bijlage 1 Aanvraag omgevingsvergunning met relevante bijlagen (0098370016).pdf
Tekst van het document
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
10
Projectgerelateerd
2.2.2
Uitvoeringsaspecten en transportbewegingen
De aanleg van de mijnbouwlocatie vindt gefaseerd plaats. De aanleg van de locatie ten behoeve van de exploratieboring en de ombouw naar de uiteindelijke productielocatie inclusief aanleg gastransportleiding worden niet aansluitend uitgevoerd. Uitgangspunt is dat de bouwactiviteiten buiten het broedseizoen starten, dan wel dat voorzorgsmaatregelen worden getroffen voorafgaand aan het broedseizoen. Bij aanleg van een mijnbouwlocatie wordt eerst de teelaarde ontgraven en in depot gezet. Na het afgraven wordt de mijnbouwlocatie voorzien van verharding (asfalt en steenslag) met rondom een gesloten hekwerk en wordt de exploratieboring uitgevoerd. De aanleg van de locatie duurt circa 8 weken. Deze werkzaamheden vinden overdag plaats tussen 7 en 19 uur. Om voldoende waterberging te creëren als gevolg van toename van het verhard oppervlak wordt een nieuwe watergang gegraven die aansluit op de bestaande watergangen. De bestaande watergangen worden niet vergraven. Er wordt wel een dam met duiker aangelegd direct ten oosten van de locatie ten behoeve van de ontsluiting. Na de aanleg van de locatie wordt via de Kooiweg, materieel en materiaal en de boorinstallatie met toebehoren, aangevoerd. Hiervoor vinden circa 160 - 200 vrachtbewegingen plaats gedurende ongeveer 5 dagen.
Tijdens de exploratieboring zijn vervolgens nog circa 5 tot 10 vrachtwagens per dag nodig voor aan- en afvoer van materiaal en afvalstoffen. Verder komen op het terrein tijdelijke voorzieningen te staan ten behoeve van het uitvoeren van de booractiviteiten, zoals generatoren voor het opwekken van energie, pompen voor het circuleren van de boorvloeistof, zeven om de gebruikte boorspoeling klaar te maken voor hergebruik, boorpijpen en boorbeitels. Het opbouwen van de boortoren vindt plaats tussen 07.00 en 19.00 uur en neemt circa 6 dagen in beslag. Na afloop van de boring wordt de boorinstallatie gedemonteerd en afgevoerd. Hiervoor zijn eveneens weer circa 160 - 200 vrachtbewegingen nodig gedurende ongeveer 5 dagen. De transportbewegingen zullen zoveel als mogelijk is, worden beperkt tot de dag periode (07:00 tot 19:00 uur). De door de vrachtwagens te volgen aan- en afvoerroute wordt in overeenstemming met de gemeente en de wegbeheerder vastgesteld. Na een succesvolle exploratieboring wordt de mijnbouwlocatie omgebouwd tot een productielocatie en wordt de aardgastransportleiding aangelegd. Op de locatie vinden hiertoe een aantal civiele aanpassingen plaats (zie § 1.2 en 2.2.1) en worden de productiefaciliteiten geplaatst en aangesloten. De ombouwwerkzaamheden nemen ongeveer tien weken in beslag en vinden plaatst tussen 07:00 en 19:00 uur.
In de uiteindelijke situatie (gasproductie) is de locatie onbemand. Tijdens deze fase beperken de transportbewegingen van en naar de locatie zich tot de wekelijkse controlebezoeken van de operator en de aanvoer van de benodigde stoffen (1 x maand) en de afvoer van productiewater (2 x per week). De aanleg van de gastransportleiding zal ongeveer 3 tot 4 maanden duren waarbij graafmachines, boorinstallaties en tractoren gebruikt worden. De werkzaamheden worden uitgevoerd tussen 07:00 en 19:00 uur (de dagperiode). Het tracé van de aardgastransportleiding is weergegeven op de tekeningen in de bijlagen 12 t/m 15.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
11
Projectgerelateerd
De leiding betreft een stalen leiding (10”) met een ontwerpdruk van 89 bar. De gasleiding zal komen te liggen op een diepte van minimaal 1,50 m -mv. Daar waar de nieuw te leggen aardgastransportleiding langs de bestaande aardgastransportleiding komt te liggen, wordt zoveel mogelijk een onderlinge afstand van minimaal 5 meter aangehouden. Bij het kruisen van de Kooiweg wordt de aardgastransportleiding aangelegd met behulp van een gestuurde boring. Voor de gestuurde boring wordt ter plaatse van het intrede- en uittredepunt van de leiding een “kuip” gegraven; hierbij wordt bronbemaling toegepast. De aardgastransportleiding zal de Kooiweg kruisen op een diepte van 10 m-mv.
