CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Definitief facetbestemmingsplan geitenhouderijen (0098425551).pdf

Raadsvergadering 4 juli 2022, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Vaststellen facetbestemmingsplan geitenhouderijen39.164 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

,ÿDÿ#ÿ8$ÿ(ÿ86(ÿ8"8!86 6ÿ.'(('(6<ÿ*7(ÿ 6ÿ8 6!"88#$6!!%6ÿ8$ÿ&'##ÿ"'ÿ6ÿ!(6'(99) '' 6ÿ6(ÿ6ÿ%66(6ÿ*8*6('(6#ÿÿ6ÿ ÿ6ÿ'(6ÿ"'ÿ8"6!6"%ÿ"'ÿ *8)8%'#6ÿ&ÿ 9(%'' 6ÿ#('!!9*7(+  8%%ÿ"'ÿ6ÿ'68#8!"8 %ÿ9(ÿ78 6ÿ' 669ÿ ,ÿ56%6!.%ÿ"'ÿ8 6!&66.6%6ÿ"88ÿ6ÿÿ 6#(+ÿDF$66(66!ÿ%66(6ÿ8"6!6"%ÿ&6(6<(ÿ"88ÿ  *'(8&'*(66ÿ/0ÿ12ÿ6ÿ345621211ÿ#$$+ÿ6(ÿÿ 76(ÿ8"6%8(6ÿ66!ÿ8"6!6"%ÿ&ÿ'((6ÿ'68#8!"8) 6ÿ%66(6ÿ*8*6('(6#ÿÿ6ÿ9(%'' 6ÿ#('!!9*7(ÿ  %=ÿ(6 !ÿ6ÿ'68#8!"8 %ÿÿ76(ÿ"6!ÿ8$(66(ÿ !''(ÿ6ÿ'(ÿ6ÿ8 6!&66.6%6ÿ6ÿ*8*6('(6ÿ 'ÿ9( 8%%ÿ"'ÿ6ÿ6#(+ÿ5'ÿ&6#*7.&'6ÿ "'ÿ7%68'*("66 6ÿ6ÿ!6"6#"'(&'69ÿ *'(8&'*(6) (6*76.6ÿ8ÿ 8%6ÿ'68#8!"8 %ÿ6F$66(66!ÿ :ÿ#(6.ÿ8 6#*7'((6+ÿ;!6*7(#ÿ66ÿ6!'(6<ÿ.!6ÿ66!ÿ (6ÿ&6#(9 66ÿ#ÿ6(ÿ9 6!.ÿÿ786"6 6ÿ6ÿ66ÿ%86ÿ "'ÿ6ÿ8 6#*7'((%ÿ.'ÿ8%6!.ÿ"6.!'' ÿ8 6ÿ 8 6!ÿ"86ÿ"'ÿ6ÿ6.6!.76 ÿÿ76(ÿ"6!+ÿE6ÿ 9(ÿ86.676 ÿ6ÿ"''(6ÿÿ<#(8<6 ##6#=ÿ<#(8<) 6#9!('(6ÿ"'ÿ6ÿ8 6!!6%##(9 6ÿ#9%%666ÿ'(ÿ #'6#(6!!%ÿ6ÿ"6(!'(6#6!766+ÿ>(%'' 6ÿ"'ÿ 76(ÿ79#"6#(%##G#(66ÿ"!86ÿ766<(ÿ8$ÿ76(ÿ$8*6#ÿ 6ÿ'''6ÿ'(ÿ6ÿ%66(6ÿ*8*6('(6#ÿÿ6ÿ "'ÿ'68#8!"8 %ÿ6ÿ6ÿ8"6!6"%ÿ"'ÿ *8)8%') #('!!9*7(ÿ*8 6*(ÿ=ÿ9 (ÿ(ÿ68$ÿ'(ÿ6ÿ%6&9.(6ÿ #6ÿ''&+ÿE6ÿ6F$66(6!6ÿ#(9 6#ÿ!'(6ÿ6ÿ 7!(6'(999'' 6ÿ"88ÿ6ÿ*8*6('(6ÿ/15?15ÿ12ÿ '(ÿ8"6!6"%ÿ#(6.ÿ'<7'.6!.ÿ.'ÿÿ"'ÿ6ÿ ÿ6#(ÿ6ÿ6.6!.6ÿ*8*6('(6ÿÿ6#(ÿ#(6.ÿ (6$6'(99ÿ6ÿ6ÿ!9*7("8*7(%76

ÿ&ÿ'68#8!"8) 8 6#*7'((6+  %ÿ7"88ÿ6('!#ÿ6ÿB!'%6ÿH9+ÿE(ÿ#9%%666(ÿ'(ÿ6ÿ %66('!!66 6ÿ*8 (6#ÿ88.ÿÿ76(ÿ"6!ÿ66ÿ%8(6ÿ @+AÿB6!'% .#(6ÿ.6#!'*96# "!86ÿ.96ÿ76&&6+ ;'6%6"'(ÿ&!.6ÿ9(ÿ66ÿ#(9 6ÿ6ÿ"8!%6 6ÿ&6!'%) $ÿ%8 ÿ"'ÿ6ÿ&8"6#('' 6ÿ.6#!'*96#ÿ6ÿ76(ÿ .#(6ÿ.6#!'*96#C &6!'%ÿ"'ÿ76(ÿ.96ÿ"88#$6!!6ÿ"'ÿ6 ##6#ÿ"'ÿ ,ÿDÿ#ÿ8$ÿ(ÿ86(ÿ8"8!86 6ÿ.'(('(6<ÿ*7(ÿ 6.(6"66..6 6ÿ *8)8%'#6ÿ9(ÿ"66789 6) ÿ6ÿ*8*6('(6ÿ"'ÿ *8)8%'#6ÿÿ9(#*76) 6=ÿ8 (ÿ''&6"8!6ÿ8ÿÿ"6!#(9 6#ÿ.'(('(6<ÿ %#$8 9*(6ÿ6ÿ' 66ÿ'(6'!6ÿ6ÿ66!#ÿ 8 686.ÿ(6ÿ86ÿ''ÿ6ÿ*8*6('(6#ÿ"'ÿ *8) '68#8!#66+ÿDÿ#ÿ6!'(6<ÿ"66!ÿ"''(6ÿ(9##6ÿ66ÿ 8%'#6ÿÿ9(#*76 %#$8 9*(6ÿ6ÿ6ÿ'(6ÿ"'ÿ 6ÿ(9##6ÿ#(9 6#ÿÿ%66(6ÿ*8*6('(6#ÿÿ6#(+ÿ 8"6!6"%ÿ"'ÿ6ÿ *8)8%'#6ÿÿ9(#*76 %#) E6ÿ8 6!#(9 6ÿ9 (ÿ68$ÿ'(ÿ66ÿ"88ÿ6ÿ *'(8) $8 9*(6=ÿÿ76(ÿ&8 6ÿÿ 8%6 6ÿ6#(+ &'*(6:ÿ8%ÿ6(ÿ(6ÿ6ÿ#ÿ6(ÿ6ÿÿ6ÿ9(%'' 6ÿ #('!!9*7(ÿ%66(6ÿ*8*6('(6#+ÿ

01ÿÿ3ÿÿÿ

566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

ÿ "#$$%&%'##()*ÿ+(,'-%ÿ,$)+$.ÿ /''0$1+',(2') 344567849:;ÿ4=ÿ>?66@A@4??:=B

CDÿF DGÿF

HGGÿF

CGGÿF

IJKÿLM1757N

ÿ51ÿO16PQ61757NÿORÿ7S63T36NR7P1ÿU1ÿ V161W11Xÿ7PÿN1V647WÿN1RRWUÿORÿ11ÿV1PURR5ÿ M4S2UO16PQ61757NP351MÿO336ÿY78PU3YJÿZ7Uÿ[1S2R7PT U7PS2\ÿ351Mÿ7PÿN1VRP1165ÿ3Qÿ1U1363M3N7PS21ÿ17N1T PS2RQQ1Jÿ]73TR163P3M1ÿN156RN1ÿ7S2ÿ1S2U16ÿ71Uÿ 21U1MY51ÿRMPÿY78PU3YJÿ^1ÿPU16O1ÿV78O336V11M5ÿRYÿ7ÿ51ÿ V47U1M4S2Uÿ3 516ÿ7OM315ÿORÿ3 1PU6RM7NXÿMRN1ÿ M4S2UO3S2U7N2175ÿ1ÿU1Q16RU446Jÿ ZRR63ÿ7Pÿ11ÿ116PU1ÿRR 1UÿN15RRÿ3ÿ11ÿM4S2UT O16PQ61757NP351MÿPQ1S7Y71WÿO336ÿV73TR163P3M1ÿU1ÿ 3 U7WW1M1Jÿ_6ÿ78ÿU11ÿQ63S1PP1ÿ47UN116WUÿ1ÿ U31N1O31N5ÿRRÿ21Uÿ351M̀ÿ51ÿ7RSU7ORU71ÿORÿ7S63T 36NR7P1ÿ[QR6RN6RRYÿIJa\ÿ1ÿ51ÿR716ÿRR63Qÿ51ÿ 7S63T36NR7P1ÿ7S2ÿO1651M1ÿ3O16ÿ51ÿO16PS27MM151ÿ N633UU1WMRPP1ÿORÿ21UÿPU3Yÿ[QR6RN6RRYÿIJb\Jÿ Z1ÿ5336ÿ21Uÿ351MÿV161W151ÿS3 S1U6RU71PÿW4 1ÿ O16O3MN1Pÿ3QÿW36U1ÿRYPUR5ÿN1ORM751165ÿ3651ÿ1Uÿÿ 51ÿN11U1ÿS3 S1U6RU71Pÿ3QÿacXÿcdXÿKddÿ1ÿaddÿ1U16ÿ RYPUR5ÿORÿ51ÿ3 5163S2U1ÿO11234516781ÿ [QR6RN6RRYÿIJf\Jÿ_1ÿN1ORM751165ÿM4S2UO16PQ61757NPT 351MÿWRÿ7N11Uÿ3651ÿO336ÿP74MRU71Pÿ3QÿR5161ÿ QMRRUP1ÿ1ÿU785PU7QQ1ÿ5RÿRR6ÿN11U1ÿ7PJÿ^3ÿWRÿ V78O336V11M5ÿ51ÿS3 S1U6RU71ÿ7ÿWRR6UÿN1V6RS2Uÿ3651ÿ 3Qÿ61N73 RM1ÿPS2RRMÿ3QÿVRP7PÿORÿ47UPU33Uÿ47Uÿ71UT3 516T 3S2U1ÿV15678O1ÿ[QR6RN6RRYÿIJc\Jÿg1ÿPM3UU1ÿW4 1ÿ51ÿ V161W151ÿVM33UPU1MM7NPRR651ÿO16URRM5ÿ3651ÿRR6ÿ 11ÿ67P7S3ÿO336ÿ51ÿO3MWPN13 52175ÿ[QR6RN6RRYÿIJI\J 01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

IJaÿL V4R7SU1U7OMR4US712ÿUORÿ7S63T36NR7P1ÿ7ÿ51ÿ

hijikÿlmn Z336ÿ51ÿ3PUR57N2151ÿ7ÿ21UÿV47U17M714ÿ[3RMPÿÿ 51ÿ7OM315ÿORÿ3 M7S2Uÿ3Yÿ51ÿU1Q16RU446\ÿ11ÿ51ÿ RRURMM1ÿM1O151ÿ7S63T36NR7P1ÿRYJÿZ7UÿQ63S1Pÿ 365Uÿ7RSU7ORU71ÿN1315JÿZ336ÿ21Uÿ47UO3161ÿORÿÿ 11ÿM7U16RU4463 51631Wÿ78ÿacÿ61M1ORU1ÿQ4VM7SRU71Pÿ N1O3 51ÿ571ÿ57UÿQ63S1PÿV1PS2678O1ÿO336ÿO16PS27MM151ÿ 7S63T36NR7P1Jÿo1Uÿ511ÿ7Y36RU71ÿ7Pÿ11ÿ 61W1351MÿO336ÿ7RSU7ORU71ÿN1RRWUÿ[71ÿ]78MRN1ÿp\Xÿÿ 5RUÿU31N1QRPUÿ7Pÿ7ÿ21UÿM4S2Uÿ O16PQ61757NP351Mÿ [QR6RN6RRYÿIJfJK\Jÿ LRSU7ORU71N1N1O1PÿO336ÿ51ÿ71WU1O161WW151ÿ qrmstuvwÿ7ÿ51ÿV47U1M4S2UÿVM78W1ÿPS2RR6PJÿZRR63ÿ 78ÿO336ÿ21UÿO16PQ61757NP351Mÿ7RSU7ORU71N1N1O1Pÿ N1V647WUÿORÿxvywvyÿvtÿRMPÿV1PUÿV1PS27WVR61ÿRMU16RU71YJÿ hijijÿz {1Uÿ7RSU7ORU71351MÿV1PS2678YUÿ51ÿRYR1ÿORÿ51ÿ S3 S1U6RU71ÿVRSU167|ÿRMPÿY4SU71Kÿ}ORÿ51ÿU785Xÿ U1Q16RU446ÿ1ÿ51ÿN6RWM1467N JÿZRKRp6RRPUÿVM1W1ÿ 33Wÿ51ÿVaRdSU1671P336UXÿ21UÿU~Q1ÿR163P3MXÿ21UÿU~Q1ÿ 1574 ÿRR647Uÿ21UÿV73TR163P3MÿRYW3PU7Nÿ7PXÿ1ÿ51ÿ 61MRU71O1ÿO3S2U7N2175ÿORÿ51ÿV47U1M4S2Uÿ7OM315ÿU1ÿ 21VV1ÿ3Qÿ51ÿRU1ÿORÿ7RSU7ORU71JÿZ1ÿV1PS27WVR61ÿ N1N1O1PÿR61ÿ1S2U16ÿU1ÿV1Q16WUÿ3ÿ33Wÿ511ÿ OR67RV1M1ÿ7ÿ21Uÿ351Mÿ3QÿU1ÿ11J Z1ÿ11PU1ÿVRSU167|ÿ7RSU7O161ÿO336ÿ1ÿU7851PÿR163P3MT O367Nÿ47UÿV78O336V11M5ÿY1S1Pÿ[3RMPÿV1PS261O1ÿ7ÿ QR6RN6RRYÿc\JÿZRR6Rÿ11Uÿ51ÿRU1ÿORÿ7RSU7ORU71ÿO678ÿ P1MÿRYJÿZ1ÿ11PU1ÿVRSU167|ÿ78ÿ54PÿRMÿN1RSU7O1165ÿ3Qÿ 21Uÿ31Uÿ5RUÿ1ÿ51ÿPURMÿO16MRU1Jÿ{716ÿ365Uÿ5Rÿ33Wÿ

V1531M5ÿ51ÿ7RSU7ORU71ÿRÿ21UÿO16MRU1ÿORÿ51ÿPURMJÿ €ÿ_6ÿ365Uÿ3 516PS2175ÿN1RRWUÿU4PP1ÿN6RQ3P7U71O1ÿ1ÿN6R 1NRU71O1ÿVRSU167|Jÿ 6RQ3P7U71O1ÿVRSU167|ÿ21VV1ÿ11ÿ57WW161ÿS1MR5ÿ1ÿ3O16M1O1ÿ5RR65336ÿ 11PURMÿMRN16ÿ7ÿ21Uÿ7M714J €‚ÿ{716O336ÿ165ÿ3 516PS2175ÿN1RRWUÿU4PP1ÿRUU1ÿR163P3M1XÿRYW3PU7Nÿ47Uÿ V78O336V11M5ÿ1PUXÿ1ÿ563N1ÿR163P3M1XÿV78O336V11M5ÿRYW3PU7Nÿ47Uÿ7N15633N51ÿ Y1S1PJ ƒ„ÿ]78O336V11M5ÿN157PU7MM1165ÿRU16ÿ3Yÿ7P3U3 1ÿV4YY16PJ

