CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Onderbouwing principeverzoek ruimte-voor-ruimte Turfhoekweg 15 Steggerda en Nijksweg 24 Blesdijke

Algemene Raadscommissie 8 september 2025, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Principeverzoek ruimte-voor-ruimte Turfhoekweg 15 Steggerda en Nijksweg 24 Blesdijke15.479 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RvR Turfhoekweg en Nijksweg

RvR Turfhoekweg en Nijksweg

Inhoud Rapport en bijlage(n)

15 april 2025 Projectnummer P003410

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

6

7

8

Inleiding

4

1.1

Leeswijzer

4

1.2

Aanleiding

4

1.3

Huidige situatie Turfhoekweg 15 Steggerda

5

1.4

Huidige situatie Nijksweg 24 Blesdijke

6

Ruimte-voor-ruimte-regeling

7

2.1

Omgevingsvisie Fryslân 2020: De romte diele

7

2.2

Omgevingsverordening Fryslân 2022 (laatst gewijzigd: 01-01-2025)

7

2.3

Ruimte-voor-ruimte regeling

8

2.4

Participatie en overleg

10

Ruimtelijk analyse Turfhoekweg 15

11

3.1

Landschapstype

11

3.2

Hoogteligging

12

3.3

Ontstaansgeschiedenis

13

3.4

Maatschappij van Weldadigheid

14

3.5

Beeldkwaliteitsplan Cultuurhistorisch waardevolle gebieden

16

3.6

Handleiding schaalvergroting agrarische sector Gemeente Weststellingwerf

16

Ruimtelijke analyse Nijksweg 24

17

4.1

Landschapstype

17

4.2

Hoogteligging

17

4.3

Ontstaansgeschiedenis

18

4.4

Handleiding schaalvergroting agrarische sector Gemeente Weststellingwerf

20

Toekomstige situatie Turfhoekweg 15

21

5.1

Inrichtingsplan

21

5.2

Beeldkwaliteit bebouwing

22

Toekomstige situatie Nijksweg 24

24

6.1

Inrichtingsplan

24

6.2

Beeldkwaliteit bebouwing

25

Quickscan overig beleid

26

7.1

Regionaal beleid

26

7.2

Gemeentelijke beleid

27

7.3

Geldend juridisch-planologisch kader

27

Quickscan omgevingsaspecten

29

8.1

29

15 april 2025

Archeologie

8.2

Cultuurhistorie

31

8.3

Milieuzonering

33

8.4

Spuitzones

34

8.5

Bodem

34

8.6

Ecologie

35

8.7

Luchtkwaliteit

36

8.8

Geluid

36

8.9

Ladder voor duurzame verstedelijking

36

8.10

Verkeer en parkeren

36

8.11

Externe veiligheid

36

8.12

M.e.r.-beoordeling

36

Bijlage 1. Natuurtoets Bijlage 2. Inrichtingsschets Turfhoekweg 15 Bijlage 3. Inrichtingsschets Nijksweg 24

15 april 2025

1

Inleiding 1.1

Leeswijzer

Dit rapport gaat in op een ruimte-voor-ruimte-initiatief dat betrekking heeft op twee plangebieden, Tufhoekweg 15 te Steggerda en Nijksweg 24 te Blesdijke. Het rapport start met een beknopte inleiding. De inleiding gaat in op de planvorming en beschrijft de huidige situatie van de twee plangebieden. Hoofdstuk 2 gaat in op de ruimte-voor-ruimte-regeling en overige relevant beleid. Het derde en vierde hoofdstuk geven een ruimtelijke analyse van Turfhoekweg 15 en Nijksweg 24. Hoofdstuk 5 en 6 schetsen het gewenste beeld van de toekomstige situatie van Turfhoekweg 15 en Nijksweg 24. De in deze hoofdstukken opgenomen inrichtingsschetsen betreffen schetsontwerpen. De plannen zullen in het vervolgtraject nader uitwerkt worden. Het zevende hoofdstuk gaat in op het overige beleid en hoofdstuk 8 geeft een quickscan van de omgevingsaspecten. Voor de twee plangebieden is een natuurtoets uitgevoerd. Deze is als bijlage aan het rapport toegevoegd, evenals de twee inrichtingsschetsen.

1.2

Aanleiding

Op de grens tussen Friesland en Drenthe staat aan de Turfhoekweg 15 in Steggerda (gemeente Weststellingwerf) een fraaie boerderij. Het boerenerf ligt in en tegen het cultuurhistorisch waardevolle gebied Westvierdeparten van de Kolonie van Weldadigheid. De boerderij is inmiddels helemaal verbouwd, wordt niet meer voor agrarische doeleinden gebruikt en wordt particulier bewoond. De eigenaar heeft de wens om de voormalige stallen en agrarische verharding te verwijderen. De stallen hebben weinig meerwaarde voor de ruimtelijke kwaliteit in dit cultuurhistorisch waardevolle gebied. De eigenaar beschikt in een maatschap ook over een boerderij in Weststellingwerf, Nijksweg 24 te Blesdijke. Ook hier is de wens om de stallen en agrarische verharding te slopen en te verwijderen. Momenteel staat hier nog vee maar het is de bedoeling agrarische activiteit te beëindigen en het vee te verhuizen naar een derde boerderij in de maatschap (Nijksweg 38 te Blesdijke). De initiatiefnemers willen gebruik maken van de ruimte-voor-ruimte-regeling om aan Turfhoekweg 15 en Nijksweg 24 alle beeldverstorende bebouwing en verharding te slopen. Om deze sloop mogelijk te maken willen de initiatiefnemers drie nieuwe woningen aan de Turfhoekweg 15 te bouwen. Op het perceel aan de Nijksweg 24 wordt op korte termijn de bestaande woning gesloopt en vervangen door één nieuwe woning.

Aanvullende nieuwbouw wordt hier niet passend geacht.

15 april 2025

4

1.3

Huidige situatie Turfhoekweg 15 Steggerda

Het perceel Turfhoekweg 15 bevindt zich globaal in het midden tussen Steggerda, De Eese, Wilhelminaoord en Vinkega, nabij de Fries-Overijsselse grens. Het plangebied betreft perceel 522 sectie M van kadastrale gemeente Noordwolde, met een oppervlakte van 32.860 m2. Het grenst aan de westzijde aan de Turfhoekweg en aan de zuidzijde aan de Westvierdeparten, ten noorden en oosten bevinden zich agrarische percelen. Het plangebied is voor een groot deel omgeven door agrarische percelen (zie Figuur 1). Ten zuiden, aan de Westvierdeparten, bevinden zich meerdere woningen in de vorm van een cluster, en een agrarisch bedrijf (veehouderij). Ook verderop aan de Turfhoekweg/Leemweg bevindt zich een wooncluster van enkele woningen.

Figuur 1. Plangebied Turfhoekweg 15 Steggerda

In de huidige situatie ziet het plangebied eruit als een verouderd agrarisch bedrijf. Naast de in 1925 gebouwde stelpboerderij zijn later meerdere stallen, schuurtjes en bedrijfsgebouwen bijgebouwd. Evenals de gebruikelijke sleufsilo’s en voersilo’s. De bedrijfsgebouwen zijn bereikbaar voor tractoren en machinerie door de aangelegde betonnen bedrijfsverharding rondom. Ten zuiden van de bebouwing bevindt zich een bosje en ten noorden van de bebouwing en parallel aan de Turfhoekweg bevinden zich bosschages. Het geheel wordt omgeven door agrarische gronden en wordt met twee uitritten en een loopbruggetje aan de Turfhoekweg ontsloten.

15 april 2025

5

1.4

Huidige situatie Nijksweg 24 Blesdijke

Het agrarische bedrijf aan de Nijksweg 24 te Blesdijke is in 1970 gebouwd en kan worden gezien als een moderne variant van de kop-hals-romp boerderij (zie Figuur 2). Naast het hoofdgebouw is aan de oostzijde een grote stal gebouwd. Ten noorden en westen bevinden zich meerdere sleufsilo’s en overige agrarische bouwwerken. Aan de westzijde is een bosschage met meerdere bomen te vinden en aan de zuidkant is de tuin enkele bomen ingericht. Ook hier is rondom de bebouwing verharding aangelegd voor machinerie en tractoren. Het perceel ontsluit zich door twee uitritten aan de Nijksweg. De omgeving heeft een zeer open karakter.