Figuur 8: Booropstelling ten behoeve van een gestuurde boring voor aanleg van een aardgastransportleiding.
Bij aanleg van een aardgastransportleiding door middel van ingraven wordt eerst de teelaarde binnen de werkstrook ontgraven en in depot gezet, gescheiden van de later te ontgraven ondergrond. Vervolgens wordt een rijbaan aangelegd. De rijbaan wordt gemaakt van aangevoerd zand al of niet afgedekt met zware rijplaten. De bestaande begroeiing wordt bij het gereed maken van de werkstrook verwijderd. Daarna wordt de aardgastransportleiding zelf klaargemaakt door het aan elkaar lassen van de pijpen en het aanbrengen van een coating. Vervolgens wordt de ondergrond ontgraven en in depots gezet. Onderstaande figuur geeft de werkwijze schematisch weer.
Figuur 9: Voorbeeld dwarsdoorsnede werkstrook.
De aldus ontstane sleuf wordt, indien nodig, bemalen. Kranen tillen de leiding in de sleuf. Vervolgens wordt, in omgekeerde volgorde van ontgraving, de in depot gezette ondergrond en teelaarde teruggeplaatst, de ontwatering hersteld en het tracé afgewerkt. Het tijdelijk opzij zetten van de deklaag leidt niet tot toename van kwel en infiltratie. Kruisingen met kleinere watergangen uitgevoerd als open ontgraving leiden tot een tijdelijke obstructie in de watergang. Hierdoor is tijdens de aanlegfase een obstructie in de watergang aanwezig die van invloed is op afvoer.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
12
Projectgerelateerd
3
Ruimtelijk beleidskader
Gemeenten zijn niet geheel vrij in het voeren van hun eigen beleid. Rijk en provincies geven met het door hen gevoerde en vastgelegde beleid de kaders aan waarbinnen gemeenten hun eigen beleid kunnen voeren. Hierna worden in het kort de voornaamste zaken uit het voor het plangebied relevante nationale en provinciale beleid weergegeven, aangevuld met het van toepassing zijnde beleid van de gemeente Weststellingwerf.
3.1
Rijksbeleid
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), vastgesteld op 13 maart 2012 worden de ambities van het Rijk op het gebied van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid voor Nederland in 2040 beschreven. De SVIR heeft als doel te komen tot een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Het Rijk benoemt 13 nationale belangen waarvoor het Rijk verantwoordelijk is. De desbetreffende belangen zijn vertaald in wetgeving of beleidsregels. De ruimtelijke besluitvorming over het project dient met deze belangen en de daaraan verbonden wet-, regelgeving en beleid rekening te houden. In het onderstaande worden de voor de aanleg, boring en in productie nemen van de inrichting relevante nationale belangen weergegeven en wordt aangeduid op welke wijze zij bij de besluitvorming zijn meegenomen:
Nationaal belang 4: het efficiënt gebruiken van de ondergrond. Vanwege onder meer de beperkte ruimte in de ondergrond, de betekenis van de ondergrond voor het economisch functioneren van Nederland en afstemming op activiteiten in de bovengrond, is efficiënt gebruik van de ondergrond van nationaal belang. De inzet van de ondergrond voor de winning van aardgas is belangrijk voor de bestaande energievoorziening. Dit gebruik leidt niet tot een beperking voor toekomstige gebruiksmogelijkheden zoals geothermie en CO 2 opslag.