ÿÿ

!"99ÿ#$%ÿ&''(ÿ6ÿ786ÿ)8)6('(6*ÿ+'ÿ"'6"'(6+6ÿ 6ÿ"',8*(6+6ÿ-')(6.ÿÿ6ÿ-9(6&9)7(ÿ-ÿ%/01ÿ6ÿ 2/01ÿÿ66ÿ( *-6*(63ÿ+'ÿ(66ÿ99ÿ'466ÿ6(ÿ 6*,6)(6+6&3ÿ25ÿ65ÿ6/ÿ6ÿ%$#//ÿ366ÿ6ÿ-6")8)67 ('(6$ÿ58&"6*ÿ76(ÿ8 6&ÿ+6&88,(ÿ6ÿ')(+'(6ÿ9*ÿ76(ÿ *6&*(ÿ-ÿ6ÿ'76"'(6+6ÿ-')(6.ÿ6ÿ-ÿ78"66ÿ (6,6'(96$ÿ,"663(ÿ6(ÿ(6ÿ8 6ÿ'(ÿ6ÿ( ÿ 6ÿ )878"'*6ÿ8 "ÿ76--6ÿ8ÿ66ÿ'4*(' ÿ +'ÿ%//ÿ84ÿ2//ÿ6(6ÿ'4ÿ(6ÿ&6""6ÿ88'&*ÿÿ76(ÿ&9)7(87 6863ÿÿ7884*(93ÿ695ÿ(6ÿ788"*(6ÿ*&6)7(*ÿ636&6ÿ  9(6ÿ-6 ''"($ÿ:9*ÿ')(+'(6ÿ*,66&(ÿ8,ÿ66ÿ38(6ÿ '4*(' ÿ'96&3*ÿ66ÿ8&$ 83ÿ6(ÿ8,"663(ÿ(6ÿ8 6ÿ'(ÿ6ÿ863676 ÿ8"ÿ + ÿ"88(ÿ*$ÿ;ÿ-6*(''(ÿ'6&3ÿ8"ÿ+66&ÿ+''(6ÿ(9**6ÿ 6ÿ"6',,8(66 6ÿ')(+'(6"6"6+6*ÿÿ6ÿ+6'6&6ÿ ,9-&)'(6*$ÿ <=>??@ÿABCÿ588*,6&6ÿ'4'6ÿ+'ÿ6ÿ)8)6('(6ÿ+'ÿ "',8*(6+6ÿ8-&'99ÿ6ÿ"'6"'(6+6ÿ888 9ÿ -')(6.ÿ-ÿ%/01ÿ8)7(6ÿ&9ÿ6ÿ2/01ÿ88,6ÿ&9$

€‚ƒ„ÿ†‡ˆ‡‚ÿ‰‚Š‡

œ œ œ œ 

œ œ œ œ  ¥ ¤ £ œ œ  ‹ŒŽÿŒ‚ÿŠŒ‚ƒ‡‚

‘’“”•–—˜—™šÿœžŸ ‘’“”•–—˜—™šÿžŸ

‘’“¡™¢’˜—™šÿœžŸ ‘’“¡™¢’˜—™šÿžŸ

#$Dÿ5 *(684"6&88"((ÿ+6'3&'ÿ-**867'68*8&6ÿ8+6ÿ

EFGFHÿIJK L&665ÿ&)7(66ÿ*(8466&(6*ÿ8 6ÿ+6 6ÿ+6*,6 ÿ'ÿ '' 66ÿ*(8466&(6*$ÿ83ÿ396ÿ3&666ÿ*(8466&7 (6*ÿ6,6ÿÿ6ÿ&9)7(6"6ÿ6ÿ&8"6ÿ88 "6$ÿ :''8ÿ*ÿ76(ÿ+'ÿ-6&'"ÿ76ÿ636"ÿ66ÿ(6ÿ789 6ÿ ÿ6ÿ+6*,6 "*8 6&&6"ÿ8,''"''4ÿ#$69$ÿ M(8466&(6*ÿ396ÿ"666&ÿ8 6ÿ8,ÿ"88((6$ÿ :''+88ÿÿ"88((63&'**6ÿ-6,''&$ÿN'+9&&6 ÿ8,ÿ6ÿ &9)7(6("6ÿÿ7884*(93ÿ6ÿÿ883ÿOP:Q76("6ÿ 9("6+86 ÿ8ÿ(6ÿ-6,'&6ÿ786ÿ6ÿ*(8466&(6*ÿÿ +6 66&ÿ8+6ÿ6ÿ+6*)7&&6 6ÿ"88((63&'**6$ÿR6(ÿ +6'6&6ÿ*(84ÿ*ÿ'4"6+'"6ÿ8,ÿ,&'(6ÿ+'ÿ'466 6ÿ 01ÿÿ3ÿÿÿ

"88((6$ÿ '(ÿ66ÿ*(8466&(6ÿ66ÿ-6,''&6ÿ3'*ÿ 7664(ÿ8ÿ8,ÿ66ÿ-6,''&6ÿ,&''(ÿ(66)7(ÿ(6ÿ3865ÿ3'ÿ 6ÿ+6 6&"ÿ8+6ÿ6ÿ"88((63&'**6ÿ8 6ÿ-6636 ÿ 86ÿS&'"6ÿ%/9$ÿR6+88ÿ*ÿ66ÿ-8+6"6*ÿ+'ÿÿ %//ÿ )86(6ÿ"67'(66 $ÿ :6ÿ6*9&('(6ÿ+'ÿ6ÿ-6636"6ÿ''ÿ6ÿOP:Q7 6("6ÿÿ+6"6&636ÿ6(ÿ6ÿ6*9&('(6ÿ+'ÿ76(ÿ 8 6863ÿ+'ÿT'ÿ6(ÿ'&$ÿ82/%69$ÿR6ÿÿ*(84"88((67 +6 6&"6ÿ-6,''&ÿ8,ÿ-'**ÿ+'ÿ66&(6*ÿ-ÿ 6(6ÿ6*88(6$ÿ:6ÿ''"686ÿ*(84"88((67 3&'**6ÿ+'66 6ÿÿ6("ÿ*(84"88((63&'**6$ EFGFUÿV WX@>XY=Z[=\>ÿ]X^ÿ_Xÿ@X`?Y^a^X\ÿba\ÿca=ÿX^ÿaYBÿde1Cfg ;ÿ-&36ÿ"8(6ÿ+6*)7&&6ÿ(6ÿÿ(9**6ÿ6ÿ"66(6ÿ +6 6&"ÿ+'ÿhijÿ8+6ÿ6ÿ*(84"88((63&'**6ÿ6ÿ 6ÿ6*9&('(6ÿ+'ÿT'ÿ6(ÿ'&$ÿ82/%69$ÿQÿ6ÿ6("6ÿ6 ÿ )8**(6(ÿ66ÿ66ÿ78"6ÿ4')(6ÿ'**'*(84ÿÿ6ÿ3&666ÿ *(84"88((63&'**6ÿ"6+8 6$ÿQÿ6ÿ,9-&)'(6ÿ+'ÿT'ÿ6(ÿ '&$ÿ82/%69ÿ'*ÿ(ÿ6(ÿ76(ÿ"6+'&$ÿ '3*ÿ76(ÿ46(ÿ'(ÿ6ÿ OP:Q76("6ÿ767''&ÿÿ9("6+86 ÿ8,ÿ+6*)7&7 &6 6ÿ'"6ÿ6ÿ-ÿ+6*)7&&6 6ÿ+66789 6 65ÿ 8(-663(ÿ66ÿ,&'9*-6&6ÿ+63&'"ÿ+88ÿ76(ÿ*"4)'(6ÿ +6*)7&$ÿN'"66ÿ6ÿ6*9&('(6ÿ+'ÿT'ÿ6(ÿ'&$ÿ82/%69ÿÿ 8+666*(6 "ÿÿ6(ÿ' 66ÿ,9-&)'(6*ÿ81'-'7 Tk,6ÿ6(ÿ'&$5ÿ2/%%lÿT66ÿ6(ÿ'&$5ÿ2//mlÿn896&8(*ÿ6(ÿ'&$5ÿ 2//olÿp 36&ÿ6(ÿ'&$5ÿ2/%q9ÿ*ÿ6+88ÿ"6386ÿ8ÿÿ76(ÿ +6*,6 "*8 6&ÿ6ÿ+6 6&"ÿ+'ÿ6ÿ*(84"88((67 3&'**6ÿ+'ÿT'ÿ6(ÿ'&$ÿ82/%69ÿ''ÿ(6ÿ789 6$ WX@`r@X=_=\>ÿba\ÿ]=s@tut@>a\=`]X\ÿtbX@ÿ `^tv>@tt^^X[Ya``X\ :6ÿ6*9&('(6ÿ+'ÿ6ÿOP:Q76("6ÿÿ6&ÿ8"ÿ

"6-93(ÿ8ÿ6(ÿ66ÿ6368 6&ÿ6ÿ+6 6&"ÿ+'ÿ  )878"'*6ÿ8+6ÿ6ÿ+6*)7&&6 6ÿ"88((63&'**6ÿ (6ÿ-66366$ÿ:6ÿ6*9&('(6ÿ76+'ÿÿ66"6"6+6ÿÿ !"99ÿ#$2$ÿ Qÿ6ÿ*('&ÿ88 6ÿ,9(6*9ÿÿ6ÿ-')(6.ÿwxyzxyÿxhÿ 6ÿ{Jy|hxhxxÿ*,,$ÿ"6&3'("ÿ+6 66&ÿ8+6ÿ6ÿ "88((63&'**6$ÿ,ÿq/ÿ6(6ÿ-666 *ÿ+'ÿ6ÿ*('&ÿ 8-&'96ÿ,9(6*9ÿÿ6ÿ+6*)7&&6ÿ"8(65ÿ6(ÿ'6ÿ-ÿ 6ÿ+'36*789 6 6$ÿ;6ÿ8"6&36ÿ+63&'"ÿ76+88ÿ *ÿ'(ÿ76ÿ883ÿ*(84ÿ"66(6ÿ8 (ÿ'(ÿ6(ÿ'&&66ÿ '438*("ÿ*ÿ9(ÿ6ÿ8 68)7(6ÿ+66789 6 $ÿ83ÿ7664(ÿ 66ÿ ''6 6ÿ )7("ÿ*(636ÿ+&86ÿ8,ÿ66ÿ 9(38*(6}ÿ'' 88ÿ8 (ÿ6&'(64ÿ~*)786ÿ&9)7(ÿ''7ÿÿ "6+86 ÿ''ÿ6ÿ)878"'*6ÿ''6"ÿ$ÿ Qÿ76(ÿ&9)7(+6*,6 "*8 6&ÿ8,''"''4ÿ#$69ÿÿ 8+6"6*ÿ'&&66ÿ6ÿ6*9&('(6ÿ+'ÿ6ÿ-66("6ÿ "6-93($ÿ 566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

!"##$ÿ&'(ÿ)*+*,,1ÿ1+ÿ-./051+11+1162*61ÿ71630363*7415ÿ47+3146,7+4+ÿ**6ÿ57164336+ÿ1ÿ71630363*7417ÿ81ÿ90*4ÿ 311:+ÿ51ÿ511,+8143633++1;,*4415ÿ51ÿ<0*4ÿ51ÿ13 11+6*+71ÿ7ÿ511,+814ÿ616ÿ36*7ÿ81ÿ6351ÿ4+7661ÿ4+**ÿ=336ÿ1+731ÿ7ÿ51ÿ 4+*,5ÿ51ÿ2,*41ÿ4+7661ÿ=336ÿ1+731ÿ36ÿ>?ÿ1+16ÿ=*ÿ51ÿ4+*,7 @ABCADDAD E@AAFGHIGAD E@AAFEJKGAD LAHBAD \UUVUU

ijklckmnamocÿepcnÿfqh

MNOP@I

\VUU

UVU\ robm U XU \U^UUU

QRJSC

\UU

TUVWX UVWXYZVX ZVXY[ [Y\U \UYZU ZUYXU ]XU TUVWX UVWXYZVX ZVXY[ [Y\U \UYZU ZUYXU ]XU TUVWX UVWXYZVX ZVXY[ [Y\U \UYZU ZUYXU ]XU TUVWX UVWXYZVX ZVXY[ [Y\U \UYZU ZUYXU ]XU

\

_àbbcÿefgh

01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

ÿÿ

!"#ÿ56$%6 &ÿ88ÿ6ÿ'9(6)9*7(

+,-,.ÿ/0 ÿ6ÿ')88($(6))&ÿ11ÿ62(6366226 6ÿ'841684 $8)6ÿ(6ÿ$9)665ÿ$ÿ&6'92&6112(ÿ31ÿ66ÿ696: $ÿ '6$(11 ÿ1(8$66$*7ÿ36$%6 &$8 6)ÿ78 ÿ ;819(6ÿ6(ÿ1)"5ÿ9<:!="ÿ>(ÿ8 6)ÿ$ÿ66 6ÿ88ÿ76(ÿ?@5Aÿ 8(226)ÿ8ÿ6ÿ*8*6(1(6ÿ6ÿ6%998$(6ÿ31ÿ 368(6&6 6ÿ;*76 $*76=ÿ$(8666 ÿ(6ÿ'66266ÿ 388ÿ766)ÿB66)1 "ÿC6(ÿ8 6)ÿ$9)66(ÿ66ÿÿ 36$%6 &ÿ31ÿ$(8666ÿ9(ÿ66ÿ86ÿ66 66ÿ'86"ÿ 5638)&6$ÿ8 6ÿ6(ÿ8&686 6ÿ19$$$*76ÿ %)9'6626&6ÿ*8*6(1(6$ÿ8%ÿ38816ÿ&6286ÿ 6*6%(8%9(6ÿ'6626 "ÿ 1(ÿ6ÿ'6626&6ÿ31ÿ (ÿ8 6)ÿ99&6 6)6ÿ*8*6(1(6$ÿ8%)63665ÿ 296ÿ6ÿ6$9)(1(6ÿ31ÿ6ÿ'9(6)9*7(6(&6ÿ 8 8ÿ6ÿ366789 6 6ÿ7666ÿ36&6)626ÿ8 6" 588ÿ(ÿ8 6862ÿ$ÿ76(ÿ1*(31(68 6)ÿ388ÿ *84 8&1$6ÿÿ76(ÿ36$%6 &$8 6)ÿ&6'89 ÿ ;%11&116ÿ!"9="ÿC6(ÿ36$%6 &$8 6)ÿ112(ÿ36 6ÿ &6'92ÿ31ÿ6ÿ38)&6 6ÿ386&6&636$D EÿG $$6&6&636$"ÿA6(ÿ6ÿ66(&6&636$ÿ31ÿ$(864 *8*6(1(6$ÿÿ6ÿ)9*7(ÿÿ$(1))65ÿ366&39)&ÿ 6(ÿ31$(&6$(6)69Hÿ786366)766ÿ9($(86 6ÿ)9*7(ÿ %6ÿ( $6676 5ÿ21ÿ6ÿ6 $$6$(62(6ÿ8 6ÿ '6626 "ÿ>6ÿ9($(88(ÿ31ÿ$(86ÿ9(ÿ11$(&6)6&6ÿ$(1))6ÿ 31ÿ76(6)66ÿ'6 6ÿIÿ6ÿ6(ÿ'68$(6 ÿÿ11ÿ 6)ÿ3)86ÿ76''6ÿ8%ÿ6ÿ11&686ÿ*8*6(1(6$ÿ ÿ6ÿ'9(6)9*7(ÿIÿÿ'6626 ÿ88ÿ6ÿ9($(88(ÿ31ÿ 6ÿ'68$(6 6ÿ$(1))6ÿ(6ÿ6J(1%8)66"ÿ>(ÿ$ÿ&611ÿ 8%ÿ'1$$9ÿ3#1ÿ76(ÿ11(1)ÿ66ÿÿ'6 6ÿ$(1))6ÿ6ÿ76(ÿ $(1)(K%6 "ÿ EÿL66$8$(1 &766Dÿ( 6$ÿ6ÿ)9*7(8 68626ÿ ÿ'ÿ66ÿ'6 6ÿ6ÿ $6)76 5ÿ *7(&5ÿ