Figuur 2. Plangebied Nijksweg 24 Blesdijke

15 april 2025

6

2

Ruimte-voor-ruimte-regeling 2.1

Omgevingsvisie Fryslân 2020: De romte diele

Het ruimtelijk beleid van de provincie vormt een belangrijk kader voor het gemeentelijk (bestemmingsplan)beleid. Dit is neergelegd in de Omgevingsvisie Provincie Fryslân. Deze is op 23 september 2020 vastgesteld. In de omgevingsvisie gaat de provincie voor vier ambities: vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond. De visie wordt op programmaniveau uitgewerkt. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan hergebruik van vrijkomende bebouwing en stimulering van sloop van beeldverstorende bebouwing in het landelijk gebied. Dit zorgt er onder andere voor dat leegstand en verpaupering van bebouwing wordt teruggedrongen. Daarnaast gaat de provincie voor een veerkrachtig beleid, waarin ingrijpende ontwikkelingen opgevangen kunnen worden, het behoud van de karakteristiek van de provincie, door het beschermen van de eigen identiteit en voor een gezonde leefomgeving. Dit plan voorziet in de herontwikkeling van een agrarisch bedrijf (buitenstedelijk) door op twee locaties beeldverstorende bebouwing en verharding te verwijderen en zodoende de ruimtelijke kwaliteit op twee locaties te verbeteren en drie nieuwe woningen te realiseren. Het plan doet recht aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. De provincie bevordert verder het natuurinclusief ontwerpen bij nieuwe ontwikkelingen. Daarbij wordt onder andere ingezet op het versterken van de natuur in het stedelijk gebied.

Natuurinclusief bouwen is een aspect dat niet in bestemmingsplan geregeld kan worden. Het gaat om uitvoeringszaken, zoals speciale stenen toe te passen met invliegmogelijkheden voor vleermuizen of een tuininrichting die biodiversiteit stimuleert. De Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging heeft een checklist opgesteld met 40 punten waarmee bij stedelijke ontwikkeling rekening gehouden kan worden. Voor de ontwikkeling worden geen aanvullende eisen gesteld op dit vlak. Ook het rekening houden met een veranderend klimaat bij nieuwe ontwikkelingen is een provinciale ambitie. De Provincie streeft naar ‘waterrobuust bouwen’. Dit houdt in dat gebouwen en straten op voldoende hoogte worden aangelegd en dat er voldoende ruimte is voor water in het plan.

2.2

Omgevingsverordening Fryslân 2022 (laatst gewijzigd: 01-01-2025)

Met betrekking tot het thema wonen, geldt vanuit de verordening dat een omgevingsplan nieuwe woningen kan bevatten, wanneer deze passen binnen de regionale woningbouwafspraken 1. De Friese gemeenten en de provincie willen ook graag in en bij de dorpen, naar aard en schaal, nieuwe woningen toevoegen. Deze projecten zijn vaak van kleine schaal, dynamisch en afhankelijk van lokale initiatieven

1 Bestuurlijke afspraken tussen provincie en gemeenten over de regionale kwantitatieve en kwalitatieve afstemming van

gemeentelijke woningbouwplannen, gebaseerd op de regionale indicatieve woningbehoefte volgens de door de provincie vastgestelde bevolking- en huishoudensprognose.

15 april 2025

7

en lokaal draagvlak. Daarmee zijn ze moeilijk planmatig te programmeren en financieel moeilijker te realiseren. Ze leveren echter wel een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Voor dergelijke ontwikkelingen is onder de regionale woningbouwafspraken ruimte. Daarmee is het plan in overeenstemming met het gestelde in de Verordening Romte Fryslân.

2.3

Ruimte-voor-ruimte regeling

De ruimte-voor-ruimte regeling is van toepassing op het voornemen. Per 1 januari 2024, met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Omgevingsverordening van Fryslân, is deze regeling aangepast. Voorheen mocht bij de sloop van minimaal 1.000 m² aan beeldverstorende bebouwing maximaal één woning worden teruggebouwd. Nu is het zo dat bij de sloop van 3.000 m² aan dergelijke bebouwing maximaal twee woningen mogen worden gerealiseerd. ARTIKEL 2.27 RUIMTE-VOOR-RUIMTE SLOOP BEELDVERSTORENDE BEBOUWING 1.

In afwijking van artikel 2.6 kan buiten het bestaand stedelijk gebied maximaal één nieuwe woning op een bestaand voormalig agrarisch bouwperceel of een voormalig niet-agrarisch bouwperceel, in een omgevingsplan worden opgenomen, wanneer: a.

sprake is van sloop van 1000 m² aan beeldverstorende bebouwing op het voormalig agrarisch bouwperceel of voormalig niet-agrarisch bedrijfsperceel, en

2.

b.

de omgevingskwaliteiten op het perceel aanzienlijk verbeteren, en

c.

de omvang van de woning is afgestemd op aard en schaal van de omgeving.

In afwijking van het eerste lid kunnen maximaal twee nieuwe woningen op een bestaand voormalig agrarisch bouwperceel of een voormalig niet-agrarisch bouwperceel in een omgevingsplan worden opgenomen, wanneer sprake is van sloop van 3000 m² of meer van beeldverstorende bebouwing.

3.

In afwijking van het eerste en het tweede lid, is sloop niet noodzakelijk, wanneer sprake is van verplaatsing van het agrarisch bedrijf om redenen van groot openbaar belang en de bestaande financieringsmogelijkheden voor verplaatsing ontbreken of ontoereikend zijn.

4.

In afwijking van het eerste en tweede lid kan een nieuwe woning aansluitend op het bestaande bouwperceel worden gerealiseerd, wanneer: a.

het plaatsen op het bouwperceel vanuit oogpunt van ruimtelijke kwaliteit een minder goede keuze is, en

b.

de nieuwe woning aansluit op het voormalig agrarische bouwperceel of het voormalig niet-agrarische bouwperceel, en

c.

een deel van het bestaande bouwperceel wordt geschrapt, zodat per saldo het oppervlak aan bouwperceel niet groter wordt.

Definities Beeldverstorende bebouwing is bebouwing die door de staat waarin ze verkeert of door de verschijningsvorm, een negatieve invloed heeft op de landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten in de omgeving. Bebouwing omvat gebouwen en andere bouwwerken. Onder een 'bouwwerk' verstaat de Omgevingswet: 'constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal, die op

15 april 2025

8

de plaats van bestemming hetzij direct of indirect met de grond verbonden is, hetzij direct of indirect steun vindt in of op de grond, bedoeld om ter plaatse te functioneren. Betekenis voor het planvoornemen Conform artikel 2.27 lid 2 is er een maximum van twee nieuw te realiseren woningen per bestaand of voormalig agrarisch bouwperceel. Dit plan beoogt te voorzien in drie nieuwe woningen waarvan twee buiten (maar wel nagenoeg aansluitend op) het bestaande bouwperceel. Lid 4.a geeft ruimte om van het bestaande agrarisch bouwperceel af te wijken (door aan te sluiten) als er vanuit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit betere keuzes zijn te realiseren. Voor het planvoornemen is het geval dat lintbebouwing niet aansluit bij de omgeving. Door in twee clusters te bouwen wordt aangesloten bij de bebouwingsstructuur in de omgeving. Tevens blijven de huidige zichtlijnen bestaan door tussen de clusters een buffer van agrarische gronden te creëren. Om de realisatie van twee extra woningen mogelijk te maken moet er volgens de verordening 3.000 m2 aan beeldverstorende bebouwing gesloopt worden. Middels een onderstaande berekening (zie Tabel 1. Overzicht te slopen bebouwing en verharding) is aangetoond dat er ruim voldoende aan beeldverstorende bebouwing en verharding kan worden gesloopt, mits de locaties Turfhoekweg 15 en Nijksweg 24 worden samengenomen.

Het totaal oppervlakte te slopen beeldverstorende bebouwing bedraagt 5.583 m2 en het totaal oppervlakte te slopen beeldverstorende verharding bedraagt 1.298 m2. Samen betekent dit een afname van 6.881 m2 aan bebouwing en verharding. Tabel 1. Overzicht te slopen bebouwing en verharding

Nijksweg 24 Stallen Sleufsilo's/kuilopslag

Bebouwing (m2) 2.069

Verharding (m2)

Totaal (m2)

1.489

Verharding

750

Turfhoekweg 15 Stallen

822

Bijgebouwen

470

Sleufsilo's/kuilopslag

733

Verharding Totaal

548 5.583

1.298

6.881

Toekomstige situatie Turfhoekweg en Nijksweg In ruil voor het verwijderen van de stallen en verhardingen van de twee boerderijen is de wens om middels de ruimte-voor-ruimte-regeling drie nieuwe vrijstaande woningen op het perceel aan de Turfhoekweg 15 te Steggerda te realiseren. De bestaande boerderij zal daarbij ook omgezet worden naar wonen, zodat in de nieuwe situatie aan de Turfhoekweg sprake zal zijn van vier woningen (met bijbehorende bijgebouwen). De locatie Nijksweg wordt omgezet van agrarisch naar wonen. Op deze locatie zal in de toekomstige situatie sprake zijn van één woning, waarbij op korte termijn de bedrijfswoning wordt gesloopt en vervangen door een nieuwe woning met een daarbij behorend nieuw bijgebouw.