Nationaal belang 8: het verbeteren van de milieukwaliteit (lucht, bodem, water) en bescherming tegen geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico’s. Om toekomstige kosten en maatschappelijke schade te voorkomen, moeten bij ruimtelijke en infrastructurele werken de milieueffecten worden afgewogen. De afweging ten aanzien van de aanleg, boring en het in productie nemen van de inrichting en de leiding wordt weergegeven in hoofdstuk 4.
Nationaal belang 10: ruimte voor behoud en versterking van (inter)nationale unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten. Internationaal zijn afspraken gemaakt over cultureel- of natuurlijk werelderfgoed. Daarnaast behoren ook de beschermde stads- en dorpsgezichten, rijksmonumenten en aangewezen wederopbouwgebieden tot een nationaal belang. Bij de bepaling van de locatie zijn deze belangen meegewogen, hetgeen elders in deze ruimtelijke onderbouwing is toegelicht.
Nationaal belang 11: ruimte voor een nationaal netwerk van natuur voor het overleven en ontwikkelen van flora en faunasoorten. In internationaal verband heeft Nederland zich met het Biodiversiteitsverdrag en de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn (Natura 2000) gecommitteerd aan afspraken over soorten (flora en fauna) en leefgebieden van soorten (habitats). Op nationaal niveau zijn ter uitvoering van dit beleid Natura 2000-gebieden aangewezen. Daarnaast is de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) als zijnde het Natuurnetwerk Nederland van nationaal belang, bestaande uit beschermde natuurgebieden alsmede robuuste verbindingszones tussen die gebieden. De provincies werken de EHS in hun ruimtelijke plannen uit. Voor ingrepen in zowel Natura 2000-gebieden als in de EHS is elk een verschillend afwegingskader van toepassing. In hoofdstuk 4 wordt inzicht gegeven in de afwegingen die voor de aanleg, boring en in productie nemen van de inrichting en de leiding zijn gemaakt.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
13
Projectgerelateerd
Nationaal belang 13: een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Dit vindt voor de aanleg, boring en in productie nemen van de inrichting en de leiding plaats in deze ruimtelijke onderbouwing.
Energierapport ‘Transitie naar Duurzaam’ In het Energierapport ‘Transitie naar Duurzaam’ (18 januari 2016) is de 'lange termijn'-visie ten aanzien van de Nederlandse brandstofmix, inclusief de transitie naar een duurzame energievoorziening, uiteengezet. Het in productie brengen van hernieuwbare energiebronnen maakt daar onderdeel van uit. Op dit moment is de Nederlandse energievoorziening nog voor circa 94% afhankelijk van fossiele brandstoffen (olie, gas, steenkool). Van de fossiele brandstoffen is aardgas de schoonste fossiele brandstof, met de minste CO 2 -uitstoot en dus het minst belastend voor het klimaat. In de transitie naar duurzaam hebben we aardgas - voor het verwarmen van een groot deel van de huizen en het realiseren van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening - de komende decennia nog steeds nodig. Veilige gaswinning - ook uit de kleine velden - tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten draagt bij aan de Nederlandse onafhankelijkheid op het gebied van energie, aan inkomsten voor de overheid en aan economische activiteit in de regio. De inzet van overheidsbeleid is dan ook om onder genoemde randvoorwaarden zo lang mogelijk te profiteren van de Nederlandse aardgasvoorraad. Een belangrijk deel van deze aardgasvoorraad komt van de kleine velden. Nederland kent het zogenoemde kleine veldenbeleid (zie onder).