(6%61(99ÿ6ÿ6)1(636ÿ)9*7(38*7(&76 ÿ&66(6ÿ6ÿ 8&66(ÿ11ÿ99&6 6)6ÿ11 6"ÿ36&6ÿ '68 &6ÿ1(1ÿÿ1628$(&ÿ31ÿ76(ÿMBA@"ÿ Eÿ@681(6ÿ836ÿ6ÿ66)(6$&88((636 6)&ÿ31ÿ76(ÿ $(86ÿ6ÿ6ÿ36 6)&ÿ31ÿ6ÿ'84168$8)6ÿ836ÿ6ÿ $(86&88((62)1$$6ÿ;*868ÿ%11&116ÿ!"H="ÿ 56 66ÿ681(6ÿ836ÿ76(ÿ36$%6 &$8 6)ÿ$ÿ(6ÿ 3 6ÿÿN)1&6ÿ::" OPÿC6(ÿQRSTÿUSTSVÿ/WXÿ/YTSÿZS0ÿ0T5ÿ36$6ÿ::"<"[" OOÿ\81)$ÿ6$(865ÿ$(2$(868J 65ÿ136)8J 6ÿ6ÿ1812" O]ÿC6(ÿ6'6(ÿ$ÿ6ÿ786366)76 ÿ)9*7(ÿ6ÿ76(ÿ'6 6ÿ%6ÿ( $6676 ÿ;'388'66)ÿÿ %6ÿ99=ÿ36)11(" O^ÿC6388ÿ$ÿ&6'92&6112(ÿ31ÿ6ÿ6$(866 $$661*(86ÿ388ÿ36$*7))6 6ÿ $(1)(K%6"ÿN8Dÿ $(66ÿ31ÿ@6A5ÿ__ÿÿ̀a.+,ÿ%ÿ76(ÿ86(ÿ31ÿ$*7 36ÿÿ $(11(ÿ1))66ÿ6ÿ36$6ÿ31ÿ9<:bÿ8)6Dÿ7((%$Dcc"2$83676 ")c8*96(6c %9')*1(6$c9<:bc<Hc:dc6 $$661*(86464$(8643884366789 6 49<:b"

01ÿÿ3ÿÿÿ

+,-,̀ÿeÿÿYÿXYSRS_0T 51)1(6ÿ31ÿ76(ÿ)9*7(36$%6 &$8 6)ÿ3 (ÿ%)11($ÿ 88ÿ6ÿ'6626 6ÿ*8*6(1(6$ÿ8%ÿ9d5ÿd<5ÿ:<<ÿ6ÿ9<<ÿ 6(6ÿ31ÿ6ÿ366789 6 6ÿ(6ÿ36&6)26ÿ6(ÿ6ÿ 11&686ÿ*8*6(1(6$ÿ9(ÿ76(ÿ)9*7(8 6862"ÿ C6388ÿ$ÿ&62626ÿ11ÿ6ÿ *1(8'1*(6fÿ /RYVTXTXXÿ$%%"ÿ;g&99ÿ!"H=ÿ6ÿhXYSXYÿXTÿ;g&99ÿ !"#=ÿ6ÿ11ÿ6ÿ*8*6(1(6$ÿ6 8(8J6ÿ;g&99ÿ!"d=" C6(ÿ8 6)ÿ)636(ÿ99&6 6)6ÿ11 6iÿ6ÿ6(&6ÿ ÿ9(&6386 ÿ&696 6ÿ:<ÿ 9(6ÿ86ÿ&696 6ÿÿ dÿ99ÿ;6 8(8J6="ÿ>(ÿÿ36&6)2'16ÿ( $*71)6ÿ 11ÿ&66ÿ&8(6ÿ311(6$ÿÿ6ÿ9($(88(ÿ86ÿ66$4 8$(1 &766ÿ361*7(ÿ8 65ÿ7866)ÿ6ÿ 862676 ÿÿ6ÿ:<4 9(6411 6ÿ&8(6ÿÿ1ÿ 'ÿ99&6 6)6ÿ*8*6(1(6$5ÿ9$ÿ6ÿ31)1(6ÿ6(ÿ :<4 99(411 6ÿ26(ÿ66ÿ&8(66ÿ862676 ÿ1ÿ 166ÿ&631)66 ÿ89ÿ8 6ÿ6(ÿ99&6 6)6ÿ 11 6"ÿ 588ÿ/RYVTXTXXÿ$%%"ÿ')26ÿ6ÿ36$*7))6ÿ(9$$6ÿ6ÿ 11&686ÿ6ÿ'6626 6ÿ*8*6(1(6ÿ66ÿ2)6ÿ(6ÿ ÿ8%ÿ'1ÿ1))6ÿ66(1&6"ÿ>6ÿ$(626ÿ16 2&6ÿ8%ÿ 66(1&6ÿ:#ÿ6ÿ99ÿ296ÿ8%ÿ(ÿ86(ÿ8&ÿ6(ÿ &86ÿ8 6ÿ362)11 "ÿ56 6ÿ$ÿ6ÿ38ÿ31ÿ6ÿ*936$ÿ 36&6)2'11ÿ388ÿ6ÿ'6 6ÿ)1'(6*7626ÿ;2662ÿ6ÿ 7j?="ÿ>(ÿ)2(ÿ68%ÿ(6ÿ 6ÿ1(ÿ6ÿ1*(31(6ÿ 6 11ÿ 3 ÿ)1&11ÿ36)88%(ÿ836ÿ66ÿ16$(1 5ÿ81)$ÿ361*7(ÿ 8%ÿ'1$$ÿ31ÿ76(ÿ1*(31(68 6)ÿ9(ÿ%11&116ÿ!"9"ÿ588ÿ )1&66ÿ16$(1 6ÿ21ÿ76ÿ&66ÿ9($%112ÿ836ÿ&611ÿ 8 6" >6ÿ6$9)(1(6ÿ388ÿ6ÿhXYSXYÿXTÿ'1*(66ÿ6ÿ 6 8(8J6ÿÿ66)2ÿ36&6)2'11"ÿhXYSXYÿXT5ÿ 6*7(65ÿ6 ÿ6)ÿ  6ÿ3112ÿ11&686ÿÿ6ÿ

)9*7(8$(6$ÿ;6ÿ882ÿ6ÿ66 66ÿg&99ÿ#":="ÿC6(ÿ8 6)ÿ 388$%6)(ÿ6*7(6ÿ6)ÿ66ÿ*8*6(1(6"ÿC666ÿ8 (ÿ &6l))9$(66 ÿ1(ÿIÿ7866)ÿ6(ÿ1)( ÿ&66(6*(66 ÿIÿ  *848&1$6ÿÿ% *%6ÿ6)ÿ6&6)2ÿ116&ÿ 296ÿ"ÿ>6ÿ6$9)(1(6ÿ388ÿ6 8(8J6ÿ36(86ÿ 6&6)1(&ÿ66ÿ16 2&ÿ(9$$6ÿ&68 6))66 6ÿ6ÿ &66(6ÿ*8*6(1(6$"ÿ>6ÿ66ÿ76388ÿ$ÿ8&ÿ6(ÿ 9 6)2" N61 92(ÿ86(ÿ8 6ÿ1(ÿ6ÿ8 6))6&ÿ6ÿ' 1&6ÿ 31ÿ66ÿ626)ÿ'6 6ÿ88 626(5ÿ(6 )ÿ6ÿ6(&6ÿ1)ÿ 76(ÿ$(86ÿ;6ÿ6 8(8J6ÿ6ÿ *848&1$6=ÿ6(6ÿÿ 6ÿ)9*7("ÿC866)ÿ6ÿ'6 36ÿ6)ÿ8ÿÿ&6286ÿ1(ÿ6ÿ &66ÿ1 66ÿ'6 36ÿ 6*(ÿ11$(ÿ&6)6&6ÿ165ÿ89ÿ 6ÿ66ÿ'6%62(6ÿ' 1&6ÿ31ÿ1 66ÿ'86ÿ296ÿ ÿ11ÿ6ÿ*8*6(1(6$ÿÿ6ÿ)9*7(5ÿ3881)ÿ388ÿ66)(6$ÿ 6ÿ6(ÿ1*(366ÿÿ6ÿ)9*7("ÿ 566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

!"##$ÿ&'ÿ016(1)78*7(ÿ+,ÿ51ÿ,,6(131ÿ-53 *166335ÿ1ÿ./),40ÿ1ÿ/161*151ÿ-11)6335ÿ1ÿ./),40ÿ23 2136,3714ÿ 56789:9::ÿ4;;<ÿ=>?@ABCÿ,)4ÿ142371ÿ+,ÿ51ÿ,143,5ÿ-D.,40<ÿE1516ÿ;,11)ÿ74ÿ11ÿ,13 516)78*1ÿ1135,(<ÿF1ÿ6351ÿ)781ÿ 43,,ÿ+336ÿ)1+151ÿ36(,741ÿ-3;ÿ/,474ÿ+,ÿ51ÿ*11*1323510ÿ1ÿ51ÿ/),41ÿ)781ÿ+336ÿ)1+151ÿGÿ5351ÿ36(,741ÿ -3;ÿ/,474ÿ+,ÿ51ÿH>I.1323510<ÿ L N O P Q JMQ JMO JML JMM OM QM KM JMM

OM QM KM JMM

OM QM KM JMM OM QM KM JMM NM PM RM SM

JMQ JMO JML JMM

OM QM KM JMM

OM QM KM JMM PM JMM JPM LMM

_`YabYWcXWdbÿ\ebcÿ]N^

R

OM QM KM JMM

JN

K

JO

S

JP

JJ

JQ

JL

OM QM KM JMM

JR

JMQ JMO JML JMM PM JMM JPM LMM LP PM RP JMM JLP

NM PM RM SM PM JMM JPM LMM PM JMM JPM LMM

LJ

LL

LN

JMQ JMO JML JMMLM OM QM KM LM OM QM KM

PM JMM JPM

PM JMM JPM

OM QM KM JMM

JK

fd̀Xbc`V`g

LM

TUVWXYZÿ\]^

hibbjÿkbcbjbYZ l_mÿkbcbjbYZ hibbjÿnb]bWbY l_mÿnb]bWbY

01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

ÿÿ

!"#$$%ÿ&'1ÿ(8)*+ÿ,-99ÿ./01ÿ))ÿ288ÿ345645ÿ47/ : < ? 8; 8;= 8;: 8;; 8;B:

NOHPQHFRGFSQÿKTQRÿL<M

8;? 8;= 8;: 8;; 8;B: 8;? 8;= 8;: 8;; 8;B:

=

>

?

=; ?; 9; 8;;

=; ?; 9; 8;;

=; ?; 9; 8;; =; ?; 9; 8;; <; >; @; A;

=; ?; 9; 8;;

=; ?; 9; 8;;

=; ?; 9; 8;; >; 8;; 8>; :;; =; ?; 9; 8;;

>; 8;; 8>; :;; :> >; @> 8;; 8:>

<; >; @; A; >; 8;; 8>; :;; >; 8;; 8>; :;;

@

8<

89

9

8=

:;

8;? 8;= 8;: 8;; 8;B: :; =; ?; 9; :; =; ?; 9;

USOGQROEOV

A

8>

88

8?

8:

8@

:8

::

:<

>; 8;; 8>;

>; 8;; 8>;

=; ?; 9; 8;;

CDEFGHIÿKLM

WXQQYÿZQRQYQHI [N\ÿZQRQYQHI WXQQYÿ]QLQFQH [N\ÿ]QLQFQH

01ÿÿ3ÿÿÿ

566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

!""#ÿ%&ÿ016'1(78)7'ÿ*+ÿ51ÿ++6'131ÿ,-(+4.ÿ1ÿ-161)151ÿ,6335.ÿ/3 /106+0711ÿ15303271ÿ345678ÿ+(1ÿ94/071ÿ *+ÿ51ÿ+910+5ÿ,2:+1.;ÿ<1516ÿ=+11(ÿ71ÿ11ÿ+93 516(78)1ÿ1105+';ÿ @ B C D E >IAAAHAA >AAHAA >AHAA >HAA AH>A AHA>

UVOWXOMYNMZXÿXOPVMV[ZOXLÿ\]^ÿ_XYÿSB`

>IAAAHAA >AAHAA >AHAA >HAA AH>A AHA> >IAAAHAA >AAHAA >AHAA >HAA AH>A AHA>

CA EA ?A >AA

F

CA EA ?A >AA CA EA ?A >AA CA EA ?A >AA BA DA FA GA

?

CA EA ?A >AA CA EA ?A >AA

>B

>C

G

>>

>@

CA EA ?A >AA DA >AA >DA @AA CA EA ?A >AA

>D

>E

>F

DA >AA >DA @AA @D DA FD >AA >@D BA DA FA GA DA >AA >DA @AA DA >AA >DA @AA

>?

@A

>IAAAHAA >AAHAA >AHAA >HAA AH>A AHA> @A CA EA ?A @A CA EA ?A

aZVNXYVLVb

@>

@@

DA >AA >DA

DA >AA >DA

JKLMNOPÿRST

]OPVMV[ZOXLÿaXYXcXOP ]OPVMV[ZOXLÿdXSXMXO

01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

ÿÿ

!"#ÿ$6%8&'6ÿ('88)*)6''%

+6ÿ(66,6%ÿ-&ÿ6ÿ-6*.6 %ÿ-&ÿ/*)8/ÿ6ÿ (80&68*8'6ÿ*ÿ1ÿ&&*)ÿ6ÿ(68*)6 6ÿ-66789 6 6ÿ 1ÿ88,ÿ)86%6.&*)ÿ8.ÿ76)ÿ%676'6ÿ8 686,*%6(6"ÿ26ÿ (6*378956 ÿ'6%76604ÿ-'66*,9,6*04ÿ-'66*-&,6*04ÿ 69%60#ÿ6ÿ/8,-5&!,6*789 6 6"ÿ6%6-6*ÿ-&ÿ6ÿ 6 **66%*)&)6 ÿÿ%6(9,)ÿ8ÿ6ÿ/*)8/6 **60 && 6ÿ-&ÿ&''6ÿÿ76)ÿ%6(6ÿ&&6%6ÿ(6 -6ÿ-&ÿ 66ÿ)7.6*ÿ)6ÿ(6.&'6"ÿ86(ÿ*ÿ6,6%ÿ%6789 6ÿ6)ÿ 76)ÿ&&)&'ÿ66ÿÿ66ÿ(6 /"ÿ8,ÿ*ÿ6,6%ÿ %6789 6ÿ6)ÿ76)ÿ)7.6ÿ79*-6*)%**7*)66"ÿ+6ÿ (68 %6ÿ6)688'8%*376ÿ%6%6-6*ÿÿ&/,8*)%ÿ-&ÿ 76)ÿ9:;<"ÿ86)ÿ8 6'ÿ'6-6)ÿ99%6 6'6ÿ&& 6*4ÿ6ÿ 8%66,6 ÿÿ&&ÿ66ÿ&&%6 6'6ÿ3836)&)64ÿ 88ÿ6,6,9 %ÿ)6ÿ 6'6"ÿ 588ÿ 3808%&*6ÿ6)ÿ8.%66,)ÿ)6ÿ8 6ÿ&)ÿ .6,3836)&)6*ÿ-&ÿ%88)ÿ(6'&%ÿ,96ÿ4ÿ8 &)ÿ ,8)96 6ÿ-6788%6ÿ3836)&)6*ÿ-68 6*)6'ÿ 8 6ÿ6ÿ,&*ÿ8.ÿ/63)6ÿÿ78%6ÿ&)6ÿ)6ÿ(6.&'6"ÿ +6%6',6ÿ.6,3836)&)6*ÿÿ6)ÿ%6-*9&'*66 ÿ88ÿ  6'ÿ-&ÿ66ÿ,&&)"ÿ =66,6%ÿ-&ÿ-6&9*ÿ-&ÿ*)8/ÿ6ÿ 3808%&*6ÿ*ÿ %6766'ÿ&&'88%ÿ9)%6-86 ÿ&&ÿ6ÿ&&.&,ÿÿ.&&%&/6ÿ !"50!">"ÿ26ÿ%6(9,6ÿ66'/6ÿ-6 6'%6ÿ-&ÿ 380 8%&*6ÿ8-6ÿ6ÿ*)8//&3)6*"ÿ26%6*ÿ%6(6,ÿ&&ÿ %6*37,)6ÿ6)%6ÿ8 6ÿ%66ÿ6*9')&)6ÿ-88ÿ 6%8&'6ÿ('88)*)6''%ÿ&&ÿ6 8)8?6ÿ%6)88 "ÿ @&%66ÿ76)ÿ8 6'ÿ6%6'&)%ÿ66ÿ&/ ,%6ÿ6)ÿ 6ÿ6 8)8?66)%6ÿ-6)88 6ÿÿ.&&%&&/ÿ!">"54ÿ ÿ6ÿ6*9')&)6ÿ-88ÿ6%8&'6ÿ('88)*)6''%ÿ&&ÿ 6 8)8?6ÿ76ÿ6)ÿ%6)88 "ÿ-6%6*ÿ'88.)ÿ 86)66'ÿ8 686,ÿ8ÿ)8)ÿ&339&)6ÿ6 **6/&3)86ÿ