15 april 2025

9

Afwegingen In voorliggend plan wordt in het kader van de ruimte-voor-ruimte-regeling geen aanvullende woningbouw gepleegd aan de Nijksweg, dit vindt enkel plaats aan de Turfhoekweg. •

De Nijksweg ligt in het open beekdal. Landschappelijk gezien zijn verdichtingen niet gewenst in dit grootschalig open gebied. Het toevoegen van nieuwe bebouwing past niet bij de landschappelijke karakteristiek.

•

Het gebied tussen de Linde, de Steenwijkerweg en de Markeweg heeft een overwegend agrarisch karakter. Het toevoegen van nieuwe woningen is in essentie niet passend bij agrarische hoofdfunctie van het gebied.

•

Het Rijk heeft begin 2024 een Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving uitgebracht dat als beslissingsondersteunend instrument voor gemeenten, waterschappen en provincies dient om te helpen bij locatiekeuzes voor onder meer nieuwe woningbouw. De bedoeling hiervan is een goede afweging te maken vanuit het water- en bodemsysteem. De locatie aan de Nijksweg 24 is vanwege de laaggelegen ligging nabij de Linde aangemerkt als moeilijk te ontwikkelen nieuwe locatie. Het is mogelijk, maar het gaat dan om een grote opgave waarbij het ontwikkelen vraagt om een grote aanvullende inspanning om klimaatadaptief te bouwen. Dit zal financieel niet in verhouding staan tot het planvoornemen en fors op de exploitatie van het plan drukken.

Voor Tufhoekweg 15 geldt voor water- en bodemgestuurd bouwen geen, of slechts een zeer laag risico vanuit het water- en bodemsysteem. Deze locatie is vanuit deze optiek dan ook een zeer geschikte locatie voor de compenserende woningbouw in het kader van de ruimte-voor-ruimte-regeling. Door woningbouw op een passende wijze toe te staan kan op beide locaties een ruimtelijke verbetering ontstaan. Aan de Nijksweg wordt het programma verlicht en ontstaat een sterke landschappelijke verbetering door het vergroten van de openheid van het beekdal. Aan de Turfhoekweg wordt beeldverstorende bebouwing verwijderd en wordt op een bij het landschap passende nieuwbouw gerealiseerd. De inpassing is bovendien dusdanig vormgegeven dat de waarden van de kolonie worden gerespecteerd. De inpassing heeft in nauwe samenwerking plaatsgevonden met de Maatschappij van Weldadigheid, de provincie, de gemeente, het Wetterskip en Hûs en Hiem (zie volgende paragraaf).

2.4

Participatie en overleg

Bij de planvorming zijn de provincie en de gemeente in een vroeg stadium aangehaakt. Op 31 januari 2024 heeft een omgevingstafel plaatsgevonden waarbij beide locaties zijn bezocht. De initiatiefnemer, de provincie, de gemeente, het Wetterskip en Hûs en Hiem waren hierbij betrokken. In 2024 is de planvorming twee keer voorgelegd aan het breed erfgoedoverleg van de Maatschappij van Weldadigheid. En als laatste heeft de Hûs en Hiem ook aanvullend geadviseerd ten aanzien van de planvorming. De verschillende adviezen en overwegingen zijn verwerkt in voorliggend rapport.

15 april 2025

10

3

Ruimtelijk analyse Turfhoekweg 15 3.1

Landschapstype

Het plangebied is onderdeel van de Heideontginning Noordwolde en grenst aan Heideontginning Westvierdeparten (zie Figuur 3). In noordelijk richting gaat het landschap over in de Woudontginning Blesdijke – Boijl (okerkleur) en Beekdal Linde (lichtblauw). De heideontginning Westvierdeparten is een bijzondere vorm van een meer autonoom ontstane heideontginningen. Het gebied wat we tot dit landschap rekenen is de Maatschappij van Weldadigheid, een sociaal experiment, van generaal Johannes van den Bosch. Hij start in 1818, geheel naar eigen inzicht, met de oprichting van een ‘kolonie' voor verpauperde landgenoten. Kenmerkend voor de heideontginningen en specifiek ook voor de Maatschappij van Weldadigheid is de strakke ontsluitings- en padenpatronen en de blokverkaveling; woningen op gelijkmatige afstanden langs een rechte weg; zandpaden. Het diverse grondgebruik (bos, heide en landbouw) laten het zelfvoorzienende karakter van de gebieden zien.

Figuur 3. Landschapstypenkaart (Fryslan.maps.arcgis.com)

Het plangebied wordt gekenmerkt door een grote mate van openheid en een onregelmatige opstrekkende verkaveling. Het doorzicht in oost-westrichting is een landschappelijke kwaliteit. De laanbeplanting langs de Turfhoekweg en de voormalig vaart zijn structurende elementen en kenmerkend voor de kolonie. De boerderij in het plangebied was geen onderdeel van de kolonie. De boerderij is later gebouwd en is gebouwd op de smalle hoger liggende strook langs de weg. De boerderij is gericht op het zuiden, de destijds belangrijkste structuur.

15 april 2025

11

3.2

Hoogteligging

In de omgeving van het plangebied is sprake van duidelijke hoogteverschillen door de aanwezige hogere dekzandruggen en het lager gelegen beekdal (zie Figuur 4). Het plangebied is onderdeel van de overgangszone tussen deze gebieden. Het overgangsgebied wordt gekenmerkt door diverse kleine ‘geulen’, kleine laagten afgewisseld met beperkte hoogten. Het plangebied ligt op de rand van een dekzandrug en is onderdeel van een ‘geul’ richting het beekdal (zie Figuur 5). Het hoogteverschil is in en om het plangebied goed herkenbaar.

Figuur 4. Hoogtekaart omgeving Turfhoekweg (Bron: AHN Viewer)

Figuur 5. Detailhoogtekaart Turfhoekweg (Bron: AHN Viewer)

15 april 2025

12

3.3

Ontstaansgeschiedenis

Situatie 1900 Op de kaart van 1900 (zie Figuur 6) is structuur van de Kolonie van Weldadigheid (Westvierdeparten) in bijna oorspronkelijke vorm herkenbaar. De lange wegen met wegbeplanting, de stroken blokvormige kavels, de bebouwing haaks op de weg en de vaart vormen de hoofdstructuur. Het plangebied ligt ten oosten van het Kolonievaartje. De omgeving van het plangebied heeft een redelijk open karakter. Ten noorden en zuiden van de kolonie is nog sprake van woeste heide- en veengronden.

Figuur 6. Topografische kaart Turfhoekweg 1900 (Bron: Topotijdreis)

Situatie 1926 De kaart van 1926 (zie Figuur 7) laat de boerderij in het plangebied voor het eerst zien. De boerderij staat evenwijdig aan de vaart en de weg en wijkt daarmee af van de koloniehuisjes. Ten opzichte van 1900 is het gebied al verder ontgonnen. De verkaveling is fijnmaziger geworden met smalle diepe kavels. De structuur van de kolonie is door de verdere ontginning minder duidelijk geworden doordat de strook blokvormige kavels deels is verdwenen. De openheid van het gebied neemt af door bosaanplant en erfrandbeplantingen. Opvallend is de organische structuur ten noordoosten van het plangebied.

15 april 2025

13

Figuur 7. Topografische kaart Turfhoekweg 1926 (Bron: Topotijdreis)

Situatie 2023 Deze kaart van 2023 (zie Figuur 8) laat de huidige situatie zien. Ten opzichte van de situatie van 1926 zijn veel kavels samengevoegd en heeft de verkaveling een meer grootschalige opzet gekregen. De woeste gronden zijn volledig verdwenen. De structuur van de kolonie is nog herkenbaar in de rechte wegen met laanbeplanting en de blokvormige kavels. De schaal van de agrarische bebouwing is fors toegenomen. Dit is ook in het plangebied het geval.

Figuur 8. Topografische kaart Turfhoekweg 2023 (Bron: Topotijdreis)

3.4

Maatschappij van Weldadigheid

De Koloniën van Weldadigheid zijn UNESCO Werelderfgoed (zie Figuur 9). Hiermee erkent het Werelderfgoedcomité van UNESCO de wereldwijde uitzonderlijke en universele waarde van deze landbouwkoloniën voor armoedebestrijding in Frederiksoord-Wilhelminaoord, Veenhuizen en in de Belgische Kolonie Wortel. Samen vormen ze één transnationaal UNESCO Werelderfgoed.

15 april 2025

14

Figuur 9. Frederiksoord. Maatschappij van weldadigheid (Bron: Kolonie van Weldadigheid)

Kern- en bufferzones De locatie Turfhoekweg ligt in de kern- en bufferzone van het werelderfgoed (zie Figuur 10). De kaart hieronder laat de ligging zien. Bij planontwikkeling in de bufferzones moet in ruimtelijk opzicht worden gekeken naar de effecten op het Werelderfgoed.

Figuur 10. Kern- en bufferzone (Bron: Kolonienvanweldadigheid.eu)

Authenticiteit en/of integriteit De uitzonderlijke universele waarde van de Kolonie blijkt ook uit de attributen. •

De basistypologie: de karakteristieke landschapstypologieën van de Koloniën van Weldadigheid in hun bloeiperiode - met representatieve relict landschapslagen die de functionele en ruimtelijke samenhang tonen.

•

Het orthogonale grid: alle individuele elementen van het orthogonale grid: beplante wegen, waterwegen, het maatsysteem dat werd toegepast en het patroon van de bebouwing in het grid.

•

Representatieve gebouwen en beplanting: individuele gebouwen, ensembles en beplanting die representatief is van dit panoptische model van een landbouwkolonie.

15 april 2025

15

Kernkwaliteiten Kernkwaliteiten van de Koloniën van Weldadigheid zijn het unieke, samenhangende en goed bewaard gebleven cultuurlandschap van een serie agrarische ontginningen vanaf 1818, gesticht met het oogmerk van armoedebestrijding, en bestaande uit: 1.

de typologie van vrije en onvrije koloniën, als resultante van een allesomvattend systeem gericht op de opvang, disciplinering en vorming van kolonisten;

2.

de structuur van het landschap, die representatief is voor het experiment van armoedebestrijding en de doorontwikkeling daarvan, tot uiting komend in:

3.

a.

rechte wegen;

b.

laanstructuren en karakteristieke beplanting;

c.

waterstructuren;

d.

de afwisseling van openheid en beslotenheid;

e.

het toegepaste maatsysteem van de verkaveling;

f.

het grid van de bebouwing; en

g.

kenmerkende monumentale gebouwen en terreinen; en

de structuur en het karakter van de beschermde dorpsgezichten Frederiksoord, Wilhelminaoord en Veenhuizen.

3.5

Beeldkwaliteitsplan Cultuurhistorisch waardevolle gebieden

Dit beeldkwaliteitsplan geeft aanwijzingen voor kleine ontwikkelingen in het plangebied, zoals uitbreiding van woningen, het realiseren van bijgebouwen en een goede inpassing van een erven. Ook beschrijft het beeldkwaliteitsplan de karakteristieken van de erven en de bebouwing en worden aandachtspunten gegeven. De gemeente stimuleert brede perceelsbeplantingen rond het hele erf, zodat de erven als groene clusters worden benadrukt. Ook het versterken van het onderscheid tussen een open en groen voorerf en het achtererf is beleidsinzet. Daarnaast zijn de voormalige kleinschalige koloniehuisjes van cultuurhistorische waarde. Nieuwe ontwikkelingen dienen gericht te zijn op het behoud van de koloniehuisjes en dienen de karakteristieken van deze huisjes te respecteren en te versterken. Voorliggende ontwikkeling voorziet niet in de bouw of behoud van koloniehuisjes. De intenties van dit beeldkwaliteitsplan zijn echter wel meegenomen in de planontwikkeling voor de Turfhoekweg.

3.6

Handleiding schaalvergroting agrarische sector Gemeente Weststellingwerf

Deze handleiding biedt aanknopingspunten voor de inpassing van nieuwe ontwikkelingen gerelateerd aan de agrarische sector in het landelijk gebied. Voorliggende ontwikkeling betreft een ruimte-voorruimte-initiatief. Deze handreiking is gezien de cultuurhistorische waarden en het in paragraaf 3.5 genoemde beeldkwaliteitsplan niet van toepassing.

15 april 2025

16

4

Ruimtelijke analyse Nijksweg 24 4.1

Landschapstype

Het plangebied heeft als landschapstypen Beekdal Linde (middenloop, zie Figuur 11). Dit landschapstype grenst aan de noordzijde aan Woudontginning Wolvega - Nijeberkoop (okerkleur) en aan de zuidzijde aan Woudontginning Blesdijke - Boijl. Een beekdal is een van oorsprong lager gelegen gebied waardoor een beek stroomt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen boven-, midden- en benedenloop. Voor de middenloop waarin het plangebied ligt zijn lineaire open ruimtes kenmerkend. Het landschap is zeer open en de opstrekkende verkaveling haaks op de beek is kenmerkend. Bebouwing zijn schaars tot afwezig. Beplanting komt voor op erven en in kleine bosjes.

Figuur 11. Landschapstypenkaart (Fryslan.maps.arcgis.com)

Het plan heeft een grootschalig open karakter. De opstrekkende verkaveling is karakteristiek en goed herkenbaar. Beplanting is schaars in het gebied en komt alleen voor op de boerenerven, zo ook in het plangebied aan de Nijksweg.

4.2

Hoogteligging

Het plangebied ligt op de rand van ‘Polder Nijk’ en heeft een relatief lage ligging (zie Figuur 12). Ten zuiden van het plangebied is de hoger gelegen dekzandrug goed te zien. Blesdijke is hierop ontstaan en de Markeweg volgt de richting van de dekzandrug.

15 april 2025

17

Figuur 12. Hoogtekaart omgeving Nijksweg en polder (Bron: AHN Viewer)

Op de detailkaart (zie Figuur 13) is goed te zien dat het plangebied op de rand van ‘Polder Nijk’ ligt, op de overgangszone naar het diepere deel van de polder. Het plangebied is opgehoogd ten behoeve van de bebouwing.

Figuur 13. Detailhoogtekaart Nijksweg (Bron: AHN Viewer)

4.3

Ontstaansgeschiedenis

Situatie 1900 Op de kaart van 1900 (zie Figuur 14) is het plangebied nog onbebouwd. De opstrekkende verkaveling haaks op de zandrug van Blesdijke is kenmerkend. Het gebied is grootschalig open. Het plangebied ligt in ‘Polder Nijk’. Een gebied dat in deze periode nog volop in vervening is. Waarschijnlijk is het pakket veen hier relatief dik geweest, waardoor na de vervening een laaggelegen gebied is ontstaan.

15 april 2025

18

Figuur 14. Topografische kaart Nijksweg 1900 (Bron: Topotijdreis)

Situatie 1973 Op de kaart van 1973 (zie Figuur 15) is de boerderij aan de Nijksweg 24 voor het eerst te zien. De boerderij is onderdeel van een reeks nieuwe boerderijen aan een nieuw aangelegde ruilverkavelingsweg. Door de erfrandbeplantingen vormen de nieuwe boerderijen kleine verdichtingen in het verder nog zeer open landschap. De oorspronkelijke opstrekkende verkaveling is nog goed herkenbaar.

Figuur 15. Topografische kaart Nijksweg 1973 (Bron: Topotijdreis)

Situatie 2023 De kaart van 2023 (zie Figuur 16) laat de huidige situatie zien. Ten opzichte van de kaart van 1973 is vooral de bebouwing van de boerderijen sterk toegenomen. De verkaveling is slechts beperkt veranderd.

15 april 2025

19

Figuur 16. Topografische kaart Nijksweg 2023 (Bron: Topotijdreis)

4.4

Handleiding schaalvergroting agrarische sector Gemeente Weststellingwerf

Deze handleiding biedt aanknopingspunten voor de inpassing van nieuwe ontwikkelingen gerelateerd aan de agrarische sector in het landelijk gebied. Voorliggende ontwikkeling betreft een ruimte-voorruimte-initiatief . Dit voornemen ligt in het beekdallandschap. Karakteristieken beekdallandschap •

Het gebied wordt gekenmerkt door een grootschalige openheid, die sterk contrasteert met de meer besloten woudontginningen op de zandruggen.

•

Bebouwing komt heel beperkt voor.

•

Slotenpatroon haaks op de loop van de beek.

Agrarische erven In de beekdalen liggen de erven verspreid aan meestal rechtlijnige ontsluitingswegen. De erven zijn vierkant tot rechthoekig van opzet en voegen zich in het verkavelingspatroon van sloten. Waar vroeger een duidelijk onderscheid was tussen het voorerf en het achtererf is dat nu vervaagd. De erven zijn weinig beplant, maar door hun ligging in een weids en open gebied lijken ze toch groene eilanden in de ruimte. De gemeente hecht waarde aan het open karakter van de erven, maar vindt ook dat een goede erfbeplanting nodig is om bebouwing en opslag enigszins aan het zicht onttrekken. Daarom wordt een stevige erfbeplanting voorgeschreven, die in ieder geval 70% van de perceelsgrenzen bevat en minstens 3 hoeken van het erf. Relatie met planvorming Het planvoornemen betreft geen agrarisch erf, maar een woonerf. Gezien het verschil in schaal wordt uitgegaan van een minder zware beplanting. Wel zal het woonerf zich moeten gaan voegen naar het verkavelingspatroon.

15 april 2025

20

5

Toekomstige situatie Turfhoekweg 15 5.1

Inrichtingsplan

Op het erf aan de Turfhoekweg 15 wordt ruim 2.500 m2 beeldverstorende bebouwing gesloopt en agrarische verharding gesaneerd. De bedrijfswoning (boerderij) blijft behouden en krijgt de functie van een reguliere woning. De Turfhoekweg ligt in en nabij het cultuurhistorisch waardevol gebied Westvierdeparten. De inpassing van de nieuwe woningen zal daarom zorgvuldig plaats moeten vinden moet oog voor de bestaande kwaliteiten. Er wordt in dit plan dan ook bewust voor gekozen om niet aan te sluiten bij de opzet en typologie van de koloniehuisjes. De bestaande boerderij en het bestaande erf vormen het vertrekpunt. De bestaande boerdering en het erf zijn uniek in het (bebouwings)patroon, hebben geen basis in de kolonie en zijn nadrukkelijk gekoppeld aan de hoogteligging en ondergrond. Deze boerderij en het erf zijn daarmee uniek en een authentieke vorm van maatwerk voor de plek. Aan dit bestaande erf wordt een ondergeschikte schuurwoning toegevoegd zodat een uniek woonerf ontstaat. Deze erfopzet wordt op een gelijkwaardige manier ten noorden van de bestaande boerderij nogmaals ingepast. Met deze ingrepen ontstaan er twee woonerven die nadrukkelijk niet geënt zijn op de koloniehuisjes (en erven), maar wel nadrukkelijk hun oorsprong vinden in dit gebied. Het inrichtingsplan gaat uit van behoud van het bestaande erf en de inpassing van een nieuw erf (zie Figuur 17 en zie bijlage 2).

Het bestaande erf behoud ongeveer de huidige grootte. Achter de bestaande boerderij wordt een nieuwe schuurwoning ingepast. De schuurwoning is in uitstraling ondergeschikt aan de boerderij. De boerderij en de schuurwoning vormen visueel een samenhangend geheel. Beide kavels op het erf worden separaat ontsloten. Het erf wordt landschappelijk ingepast door de bestaande opgaande beplanting aan te vullen met nieuwe beplantingen op de erfranden. Het erf vormt daarmee als geheel een groene cluster aan de weg. De bebouwing staat zo dicht mogelijk aan de sloot (vaart) op de weg om daarmee op het hogere deel van het erf te blijven. Deze erfopzet met een boerderij en een schuur wordt aan de noordzijde van het plangebied nog een keer ingepast. Hiermee wordt ruimte geboden voor nog twee nieuwe woningen. De nieuwe boerderijwoning is ook naar het zuiden gericht en de schuurwoning ligt ook hier achter de boerderijwoning. Op deze manier ontstaat een duidelijk relatie met de bestaande boerderij (en erf) en de landschappelijke ondergrond. Door de eigenheid van de twee erven wordt vermenging met de koloniestructuur voorkomen. Het nieuwe erf wordt ook zorgvuldig landschappelijk ingepast met opgaand groen. De situering van het nieuwe erf houdt rekening met de archeologische waarden, het aanwezige zicht op het open landschap en de ligging van het huidige bouwvlak.

Er is een balans gezocht tussen behoud van het doorzicht en aansluiten op het bestaande bouwvlak (om daarmee zo dichtbij als mogelijk bij de voorwaarden van de ruimte-voor-ruimte-regeling te blijven).

15 april 2025

21

Bij elke woning hoort ook een stukje agrarische grond. De kavels worden van elkaar gescheiden met een sloot of een eenvoudig hekwerk.

Figuur 17. Inrichtingsschets Turfhoekweg

5.2

Beeldkwaliteit bebouwing

Het ontwerp gaat uit van twee boerenerven. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat de bebouwing op de twee erven gelijk wordt. De bebouwing is familie, maar nadrukkelijk niet gelijk. De nieuwe boerderijwoning op het nieuwe erf wordt een moderne interpretatie van de bestaande boerderij. Het wordt nadrukkelijk geen kopie van de bestaande boerderij, maar wordt een moderne variant hierop. De figuur op de kaart is illustratief en niet bedoeld als letterlijk bouwplan. In het plan worden twee schuurwoningen ingepast. De schuurwoningen zullen een zeer ingetogen karakter moeten krijgen, om daarmee zo onderschikt mogelijk te worden in het beeld. De schuurwoningen worden in vormgeving en uitstraling ondergeschikt aan de boerderij. De schuurwoningen verschillen onderling in vormgeving, maar zijn ook familie. Onderstaande referentiebeelden (zie Figuur 18) geeft een indruk van de gewenste uitstraling van de schuurwoningen.

15 april 2025

22

Figuur 18. Referentiebeelden schuurwoningen Turfhoekweg (Bron: Wenink Holtkamp (beeld links en Cor Kalsbeek (beeld rechts))

15 april 2025

23

6

Toekomstige situatie Nijksweg 24 6.1

Inrichtingsplan

Op het erf aan de Nijksweg wordt ruim 4.300 m2 beeldverstorende bebouwing gesloopt en agrarische verharding gesaneerd. De bestaande woning wordt in eerste instantie gehandhaafd. Deze wordt op termijn vervangen door een nieuwe vrijstaande woning (maximaal 150 m2) en een nieuw vrijstaand bijgebouw (maximaal 150 m2). In de nieuwe situatie komt het agrarisch bouwvlak van ongeveer 3,95 hectare te vervallen en resteert een kavel van ongeveer 1,3 hectare. Van dit kavel krijgt 5.000 m2 de functie ‘Wonen’. Het overige deel behoudt de functie ‘Agrarisch’. Het woondeel wordt aan de oostzijde van het gehele kavel gesitueerd. Het plangebied ligt in het beekdal van de Linde, op de rand van Polder Nijk. De grote mate van openheid en de opstrekkende verkaveling zijn belangrijke ruimtelijk kwaliteiten. De aanwezige agrarische erven vormen (groene) verdichtingen in het verder open landschap. Het plangebied krijgt overwegend een open karakter (zie Figuur 19 en zie bijlage 3). De breedte van het gehele kavel is afgestemd op de verkaveling. De bestaande boomsingel en de bestaande bomen aan de weg worden gehandhaafd. De nieuwe woning wordt haaks op de weg gesitueerd en het bijgebouw heeft een terugliggende, ondergeschikte positionering. Het erf heeft een relatief open karakter, passend bij het open beekdal.

Met enkele strategisch geplaatste forse bomen wordt de bebouwing verzacht en ingepast in de groene omgeving. Voor het overige overheerst een open en groen beeld. De openheid van het beekdal wordt met de transformatie van agrarisch erf naar woonerf sterk vergroot.

Figuur 19. Inrichtingsschets Nijksweg 24

15 april 2025

24

6.2

Beeldkwaliteit bebouwing

De invulling van het erf zal bestaan uit een vrijstaande woningen en een vrijstaand bijbouw. Gezien de beperkte schaal van deze ontwikkeling biedt de welstandnota een toereikend beeldkwaliteitskader. Het planvoornemen valt binnen Deelgebied 12. Landelijk gebied. Het beleid voor dit gebied is gericht op het beheer van de bestaande situatie. Voor dit deelgebied is een bijzonder ambitieniveau van kracht. De nadruk ligt hierbij op het behoud en waar mogelijk het versterken van de bestaande en/of gewenste kwaliteit. De klemtoon ligt daarbij op handhaven en respecteren.

15 april 2025

25

7

Quickscan overig beleid 7.1

Regionaal beleid

Regionale woondeal Zuidoost Fryslân Het Rijk heeft op 13 oktober 2022 afspraken gemaakt met de provincie Fryslân over het provinciale aandeel in de nationale woningbouwopgave. Als onderdeel van de te bouwen woningen tot en met 2030 is afgesproken in de provincie Fryslân dat 17.500 woningen gebouwd zullen worden tot 2030. In de Regionale woondeal Zuidoost Fryslân van 20 april 2023 wordt de regionale doorvertaling gemaakt van deze afspraken voor de regio Zuidoost Fryslân. De woondeal is een startpunt van een langjarig (tot en met 2030) partnerschap tussen gemeenten, provincies en Rijk. Met de regionale woondeals worden de krachten van de verschillende overheidslagen gebundeld. Door gezamenlijk een inspanningsverplichting aan te gaan, de voortgang te monitoren en knelpunten in beeld te brengen zetten Rijk, provincie en gemeenten zich in om de woningbouw te versnellen. Woningbouwprogrammering is een langdurig proces. Het gaat bij deze woondeal vooral om het versnellen van bestaande plannen, het gezamenlijk werken aan knelpunten die dit in de weg staan en het (nog) meer sturen op voldoende betaalbare woningen, in zowel de huur als in de koopsector. Indien nodig faciliteren het Rijk en de provincie inzet van menskracht en/of financiële middelen.

Woningbouwaantallen Weststellingwerf In de Regionale woondeal Zuidoost Fryslân wordt voor de regio Zuidoost Fryslân uitgegaan van een totaal aantal van 4.680 nieuwbouwwoningen in de periode 2022 tot en met 2030. Voor de Gemeente Weststellingwerf wordt daarbij uitgegaan van minimaal 500 woningen. De gemeente Weststellingwerf heeft hiervoor sleutelprojecten aangedragen aan het begin van 2023. In de Regionale woondeal Zuidoost Fryslân 2022-2030 zijn voor de gemeente Weststellingwerf de aangedragen plannen gereserveerd. In Weststellingwerf zijn voor 463 woningen van de te realiseren 500 woningen reeds sleutelprojecten. Voor de resterende 37 woningen is dit nog niet het geval. Met het planvoornemen worden vijf reguliere woningen toegevoegd en twee bedrijfswoningen verwijderd uit de bestaande woningvoorraad. Dit betekent een toename van drie woningen buiten het stedelijk gebied. Dit past binnen de resterende 37 woningen.

15 april 2025

26

7.2

Gemeentelijke beleid

Omgevingsvisie ‘Ruimte voor kwaliteit’ In juni 2019 is de omgevingsvisie ‘Ruimte voor kwaliteit’ vastgesteld. Met deze visie speelt de gemeente Weststellingwerf in op de toekomstige Omgevingswet en is een nieuwe koers ingezet. De nieuwe koers is gebaseerd op loslaten, vertrouwen, samenwerken en faciliteren. De omgevingsvisie is opgesteld in nauwe samenspraak met de bevolking, het bedrijfsleven, de agrarische sector, de politiek en andere belanghebbenden. In de visie komen de volgende thematische visies aan de orde: -

leefbaarheid en zorg;

-

landbouw en buitengebied;

-

wonen en omgevingskwaliteit;

-

duurzaamheid

Daarbij komt dat de omgevingsvisie ruimte biedt voor initiatieven vanuit de samenleving. Het planvoornemen sluit aan bij het thema wonen en omgevingskwaliteit. Er is een landelijke behoefte aan woningen, hier voorziet het planvoornemen in. Tevens worden met de sloopt van de agrarische bebouwing beeldverstorende objecten uit de fysieke leefomgeving verwijderd, dit draagt bij aan de omgevingskwaliteit. Door de nieuwe woningen aan te sluiten op de cultuurhistorische waarden van het gebied wordt er geen inbreuk gedaan op deze waarden.

7.3

Geldend juridisch-planologisch kader

Turfhoekweg 15 Het plangebied valt onder het gemeentelijk omgevingsplan van Weststellingwerf. Op dit moment bestaat dit plan uit het omgevingsplan dat automatisch van kracht is geworden. Voor deze locatie betekent dit dat het geldende bestemmingsplan en de zogenoemde 'bruidsschat' van toepassing zijn. Het bestemmingsplan ‘Bestemmingsplan Buitengebied 2014’ zoals vastgesteld op 22 september 2016 is hier onderdeel van. Voor het plangebied is de enkelbestemming ‘Agrarisch’ van toepassing en de dubbelbestemmingen: ‘Waarde - Archeologie’ en ‘Waarde - Cultuurhistorie 1’. De voor 'Waarde - Archeologie' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor behoud, versterking en/of herstel van de aan deze gronden eigen zijnde archeologische waarden. De functieaanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch – hoogveenontginningen’ is van toepassing.

15 april 2025

27

Figuur 20. Bestemmingsplan ‘Buitengebied 2014’ (Bron: Omgevingsloket)

Nijksweg 24 Het plangebied valt onder het gemeentelijk omgevingsplan van Weststellingwerf. Op dit moment bestaat dit plan uit het omgevingsplan dat automatisch van kracht is geworden. Voor deze locatie betekent dit dat het geldende bestemmingsplan en de zogenoemde 'bruidsschat' van toepassing zijn. Het bestemmingsplan ‘Bestemmingsplan Buitengebied 2014’ zoals vastgesteld op 22 september 2016 is hier onderdeel van (zie Figuur 21). Voor het plangebied is de enkelbestemming ‘Agrarisch’ van toepassing en de dubbelbestemmingen: ‘Waarde - Archeologie’’. Tevens is de functieaanduiding ‘Specifieke vorm van agrarisch – beekdalen’ van toepassing. Dit betekent dat rekening moet worden met de landschappelijke waarden van het beekdal. Ten zuiden en ten westen van het plangebied ligt een gasleiding met daarbij behorende veiligheidszone.

Figuur 21.Bestemmingsplan ‘Buitengebied 2014’ (Bron: Omgevingsloket)

15 april 2025

28

8

Quickscan omgevingsaspecten 8.1

Archeologie

In het kader van de uitvoerbaarheid van ruimtelijke plannen is het belangrijk om aandacht te besteden aan erfgoed. In welke mate er in een plangebied sprake is van erfgoed, dient aan de hand van onderzoek te worden bepaald. Vervolgens moet worden aangegeven op welke manier met deze cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten archeologie rekening wordt gehouden. De Erfgoedwet bundelt en wijzigt een aantal wetten op het gebied van cultureel erfgoed. Het belangrijkste onderdeel van deze wet is dat wanneer de bodem wordt verstoord, de aanwezige archeologische resten intact moeten blijven (in situ). Indien dit niet mogelijk is, worden archeologische resten opgegraven en elders bewaard (ex situ). Daarnaast moet elk ruimtelijk plan een analyse bevatten van de overige cultuurhistorische waarden in relatie tot het plangebied. Archeologie Turfhoekweg -

Advies ijzertijd-middeleeuwen archeologische kaart (FAMKE): Geen onderzoek noodzakelijk

-

Advies steentijd-bronstijd archeologische kaart (FAMKE, zie Figuur 22, roze gebied): Quickscan bij ingrepen groter dan 5.000 m2

-

Advies steentijd-bronstijd archeologische kaart (FAMKE, zie Figuur 22, oranje gebied): Karterend onderzoek (1) bij ingrepen groter dan 500 m2

ADVIES KARTEREND ONDERZOEK 1 (STEENTIJD-BRONSTIJD) In deze gebieden kunnen zich archeologische resten uit de steentijd vlak onder de oppervlakte bevinden, die zijn afgedekt door een dun veen- of kleidek. De conservering van eventueel aanwezige resten in nu nog goed, maar de archeologische resten zijn wel zeer kwetsbaar. De provincie beveelt daarom aan om bij ingrepen van meer dan 500 m² een karterend (boor)onderzoek uit te laten voeren, waarbij minimaal twaalf boringen per hectare worden gezet, met een minimum van twaalf boringen voor gebieden kleiner dan een hectare. De resultaten van een dergelijk karterend booronderzoek kunnen inzicht geven in de aanwezigheid van dekzandkopjes of -ruggen, waarop zich archeologisch resten kunnen bevinden. Het booronderzoek dient zich vooral te richten op het microreliëf van het zand onder het veen- of kleidek. Mochten zich in de gebieden dekzandkoppen of -ruggen bevinden, dan beveelt de provincie aan een waarderend onderzoek te laten verrichten op de gevonden koppen. De resultaten kunnen ook uitwijzen dat de voorgenomen ingreep niet bezwaarlijk is, of met welke randvoorwaarden in het plan rekening dient te worden gehouden.

15 april 2025

29

Figuur 22. Advies steentijd-bronstijd Turfhoekweg (Bron: Famke)

Archeologie Nijksweg -

Advies ijzertijd-middeleeuwen archeologische kaart (FAMKE, zie Figuur 23, oranje gebied): Karterend onderzoek (1) bij ingrepen groter dan 5.000 m2

-

Advies steentijd-bronstijd archeologische kaart (FAMKE, zie Figuur 24, oranje gebied): Karterend onderzoek (1) bij ingrepen groter dan 500 m2

-

Advies steentijd-bronstijd archeologische kaart (FAMKE, zie Figuur 24, geel gebied): Karterend onderzoek (3) bij ingrepen groter dan 5.000 m2

Figuur 23. Advies ijzertijd-middeleeuwen Nijksweg (Bron: Famke)

ADVIES KARTEREND ONDERZOEK (IJZERTIJD-MIDDELEEUWEN) In deze gebieden kunnen zich archeologische resten bevinden uit de periode ijzertijd - middeleeuwen. Het gaat hier dan met name om vroeg en vol-middeleeuwse veenontginningen. Daarbij bestaat de kans dat er zich huisterpjes uit deze tijd in het plangebied bevinden. Ook de wat oudere boerderijen kunnen archeologische sporen of resten afdekken, hoewel de veengronden eromheen al afgegraven zijn. De provincie beveelt aan om bij ingrepen van meer 5.000m² een historisch en karterend onderzoek te verrichten, waarbij speciale aandacht moet worden besteed aan eventuele Romeinse sporen en/of vroeg-middeleeuwse ontginningen. Mochten er, als gevolg van het karterend archeologisch onderzoek, een of meerdere vindplaatsen worden aangetroffen, dan zal uit nader (waarderend) onderzoek

15 april 2025

30

moeten blijken hoe waardevol deze vindplaatsen zijn. De aard van dit waarderend (vervolg)onderzoek hangt af van het type aangetroffen vindplaats, en de strategie van onderzoek dient te worden bepaald door het desbetreffende onderzoeksbureau. Indien de vindplaats een nieuw aangetroffen terp betreft, geldt het advies: ‘waarderend onderzoek op terpen'. De resultaten van het karterend onderzoek kunnen ook uitwijzen dat de voorgenomen ingreep niet bezwaarlijk is, of met welke randvoorwaarden in het plan rekening dient te worden gehouden. Mocht het plangebied een bebouwde kom betreffen, dan dient in de onderzoeksstrategie rekening te worden gehouden met recente verstoringen die zich kunnen hebben voorgedaan.

Figuur 24. Advies steentijd-bronstijd Nijksweg (Bron: Famke)

ADVIES KARTEREND ONDERZOEK 3 (STEENTIJD-BRONSTIJD) In deze gebieden kunnen zich op enige diepte archeologische lagen bevinden uit de steentijd, die zijn afgedekt door een veen- of kleidek. Mochten zich hier archeologisch resten bevinden, dan zijn deze waarschijnlijk goed van kwaliteit. De provincie beveelt daarom aan om bij ingrepen van meer dan 5000m² een karterend (boor)onderzoek uit te laten voeren, waarbij minimaal drie boringen per hectare worden gezet, met een minimum van drie boringen voor gebieden kleiner dan een hectare. De resultaten van een dergelijk karterend booronderzoek kunnen inzicht geven aanwezigheid en diepte van een eventueel aanwezige podzolbodem, waarin zich archeologisch resten kunnen bevinden. Het booronderzoek dient zich vooral te richten op de aanwezigheid van podzol, de diepte en het reliëf van de zandlagen in de bodem. Bij aanwezigheid van een podzolbodem, beveelt de provincie aan het boorgrid te verdichten tot zes boringen per hectare. De resultaten kunnen ook uitwijzen dat de voorgenomen ingreep niet bezwaarlijk is, of met welke randvoorwaarden in het plan rekening dient te worden gehouden.

8.2

Cultuurhistorie

Turfhoekweg Het plangebied Turfhoekweg maakt deel uit van de voormalige landbouwkolonie Wilhelminaoord. Mede om die reden hebben de gronden in het bestemmingsplan de dubbelbestemming “Waarde – Cultuurhistorie 1” gekregen. Deze gronden zijn mede bestemd voor het behoud, de bescherming en/of het herstel van de voorkomende cultuurhistorische waarden.

15 april 2025

31

Ter bescherming van deze cultuurhistorische waarden is in het bestemmingsplan een vergunningenstelsel opgenomen voor het uitvoeren van bepaalde werken en werkzaamheden (aanlegvergunningenstelsel). Een dergelijke omgevingsvergunning kan slechts worden verleend wanneer wordt voldaan aan de gestelde eisen en regels uit het “Beeldkwaliteitsplan Cultuurhistorische waardevolle gebieden” (zie paragraaf 3.5) en er geen onevenredige schade aan de cultuurhistorische waarden van het gebied wordt toegebracht.

Figuur 25. Cultuurhistorische kaart Fryslân Turfhoekweg

De Turfhoekweg met laanbeplanting, de (deels gedempte) Kolonievaart langs de Turfhoekweg, de gedempte vaart haaks op de Kolonievaart en de opstrekkende jonge veen- en heideverkaveling zijn cultuurhistorisch waardevol. Nijksweg Het plangebied aan de Nijksweg ligt in het beekdal. De opstrekkende verkaveling heeft cultuurhistorische waarde (zie Figuur 26). De Nijksweg komt voor in de Inventarisatie Planologische Dienst (1979) en heeft waar de als oude route.

Figuur 26. Cultuurhistorische kaart Fryslân Nijskweg

15 april 2025

32

8.3

Milieuzonering

Turhoekweg In de wijzigingsbevoegdheid uit artikel 37 van het bestemmingsplan Buitengebied 2014 is bepaald dat de ontwikkeling van een nieuwe woning geen afbreuk mag doen aan de ontwikkelingsmogelijkheden van naastgelegen agrarische bedrijven. Relevant om hierbij te vermelden is het feit dat naast de bedrijven uit de gemeente Weststellingwerf, ook rekening moet worden gehouden met de agrarische bebouwing uit naastgelegen gemeente Steenwijkerland. In de directe omgeving zijn zowel diverse woningen als agrarische bedrijven aanwezig. Uit het kaartbeeld blijkt dat in het buitengebied reeds veel reguliere woningen aanwezig zijn. Onderhavig perceel is voor geen van de bestaande bedrijven 'maatgevend' voor de omvang van de uitbreidingsruimte omdat het niet de meest dichtbij gelegen woning betreft. Het is daarom aannemelijk dat de extra woningen geen afbreuk doen aan de mogelijkheden tot verdere agrarische ontwikkelingen bij de omliggende bedrijven. Daarnaast moet voor een woning rekening worden gehouden met een geurcontour. De afstand voor geur wordt gemeten vanaf het emissiepunt van een dierenverblijf (artikel 22.97 Bkl). De afstand van een dierenverblijf tot een geurgevoelig object bij geur door het houden van landbouwhuisdieren mag niet kleiner zijn dan 50 m buiten de bebouwde kom.

Wanneer de gemeente een Geurverordening geurhinder en veehouderij heeft vastgesteld, mag hier van worden afgeweken en mogen de afstanden die genoemd zijn in de geurverordening worden aangehouden. De gemeente Weststellingwerf heeft een Geurverordening geurhinder en veehouderij vastgesteld (2 april 2012). Hierin zijn andere waarden voor de afstand in zowel bebouwde kom als het buitengebied opgenomen. In gemeente Weststellingwerf geldt een minimumafstand van 25 meter ten opzichte van geurgevoelige objecten gelegen in het buitengebied. In de directe omgeving van Turfhoekweg 15 zijn binnen een straal van 300 meter drie agrarische bedrijven gevestigd. Turfhoekweg 9, waarbij de grens van het bouwvlak tot de grens van het plangebied ligt op 125 meter in het noordwesten. Zuiderweg 10, waarbij de grens van het agrarische bouwvlak tot de grens van het plangebied op 290 meter afstand in het noordoosten ligt. En Eese 8 welke op een afstand van circa 80 meter ten zuiden van het plangebied ligt. Gelet op de afstanden tot de meest nabij gelegen agrarische bedrijven en het type bedrijf staat vast dat sprake is van een goed woon- en leefklimaat. Er is daarom geen geuronderzoek noodzakelijk. Er zijn in de directe omgeving van het plangebied geen andersoortige bedrijven gevestigd, waarop een eventuele woning ter plaatse van het plangebied van invloed zou kunnen zijn.

Nijksweg In de wijzigingsbevoegdheid uit artikel 37 van het bestemmingsplan Buitengebied 2014 is bepaald dat de ontwikkeling van een nieuwe woning geen afbreuk mag doen aan de ontwikkelingsmogelijkheden van naastgelegen agrarische bedrijven.

15 april 2025

33

Gelet op de afstanden tot de meest nabij gelegen agrarische bedrijven en het type bedrijf staat vast dat sprake is van een goed woon- en leefklimaat. Er is daarom geen geuronderzoek noodzakelijk. Er zijn in de directe omgeving van het plangebied geen andersoortige bedrijven gevestigd, waarop een eventuele woning ter plaatse van het plangebied van invloed zou kunnen zijn.

8.4

Spuitzones

De twee plangebieden grenzen aan agrarisch gebied. Een deel van de gronden is in eigendom van de initiatiefnemer. Op de eigen gronden zal er rekening mee worden gehouden dat er niet op een kortere afstand dan 50 meter gespoten zal worden met gewasbeschermingsmiddelen e.d. In het vervolgproces zullen met de eigenaren van de aangrenzende percelen afspraken gemaakt worden over de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen e.d. Deze afspraken zullen juridisch worden gebord.