Dit houdt, kort gezegd, in dat mijnbouwondernemingen die kleine velden exploreren en exploiteren de zekerheid krijgen dat zij hun gas tegen redelijke prijzen en voorwaarden kunnen verkopen aan GasTerra B.V. Hiermee wordt de ontwikkeling van de kleine velden gestimuleerd. De kleine velden leveren samen een belangrijke bijdrage aan de gasvoorziening. Om de komende decennia verzekerd te blijven van Nederlands aardgas is de winning uit kleine velden belangrijk. Gaswinning uit het aardgasvoorkomen "Rottum" past binnen dit kleine veldenbeleid. Kleine veldenbeleid In 1959 is het Groningenveld ontdekt. Nergens in West-Europa werd een dergelijk groot gasveld aangetroffen als onder de Groningse bodem. De eerste oliecrisis in 1973, waarbij Arabische olieproducerende landen een olieboycot afkondigden tegen een aantal landen waaronder Nederland, zorgde ervoor dat de Nederlandse regering de winning van aardgas uit eigen bodem wilde stimuleren. De ondergrond van Nederland werd verder in kaart gebracht en er bleek een groot aantal plekken in Nederland te zijn waar aardgas mocht worden verwacht. In Drenthe, Overijssel, Friesland en op tientallen plaatsen onder de Noordzee werden gasvelden aangetroffen en aangeboord. Alle gasvelden in Nederland, niet zijnde het Groningenveld, werden aangeduid als kleine velden.
Deze kleine velden waren echter relatief duur om te exploiteren en vaak nauwelijks rendabel. Dit kwam vooral door de kosten van de vele opsporingsactiviteiten en de hoge kosten van de productiemiddelen in verhouding tot de relatief kleine hoeveelheden aardgas die gewonnen konden worden. De overheid wilde dit gas toch graag inzetten om de Nederlandse samenleving maximaal te laten profiteren van de eigen aardgasvoorraden en om het Groningenveld als strategische voorraad te ontzien. De Nederlandse regering introduceerde daarom in 1974 het kleine veldenbeleid. Hiermee stimuleert de overheid de productie uit de kleine velden op het vaste land, en uit de kleine velden op de Noordzee. De balansfunctie van het Groningenveld, dat wil zeggen de unieke eigenschappen die dit veld bezit om verschillen in vraag en aanbod flexibel te kunnen opvangen, heeft daarbij een onmisbare rol gespeeld. Veel kleine velden konden hierdoor in productie worden gebracht. De hoeveelheid gas die in de loop der jaren in de Nederlandse kleine velden is gevonden, heeft een volume ter grootte van ongeveer een half Groningenveld. Hiervan is ondertussen zo’n 70% geproduceerd. De verwachting is dat binnen 5 à 10 jaar de productie uit de kleine velden die nu in gebruik zijn, gehalveerd zal zijn.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
14
Projectgerelateerd
3.2
Provinciaal beleid
Streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’ In het Streekplan (Om de kwaliteit fan de romte, streekplan provincie Fryslân 2007, d.d. 16 december 2006) is aangegeven dat opsporing en winning van diepe delfstoffen is toegestaan buiten gebieden die deel uitmaken van de ecologische hoofdstructuur (EHS) en bestaande natuurgebieden, mits deze activiteiten plaatsvinden op plaatsen waar de invloed op de omgeving zo beperkt mogelijk is. Onderhavig plangebied maakt geen onderdeel uit van de EHS of dusdanig natuurgebied. De positie van de locatie is verder gekozen op basis van een aantal criteria waarmee de invloed op de omgeving zo beperkt mogelijk wordt gehouden. In hoofdstuk 4 wordt hier nader op ingegaan. Verder beschouwt de provincie Fryslân opsporing en winning van diepe delfstoffen als een noodzakelijke maatschappelijke activiteit waarvoor geschikte locaties kunnen worden benut, rekening houdend met de eisen vanuit de delfstoffenwinning en de omgeving. Omgevingsverordening In het voorjaar van 2011 heeft Provinciale Staten de Verordening Romte Fryslân vastgesteld. De Verordening trad op 1 augustus 2011 in werking en is herzien op 25 juni 2014. De Verordening Romte Fryslân regelt die onderwerpen uit het Streekplan, waarvan de juridische doorwerking en borging in ruimtelijke plannen van gemeenten noodzakelijk is.
De Verordening Romte 2014 biedt de mogelijkheid voor de oprichting van installaties voor de winning, opslag of transport van aardgas. Deze ontwikkelingen zijn tevens toegestaan in en nabij de EHS, aangezien de ontwikkeling een groot openbaar belang vertegenwoordigt. Voorwaarde voor deze ontwikkelingen is dat er voor de betreffende fysieke ontwikkeling geen reële locatiealternatieven zijn buiten de EHS. De voorliggende locatie is gekozen buiten deze gebieden.
3.3
Gemeentelijk beleid
Structuurplan Weststellingwerf 2000-2015 In het “Structuurplan Weststellingwerf 2000-2015” heeft de gemeente (25 februari 2002) haar overkoepelende visie op de ruimtelijke ontwikkeling van Weststellingwerf voor de periode tot 2015 uiteengezet. Het plan is primair bedoeld als ruimtelijk toetsings- en uitwerkingskader voor de (middel)lange termijn. Het structuurplan betreft een ruimtelijk plan op hoofdlijnen waarin de essentiële keuzes met betrekking tot de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling zijn gemaakt voor zowel het bebouwde gebied als het buitengebied. Deze hoofdlijnen zijn verwerkt in het bestemmingsplan buitengebied (zie paragraaf 1.3). Het gebied waar de mijnbouwlocatie komt te liggen is in de plankaart aangeduid als ’Agrarisch gebied ’. In het structuurplan is omschreven dat de gemeente in deze gebieden de ontwikkelingsruimte voor de grondgebonden landbouw wil handhaven. De ontwikkeling van de mijnbouwlocatie en de aanleg van de aardgastransportleiding heeft slechts een beperkt ruimtebeslag en staat de ontwikkeling van de landbouw in dit gebied niet in de weg.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
15
Projectgerelateerd
4
Omgevingsaspecten
Gaswinning is in Nederland onderworpen aan strenge milieunormen. In onderhavig hoofdstuk komen de milieu- en omgevingseffecten van gaswinning aan bod die in het kader van een goede ruimtelijke ordening in beeld dienen te worden gebracht. De gegevens in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op onderzoeken die zijn uitgevoerd ten behoeve van de voorgenomen activiteiten. Deze onderzoeken zijn eveneens opgenomen als bijlagen bij de aanvraag.
4.1
Archeologie
In de gemeente Weststellingwerf wordt de nieuwe mijnbouwlocatie Rottum aangelegd inclusief toegangsweg, gastransportleiding en tie-in nabij de woonkern Nijelamer. In het kader van de uitvoering 2 van het project is in 2011 door Raap een archeologisch onderzoek uitgevoerd. In 2015 is voor het tracé van de aan te leggen aardgastransportleiding locatie Rottum - leiding Oldelamer-Garyp aanvullend 3 archeologisch onderzoek uitgevoerd. Beide onderzoeken zijn integraal opgenomen als bijlagen 17 en 18. Archeologische waarden dienen op grond van het verdrag van Malta (1992) te worden meegewogen in de besluitvorming over ruimtelijke ingrepen. Eén van de hulpmiddelen hierbij is het advies van FAMKE (Friese Archeologische MonumentenKaart Extra; (http://www.fryslan.frl/famke)). FAMKE bestaat uit twee provincie dekkende advieskaarten, één voor de periode steentijd - vroege bronstijd, en één voor de periode midden bronstijd - middeleeuwen. De adviezen die voor de verschillende zones in Fryslân gegeven worden variëren van ‘streven naar behoud’ tot ‘geen nader onderzoek nodig’ Deze adviezen geven aan welke vervolgstappen noodzakelijk zijn om op een verantwoorde manier om te gaan met het bodemarchief in o.a. een nieuw te maken bestemmingsplan.
Figuur 10: Advies FAMKE voor de periode Steentijd-Bronstijd (bovenste afbeelding) en de periode IJzertijd-Middeleeuwen (onderste afbeelding) (bron: www.fryslan.frl) 2 3
Archeologisch onderzoek RAAP, notitie 3999, november 2011 Archeologisch onderzoek Antea Group, projectnummer 402432, 31 augustus 2016 revisie 0B
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
16
Projectgerelateerd
FAMKE geeft aan dat ter plaatse van het projectgebied voor de periode Steentijd-Bronstijd deels een karterend onderzoek 1 en deels een karterend onderzoek 2 en 3 noodzakelijk zijn en een quickscan. Voor de periode IJzertijd- Middeleeuwen is voor het gehele plangebied een karterend onderzoek 3 nodig. