelweg bedraagt de maximumsnelheid 60 km/uur. Het smalle profiel van deze parallelvoorziening en het feit dat deze parallelweg ook door landbouwverkeer en (bestemmings)autoverkeer wordt gebruikt, maakt dat dit geen aantrekkelijke fietsroute is.

16 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Ook de route tussen de Blesse en Steggerda is niet aantrekkelijk. Enerzijds omdat de fietsers zich hier in de directe nabijheid van de hoofdrijbaan bevinden, waarop maximaal 80 km/uur mag worden gereden. Anderzijds omdat de voorzieningen voor fietsers hier relatief smal zijn. Door het toenemende gebruik van elektrische fietsen en de daarmee samenhangende hogere snelheden en het gebruik van andersoortige fietsen (bakfietsen etc.) staat de bereikbaarheid hier enigszins onder druk. Verder valt op dat ook op deze smalle fietspaden bromfietsen zijn toegestaan. In de enquête is de wens uitgesproken om een fietsvoorziening tussen Ter Idzard en Oldeholtpade (langs de Hamersweg) en tussen Oldetrijne en Oldelamer te realiseren. Hoewel deze wens begrijpelijk is vanuit het perspectief van de inwoners van dit gebied betreft het zeer ondergeschikte (fiets)verbindingen. Hiervan liggen er vele in het buitengebied. Voor dergelijke wegen geldt dat de aandacht zich in eerste instantie zal richten op de inrichting van dit type weg en het onder controle houden van de snelheden aldaar. Hiermee kan het risico en de kwaliteit van de verbinding voor fietsers maximaal worden vergroot. De realisatie van vrijliggende fietspaden langs alle wegen in het buitengebied is (zeker voor de korte en middellange termijn) niet realistisch.

• Oversteekbaarheid en toegankelijkheid voetgangers Over het algemeen is de toegankelijkheid voor voetgangers in Weststellingwerf van voldoende kwaliteit. Wel verslechtert de oversteekbaarheid door de toenemende intensiteit van het gemotoriseerde verkeer (vooral in Wolvega). Er komt steeds meer behoefte aan geregelde oversteekplaatsen. Ook valt op dat de toegankelijkheid voor voetgangers op de wegen rond het centrum van Wolvega onder druk staat als gevolg van het al eerdergenoemde parkeren op het trottoir. In de kleinere kernen zijn er nog veel straten zonder (hoogwaardige) voorzieningen voor de voetganger, waardoor de toegankelijkheid en veiligheid van de voetganger ook onder druk komt te staan. 2.2.3 Duurzaamheid Fossiel aangedreven voertuigen dragen bij aan de uitstoot van schadelijke stoffen als stikstof en CO2. De doelstelling is dan ook de uitstoot hiervan te beperken. Het autobezit binnen de gemeente ligt hoger dan gemiddeld en dat is gebruikelijk voor een plattelandsgemeente. Dit biedt dus ook mogelijkheden om het gebruik van de fossiel aangedreven auto te beperken. Hoewel het stimuleren van de (aanschaf van) elektrische voertuigen meer een landelijke aangelegenheid is, zijn er ook mogelijkheden voor gemeenten om hieraan een bijdrage te leveren, zoals het aanbieden van voldoende publieke oplaadlocaties.

Op dit moment is de aanwezige laadinfrastructuur in Weststellingwerf nog niet voldoende om te voorzien in de (toekomstige) behoefte van bewoners en bezoekers. Hier ligt voor de gemeente Weststellingwerf een uitdaging voor de komende jaren. In de huidige concessie2 voor het plaatsen van laadpalen zijn er mogelijkheden voor inwoners om (onder voorwaarden) kosteloos een openbare laadpaal aan te vragen. Er wordt dus vraaggestuurd ingespeeld op de laadbehoefte van bewoners, maar om als gemeente ook bezoekers en toeristen de mogelijkheid te geven om in de gemeente te laden is er meer nodig. Met het opstellen van plaatsingsbeleid (vaststelling najaar 2024) voor laadpalen wordt een belangrijke stap in de goede richting gezet. Anderzijds ligt er een taak voor de gemeente om het gebruik van duurzame alternatieven zoals OV en vooral de fiets te promoten. Door bijvoorbeeld in te zetten op goede toegankelijkheid van haltes en veilige fietsverbindingen tussen kernen en voorzieningen. Uit de enquêteresultaten blijkt dat duurzaamheid binnen mobiliteit nog niet echt leeft bij de inwoners van Weststellingwerf, maar met de landelijke en Europese doelstellingen zal ook de inwoner van Weststellingwerf hier steeds meer mee te maken krijgen.

Concessie: Overeenkomst in samenwerking met de provincie voor het faciliteren van oplaadpunten in de openbare ruimte. 2

17 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

2.2.4 Leefbaarheid in woonwijken Een belangrijke factor in het welzijn van de inwoners is de kwaliteit van de eigen leefomgeving. De dominante positie van de auto en de overlast die auto’s veroorzaken worden steeds vaker als aandachtpunt aangekaart. Te snel rijdend autoverkeer in woonstraten zorgt niet alleen voor verkeersonveilige situaties, maar leidt ook tot overlast in de vorm van geluid-, stank- en trillinghinder en gezondheidsschade (fijn stof). De auto (vaak meer dan één per woning) neemt daarnaast veel ruimte in het straatbeeld in. Een auto voor de deur wordt weliswaar door veel mensen als prettig ervaren (snelle bereikbaarheid van en toezicht op hun kostbare vervoermiddel), maar legt ook een grote claim op de beperkt beschikbare ruimte. Terwijl met de huidige klimaatomstandigheden meer groen gewenst is om hittestress tegen te gaan en te zorgen voor voldoende waterberging, klimaatadaptatie en een gezonde aantrekkelijke woonomgeving. De uitdaging is om de verkeershinder in de leefomgeving terug te dringen en de dominante rol van de auto in het straatbeeld te beperken. Hierin speelt de beschikbaarheid van alternatieve vervoerwijzen, bijvoorbeeld deelmobiliteit of het aanbod van OV ook een rol. Ook een slimmere manier van distributie (bevoorrading) kan helpen het aantal ritten te verminderen en overlast te voorkomen.

18 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

3 Visie op verkeer 3.1 Inleiding De maatschappij verandert en problemen verschuiven. Ambities voor de eigen leefomgeving, participatie en verantwoordelijkheid zijn in beweging en leefbaarheid en duurzame mobiliteitsvormen worden steeds belangrijker. De impact van de auto in de verblijfsomgeving moet worden verkleind om ook voor de langere termijn leefbare (woon)gebieden te kunnen waarborgen. Dit vraagt om een daadkrachtige en duidelijke gemeentelijke visie die aansluit bij de landelijke kaders en trendmatige ontwikkelingen. En die richting geeft op het gebied van verkeer en vervoer waarbij de accenten op onderdelen anders worden gelegd dan in de voorgaande jaren.

3.2 Kaders en trendmatige ontwikkelingen Op het gebied van mobiliteit en duurzaamheid liggen er verschillende kaders op regionaal en nationaal niveau, die richtinggevend zijn voor het gemeentelijke mobiliteitsbeleid. Ook zijn er verschillende trends en ontwikkelingen die invloed hebben op de mobiliteit op dit moment en in de nabije toekomst. 3.2.1 Kaders Het gemeentelijke verkeer- en vervoerbeleid staat niet op zichzelf, maar dient aan te sluiten op regionale en landelijke doelstellingen. Daarnaast moet het ook bijdragen aan gemeentelijke ambities op onder andere economisch, recreatief en ruimtelijk vlak. De gemeente Weststellingwerf wil zich conformeren aan navolgende Europese en landelijke doelen. • • •

We willen Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig houden; Verkeersveiligheid voor iedereen met als doel nul verkeersdoden in 2050 (Duurzaam Veilig, Strategisch Plan Verkeersveiligheid); De EU moet in 2030 minimaal 55% minder CO2 uitstoten en in 2050 wil de EU klimaatneutraal zijn (Klimaatakkoord);

19 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

•

We willen een krachtige impuls geven aan het fietsverkeer met als gezamenlijke doelstelling om voor 2027 het fietsgebruik met 20% te laten groeien. (Nationaal Toekomst beeld Fiets).

Op regionaal en lokaal niveau worden landelijke doelen vertaald in verschillende visies. Hierbij wordt gestreefd naar een veiliger wegennet waarbij het verplaatsen steeds duurzamer gebeurt, met een prettiger en mooiere leefomgeving als gevolg. Binnen het collegeprogramma (2022-2026) wordt gewerkt aan een ‘Sterk Weststellingwerf’. Specifiek op het gebied van openbare ruimte, verkeer en vervoer is de hoofddoelstelling ‘het creëren van een eenduidige, duurzame en toekomstbestendige verkeersstructuur’ met aandacht voor: • Goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid; • Het verbeteren van de verkeerscirculatie Wolvega inclusief duidelijke routes van en naar het centrum; • Voldoende parkeergelegenheid en toegankelijkheid van het centrum van Wolvega voor alle modaliteiten. 3.2.2 Trendmatige ontwikkelingen Naast de landelijke, regionale en lokale kaders en ambities hebben maatschappelijke trends en demografische ontwikkelingen invloed op de wijze van verplaatsen. Het gemeentelijke vervoerbeleid zal hierop moeten inspelen.

Hierbij moet onder andere worden gedacht aan: • Technologische ontwikkelingen met betrekking tot het delen en koppelen van vervoer; • Flexibel werk en meer thuiswerken; • Online winkelen, andere beleving in centra; • Vergrijzing, met daarbij steeds meer oudere actieve verkeersdeelnemers; • Bevolkingsgroei (woningbouwopgave); • Nieuwe vervoerwijzen (elektrische fiets, deelauto, fatbike).

3.3 Visie op hoofdlijnen Het hoofddoel voor dit gemeentelijk verkeer- en vervoerplan is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoersysteem. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers en beheerders van de infrastructuur. Verkeersveiligheid is hierbij één van de belangrijkste speerpunten. In het verleden lag de nadruk op het mogelijk maken van snelle en veilige verplaatsingen. Voor de komende periode wordt hieraan de duurzame component toegevoegd. Verplaatsingen moeten zo min mogelijk ten koste gaan van de kwaliteit van ruimte, landschap en klimaat. Daarnaast vragen specifieke doelgroepen zoals fietsers en ouderen om extra aandacht met betrekking tot de verkeersveiligheid en toegankelijkheid. Voornoemde hoofddoelstelling krijgt vorm in een drietal ambities.

20 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Ambitie 1. Verkeersveiligheid voor iedereen • • •

Beperken van het aantal (ernstige) verkeersslachtoffers. Beperken van de (verkeers)hinder door gemotoriseerd verkeer. Betere afstemming van de weginrichting op kwetsbare verkeersdeelnemers om de veiligheid (en leefbaarheid) voor iedereen te versterken.

Het landelijke Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV2030) streeft naar een proactief beleid om het aantal verkeersslachtoffers te verlagen tot nul. Ook de gemeente Weststellingwerf streeft in samenwerking met andere overheden (provincie en rijk) naar nul verkeersslachtoffers. We zetten in op: • Een eenduidige ordening en inrichting van het wegennet. • Veilig fietsen binnen en buiten de bebouwde kom. • Voortzetten van de inzet op educatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving.

Ambitie 2: Bereikbaarheid in balans • •

Goede bereikbaarheid van de kernen en voorzieningen. Voldoende parkeerplaatsen in woon- en winkelgebieden.

Weststellingwerf is over het algemeen een goed bereikbare gemeente. Vanwege de landelijke ligging is de auto belangrijk voor de lokale economie en de bereikbaarheid. Door het verder afnemende aanbod van openbaar vervoer wordt de bereikbaarheid en beschikbaarheid van andere vervoerwijzen steeds belangrijker. Er is een goede balans nodig tussen de bereikbaarheid voor voetganger, fiets, auto, openbaar vervoer en mogelijke nieuwe vormen van mobiliteit. Hierbij komt binnen de kernen het primaat te liggen bij andere vervoerwijzen dan de auto. Dit zonder de bereikbaarheid van het autoverkeer te veel geweld aan te doen

Ambitie 3: Duurzaam en klimaatbestendig • • • • •

Stimulering van transitie naar duurzame en actieve vormen van mobiliteit voor gezondheidswinst. Voorzien in voldoende laadvoorzieningen voor auto en fiets. Voorzien in voldoende en veilige stallingsvoorzieningen voor fietsen. Energietransitie: klaar zijn voor de opkomst van de elektrische auto (vrachtauto). Beter omgaan met hittestress en wateroverlast.

Voor de gemeente ligt er de uitdaging deze transitie naar een nieuw mobiliteitssysteem vorm te geven. In een duurzaam mobiliteitssysteem zijn uitstoot en energiegebruik van verkeer en vervoer geminimaliseerd, is er ruimte voor groene mobiliteitsvormen en maken inwoners duurzame mobiliteitskeuzes. Dit betekent dat de gemeente Weststellingwerf bestaande duurzame mobiliteitsvormen zoals lopen, fietsen en het openbaar vervoer stimuleert en de al ingezette groei van schonere en energiezuinigere (openbare en particuliere) vervoermiddelen kracht bij wil zetten.

21 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

3.4 Van ambities naar opgaven 3.4.1 Opgaven De in de vorige paragraaf geformuleerde ambities zijn vertaald in 9 meer concrete opgaven. De opgaven zijn een nadere uitwerking van de ambities op het gebied van verkeersveiligheid, duurzaamheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen en leefbaarheid en gezondheid van inwoners. 9 Opgaven: 1. Meer ruimte voor voetgangers en mindervaliden; 2. Realiseren van een veilig en aantrekkelijk fietsnetwerk; 3. Het stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer en deelmobiliteit; 4. Het stimuleren van duurzaam verkeer en vervoer; 5. Een duurzaam veilige indeling en inrichting van het wegennet; 6. Realisatie van een toekomstbestendige ontsluitingsstructuur van Wolvega; 7. Een goede parkeerbalans in de centra en woongebieden; 8. Veiliger en duurzamer (verkeers)gedrag; 9. Klimaatadaptieve inrichting en het beperken van verkeershinder. Verdere uitwerking van de opgaven krijgt in het vervolg van dit GVVP vorm per modaliteit. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de ‘modaliteiten’ lopen (voetganger), fietsen, OV en auto (waaronder ook vracht- en landbouwverkeer). Voor een aantal opgaven geldt dat deze de verschillende vervoermodaliteiten overstijgen. Zo vereist de transitie naar duurzame mobiliteit bijvoorbeeld acties voor de voetganger, de fietser, de OV-gebruiker en de automobilist.

In navolgende tabel is de relatie tussen ambities, opgaven en de verdere uitwerking per modaliteit aangegeven.

22 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Ambitie Verkeersveiligheid voor iedereen

Bereikbaarheid in balans

Duurzaam, leefbaar en klimaatbestendig

Voetganger

X

X

X

Fiets

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Opgaven

Modaliteit

1. Meer ruimte voor voetgangers en mindervaliden 2. Realiseren van een veilig aantrekkelijk fietsnetwerk

en

3. Het stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer en deelmobiliteit

OV Auto Fiets

4. Het stimuleren van verkeer en vervoer

duurzaam

Voetganger OV Auto

5. Een duurzaam veilige indeling en inrichting van het wegennet

6. Realisatie van een toekomstbestendige ontsluitingsstructuur van Wolvega 7. Een goede parkeerbalans in de centra en woongebieden

Fiets Auto Fiets Auto Vrachtverkeer Auto

X

Voetganger Fiets 8. Veiliger en duurzamer (verkeers) gedrag

Auto

X

X

X

X

Landbouwverkeer Vrachtverkeer Auto 9. Klimaat adaptieve inrichting en het beperken van verkeershinder

Landbouwverkeer Vrachtverkeer

3.4.2 Leidende inrichtingsprincipes • STOMP Omdat de focus wordt verlegd van de auto naar meer duurzame mobiliteitsvormen is bij de herinrichting van wegen, maar vooral bij de realisatie van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen (bijvoorbeeld woonwijken), een denkrichting nodig conform het STOMPprincipe (zie onderstaande figuur). Dit betekent echter niet dat de auto niet meer gefaciliteerd wordt, maar dat bewuster (en eerder) keuzes gemaakt worden voor een veilige en bereikbare langzaam verkeersstructuur. Nu is de bereikbaarheid van fietsers en voetgangers vaak nog sluitstuk in het ontwerpproces of wordt alleen naar de interne langzaam verkeersstructuur gekeken en niet naar de aansluiting hiervan op het lokale netwerk.

23 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Uitgangspunten STOMP Bij het zoeken naar en het ontsluiten van nieuwbouwlocaties wordt het STOMP-principe gehanteerd. STOMP staat voor Stappen, Trappen, OV, MaaS en Privéauto en is gericht op de groei van duurzame mobiliteit. Het STOMP-Principe wordt toegepast door in de planvorming en het ontwerpproces heel bewust het wensbeeld van alle modaliteiten te creëren. Zodat er aandacht is voor elke modaliteit, waarbij de volgorde van prioriteit bewust ligt bij de duurzame vervoersvormen. S (voetganger)

Voorzieningen op loopafstand, aantrekkelijke en toegankelijke looproutes

T (fiets)

Aansluiten van directe en fietsroutes op het fietsnetwerk

O (OV)

Hoe een gebied aan te sluiten op het ov-netwerk? Beschikbaarheid van ov-haltes

M (Mobility as a Service)

inzet verschillende deelmobiliteit

P (privéauto)

De auto zo positioneren dat andere vervoerwijzen aantrekkelijker zijn zonder autogebruik ‘onmogelijk’ te maken.

comfortabele

mobiliteitsdiensten,

hubs,

• Wegencategorisering Bij de wegencategorisering wordt in eerste Waarom een instantie onderscheid gemaakt in wegen wegencategorisering? met een verkeersfunctie en wegen met een verblijfsfunctie. Wegen met een verkeersfunctie dienen primair voor de Voor de weggebruiker is het belangrijk afwikkeling van (veel) verkeer, terwijl op dat wegen herkenbaar zijn ingericht. wegen met een verblijfsfunctie het Hierdoor wordt het voor de wegverblijven (aanwonenden, veel oversteken, gebruiker duidelijk welk gedrag verlangzaam verkeer et cetera) de belangwacht wordt. Dit kan alleen als er rijkste functie is. Uit de inventarisatie blijkt eenduidige keuzes worden gemaakt met dat een deel van de wegen binnen de betrekking tot de functie van de weg. gemeente Weststellingwerf niet volgens de Aan de hand van inrichtingskenmerken inrichtingseisen van Duurzaam Veilig zijn behorend bij de functie wordt het ingericht (zie bijlage II). Op (ontsluitings)gewenste gedrag duidelijk gemaakt. De wegen met een snelheidsregime van 50 driehoek functie – vormgeving – km/uur ontbreken fietsvoorzieningen en gebruik is hierbij cruciaal. voorrangssituaties zijn niet in overeenstemming met de richtlijnen. In het buitenHet is evident dat hierbij functiegebied geldt op diverse wegen een overgangen duidelijk moeten worden maximumsnelheid van 80 km/uur, terwijl vormgegeven.

omgevingskenmerken om een lagere snelheid vragen (bomen dicht op de weg, aanwezigheid landbouwverkeer en of fietsers op de rijbaan). Ook de markering laat te wensen over. Er is op dit vlak nog veel winst te behalen. In hoofdstuk 7 wordt uitgebreid aandacht besteed aan de wegencategorisering en de gewenste inrichting van de wegen.

24 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

4 Voetgangers Opgave: Meer ruimte voor voetganger en mindervaliden Speerpunten:

• • • • •

We zorgen dat de belangrijkste looproutes voor valide en mindervalide medemens goed toegankelijk zijn. We vergroten de bereikbaarheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. We zorgen dat voetgangers kruispunten en ontsluitingswegen veilig kunnen oversteken. We houden rekening met de ontwerprichtlijnen voor mindervalide vriendelijke infrastructuur wanneer we een straat herinrichten. We bevorderen veilige schoolomgevingen en -routes.

4.1 Visie Een goede bereikbaarheid voor voetgangers is essentieel voor het leefbaar houden van dorpen en wijken. Oversteekbaarheid van drukke doorgaande wegen en looproutes richting voorzieningen krijgen extra aandacht.

4.2 Voetgangersnetwerk Gezien de klachten van bewoners lijkt de toegankelijkheid voor de voetganger in Weststellingwerf steeds meer onder druk te staan. Dit manifesteert zich overwegend in een verslechterende oversteekbaarheid van drukke ontsluitingswegen. Dit probleem doet zich vooral voor in Wolvega. Door de toename van het aantal ouderen en locaties van verschillende zorginstellingen, appartementen en voorzieningen aan de rand van Wolvega zien we dat de ontsluitingswegen steeds meer een barrière vormen voor voetgangers om veilig en zonder belemmering over te kunnen steken. Naast de uitdaging in Wolvega valt ook op dat in de kleinere kernen binnen de gemeente de behoefte aan voorzieningen voor voetgangers toeneemt. Dit komt in veel gevallen door

25 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

de toename van het aantal verkeersbewegingen en het ongewenste rijgedrag binnen dorpen. In veel kleine kernen zijn geen voorzieningen voor voetgangers aanwezig en lopen voetgangers op de rijbaan. 4.2.1 Oversteekplaatsen (zebra) Met de aanwezigheid van een voetgangersoversteekplaats (zoals een zebrapad) kan men veiliger oversteken. Voor de vormgeving wordt aangesloten bij landelijke richtlijnen. Zo wordt een zebra uitsluitend gerealiseerd in combinatie met een snelheidsremmende maatregel (en middensteunpunt of versmalling). In principe worden zebrapaden alleen toegepast op gebiedsontsluitingswegen (30 of 50 km/uur). Binnen de 30 km zones (erftoegangswegen) is een zebra in beginsel niet nodig, hier kan oversteken overal al relatief veilig. Er rijdt immers weinig verkeer en wat er rijdt, rijdt met lage snelheid. Een alternatief voor een zebrapad op plaatsen waar niet zoveel voetgangers overFiguur 10: Oversteekknelpunten Wolvega steken, is een middengeleider. Zo kunnen voetgangers, in twee fasen, toch veilig een drukkere weg oversteken. Daar waar nodig kan een dergelijke oversteek worden gecombineerd met bijvoorbeeld snelheidsremmende maatregelen. 4.2.2 Uitritconstructies en kruispuntplateaus Bij het toepassen van uitritconstructies en kruispuntplateaus kan de voetganger zonder hoogteverschil oversteken. Aandachtspunt hierbij is de geleiding van het verkeer.

Bij grotere oppervlakken zonder hoogteverschil tussen rijbaan en trottoir krijgt verkeer meer ruimte om te rijden. Het aanbrengen van groenvoorzieningen en/of fysieke elementen kan het verkeer op het kruispunt beter geleiden en de voetganger beschermen.

4.3 Toegankelijkheid en herkenbaarheid Naast een goed netwerk van voetgangersvoorzieningen is de kwaliteit van deze voorzieningen ook erg belangrijk. Vooral ouderen, mensen met fysieke of visuele beperkingen en mensen met verstandelijke beperkingen mogen geen hinder ondervinden tijdens het gebruik van de openbare ruimte. Er is meer aandacht nodig voor de groep ouderen die de komende jaren te maken krijgt met dementie. Ook deze ouderen moeten zo lang mogelijk veilig gebruik kunnen maken van hun eigen leefomgeving. Bewustwording en begrip voor deze groep inwoners en het aanbrengen van (verkeers-)voorzieningen in de buitenruimte zijn aandachtspunten. Hierbij kan worden gedacht aan het aanbrengen van herkenningstekens op veel gebruikte looproutes door deze ouderen.

26 Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan Weststellingwerf 2024

Bij herinrichtingen is toegankelijkheid een belangrijk aandachtspunt. De Richtlijn toegankelijkheid van het CROW 3 en de in ontwikkeling zijnde DIOR (beleid duurzame inrichting openbare ruimte) vormen hierbij uitgangspunt. De richtlijnen verschillen per type gebied.

4.4 Voetgangerszones winkelgebied De winkelstraten in Wolvega en Noordwolde zijn een plek waar zich veel voetgangers bevinden. Om de aantrekkelijkheid van een winkelgebied te vergroten is het wenselijk dat de voetganger hier de ruimte heeft. In de huidige situatie wordt de winkelstraat gebruikt door zowel voetgangers, fietsers als (op bepaalde momenten) door autoverkeer. De herinrichting van de Hoofdstraat/Van Harenstraat in Wolvega voorziet in een kentering waarbij de ruimte die aan de voetganger wordt gegeven groter is. Voor het vergroten van de verblijfskwaliteit van de voetganger is het wenselijk om de invloed van het autoverkeer aldaar verder te beperken.

4.5 Acties thema voetganger Voetgangers zijn vooral binnen de verblijfsgebieden een belangrijke modaliteit. Om de voetganger beter in beeld te krijgen worden de volgende acties uitgevoerd: • Structureel meer aandacht voor voetgangers in ontwerpproces (en bij onderhoud) door gebruik te maken van het STOMP-principe; • Bij nieuwbouwplannen krijgt de voetganger meer ruimte; meer dan dat volgens de richtlijnen minimaal nodig is; • Inventarisatie (van de mate van toegankelijkheid) van de belangrijkste looproutes naar scholen, ov-haltes, dorpscentra en andere belangrijke voorzieningen en toetsing van de routes aan de Richtlijn Toegankelijkheid van de CROW; • Opstellen uitvoerginsprogramma voor aanpak knelpunten voor de voetganger in de openbare ruimte. Waarbij extra aandacht is voor verbeteren van de oversteekbaarheid van ontsluitingswegen; • In kaart brengen looproutes binnen kleine kernen en onderzoek doen naar de behoefte aan voetgangersvoorzieningen (oversteekplaatsen (met middengeleider) en trottoirs).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=b6f8ab66-f1b6-44ee-8f0b-0ca7bd287a74