8.5

Bodem

Het zogeheten Bodemloket van Rijkswaterstaat biedt informatie over bodemonderzoeken en -saneringen die zijn uitgevoerd en over bedrijven of terreinen waar 'verdachte' werkzaamheden hebben plaatsgevonden die mogelijk bodemverontreiniging hebben veroorzaakt. Voor dit plan is het Bodemloket geraadpleegd voor de lo. Hieruit blijkt dat ter plaatse er geen milieuverdachte activiteiten en/of calamiteiten bekend zijn. Ook zijn er geen voorgaande bodemonderzoeken bekend van de plangebieden. Bovendien is de grond in het plangebieden niet als verdacht aangemerkt op de bodemkaart. Met de sloopwerkzaamheden dient echter wel rekening te worden gehouden met asbestverdachte daken (zie Figuur 27 en Figuur 28). VERKENNEND BODEMONDERZOEK Om het plangebied te wijzigen van een agrarische functie naar de gevoelige functie wonen is in ieder geval een verkennend bodemonderzoek benodigd. Mocht uit de analyse van de resultaten blijken dat er sprake is van een eventuele gebrekkige bodemkwaliteit dan kan aanvullend onderzoek benodigd zijn.

Figuur 27. Asbestverdachte daken Turfhoekweg 15 (Bron: Fryslan.frl/asbestdakenkaart)

15 april 2025

34

Figuur 28. Asbestverdachte daken Nijksweg (Bron: Fryslan.frl/asbestdakenkaart)

8.6

Ecologie

Ter bescherming van de natuur zijn in het Bkl en het Bal diverse regels opgenomen. Deze regels komen grotendeels overeen met de regels die zijn opgenomen in de huidige Wet natuurbescherming. Het gaat hierbij in de eerste plaats om regels voor de gebiedsbescherming van aangewezen Natura 2000-gebieden, regels voor soortenbescherming van te beschermen planten- en diersoorten (waaronder vogels) en regels ter bescherming van houtopstanden. Er is een natuurtoets uitgevoerd (zie bijlage van dit document). Soortenbescherming Uit de beknopte natuurtoets komt naar voren dat ecologisch gezien beide locaties niet op voorhand kunnen worden vrijgegeven, maar dat er nog diverse nadere onderzoeken naar verschillende mogelijk te verwachten beschermde diersoorten noodzakelijk zijn. In onderstaande tabel (zie Tabel 2) is een overzicht opgenomen van welk nader onderzoek waar noodzakelijk is. Tabel 2. Overzicht van waar nader onderzoek noodzakelijk is. Soortgroep

Turfhoekweg 15, Steggerda

Nijksweg 24, Blesdijke

Vogels

Ransuil/sperwer* in boom

Huismus in te slopen gebouwen

Vleermuizen

In gebouw 5 en 6

In gebouw 1 en 3

Grondgebonden zoogdieren

Kleine marterachtigen Waterspitsmuis* (sloten)

Reptielen

Hazelworm

Vissen

Grote modderkruiper* (sloten)

* Deze soorten dienen op de planlocatie aan de Turfhoekweg alleen onderzocht te worden als de boom in de tuin zal worden gekapt en wanneer in de sloten of in de oevers daarvan zal worden gewerkt.

Gebiedsbescherming Negatieve effecten ten aanzien van beschermde Natura 2000-gebieden kunnen nog niet worden uitgesloten. Er dient een AERIUS-berekening te worden uitgevoerd om vast te stellen of er geen toename van stikstofdepositie plaatsvindt als gevolg van de werkzaamheden. Het plan is niet in strijd met het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid.

15 april 2025

35

Houtopstanden De plannen leiden niet tot aantasting van beschermde houtopstanden. Het indienen van een kapmelding bij de provincie Fryslân vanwege provinciaal beschermde houtopstanden is niet nodig.

8.7

Luchtkwaliteit

Het initiatief moet voldoen aan de luchtkwaliteitseisen zoals opgenomen in het Bkl. Aangetoond moet worden dat de toename van NO2 of PM10 met het initiatief ‘niet in betekende mate’ is. Gezien de schaal van kan er vanuit worden gegaan dat dit het geval is.

8.8

Geluid

Op de locatie Turfhoekweg en Nijksweg worden geluidgevoelige gebouwen, namelijk woningen, toegevoegd. Om te toetsen aan de standaardwaarden en grenswaarden zoals opgenomen in het Bkl, moet een akoestisch onderzoek worden uitgevoerd. Deze zal in het vervolgproces worden uitgevoerd.

8.9

Ladder voor duurzame verstedelijking

Op grond van artikel 5.129g van het Bkl is het, in het kader van zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand, nodig de behoefte van een stedelijke ontwikkeling te onderbouwen. Dit wordt de toets aan de Ladder voor duurzame verstedelijking genoemd. In dit geval is echter geen sprake van een stedelijke ontwikkeling. In geval van wonen geldt namelijk dat er bij projecten vanaf 12 woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling die ‘ladderplichtig’ is en in dit geval gaat het om minder woningen. In de onderbouwing zullen wij dit toelichten.

8.10 Verkeer en parkeren De gemeente hanteert vaste parkeernormen. Gezien de grootte van de erven kan de parkeerbehoefte op eigen erf wordt opgelost.

8.11 Externe veiligheid Wanneer een projectgebied binnen het aandachtsgebied van een risicobron ligt, moet rekening worden gehouden met mogelijke risico’s. In dit geval zijn er geen bijzonderheden; risicobronnen liggen op grote afstand van de twee gebieden.

8.12 M.e.r.-beoordeling De ontwikkeling is niet zodanig groot dat formeel een m.e.r.-procedure moet worden gevolgd. Het is geen stedelijke ontwikkelingsproject in de zin van onderdeel J11.2 van Bijlage V bij het Omgevingsbesluit.

15 april 2025

36

Bijlage 1. Natuurtoets

Natuurtoets Rood voor Rood-locaties Turfhoekweg 15, Steggerda en Nijksweg 24, Blesdijke

Natuurtoets Rood voor Rood-locaties Turfhoekweg 15, Steggerda en Nijksweg 24, Blesdijke

12 juni 2024 Projectnummer P002333

Inhoudsopgave 1

2

Inleiding

4

1.1

Plangebied en voornemen

4

1.1.1

Turfhoekweg 15, Steggerda

4

1.1.2

Nijksweg 24, Blesdijke

8

Soortenbescherming

10

2.1

Wet- en regelgeving

10

2.1.1

Algemene zorgplicht

10

2.1.2

Flora- en fauna-activiteiten

10

2.2

2.3

3

4

Inventarisatie

11

2.2.1

Vaatplanten

11

2.2.2

Vogels

12

2.2.3

Vleermuizen

12

2.2.4

Grondgebonden zoogdieren

13

2.2.5

Amfibieën

14

2.2.6

Reptielen

14

2.2.7

Dagvlinders

15

2.2.8

Libellen

15

2.2.9

Vissen

15

2.2.10

Overige soortgroepen

15

Toetsing

16

2.3.1

Vogels

16

2.3.2

Vleermuizen

16

2.3.3

Grondgebonden zoogdieren

16

2.3.4

Amfibieën

17

2.3.5

Reptielen

17

2.3.6

Vissen

17

Gebiedsbescherming

18

3.1

Wet- en regelgeving

18

3.1.1

Natura 2000-gebieden

18

3.1.2

Natuurnetwerk Nederland

19

3.2

Inventarisatie

19

3.3

Toetsing

19

3.3.1

Natura 2000-gebieden

19

3.3.2

NNN (en andere beschermde gebieden)

20

Beschermde houtopstanden

21

4.1

Wet- en regelgeving

21

4.2

Inventarisatie en toetsing

21

Natuurtoets Rood voor Rood-locaties Turfhoekweg 15, Steggerda en Nijksweg 24, Blesdijke - 12 juni 2024

5

Conclusie

22

5.1

Soortenbescherming

22

5.1.1

Nader onderzoek

22

5.1.2

Zorgplichtmaatregelen

23

5.2

Gebiedsbescherming

24

5.3

Houtopstanden

24

Natuurtoets Rood voor Rood-locaties Turfhoekweg 15, Steggerda en Nijksweg 24, Blesdijke - 12 juni 2024

1

Inleiding De initiatiefnemer maakt gebruik van een Rood voor Rood-regeling op twee locaties in de gemeente Weststellingwerf. Om het plan aan de natuurwet- en regelgeving te toetsen, is een natuurtoets uitgevoerd. Het doel van deze natuurtoets is om na te gaan of het plan vanuit ecologisch oogpunt uitvoerbaar is. Uit de natuurtoets kan ook blijken dat aanvullend onderzoek in het kader van de Omgevingswet (Ow)1 of het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid noodzakelijk is. Naast het raadplegen van bronnen is het plangebied ten behoeve van de natuurtoets op 22 april 2024 bezocht door een ecoloog van BügelHajema Adviseurs. De weersomstandigheden tijdens het veldbezoek waren: half bewolkt, 9˚C en er stond een matige wind.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=d3e3d75b-a65b-4094-8215-b1a1896fcc38