)6ÿ,86ÿ-88ÿ6 8)8?64ÿ8 6-6 66'ÿ&&ÿ66ÿ &&)&'ÿ,'&**6ÿ-88ÿ6ÿ66')6*%88))6-6 6'%"

H%96ÿ!"!4ÿ!"Iÿ6ÿ!"Jÿ)86ÿ6ÿ(66,66ÿ&&%6 6'6ÿ 3836)&)6*ÿ*)8/4ÿKLMNLMÿLOÿ6ÿPQMROLOLLÿ*.."ÿ S8&'*ÿ-6&37)ÿ*ÿ6ÿ( &%6ÿ-&ÿ.'9-66ÿ78%6ÿ&ÿ 6ÿ-&ÿ-&,6*"ÿ +6ÿ8 6'6*9')&)6ÿ-88ÿ/*)8/ÿ6ÿ(80&68*8'6ÿ ,96ÿ6)ÿ 63)ÿ-6%6'6,6ÿ8 6ÿ6)ÿ6ÿ%66)6ÿ 3836)&)6*ÿ76-&ÿ(ÿ886 6"ÿ@ 66ÿ)7.6ÿ .8)6)66'ÿ( &%6 6ÿ(6 -64ÿ(-88(66'ÿ%6)60ÿ 6ÿ9 -66789 6 64ÿÿ&6',ÿ6)ÿ&'*ÿ(8ÿÿ76)ÿ 8 6'ÿ8.%686"ÿ;86)66'ÿ'88.)ÿ-88ÿ6 8)8?6ÿ 8 686,ÿ8ÿ)8)ÿ&339&)6ÿ6 **6/&3)86ÿ)6ÿ,86ÿ -88ÿ66 66ÿ6*88)6ÿ6ÿ(6 /*)7.6ÿ8.ÿ(&**ÿ-&ÿ 6)%6ÿÿ6ÿ-6)'&)68.6%ÿ-&ÿ66ÿ(6 /4ÿ 767&&'ÿ8-6ÿ66ÿ'&%66ÿ.68 6"ÿ8,ÿ(6 -6ÿ(9)6ÿ 76)ÿ8 686,*%6(6ÿ,96ÿ-'86ÿ76((6ÿ8.ÿ6ÿ '8,&'6ÿ3836)&)6"ÿ+)ÿ%6')ÿ88,ÿ-88ÿ(6 -6ÿ9)ÿ =6'%Tÿ6ÿ+9)*'&"ÿ+6ÿ76ÿ%68 6''66 6ÿ3836)&)6*ÿ %6-6ÿ&'*ÿ%6-8'%ÿ-&ÿ6ÿ%6,86ÿ6, 6ÿ&''66ÿ6ÿ .8)6)T'6ÿ. &6ÿ( &%6ÿ-&ÿ.'9-660ÿ6ÿ-&,6*0 789 6 6ÿ8.ÿ'66/-6&9ÿ66"ÿ6 ÿ5UVIÿ*ÿ66ÿ9)%60 (6 66ÿ6-&'9&)6ÿ)6ÿ-6&37)6ÿ-&ÿ8%6-%*-6&9*ÿ &&ÿ6 8)8?6ÿ8.ÿ(&**ÿ-&ÿ6ÿ8&'*ÿ&&%6%6-6ÿ&ÿ (6*37,(&6ÿ6 **6/&3)86ÿ-88ÿ&''6ÿ6'6-&)6ÿ 6*88)6ÿ6ÿ(6 /*)7.6"ÿ

ABÿ+6ÿ3&)6%8 6ÿC69%6Dÿ*ÿ6)ÿ8 6*376 6ÿÿ6ÿ6 **66%*)&)6"ÿ+&&8ÿÿ 66ÿ&'*ÿC/8,-&,6*Dÿ(6*3789 " AEÿ"6 **66%*)&)6"'"ÿ+6ÿ6 **66%*)&)6ÿ*ÿ-6&)88 6',ÿ-88ÿ76)ÿ -6&6'64ÿ(66,64ÿ(67664ÿ6%*)66ÿ6ÿ&..8)66ÿ-&ÿ6 **6&)&4ÿ8. &)ÿ :66'& ÿ&&ÿF)6G&)8&'6ÿ-6.'37)%6ÿ8.ÿ76)ÿ%6(6ÿ-&ÿ6 **6&..8)&%6*ÿ ,&ÿ-8'86"ÿ+6ÿ6 **66%*)&)6ÿ*ÿ66ÿ*&66,%*.8%&&ÿ)9**6ÿ-6*6ÿ .&)64ÿ6ÿ6%6ÿ6ÿ&&*)9 %ÿ-&ÿ6ÿ6 **66%*)&)6ÿ*ÿ8 6%6(&37)ÿ(ÿ76)ÿ $<5;"

01ÿÿ3ÿÿÿ

566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

!"##$ÿ&'&ÿ(161)151ÿ61*73 +,1ÿ-3 -1.6+.71ÿ/7-63*6+ÿ016ÿ)4171)1ÿ1.16ÿ,4-2.2ÿ++ÿ067+76ÿ3784.33ÿ),1716ÿ5+ÿÿ 56ÿ7-631.16ÿ5336ÿ47.4.33.ÿ7+47.ÿ7,114)47)1489ÿ33)7+6)1489ÿ,1*21 18ÿ1ÿ14*1234516781: EFGH; AB==== A===== ;@==== ;?==== ;>==== ;<====

IJKKLMENMKOL

PKFQKOOKO

?

IJKKLRSTMKOL

UVMRSTMKOL

<

A

AB==== A===== ;@==== ;?==== ;>==== ;<====

WVXSSJ

D

= BC==== B>==== B@====

01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

ÿÿ

!"#$$%ÿ&'(ÿ)*+ÿ,-99ÿ./.0ÿ11ÿ288ÿ38364146ÿ567867ÿ69/ @A<<<< @<<<<< :?<<<< :><<<< :=<<<< :;<<<<

MNOOJPQIPOHJ

ROFSOHHOH

DEFGHIJKJLK:

@<<

MNOOJTGEPOHJ

UDPTGEPOHJ

:<<

C<<

@A<<<< @<<<<< :?<<<< :><<<< :=<<<< :;<<<<

VDWGGN A<<

< AB<<<< A=<<<< A?<<<<

01ÿÿ3ÿÿÿ

566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

!"##$ÿ&'(ÿ)*+ÿ,7-446ÿ./01ÿ226ÿ3336ÿ43 41562571ÿ6789:;:;;ÿ+<</ CD???? C????? =B???? =A???? =@???? =>????

PQRRMSTLSRKM

URIVRKKRK

GHIJKLMNMON= A???? @???? >????

PQRRMWJHSRKM

XGSWJHSRKM

E???? C???? =????

CD???? C????? =B???? =A???? =@???? =>????

YGZJJQ

F???? D???? ?

DE???? D@???? DB????

01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

ÿÿ

!"!ÿ#$%8&$ÿ'88ÿ6ÿ'8()$*68 76

+,+,-ÿ./ 588ÿ6ÿ066)6 6ÿ%8%6121622 6ÿ)2ÿ88ÿ %80216ÿ61ÿ66ÿ8$$36$48$36(216ÿ6ÿ)2$ÿ84ÿ 81))6(*ÿ'2ÿ6)16ÿ85ÿ56%16ÿ8 6ÿ066)6 ÿ66ÿ 7(2*6ÿ89:"ÿ;1ÿ$ÿ6(6'21ÿ8ÿ$%8&$ÿ'88ÿ6ÿ'8()$*63 8 76 ÿÿ16ÿ)96ÿ$%72116"ÿ< 6$ÿ6ÿ4(663 1216ÿ'2ÿ66ÿ$124ÿ0(6)6ÿ6%716ÿ8*ÿ16ÿ06(2* )6ÿ )6$(2%96$ÿ16ÿ06$122"ÿ=8ÿ8106)6ÿ'889>ÿ66ÿ2212(ÿ 6)16'66))6$ÿ6ÿ8$$36$48$36(216$ ÿ'88ÿ 0(881$16((*ÿ'2ÿ6ÿ(9%71ÿ6ÿ'88ÿ66 66ÿ6$6%186ÿ 8106)6ÿ6 $$6*6*6'6$ÿ'88ÿ6)16'66))6$"ÿ +,+,?ÿ@ABCDÿCCBÿEFGDCHAB EFGDCHABÿ$ÿ761ÿ6*6ÿ6)16'66))6 6ÿ %83 8*2$6ÿ21ÿÿ6216ÿ78*6ÿ%8%61216$ÿ0916ÿ6ÿ $12(ÿ$ÿ*6616Iÿ21ÿ66ÿ6$9(1216ÿ*6$%7)1ÿÿ'88ÿ6ÿ $%822(J$6"ÿ588ÿ56%16ÿ61ÿ66ÿ02%166ÿ'2ÿ6ÿ (9%716*6ÿ66$4 218 :ÿ81066)1ÿ6%716ÿ6ÿ8$$3 6$48$36(216"ÿ588ÿ56%16ÿ'2ÿ761ÿ22*32)222(ÿ 6*2$1836161$:ÿKÿ6ÿ'8822$16ÿ8916ÿ'2ÿ56%16ÿ '2ÿ66ÿ02%166ÿKÿ$ÿ66ÿ6(216ÿL(ÿ06)6 "ÿ;8$$3 6$48$36(216$ÿ'88ÿ2 66ÿ6$4 218 6ÿ6)16'66)3 )6$Iÿ82($ÿM/Cÿ6ÿECNÿHBIÿ06$122ÿ6(Iÿ 22ÿ66ÿ02%16Oÿÿ61ÿ22*686ÿÿ761ÿ (9%718 686)"ÿ 21ÿ22 *6ÿ06$122ÿ21ÿ EFGDCHABÿ6)16ÿ)2ÿ'6882)6ÿ221ÿ761ÿ2($ÿ 083268$8(ÿ*6$()1ÿ$ÿ6;9*2Iÿ9P8QRÿS ($8Iÿ9PPQ:Iÿ )2ÿ8*6()ÿ66ÿ8$$36$48$36(216ÿ6(ÿ186*642$1ÿ 8 6"ÿ

TUÿV6ÿ8$$36$48$36(216ÿ$ÿ*66566 ÿ2($ÿ6ÿ)2$ÿ84ÿ56%16ÿ85ÿ6)16ÿ0ÿ 0(881$16((*ÿ22ÿ66ÿ06422(6ÿ8$$"

01ÿÿ3ÿÿÿ

Wÿ6ÿ(162199ÿ06$122ÿ'6 66ÿ22 *6ÿ21ÿ EFGDCHABÿ6)16ÿ)2ÿ'6882)6ÿ221ÿ761ÿ88ÿ6ÿ 0916(9%71ÿ'6$46 ÿ$"ÿX6$62ÿ61ÿ2("ÿ69P89:ÿ 06$%7 '6ÿ21ÿ2ÿ6ÿ*881$%7664$6ÿ9 *6ÿ16ÿ1 6ÿ '2ÿ6ÿ'8*6(* 6464 6 6ÿÿ9PPYÿ761ÿ84166ÿ'2ÿ %24J(802%168$69Zÿ761ÿ$16)$1ÿ252ÿ8 8ÿ6ÿ *69 6ÿ06 '6"ÿ;1ÿ$ÿ66ÿ$16)6ÿ22 *ÿ21ÿ66ÿ 832(6126ÿ56%168916ÿ656%16ÿ2 6$ÿ2ÿ'2ÿ '86$6(:ÿ'62188 6()ÿ$ÿ'88ÿ66ÿ66(ÿ'2ÿ6ÿ 56%16$"ÿ;6ÿ%8$9416ÿ'2ÿ)44648 9%16ÿ2ÿ 6$ÿ61ÿ6[12ÿ25ÿ8 8ÿ6ÿ*69 6ÿ06 '6" W2%1'216*6*6'6$ÿ'88ÿEFGDCHABÿÿ6ÿ0916(9%71ÿ ÿ$%722$ÿ6422*225ÿ!"9:"ÿ;228ÿÿ2%1'216*6*63 '6$ÿ'2ÿ\A]BA]ÿACÿ*609)1ÿ2($ÿ06$1ÿ06$%7)026ÿ 2(162165"ÿ Wÿ66ÿ$%62822(J$6ÿ'2ÿ6ÿ'6$46 *ÿ'2ÿ EFGDCHABÿ$ÿ91*6*22ÿ'2ÿ8PP"PPPÿ46$86ÿ6ÿ *696 6ÿZÿ99ÿ46ÿ2*ÿ(%716ÿ2%1'161ÿ91'866ÿ84ÿ 8PPÿ616ÿ25$12 ÿ'2ÿ66ÿ086 6 "ÿ58(*6$ÿ761ÿ8 6(ÿ $ÿ1ÿ*62$$8%66 ÿ61ÿ166ÿ6[12ÿ6)16*6'2((6ÿ46ÿ 22"ÿ 21ÿ*609)ÿ$ÿ*622)1ÿ'2ÿ6ÿ2%1'216*6*63 '6$ÿ'2ÿ\A]BA]ÿACÿ$ÿ6ÿ8'6(6'*ÿ22$%7()ÿ 841 $1$%7ÿ*6$%721"ÿ;22 88ÿ$ÿ761ÿ2212(ÿ EFGDCHAB356%16$ÿ'2ÿ6ÿ(9%71ÿÿ6ÿ 6%16ÿ 8*6'*ÿ'2ÿ66ÿ'66789 6 ÿ22$%7()ÿ8'6$%721ÿ 6ÿ2266ÿ9$ÿ88)ÿ761ÿ$%8"ÿ;2222$1ÿ06$122ÿ88)ÿ *816ÿ86)6766ÿÿ6ÿ186*642$16ÿ8$$36$48$3 066)6*"ÿ^61ÿ$ÿ6%716ÿ61ÿ91ÿ16ÿ$(916ÿ21ÿ8 6ÿ $46%56)6ÿ8$12 *766ÿ6'66(ÿ Iÿ46)91$1881Iÿ 6*ÿ8Iÿ46$88ÿ06' 1ÿ%7ÿ 6ÿÿ6ÿ4(9:ÿÿ 6ÿ66ÿ'6788*ÿ$%8ÿ)2ÿ"

_($ÿ66ÿ58216ÿ06$%7)022ÿ)81ÿ8'6ÿ2%1'216ÿ 6ÿ8$$36$48$6ÿ'2ÿEFGDCHABÿ)2ÿ6ÿ22(J$6ÿ181ÿ 66ÿ29)69 *66ÿ %216ÿ(6 6ÿ'2ÿ761ÿ$%8ÿ84ÿ 56%16"ÿ^616(56ÿ*6(1ÿ'88ÿ2 66ÿ6)16'66))6$"ÿ

T`ÿ^61ÿ6)16066(ÿ2ÿ56%16ÿ61ÿEFGDCHAB,

566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

ÿ "#$%&ÿ'()ÿ*+,-#..+)/ÿ(012-&#),+)ÿ+)ÿ *#$3(,+) 456ÿ71867991

:;;<=><?<?@ÿ773A387BC21ÿ511AD81Bÿ571ÿ11ÿEAA1687BC21ÿ 61ECD71ÿF4 1ÿG16336EF15ÿ HIJKL<=JMJ;<?@ÿN11AD81Bÿ7ÿ51ÿA4C2Dÿ571ÿA1G151ÿ 368E7B1ÿO1GEDD1ÿ3PÿGEÿA1G151ÿ368E7B1ÿ EPF3BD78ÿ78QÿO78G336O11A5ÿA1G151ÿ3Pÿ5351ÿ7C63R 368E7B1ÿ7CA4B71PÿG764BB1Qÿ3PÿED167EEAÿGEÿ 9AED1ÿ3Pÿ571615ÿ SJ=TIUJMT<=JVW<?@ÿX1ÿ3 DBD1F78B6115ÿ8111BR 7551A5 YZ:@ÿ[1Dÿ811D7BC2ÿED167EEAÿGEÿ11ÿ368E7B15ÿ778ÿ EED3 1ÿFEÿ57DÿEPF3BD78ÿ78ÿGEÿ31AÿA1G151ÿEABÿ 5351ÿ368E7B15 Y<\JMITI<@ÿ[1Dÿ116BAEEÿGEÿBD3PP1ÿ]1ÿ8EBB1^ÿ39ÿ11ÿ 39916GAEFQÿO78G336O11A5ÿ51ÿO3515 YJMIMK=<M\J?M=<;LTI<@ÿN1ÿFEBÿ39ÿ7P1CD71ÿ3Pÿ71FD1ÿO78ÿ OA33DBD1AA78ÿEEÿ11ÿO19EEA51ÿ53B7B5 _=L`\JMITI<a<ÿ<?ÿ>=L`?<>LTI<a<ÿcLUT<=Id?@ÿ778ÿ OECD167eÿ365Dÿ3 516BC2175ÿ81EEFDÿD4BB1ÿ86E93R B7D71G1ÿ1ÿ86E 18ED71G1ÿOECD167eÿ39ÿOEB7BÿGEÿ11ÿ EEFA14678BD1C2 71F5ÿ6E93B7D71G1ÿOECD167eÿ 21OO1ÿ11ÿ57FF161ÿC1AE5ÿ1ÿ3G16A1G1ÿ5EE65336ÿ 11BDEAÿAE816ÿ7ÿ21Dÿ7A7145 f?WIULTJ=KJ=>L?IM`<@ÿg57CED36R368E7B1ÿ78ÿ5336ÿ51ÿ 3 51631F16Bÿ81F31ÿ7C63R368E7B1ÿ571ÿ7ÿEAA1ÿ G1123451678B1CD361ÿGEEFÿ7ÿ238161ÿC3 C1D6ED71Bÿ EE178ÿ785ÿhEÿ51ÿ2E5ÿGEÿ511ÿ757CED36R368ER 7B1ÿFEÿ51ÿG16B9617578ÿGE47DÿG11234516781ÿ O1D16ÿ3651ÿ3 5163C2Dÿ5EÿEEÿ51ÿ2E5ÿGEÿ O19EEA51ÿ71FD1G161FF151ÿ7C63R368E7B1ÿ ]9ED23811^ÿ571ÿGEEFÿ7ÿG11AÿAE8161ÿC3 C1D6ED71Bÿ EE178ÿ78Qÿ33Fÿ71DÿEAD785ÿEE178ÿ78ÿ1ÿ71Dÿ7ÿ EAA1ÿB1CD3615ÿgÿ57Dÿ3 51631Fÿ7Bÿ81F31ÿG336ÿ51ÿ OECD167eÿijkljkÿjmÿ1ÿnokpmjmjjÿB995ÿ571ÿ

O12361ÿD3Dÿ51ÿ61B91CD71G1A78Fÿ86E 18ED71G1ÿ1ÿ 86E93B7D71G1ÿOECD167e5ÿ f?LUTIaLTI<@ÿ[1Dÿ963C1BÿGEÿEPBD16G78ÿGEÿ7C63Rÿ 368E7B15 f?q;L``LTJI=<ÿWL=`LL?WJ<?I?><?@ÿr3A7D7Bÿ4AC163BEÿ1ÿ 51ÿ71FD1ÿGEÿr632 ÿ78ÿC263 7BC21ÿ3 DBD1F78B71FD1ÿ GEÿ21DÿEE8R5E6FEEEA5ÿ1E1A78FÿBDEEÿ511ÿ 71FD1ÿO1F15ÿEABÿ7PAEED3761ÿ5E6EE5317815 s<=?<;KL?L;tM<@ÿuDED7BD7BC21ÿEEAvB1ÿGEÿ647D1A78F1ÿ 8181G1Bÿ3G16ÿ11ÿ1PP1CDQÿ571ÿ7 7C2Dÿ811PDÿ7ÿ51ÿ 757G7541A1QÿEPBDE5BREP2EF1A78F1ÿO7856E81ÿGEÿ 381A78F1ÿO63 1ÿEEÿ21Dÿ1PP1CD5ÿ 01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

wL?WÿxM<ÿ=<>=<MMI<@ÿuDED7BD7BC21ÿEEAvB1ÿEE67ÿ 647D1A78F1ÿ61AED71Bÿ3651ÿ81A185ÿD4BB1ÿF116F1ÿ GEÿAE581O647Fÿ]EE63 516ÿO78G336O11A5ÿO1G3AF78BR 57C2D2175Qÿ51ÿEE1782175ÿGEÿ7D1B71G1ÿ G1123451678Qÿ5716B336DQÿEEDEAA1ÿ57161Qÿ1DCÿ39ÿ11ÿ O19EEA51ÿA3CED71^ÿ1ÿGE67ED71Bÿ7ÿC3 C1D6ED71BÿA4C2DR G163 D61778785ÿ wxUyTa<=M\=<IWI?>M`JW<;@ÿ61F1351AÿEE611ÿ39ÿ OEB7BÿGEÿ7P36ED71ÿ3G16ÿO63 BD16F1Qÿ7567C2D78ÿ1ÿ RB1A2175ÿ51ÿG16B9617578ÿGEÿA4C2DG163 D61778151ÿ BD3PP1ÿFEÿ3651ÿO161F15ÿ3G16ÿF36D161ÿ3PÿAE8161ÿ 91673515ÿ zx;TIaL=ILT<ÿL?L;tM<@ÿgÿ51ÿC3 D1{DÿGEÿ57Dÿ6E9936Dÿ8EEDÿ 57Dÿ3ÿ11ÿBDED7BD7BC21ÿEEAvB1ÿEE67ÿD181A78F16D785ÿ 1165161ÿDv91ÿG16FAE6151ÿGE67EO1A1ÿ]7ÿ57Dÿ81GEAÿ G1123451678CED183671e^ÿ3651ÿ1181315 |LTyJ><<?@ÿ11ÿ7C63R368E7B1ÿ3PÿG764Bÿ1Dÿ11ÿ 1781BC2E9ÿ3ÿ11ÿ71FD1ÿO78ÿ51ÿ1BÿD1ÿG16336EF1Qÿ 71ÿ71FD1G161FF165ÿ |?<x`J?I<@ÿA3 83 DBD1F785 }\;I?<@ÿ~7BF45781ÿP4CD71ÿEE611ÿF631ÿ O1BC261G1ÿF4 1ÿ36515ÿgÿ21Dÿ2475781ÿ3 51631Fÿ 78ÿoÿBE181BD1A5ÿ3ÿD1ÿ3 51631F1ÿ3Pÿ51ÿ G36ÿGEÿ21DÿD1ÿ3 51631F1ÿG16OE5ÿEP78F15ÿGEÿ A71E76ÿ7B5 _€K`<WIMUyÿJ?W<=J<‚@ÿ 51631Fÿ5EDÿ7Bÿ47D81G3165ÿ O78ÿ3 81G116ÿƒ5„ ÿ916B3 1ÿ]71ÿ233P56E9936DÿG336ÿ 51DE7ABÿ3G16ÿB1A1CD71ÿGEÿ511A116Bÿ1ÿ47DG31678^ÿ5EDÿ O1BD3 5ÿ47DÿEPE1ÿGEÿ11ÿG6E81A78BDQÿA3 8P4CD71R 3 51631FQÿOA3153 51631FÿEE6ÿG11R8161AED11651ÿ 7P1CD7171FD1ÿ1ÿEAA16871Qÿ3 51631Fÿ56E816BC2E9ÿGEÿ 11ÿEEDEAÿ7C63R368E7B1ÿ7ÿ3 DAEBD78ÿ1ÿ 14BBEO5ÿ

_€KJ?W<=J<‚M><cI<W@ÿX1ÿ81O715ÿ7ÿ21Dÿ33BD1ÿGEÿ †3365R76EOEDÿ1ÿ33651ÿGEÿ‡7O468Qÿ5EDÿ51ÿ F161ÿ73{D1AQÿ[11B78FRN7D216QÿuD5ÿh D23 7BQÿ hPP1651Qÿ7EF1AQÿN1461QÿhBD1Qÿ[14B51Qÿu3161Qÿ 7451AQÿuD6E963vÿ1ÿ[336ÿ3GED5ÿ ˆI<‚T<a<=‰<‚‚<=@ÿBv3 71ÿG336ÿ9ED23811Qÿ11ÿ 7C63R368E7B1ÿ3PÿG764Bÿ1Dÿ11ÿ1781BC2E9ÿ3ÿ11ÿ 71FD1ÿD1ÿG16336EF15 ˆJŠ?JM<@ÿ0Eÿ5716ÿ39ÿ1Bÿ3G1656EE8OE61ÿ7P1CD71]71FD1^5 ˆJŠ?JM<a<=‰<‚‚<=@ÿX1ÿ71FD1G161FF16ÿEPF3BD78ÿGEÿ 11ÿ5716ÿ1Dÿ51ÿ1781BC2E9ÿ3ÿ71FD1ÿD1ÿG16336EF1ÿ O78ÿ1B15 ÿÿ

!"#ÿ$%&8'(6

)*+,-ÿ .//012/345ÿÿ66ÿ&976&6ÿ6'6 )89ÿ .:3/;ÿ<=3;ÿ>4/30ÿ? @ABC$ÿ DE041FGÿH44/ÿI/3=ÿJ0 @89ÿ @K6&'8LM7ÿ8N'O'6ÿ98LL6 @CPAÿ- @Q'6 6ÿC66M'9ÿP6'NRANM'NNL6Sÿ66ÿ6TÿN'ÿ766NNK6ÿL88'6ÿN'78'MNÿ&NÿN%76&6 @+, ÿ @ 8'8Q6R66766ÿ66ÿ&976&6ÿ6'6ÿK9M7'ÿ BU$Cÿ BL''9'6ÿ%8ÿUL&ÿ$LL6LL6'ÿCM6M6Lÿ B5ÿ B'6L6V6ÿ566789 6 ÿ6ÿ68 76 WXYBÿ W8&K&ÿX66KN LÿY6'688K8(LM7ÿBL''99' A+Uÿ FÿZÿ[53 Y+9Bÿ \;3/1<32;ÿZ2/34ÿ?]/ÿH4];/3 X*@ÿ X66KN L6ÿ*66N'6ÿ@6K66KL 66789 6L XB5@Aÿ X66KN LÿBL''99'ÿV88ÿ8 686&ÿVNÿ6ÿ(68 76 L8( 8$Uÿ 8869KN'6ÿ$''79'6%ÿULM8 8)Uÿ >/043ÿ;:ÿ3;/ÿ^68KT6NL6&6''(6NM'6_ 8Y`aÿ >3;ÿ\3ÿ̀aSÿL'8%66K'6Lÿÿ6ÿK9M7' UB5Yÿ U&LL''99'ÿV88ÿ58K&L(68 76 ÿ6ÿY K69 5ÿ 566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6 bP5Uÿ bN(6(6ÿP8V6'6NTÿU6L6NM7 bAUÿ bN(6(6ÿAV6L'8M&ÿU6L6NM7ÿ

!"-ÿPKN(6ÿ

PKN(6ÿc $LL8MN'6Lÿ'9LL6ÿ88N%L'N ÿ'8'ÿV66789 6 6ÿ6ÿ(68 76 L687K66dÿNNV9KK6 6ÿ6'NKL $NV9KK6 6ÿ6'NKLÿA+UR8 6KK6(dÿ8V6M7'ÿVNÿ6ÿM8'8K6Lÿ86ÿVNK '6'ÿVNÿV66789 6 &6R PKN(6ÿe 6&6ÿ6ÿÿ9'(6V86 PKN(6ÿf $NV9KK6 6ÿ6'NKLÿA+UR8 6KK6(dÿ9'&8L'6ÿ'6V89 (6ÿ:/ÿ/RVNKN'6ÿV88ÿ6 8'8Q6 $NV9KK6 6ÿ6'NKLÿA+UR8 6KK6(dÿ9VNN76K6ÿ6 8'8Q6ÿ6ÿ8YchR'86N6ÿÿ6KN'6ÿ6'ÿ PKN(6ÿg V66789 6 &66&6 PKN(6ÿi $NV9KK6 6ÿ6'NKLÿA+UR8 6KK6(dÿM8 6KN'6ÿ'9LL6ÿV66789 6 &66&6ÿVNÿ6ÿ66'K8MN'6L" $NV9KK6 6ÿ6'NKLÿA+UR8 6KK6(dÿV6M7'ÿ9'&8L'6ÿFÿZÿ[53R8 6KK6ÿ8Ychÿ6ÿ6ÿ PKN(6ÿj VNKN'68 6KK6ÿV88ÿ8Ych PKN(6ÿk UN668'N(6ÿ6'(6ÿK9M7'&NK'6'ÿÿ66ÿ(676ÿ6'ÿV66Kÿ6'L6789 6 6 PKN(6ÿl \/5ÿ4/ÿ/2ÿ=/13//ÿ;3305ÿE///;ÿ4;3//354ÿ23/4ÿ/;Gÿ:/mÿn2;/ÿÿ ÿG/o5ÿ5] PKN(6ÿp q:ÿ;/ÿ4/ PKN(6ÿch >3;ÿEÿ3=/ÿ4/5 PKN(6ÿcc q:ÿ<>Iÿ4/]:3;ÿ]3/ÿ4/ PKN(6ÿce q:ÿ?/43;ÿÿ/13]/ÿ4/ $KK6ÿ7KN(6ÿÿ'6ÿV 6ÿ86ÿooor34rs5/,NNV9KK6 6tL'9 6Lt#a`!

01ÿÿ3ÿÿÿ

566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

ÿ "#$#%#&'(#) *+311ÿ,-.-/-0ÿ17216783ÿ.-4-0ÿ56ÿ516ÿ,313ÿ7-4-ÿ89::;<-ÿ *78566=1ÿ511211+2>1567851ÿ66ÿ?78@23?A3 A1266271@ÿ /4@@12785@1ÿ66BB3626=1ÿ9::CÿD ÿE1ÿF7B@-ÿ8FG0Hÿ F1B362ÿIC:CCC::9J9::;<-ÿ*7+22351*31516ÿ-.-0ÿ,6=1666@ÿ/-.-0ÿ*346ÿK-0ÿL351+783ÿ-0ÿ M+>16@ÿK-F-4-0ÿE1ÿ.3 =ÿH-N-H-0ÿ56ÿ*351ÿH-ÿ89::O<-ÿ F7@3ÿ6B@ÿ?36ÿ221ÿ@B6165ÿ3?ÿ27=2+PÿB6223=17Aÿ6576ÿ 7?+41 6ÿ7ÿB34+26P-ÿQD3RÿN3B42ÿ*73+ÿSTÿ1OU*36+V1ÿW-0ÿX166@ÿN-.-0ÿ56ÿE783ÿN-M-0ÿ,1151673ÿE-0ÿÿ R72ÿD-K-H-ÿ89:UY<-ÿGA616@15ÿ61@B766236Pÿ@PB23@ÿ7ÿ N QEÿB62712@ÿ+757=ÿ7ÿ221ÿ57A772Pÿ3?ÿ+751@23A3ÿ?66@-ÿ M463B16ÿF1@B766236Pÿ.3466+0ÿZITÿUI:Y[UIUZ-ÿ *36+V1ÿW-0ÿX166@ÿN-.-0ÿ763BÿM-0ÿK6+516@ÿ*-0ÿF33786A316@ÿ .-0ÿ\3A3ÿ.-Q-0ÿ56ÿE783ÿN-M-0ÿH66@@1ÿ7-0ÿRA21++157@ÿW-0ÿ ,1151673ÿE-0ÿR72ÿD-K-H-ÿ89:UO<-ÿRB763126P0ÿ]41@273 [ 6761ÿ65ÿM+1A263 7AÿH157A6+ÿF1A365ÿ>6@15ÿN QEÿ7ÿ6ÿ B3B4+6273 ÿ@4651PTÿA3B667=ÿB6156+1A10ÿ+151+ÿ3?ÿ 6=61112ÿ65ÿ6@@3A76273 @ÿ722ÿB321276+ÿ67@3ÿ ?6A236@-ÿQD3RÿLM^ÿ7ÿB61@@N6>66[D_B1ÿH-0ÿ,163@7++6ÿ/-0ÿD67ÿ,-ÿ/-ÿD-0ÿK6673ÿÿ K-ÿ.-ÿK-0ÿ=730ÿL-ÿ4-ÿH-ÿ89:UU<-ÿQ6627A4+621ÿ62216ÿ 172215ÿ?63ÿB34+26Pÿ65ÿB7=ÿ234@1@Tÿ@346A1ÿ75127?7[ A6273 ÿ65ÿ]4627?7A6273 -ÿ/66@6A273 @ÿ3?ÿ221ÿKRK*M0ÿ YZ89<0ÿI9;[IZ9E783ÿN-M-ÿ560ÿ\3A3ÿ.-Q-0ÿ*6+762@6@ÿN-0ÿR72ÿD-K-H-0ÿ*36+V1ÿ W-0ÿRB61141>16=ÿQ-0ÿ,1151673ÿE-0ÿX166@ÿN-.-ÿ 89:UO<-ÿ,16+22ÿA3 57273 @ÿ7ÿ6466+ÿ6616@ÿ722ÿ27=2ÿ +751@23A3ÿ51@72PTÿK 6+P@7@ÿ3?ÿ@151ÿA3 @1A42751ÿP166@-ÿ M5763 126+ÿQ3++4273

ÿ9990ÿSOZ1SC9E3131@ÿ-0ÿE341@ÿ.-0ÿ434216@ÿG-0ÿ51ÿ475ÿR-0ÿ,34>6ÿF-0ÿ ,3++6516ÿK-ÿ8U;;I<-ÿM P1ÿ7436@@6P@ÿ?36ÿ2326+ÿ 65ÿ6++16=1ÿ@B1A7?7AÿG=Mÿ7ÿB3B4+6273 ÿ@24571@-ÿAA4Bÿ M5763 ÿH15ÿYS8U<TÿIS[O:E4=6ÿF-R-ÿ89:UZ<-ÿM@276273 ÿ3?ÿ7?1A2734@ÿ67@3@ÿ7ÿ 61@751276+ÿB3B4+6273 @ÿ1`B3@15ÿ23ÿ676>361ÿ B6223=1@ÿ5467=ÿA1216ÿB7532ÿ7667=6273 ÿ3?ÿ5676Pÿ6@21ÿ 6216@-ÿM5763 -ÿRA7-ÿ/1A2 3+-ÿZC0ÿY:SS[Y:Z901123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

E4@@1+536BÿK-0ÿR781@61+ÿQ-N-N-0ÿ,1151673ÿE-0ÿE3131@ÿ-0ÿ 56ÿ51ÿ71@@1ÿK-4-ÿ89::C<-ÿG21@7151ÿ51123451678ÿ1ÿ =13 52175-ÿ5167A22ÿ56ÿ31 7@ÿ3516ÿ163116@ÿ1ÿ 33 1510ÿFG0HÿF6BB362ÿI:;S::::I0ÿ*7+22351M1?21@ÿH-0ÿ*11+1ÿF-0ÿ51ÿ,33=2ÿ7-0ÿ*1++6516ÿ/-0ÿ N1@663 7ÿ-0ÿN766A2ÿH-0ÿE1A+16A]ÿN-0ÿE151+1ÿK-0ÿE3 @ÿM-0ÿ 51ÿL61++1ÿK-0ÿE7633B34+34ÿ7-0ÿM673@1ÿ7-0ÿW6+]ÿ-0ÿ W7@A216ÿQ-0ÿ6+6@@7ÿN-0ÿ664+157A711ÿF-0ÿ,1767A2ÿ.-0ÿ ,3??6 ÿ*-0ÿ.166122ÿH-0ÿ71751+ÿE-0ÿ73613ÿH-0ÿD637ÿ/-0ÿ D75+1PÿR-0ÿH65@1ÿN-0ÿH3+216ÿK-0ÿL6536ÿ-0ÿ L71412478@1ÿH-0ÿL3 16A216ÿH-0ÿQ151+7ÿa-0ÿ F66@A234[L71+@1ÿ-0ÿQ621+6634ÿM-0ÿb46@@ÿ1-0ÿF6 7ÿK-0ÿ RA275+16ÿN-0ÿR21B?1+12ÿH-0ÿR21B2634ÿM-0ÿR4=767ÿE-0ÿ /@67ÿH-X-0ÿX+7[/437ÿ/-0ÿ06663ÿH-.-0ÿ071 164ÿE-0ÿ7+32ÿR-0ÿ 43+?ÿ7-0ÿ*6413611?ÿ*-0ÿ,313ÿ-ÿ89:U9<-ÿE151+3B12ÿ 3?ÿcÿdÿefghÿ351+@ÿ?36ÿQH89-Y<0ÿQH89-Y<ÿ 6>@36>6A10ÿQH8U:<ÿ65ÿQH8A366@1<ÿ7ÿ9:ÿM463B16ÿ @245Pÿ6616@^ÿ61@4+2@ÿ3?ÿ221ÿMRNKQMÿB6381A2-ÿM5763 ÿRA7ÿ /1A2 3+ÿZI89:<TÿUUU;Y[UU9:YM6>673ÿ.-.-0ÿ,1151673ÿE-.-.-0ÿ=73ÿL-4-H-0ÿ4731+ÿK-0ÿ 434216@ÿG-H-ÿ89:UI<-ÿM7@@71@ÿ56ÿ15323`71ÿ472ÿ51ÿ 51123451678Tÿ17@@71127=1ÿ1ÿ516@B61757=@351+[ +167=ÿiM7@@73 @ÿ3?ÿ15323`7@ÿ?63ÿ676+ÿ B6354A273 Tÿ17@@73 ÿ16@46112@ÿ65ÿ57@B16@73 ÿ 351++7=j-ÿ846=17=1ÿD751@23A3ÿF1@166A2ÿF6BB362<-ÿ ;Y;-ÿ46=17=10ÿ221ÿL12216+65@Tÿ46=17=10ÿ 46=17=1ÿ1 7516@72PÿkÿF1@166A2ÿN1261W6175+ÿR0ÿRB64782ÿG/0ÿ*36+V1ÿW0ÿR72ÿDK0ÿ56ÿ6=1+53 3[

D6?1>16ÿK*0ÿ,1151673ÿE.0ÿX166@ÿ.0ÿ56ÿE783ÿNM0ÿ H66@@1ÿN*0ÿ56ÿ516ÿ,313ÿ4ÿ89:UO<-ÿD751@23A3[ 6@@3A76215ÿ67@3ÿ?6A236@ÿ?36ÿB 143 76ÿ7ÿ6ÿ6616ÿ3?ÿ 721@751ÿ676+ÿ?667=ÿ7ÿ221ÿL12216+65@-ÿQD3Rÿ 1ÿ SU^U98S<T1:UOZO;I-ÿ W671@16ÿG,0ÿ,651+666ÿK,0ÿ41@266ÿQQ0ÿ46=1666ÿ.K0ÿ56ÿ Q1+2ÿ4ÿ89:U9<-ÿQ34+26PÿA4++7=ÿ65ÿlmnohpqg73@7@ÿ 6154A273 ÿ63 =ÿ246@0ÿ221ÿL12216+65@-ÿM16=ÿ G?1A2ÿE7@-ÿUC8S<TZII[C-ÿ ÿÿ

68 76 !""ÿ#$%&$'(ÿ)6"*+7ÿ!,!ÿ"!!8-"+6ÿ+7ÿ *.6!+8-,ÿ/"!(ÿ091*-"+8ÿ8(ÿ$%&$2$34ÿ#"."*"1*6ÿ /8ÿ5556778986'ÿ:6ÿ)"";( )666,ÿ:(<ÿ=6"!ÿ>(ÿ#$%&&'(ÿ?8;6*,6ÿ6//6-+6ÿ."ÿ +6!6.6ÿ.66789 6 ÿ8@ÿ6ÿ;68 76 ÿ."ÿ 886 6(ÿA+6-7+( )6 -7ÿ>(<ÿ0+ÿ?(<ÿB!-78/ÿC(<ÿD9;ÿE(<ÿB8ÿ0(>(F(ÿ #$%%G'(ÿ48+8Hÿÿ/6ÿ#0?$(I'ÿ"ÿ-8"!6ÿ#0?$(IJ&%'ÿ @"+-*6ÿ"!!ÿ8/ÿ"16+ÿ"68!8*!(ÿFÿ+6@88J!@"+"*ÿ ""*K!!(ÿF+8!@76-ÿ4.86+ÿG3#$L'MÿGLINJGLL3( )88;7ÿD(ÿ6<ÿD86,ÿ?(<ÿ566"9ÿ:(<ÿD69,6ÿ?(<ÿ D9,,86ÿ>(<ÿE69679!6ÿ?(>(<ÿB""*8ÿO(<ÿB66*6ÿ P(<ÿB8*;"8ÿF(<ÿO6!"8ÿ(<ÿ0""!ÿ?(O(<ÿOKK!ÿ>(<ÿ :898!ÿ>(<ÿ46/+6!ÿ?(<ÿQ8"!+66ÿQ(<ÿQ8!16;ÿB(<ÿÿ Q9,!ÿD(<ÿ67 ;ÿA(<ÿK@"!ÿF(<ÿ9**.6ÿ>(<ÿ)"!6**ÿ F(R(<ÿ)8//"ÿB(<ÿ>87"!!8ÿO(<ÿ>8,6!ÿS(<ÿD";"!ÿR(<ÿ D"+!89K"ÿD(<ÿD9*ÿE(<ÿR",ÿT(<ÿ?66!766ÿ ?(<ÿ?89!!8@89*8!ÿE(<ÿ?8 ;ÿR(<ÿ06!7";6ÿ(<ÿ 081!+J)6!-7ÿE(<ÿS-7 *6ÿO(<ÿS-7,8!,ÿT(<ÿS9; ÿ :(<ÿT6H 8ÿ(<ÿT!"ÿ?(=(<ÿ=*JT98 ÿT(<ÿB96,66/ÿB(<ÿ )86,ÿ(<ÿB6**" 6ÿT(ÿ#$%&U'(ÿO8@";ÿ*" ÿ9!6ÿ 6;6!!8ÿ" ÿ!@6!8ÿ8 6**;ÿ+8ÿ"!!6!!ÿ 6! 6+"*ÿ6H@8!96ÿ+8ÿ"16+ÿ"ÿ@8**9+8ÿ/8ÿ 6@ 6 8*8;-"*ÿ!+9 6!(ÿ4.8ÿV+ÿ3GMÿGW$JGN$( )9!,6!ÿ4((<ÿS +ÿR(F(<ÿP8!!6ÿ>(C(<ÿ)666,ÿ:(<ÿ D88@"!ÿ?(ÿ#$%&L'(ÿ4."*9"+8ÿ8/ÿ0"+6+!ÿ+7ÿ O89+KJF-X9 6ÿ0698"ÿO"9!6ÿ1KÿY888+-ÿ 0"+78;6!ÿÿ"ÿF6"ÿ+7ÿ"ÿ);7ÿ:6!+Kÿ8/ÿF"*ÿ Q"!(ÿY888!6!ÿ091*-ÿ)6"*+7ÿLG#$'M&L%JL(ÿ D"**"-7"ÿD(<ÿR9;ÿS(O(O(<ÿO79";ÿ=(O(<ÿC9ÿO(:(<ÿÿ

O76ÿT()(<ÿT!"ÿ=(>(<ÿO7"8ÿ)(>(ÿ#$%&I'(ÿS@"+8+6@8"*ÿ !+19+8!ÿ" ÿ*" J9!6ÿ6;6!!8ÿ8 6*!ÿ8/ÿ "16+ÿ1"-+6"ÿ" ÿ6 8+8H!ÿÿ+76ÿ;6"+6ÿT"@6ÿ "6"(ÿF68!8*ÿ" ÿF ÿZ9"*+KÿP6!6"-7ÿ&I#U'Mÿ &UUWJ&UIN( D",8",ÿF(<ÿS9*-ÿB(<ÿ8!,ÿ0(ÿ#&NNN'(ÿF**6;Kÿ+8ÿ *"18"+8Kÿ""*!ÿÿ-7* 6ÿ8/ÿ@"6+!ÿ8--9@"+8J "**Kÿ6H@8!6ÿ+8ÿ -6<ÿ"+!ÿ" ÿ7"!+6!(ÿ49ÿP6!@ ÿ>ÿ &U#$'MÿGI$JGIL( R"ÿ)(ÿT(ÿR(<ÿF",ÿF(ÿ>(ÿF(<ÿO"1"JR[@6ÿ?(<ÿ)9K7ÿT(ÿT(ÿ T(<ÿ0"6+6ÿ)(ÿD(<ÿD86,"@<ÿ0(ÿ(ÿ#$%&U'(ÿS6ÿ !+19+8ÿ8/ÿ"186ÿ@"+-*6!ÿÿ""*ÿ789!6!(ÿ \]^8^ÿ_]^]ÿ̀^9aÿbc̀dÿe9^fÿghi<ÿ $WJU$( R66ÿ>(<ÿY7";ÿ=(<ÿC";ÿj(<ÿ=";ÿj(<ÿS9ÿ>(<ÿQ"9*,6ÿB(<ÿ P!,8!,<ÿ(ÿR(ÿ#$%%W'(ÿ?6"!966+ÿ8/ÿ@"+-*6ÿ!6ÿ !+19+8!ÿÿ!6ÿ19*;!(ÿk98lÿ^9mÿ n``f̀ÿ̀]ÿofÿp^q( 01ÿÿ3ÿÿÿ

?""!!6ÿD(<ÿS +ÿR(<ÿC89+6!ÿV(<ÿ."ÿ:9,66ÿ4(<ÿÿ >"!6ÿV(<ÿ)";6""!ÿT(<ÿV>6"!ÿ>(<ÿ."ÿ6ÿ)86,ÿC(<ÿ )666,ÿ:(ÿ#$%&L'(ÿ566789 6 ÿ6ÿ;68 76 ÿ 886 6(ÿPV5?<ÿB*+78.6(ÿ P88ÿ?(?(ÿ6<ÿB8*66ÿQ(<ÿS +ÿR(F(<ÿ6ÿB9ÿF(<ÿ>"!6ÿV(<ÿ )666,ÿ:(>(<ÿC89+6!ÿV(?(ÿ#$%&L'(ÿ:6+6-+8ÿ8/ÿ b9rÿs^ÿÿF16+ÿF ÿ"/+6ÿ"ÿR";6ÿZÿQ6.6ÿ 9+16",(ÿ0R8Sÿ6ÿ&&#G'Mÿ6%&I&$W&( P88ÿ?(?(ÿ6<ÿ)666,ÿ:(>(<ÿB8*66ÿQ(<ÿ)86,ÿ(<ÿC89+6!ÿ V(?(ÿ#$%&3'(ÿS@"+"*ÿ" ÿ+6@8"*ÿ.""+8ÿÿ 6 8+8Hÿ" ÿ0?&%ÿ-8-6+"+8!ÿÿ"16+ÿ"ÿÿ"ÿ *.6!+8-,ÿ6!6ÿ"6"(ÿ4.8ÿP6!ÿ&IGMÿ&L&J&3%( P896*8+!ÿT(ÿS(<ÿ5"ÿ)6K!+<ÿB(ÿ>(ÿ#$%%3'(ÿS6ÿ/"-+8J "+6ÿ@"+-9*"+6ÿ"++6ÿ6 !!8!ÿ/8ÿ"ÿ18*6ÿ 789!6ÿÿS89+76ÿ+"8<ÿO"""(ÿS-6-6ÿ8/ÿ+76ÿ T8+"*ÿ4.86+<ÿGWG#&'<ÿ&3UJ&W$( S"9+6ÿQ<ÿ5"ÿY"+6ÿ?<ÿ5"ÿ6ÿS"*9ÿ4<ÿF16ÿ><ÿÿ :6ÿR669ÿQ<ÿ5"ÿ>""!.6*ÿ)ÿ#$%&L'ÿT76ÿ0SJ8 6*<ÿ :6!-@+8ÿ8/ÿ0SÿU(I(%(ÿ7tauu5556^m6umu9tu vwxym96tz S".8*"6ÿ>(<ÿA++ÿ>(<ÿ)"*6@98ÿR(<ÿE8 "ÿ)(ÿ#&NN3'(ÿ V;4ÿ6!@8!6ÿ+8ÿ/9ÿ""*ÿ"**6;6!ÿ" ÿ86!+-ÿ ""*ÿ"**6;6!ÿÿ/9ÿ/"6!ÿ" ÿ/9ÿ;"6+ÿ 8,6!(ÿO*ÿ4H@ÿF**6;Kÿ$3#I'MÿI%&JI%N( S +ÿR(F(?(<ÿ."ÿ6ÿS"J6ÿB66ÿQ(<ÿ@!+"*J."ÿ C  6ÿF(C(<ÿ)88.6*ÿ?(<ÿB66,796ÿ>(<ÿC89+6!ÿ V(?(<ÿ=6"!ÿ>(<ÿ)666,ÿ:(ÿ#$%&$'(ÿZÿQ6.6ÿ" ÿ @698"ÿÿ"ÿ"6"ÿ+7ÿ"ÿ7;7ÿ*.6!+8-,ÿ6!+KMÿÿ "ÿ*";6ÿ@8@9*"+8J1"!6ÿ!+9 K(ÿ0R8SÿE4ÿ3Mÿ6GWWUG( S +ÿR(F(?(<ÿB86 6ÿ(>(<ÿ6ÿS+6679!6ÿ0+6!ÿC(F(F(<ÿ )";6""!ÿT(>(<ÿ)9!,6!ÿ4((C(<ÿP8!!6ÿ>(C(F(<ÿ

D88@"!ÿ?(<ÿE8 6*,ÿ(<ÿS" 6!ÿ4(F(?(<ÿ=6"!ÿ >(<ÿB8;"6+ÿ:(<ÿ)666,ÿ:(ÿ#$%&3'(ÿV-6"!6ÿ @698"ÿ!,ÿ6"ÿ@89*+Kÿ/"!Mÿ86!ÿ+76ÿ 6!@ "+8Kÿ -818+"ÿ@*"Kÿ"ÿ8*6{ÿ0698"ÿNMG( A++ÿ>(<ÿE8 "ÿ)(<ÿ)"*6@98ÿR(<ÿS".8*"6ÿ>(ÿ#&NN3'(ÿ P6!@ "+8Kÿ!K@+8!<ÿ@9*8"Kÿ/9-+8ÿ" ÿ "**6;Kÿ+8ÿ/9ÿ""*!ÿ"8;ÿ/9ÿ/"6!ÿ" ÿ/9ÿ ;"6+ÿ8,6!(ÿS-" ÿ>ÿC8,ÿ4.8ÿ)6"*+7ÿ$G#L'Mÿ U$WJUGU( A++ÿ>(<ÿE8 "ÿ)(<ÿ)"*6@98ÿR(<ÿS".8*"6ÿ>(ÿ#$%%I'(ÿ V;Uÿ6!@8!6ÿ+8ÿ/9ÿ""*ÿ"**6;6!ÿ"8;ÿ/9ÿ 8,6!(ÿV+ÿF-7ÿ--9@ÿ4.8ÿ)6"*+7ÿ3W#&'Mÿ3&J3U( 566789 6 ÿ6ÿ68 76 ÿ86 6ÿÿ

!"ÿ#$%ÿ&11'1ÿ($%ÿ&1''!516ÿ)$%ÿ&76*ÿ#$%ÿ+1,!63 7ÿ$%ÿ +76!-2ÿ#$%ÿ+.6.,ÿ/$%ÿ51ÿ033"2ÿ1$%ÿ21-'16-3ÿ+$%ÿ 27!*3434'34ÿ1$%ÿ51671,ÿ#$%ÿ567*,1ÿ1$)$%ÿ836!,77161ÿ 8$%ÿ!'!,,7ÿ+$%ÿ679!,ÿ$%ÿ01767-2ÿ/$%ÿ0366! ÿ&$%ÿ :17-21ÿ;$%ÿ1361*ÿ#$%ÿ<!*7ÿ)$%ÿ<75'1.ÿ=$%ÿ#357"ÿ<$%ÿ #3'716ÿ;$%ÿ>!6,7!5ÿ?$%ÿ>71412478,1ÿ#$/$%ÿ>.,7!5ÿ$%ÿ ',,3 ÿ2$%ÿ(!!,-234@>71',1ÿ$%ÿ(!"177'7ÿ#$%ÿ(! 7ÿ;$%ÿ =71461'17ÿ#$%ÿ=4"767ÿ2$%ÿ),!7ÿ#$A$%ÿB59!65.ÿ$%ÿ0!663ÿ #$/$%ÿ071 1!4ÿ2$%ÿ17!.6ÿ$%ÿ3'6ÿ1$%ÿA'7@)437ÿ)$%ÿ 031*ÿ$%ÿ&641*6116ÿ&$ÿCDEFGH$ÿ?16636!-1ÿ36ÿ 4'77@-77.ÿ'!5ÿ4,1ÿ61"61,,73 ÿ351',ÿ636ÿ7763"1ÿ 573I751ÿ!5ÿ671ÿ4!677-'1,$ÿ59763 ÿ01!'72ÿ?16,41-7ÿ FDDCJHKÿJGL@JGM$ !"ÿ#$%ÿ1267"ÿB$%ÿ031*ÿ$%ÿ114*1ÿ#$%ÿ/3 *16,ÿ=$%ÿ &11'1ÿ($%ÿ51671,ÿ#$%ÿ?3,7!ÿ2$=$%ÿ&641*6116ÿ&$ÿ CDEFNH$ÿ;76ÿ?3''4773 ÿ!5ÿ<4"ÿ84-773 ÿ7ÿ247-2ÿ +27'561Kÿ;ÿ+34!67,3 ÿ36ÿ5I43,461ÿ5,77!71,ÿ!5ÿ ;,,3-7!773 ,ÿ&!,15ÿ3 ÿOÿPÿQRSTÿ!5ÿ 27,416,73 ÿ5I43,461ÿ#351'7"ÿ;4463!-21,$ÿ59763 ÿ 01!'72ÿ?16,41-7ÿFDLCJHKÿJGU@JNF$ 7''7!,ÿ2$;$%ÿ#-+36!-*ÿ#$+$%ÿ#!7,47ÿ5$+$%ÿ271771ÿ$&$%ÿ #-11 71ÿ=$5$%ÿ1.2ÿ;$=$%ÿ&61.,,1ÿ?$>$ÿCDEFVH$ÿ+3ÿ !''16"1ÿC&3,ÿ5DHÿ!5ÿ15373I7ÿ-3 -176!773 ,ÿ!61ÿ 27"216ÿ7ÿ721ÿ,177'15ÿ54,7ÿ36ÿ231,ÿ463I7!71ÿ73ÿ 754,767!'@,-!'1ÿ5!76.ÿ3416!773 ,$ÿ/ÿ5I43ÿ=-7ÿ59763 ÿ 5475173'ÿDVCFHKÿGD@GU$

01123451678ÿ1ÿ13 52175ÿ3 151ÿÿÿ

7''7!,ÿ2$<$%ÿ&61.,,1ÿ?$>$%ÿ#-+36!-*ÿ#$+$%ÿ271771ÿ$&$%ÿ #-11 71ÿ=$%ÿ1.2ÿ;$=$ÿCDEFFH$ÿ;76W361ÿ-3ÿ!''16"1%ÿ !3 7!ÿ!5ÿ4!677-4'!71ÿ!7716ÿ!7ÿ231,ÿ9!6.ÿ772ÿ 57,7!-1ÿ73ÿ754,767!'ÿ,-!'1ÿ5!76.ÿ3416!773 ,Kÿ!ÿ 1I43,461ÿ!,,1,,17$ÿ59763 ÿ01!'72ÿFEKÿUD$ 7',3 ÿ:$ÿ$ÿCDEEGH$ÿ;76W361ÿXYZ[T\]Sÿ761-773 ÿ7ÿ!ÿ 434'76.ÿ36*16Kÿ+!,1ÿ614367ÿ!5ÿ61971ÿ36ÿ721ÿ '7716!7461$ÿ+3$ÿ27,$ÿ?4W'7-ÿ01!'72ÿUCGHKÿLGM@LNL$ 7*1'ÿ;$%ÿ#3,3416!ÿ/$%ÿ6337ÿ1316*!4ÿ?$$$%ÿ"7*ÿ >$$#$%ÿ;!67*ÿ;$/$;$ÿCDEFNH$ÿ57,,73 ,ÿ36ÿ4!677-4'!71ÿ !7716ÿ663ÿ!7!'ÿ234,1,ÿ7ÿ721ÿ>17216'!5,$ÿ ;73,42167-ÿ59763 17ÿFFFKÿDED@DFD$ A'3 1ÿ/$%ÿ#!7.8!697ÿ($%ÿ)!79!71ÿ;$%ÿ0767!1ÿ)$ÿCFMMDH$ÿ :" ÿ!5ÿ:"5ÿ!77W35.ÿ61,43 ,1,ÿ73ÿ-3ÿ5!516ÿ!5ÿ 4671ÿ7ÿ6!616,ÿ772ÿ-3@754-15ÿ!,72!$ÿ+'7ÿ5I4ÿ ;''16".ÿDDCFHKÿJL@ME$ ^!26!5 7*ÿ5$%ÿ=!516ÿ:$%ÿ&64-*!716ÿ<$%ÿ8'!""1ÿ;$%ÿ 8'17,-216ÿ+$%ÿ=-2716'ÿ($%ÿ>3!*ÿ2$%ÿ=4'7ÿ/$%ÿ =47-*121416ÿ;$%ÿ>3,,ÿ:$%ÿ&647"ÿ)$%ÿ(!4'6@017,372ÿ #$ÿCDEFFH$ÿ2191'3417ÿ36ÿ!ÿ,!57-2ÿ5<:=;ÿ73ÿ 1!,461ÿ1I43,461ÿ73ÿ3--44!773 !'ÿ-3ÿ2!76ÿ!''16"1,$ÿ :7ÿ;6-2ÿ;''16".ÿ:43'ÿFNNCLHKÿDDN@DLL$

ÿÿ

00ÿÿ2ÿÿÿ

45567895 ÿ5ÿ57 9659ÿ7 595ÿÿ

FFGHHI

012ÿ14ÿ556ÿ712895ÿ96 ÿÿÿ ÿ  !42"74ÿ#ÿ$ÿ%&'(ÿ)*ÿ)1+2,!56 ---./10.6+ 1761ÿ'(#&

23ÿ5678ÿ9667ÿ:6783;ÿ<=>?@AÿCD@EDD>

86/216

Bijlage 2

87/216

Onderzoek 2018

Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

Longontsteking in de nabijheid van geiten- en pluimveehouderijen; actualisering van gegevens uit huisartspraktijken 2014 – 2016

Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

Longontsteking in de nabijheid van geiten- en pluimveehouderijen; actualisering van gegevens uit huisartspraktijken 2014 – 2016

Redactie IJzermans CJ, Smit LAM, Heederik DJJ en Hagenaars TJ Onderzoekers Baliatsas C, Dückers M, IJzermans CJ (Nivel), Heederik DJJ, Huss A, Smit LAM (IRAS/UU), Hogerwerf L, Post P (RIVM), Boender GJ, Hagenaars TJ, Petie R (WBVR)

ISBN/EA 978-94-6122-515-3 http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 © 2018 Nivel, Postbus 1568, 3500 BN UTRECHT Gegevens uit deze uitgave mogen worden overgenomen onder vermelding van Nivel en de naam van de publicatie. Ook het gebruik van cijfers en/of tekst als toelichting of ondersteuning in artikelen, boeken en scripties is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

Voorwoord De resultaten van de programma’s IVG (Intensieve Veehouderij & Gezondheid, 2011) en VGO (Veehouderij en Gezondheid Omwonenden, 2016 en 2017) wijzen op consistente associaties tussen het wonen in de nabijheid van geiten- en pluimveehouderijen en een verhoogd risico op longontsteking. Deze risico’s werden in kaart gebracht voor de jaren 2007 t/m 2013. Voor analyses van de risico’s werd gebruik gemaakt van gegevens uit de elektronische patiënten dossiers van huisartsen in het oosten van de provincie Noord-Brabant en het noorden van de provincie Limburg en van vragenlijstgegevens en resultaten van medisch onderzoek bij 2500 omwonenden. Het risico op longontsteking bleek verhoogd in een straal van 1 kilometer rondom pluimveehouderijen en twee kilometer rondom geitenbedrijven. Afhankelijk van het onderzoeksjaar ging het daarbij om 150-200 vermijdbare gevallen van longontsteking per 100.000 mensen. Over de oorzaken van de gevonden associaties kon alleen worden gespeculeerd. De voor de financiering van deze studies verantwoordelijke ministeries (VWS en LNV) besloten om hetzelfde consortium opdracht te geven voor vervolgonderzoek naar de oorzaak van de associatie in de nabijheid van geitenhouderijen. Daarbij was gewenst dat er de beschikking zou zijn over recentere gegevens uit de huisartspraktijk.

In dit rapport zal deze actualisering worden gepresenteerd voor de jaren 2014 t/m 2016. De onderzoekers hebben de opdrachtgevers voorgesteld de opdracht te verruimen: niet alleen geiten in de nabijheid, maar ook pluimvee (waarvoor in IVG en VGO ook een associatie bestond, zij het zwakker) en andere diersoorten. Daarnaast hebben de onderzoekers in een aantal analyses niet alleen longontsteking, maar meerdere problemen van de luchtwegen en symptomen en aandoeningen meegenomen die al dan niet gerelateerd zouden kunnen zijn aan veehouderij in de nabijheid van de woning. Het onderzoek werd uitgevoerd door het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (Nivel, Utrecht), het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van de Universiteit Utrecht en de Wageningen Bioveterinary Research (onderdeel van Wageningen Universiteit & Research). Een deel van de analyses waarvoor het Nivel en IRAS opdracht kregen, werd (onder hun supervisie) uitgevoerd door een promovendus van het RIVM/IRAS en diens begeleider. Dit onderzoek maakt deel uit van het onderzoeksprogramma Veehouderij en Gezondheid Omwonenden, VGO III.

Wij danken de deelnemende huisartsen, de veldwerkers en databeheerders van het Nivel, Mark Nielen voor zijn hulp bij het omgaan met episodes en de mensen van de Trusted Third Party (Stichting Informatie Voorziening Zorg, IVZ in Houten) die zorg droegen voor de uitvoering van de privacyregeling. De actualisering zoals hier gepresenteerd zal bijdragen aan de verdere onderbouwing van de voorziene studies in het programma VGO III, maar ook bijdragen aan discussies in het land, in provincies, gemeenten en dorpsraden, bij brancheorganisaties en zorgorganisaties over de inrichting van de veehouderij en de mogelijke effecten voor de gezondheid van omwonenden. Utrecht, september 2018 Joris IJzermans, Lidwien Smit, Dick Heederik en Thomas Hagenaars

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

3

Inhoud Voorwoord

3

Samenvatting

5

1

Aanleiding

8

2

Methoden 2.1 Beschikbare gegevens 2.2 Ecologische (gebieds-)vergelijking 2.3 Associatie tussen afstand geiten- en pluimveehouderijen en longontsteking; regressieanalyses 2.4 Associatie tussen afstand geiten- en pluimveehouderijen en longontsteking; kernel-analyse

10 10 13

3

Resultaten 3.1 Ecologische analyses 3.2 Resultaten regressieanalyses 3.3 Resultaten Kernel-analyses 2014-2016 3.4 Andere gezondheidsproblemen

16 16 18 23 25

4

Discussie

26

Literatuurlijst

29

Lijst van afkortingen

30

Bijlagen

31

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

14 14

4

Samenvatting Aanleiding Er wordt discussie gevoerd over de (intensieve) veehouderij in ons land. Naast de zorgen om dierenwelzijn is er, vooral naar aanleiding van de Q-koorts uitbraak, de vogelgriep, antibioticaresistentie en (andere) dreigende zoönosen, aandacht voor de mogelijke gevolgen voor de gezondheid van mensen die in de omgeving van veehouderij wonen. GGD’en en huisartsen zochten de publiciteit omdat zij, en/of hun patiënten een relatie zagen tussen het wonen bij veehouderij en bepaalde aandoeningen, met name van de luchtwegen. Discussies werden eveneens gevoerd in de landelijke politiek en (vooral) op het niveau van provincie, gemeente en dorpsraad. Er was niet veel wetenschappelijke literatuur om op terug te vallen: de meerderheid ervan was afkomstig uit de Verenigde Staten waar vooral de infrastructuur van de veehouderij en het gezondheidszorgsysteem erg verschillen van de Nederlandse situatie. De afgelopen jaren zijn daarom diverse rapporten en wetenschappelijke artikelen verschenen over de mogelijke gezondheidseffecten van het wonen in de nabijheid van veehouderijen.

De projecten IVG (Intensieve Veehouderij & Gezondheid, Heederik & IJzermans, 2011) en VGO (Veehouderij & Gezondheid Omwonenden, Maassen et al, 2016, Hagenaars et al, 2017) werden in opdracht van de ministeries van VWS en EZ/LNV uitgevoerd in het oosten van de provincie Noord-Brabant en het noorden van de provincie Limburg. Onder omwonenden van pluimvee- en geitenhouderijen bleken zich over een aantal opeenvolgende jaren meer gevallen van longontsteking voor te doen. De associatie tussen het voorkomen van longontsteking en het wonen in de nabijheid van pluimveehouderijen kan mogelijk worden verklaard door de uitstoot van fijnstof en endotoxinen door deze bedrijven, mogelijk in combinatie met de al aanwezige achtergrondblootstelling. De oorzaak van de associatie tussen longontsteking en wonen in de nabijheid van geitenhouderijen is vooralsnog onbekend en een rol voor fijnstof en endotoxinen lijkt minder waarschijnlijk. Deze bevinding is aanleiding voor de genoemde ministeries om vervolgonderzoek te entameren naar de oorzaak van deze associaties. Als eerste stap in dit onderzoeksprogramma VGO III is aan het Nivel, IRAS en WUR (zie afkortingenlijst achterin dit rapport) opgedragen analyses, uit het eerdere VGO-project, te herhalen voor een recentere periode.

Doel van deze actualisering is om na te gaan of de associatie tussen het wonen in de nabijheid van geiten- en pluimveehouderijen en het voorkomen van longontsteking nog steeds kan worden aangetoond voor de jaren 2014 t/m 2016.

Methoden In de analyses is gebruik gemaakt van gegevens uit de elektronische patiënten dossiers van 26 huisartspraktijken in Brabant en Limburg, waarvan 23 bruikbaar waren voor analyses met de woonafstand tot veehouderijen. Het betreft hier, afhankelijk van het type analyse, 90.000 tot 103.000 bij een huisarts ingeschreven patiënten. Voor één van de analyses werd gebruik gemaakt van een referentiebestand van ongeveer 75.000 patiënten van 22 huisartspraktijken uit delen van het land met minder geiten- en pluimveehouderijen die als controlegroep werd gebruikt. In alle gevallen gaat het om huisartspraktijken uit plaatsen met minder dan 30.000 inwoners. Bij de deelnemende huisartspraktijken werd de kwaliteit van de registratie vooraf gecheckt.

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

5

Gebruikmakend van strikte privacyregels werden de woningen van huisartspatiënten ge-geocodeerd, zodat precieze afstanden tot veehouderijen konden worden bepaald. Voor het lokaliseren van de veehouderijen werd gebruikgemaakt van BVB-gegevens (Bestand Veehouderij Bedrijven) van 2015. In dit project werden vijf methoden van analyseren gebruikt, in de praktijk allemaal regressieanalyses. In één methode worden twee gebieden vergeleken (Brabant/Limburg met landelijke controlegebieden) in een ecologische (gebieds-)analyse. Bij de andere vier typen regressieanalyses wordt de woonafstand tot veehouderijen op verschillende manieren gerelateerd aan het optreden van longontsteking (binnen Brabant en Limburg). Deze benadering is gekozen om te onderzoeken in welke mate uitkomsten van het onderzoek afhankelijk zijn van aannames die bij de toepassing van verschillende analysemethoden worden gedaan.

Resultaten In de jaren 2014-2016 zien we dezelfde verhoging van het aantal longontstekingen bij omwonenden van geitenhouderijen als in de jaren ervoor. Een vergelijking tussen het VGO studiegebied en controlegebieden in het land, met minder/geen geitenhouderijen in de omgeving laat zien dat er in het studiegebied statistisch significant vaker longontsteking wordt gediagnosticeerd door huisartsen. Het aantal gevallen van longontsteking is in het studiegebied jaarlijks gemiddeld circa 50% hoger. Omdat er systematische verschillen kunnen bestaan tussen huisartsen en huisartspraktijken en de classificatie van longontsteking in het registratiesysteem werden diverse analysetechnieken toegepast met ieder hun voor- en nadelen, maar wel complementair aan elkaar. Er is in dit project niet een duidelijke voorkeursmethode naar voren gekomen. Er zijn duidelijke associaties gevonden tussen de afstand van een geitenbedrijf tot het woonadres. Deze associatie is in alle toegepaste analysemethoden aangetoond en daarmee is deze gevonden associatie robuust en niet sterk afhankelijk van de gedane aannames in de verschillende analysemethoden. De associatie is vooral sterk naarmate de afstand tussen woning en geitenhouderij kleiner is: bij één van de analysemethoden is deze tot (minstens) 2000 meter afstand statistisch significant, bij twee andere tot 500 meter afstand.

De ‘kernel-analyse’ laat zien dat de risicoverhoging voor longontsteking rondom geitenhouderijen voor de jaren 2014-2016 vergelijkbaar is met de eerder onderzochte jaren (20092013). Onder bewoners bij wie binnen twee kilometer rondom de woning één geitenhouderij ligt, treden 32%, 24% en 25% (resp. 2014, 2015, 2016) meer gevallen van longontsteking op vergeleken met bewoners zonder geitenhouderij binnen twee kilometer van de woning. Gerekend over de gehele studiepopulatie correspondeert het verhoogde risico op longontsteking in de nabijheid van geitenhouderijen in deze analyse (onder de aanname dat het een causale associatie betreft) met ongeveer 124 (7.8%) vermijdbare gevallen onder ongeveer 1600 gevallen van longontsteking per 100.000 omwonenden (gedefinieerd als huisartspatiënten in de dataset) in 2014, 122 (6.0%) vermijdbare gevallen onder ongeveer 2000 gevallen van longontsteking per 100.000 omwonenden in 2015 en 134 (7.2%) vermijdbare gevallen onder ongeveer 1900 gevallen van longontsteking per 100.000 omwonenden in 2016. De resultaten van de associatie tussen longontsteking en geitenhouderijen worden nauwelijks beïnvloed door de aanwezigheid van andere typen veehouderij in de omgeving. De associatie met longontsteking wordt in nagenoeg even grote mate gevonden voor beide grootste risicogroepen: ouderen en kinderen.

De in het VGO-project gevonden associatie tussen het voorkomen van longontsteking en pluimveehouderijen in de nabijheid van de woning kon worden bevestigd voor het jaar 2014. In de jaren 2015 en 2016 was de associatie niet (meer) statistisch significant.

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

6

Discussie De in de eerdere VGO studie (over de periode 2007-2013) gevonden associatie tussen het wonen in de nabijheid van een geitenhouderij en het voorkomen van longontstekingen binnen een reikwijdte van twee kilometer is bevestigd voor de periode 2014-2016. Uit een vergelijking met controlegebieden in delen van het platteland in Nederland met minder veehouderij bleek wederom dat in het studiegebied in Noord-Brabant en Limburg 50 à 60% vaker longontsteking wordt gediagnosticeerd. Vergeleken met de associaties tussen longontsteking en andere diersoorten in de nabijheid van de woning zijn de associaties met geitenhouderijen relatief sterk, in termen van omvang van de verhoging van het risico en van consistentie over de jaren. De associatie tussen het voorkomen van longontsteking en geitenhouderijen in de nabijheid van de woning is over een periode van tien jaar in dezelfde regio consistent. Het niet langer deelnemen van enige huisartspraktijken en de vervanging door nieuwe praktijken bij deze actualisering (onder meer vanwege veranderen van huisartsinformatiesysteem, of het tijdelijk te druk zijn om deel te nemen) heeft geen zichtbaar effect gehad.

De associatie tussen longontsteking en de nabijheid van pluimveehouderijen daarentegen is in de laatste jaren van deze actualisering niet meer statistisch significant, met uitzondering van een associatie rondom bedrijven met vleeskuikens in 2014. Omdat er rond legpluimveebedrijven relatief veel fijnstof voorkomt lijkt het verrassend dat het verband alleen nog bij vleeskuikenbedrijven wordt gezien. Naast eerdere hypotheses (IVG en VGO) dat fijnstof en endotoxinen een rol zouden spelen in het voorkomen van meer longontsteking rondom pluimveehouderijen kan een andere (onbekende) factor hebben meegespeeld die in recente jaren afgenomen is. Het is belangrijk om te vermelden dat voor dit resultaat alleen de afstand van patiënten met longontsteking tot pluimveebedrijven is geanalyseerd en andere factoren zoals fijnstof en endotoxinen niet zijn onderzocht. Monitoring van het voorkomen van longontsteking rondom pluimveehouderijen blijft de komende jaren gewenst. Hoewel de risicoverhoging over de periode 2007-2014 voor elk jaar statistisch significant was, was de omvang van de verhoging ook relatief beperkt, en verschillend tussen de jaren. Gezien de variatie tussen de observaties over eerdere jaren is het belangrijk om na te gaan of er daadwerkelijk sprake is van een trendbreuk na 2014 door op korte termijn de jaren 2017 en 2018 in de analyse te betrekken.

Het herhaalde resultaat maakt de associatie tussen longontsteking en de nabijheid van geitenhouderijen consistent en vraagt daarom om nader onderzoek dat dieper ingaat op de mogelijke causaliteit. Meer zicht op de causaliteit is van belang voor de volksgezondheid in het gebied. Het gaat immers om circa 130 vermijdbare gevallen van longontsteking per 100.000 omwonenden per jaar.

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

7

1

Aanleiding

Er wordt discussie gevoerd over de (intensieve) veehouderij in ons land. Naast de zorgen om dierenwelzijn is er, vooral aangezwengeld door de gevolgen van de Q-koorts uitbraak, de vogelgriep, antibioticaresistentie en (andere) dreigende zoönosen, aandacht voor de mogelijke gevolgen voor de gezondheid van mensen die in de omgeving van veehouderij wonen. GGD’en en huisartsen zochten de publiciteit omdat zij, en/of hun patiënten een relatie zagen tussen het wonen bij veehouderijen en het vaker voorkomen van bepaalde aandoeningen, met name van de luchtwegen. Discussies werden eveneens gevoerd in de landelijke politiek en (vooral) op het niveau van provincie, gemeente en dorpsraad. Er was niet veel wetenschappelijke literatuur om op terug te vallen: de meerderheid ervan was afkomstig uit de Verenigde Staten waar vooral de infrastructuur van de veehouderij en het gezondheidszorgsysteem erg verschillen van de Nederlandse situatie. Er zijn de afgelopen jaren meerdere wetenschappelijke rapporten en artikelen verschenen over de projecten IVG (Intensieve Veehouderij & Gezondheid, Heederik & IJzermans 2011) en VGO (Veehouderij & Gezondheid Omwonenden, Maassen et al 2016, Hagenaars et al 2017).

Dit waren projecten naar de mogelijke gezondheidseffecten van het wonen in de nabijheid van intensieve veehouderij in het oosten van de provincie Noord-Brabant en het noorden van de provincie Limburg. In beide projecten ging het onder meer om gezondheidsproblemen zoals geregistreerd door deelnemende huisartsen en om woonafstand van omwonenden tot veehouderijen. In IVG werden huisartsenregistraties van de periode 2007-2009 gebruikt en in VGO werden de jaren 2010-2013 onderzocht. De rapportages zijn uitgevoerd in opdracht van de ministeries van VWS en EZ/LNV (zie ook artikelen o.a. Smit 2012, Borlee 2017, van Dijk 2017, Smit 2017, Freidl 2017, Baliatsas 2017, Kalkowska 2018). Uit het VGO-onderzoek (Maassen 2016, Hagenaars 2017) bleek, dat zich onder omwonenden van pluimvee- en geitenhouderijen over een aantal opeenvolgende jaren meer gevallen van longontsteking voordeden. Deze bevinding uit gegevens van huisartspraktijken, werd op grond van diverse analyses gedaan. De relatie tussen het voorkomen van longontsteking bij omwonenden en pluimveehouderijen in de nabijheid van de woning wordt mogelijk veroorzaakt door de uitstoot van fijnstof en endotoxinen door deze bedrijven, naast de al aanwezige hoge achtergrondblootstelling aan fijnstof in deze regio.

De oorzaak van de associatie tussen longontsteking en de nabijheid van geitenhouderijen is nog onduidelijk, hoewel de Q-koorts epidemie in elk geval in de jaren 2007-2009 een belangrijke rol zal hebben gespeeld. Door de ministeries van VWS & EZ/LNV is, ook naar aanleiding van een advies van de Gezondheidsraad (2018) nader onderzoek toegezegd om het risico en de oorzaken beter te begrijpen. Als eerste stap binnen dit programma VGO III, is aan Nivel, IRAS en WUR verzocht eerdere VGO analyses te herhalen voor een recentere periode. Doel van deze actualisering is om na te gaan of met name de associatie tussen het wonen in de nabijheid van geitenhouderijen en het voorkomen van longontsteking (langer na de Q-koorts uitbraak) opnieuw kan worden aangetoond in het studiegebied. Dezelfde associatie wordt eveneens onderzocht voor de nabijheid van pluimveehouderijen. Bovendien wordt nagegaan of andere gevonden effecten zich nog voordoen: het voorkomen van COPD, astma –en de exacerbaties ervan -, en andere problemen van de luchtwegen, van eczeem bij kinderen en van enige inflammatoire aandoeningen van de darm. Ook wordt nagegaan in welke mate

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

8

antibiotica worden voorgeschreven. Ten slotte wordt in kaart gebracht welke seizoensinvloed er is bij het voorkomen van longontsteking. De onderzoekers zijn gestart met het vergaren van meer onderscheidende gegevens van pluimvee- en geitenhouderijen. Deze worden verwerkt in het tweede project van VGO III (associatie pneumonie met geiten- en pluimveehouderijen in de nabijheid van de woning in de provincies Overijssel, Gelderland en Utrecht). Voor het huidige rapport kwamen deze gegevens te laat beschikbaar. In dit rapport wordt regelmatig naar tabellen in de bijlagen verwezen. Onderstaande tekst is evenwel leesbaar zonder deze bijlagen in detail te raadplegen.

Nivel

Kennissynthese | Veehouderij en Gezondheid Omwonenden III

9

2

Methoden

2.1

Beschikbare gegevens

Onderzoeksopzet In dit project worden vijf methoden van analyseren gebruikt: één waarbij twee gebieden worden vergeleken (Brabant/Limburg met landelijke controlegebieden) in een ecologische (gebieds-)analyse, en vier verschillende typen regressieanalyses die de woonafstand tot veehouderijen relateren aan het optreden van longontsteking (binnen Brabant en Limburg): - A) Een analyse, waarin wordt gecorrigeerd voor de individuele huisartspraktijk (‘multilevel analyse’). Hiermee wordt gecorrigeerd voor eventuele verschillen in registratiegewoontes tussen huisartspraktijken, wat een gebruikelijke methode is bij het analyseren van gegevens uit verschillende praktijken. Om meer inzicht te krijgen in de onderzochte associaties zijn de volgende aanvullende analyses uitgevoerd: - B-1) Een analyse per huisartspraktijk en een berekening van een gemiddeld effect over alle praktijken (‘meta-analyse’) - B-2) Een eenvoudige overall analyse, alleen gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht. - C) De kernel-analyse neemt bij berekening van het risico op longontsteking op een woonadres alle veehouderijen in beschouwing rond die woning en niet alleen het dichtstbijzijnde bedrijf.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=d7a5a698-3f59-4339-9e51-efaa988a8ab0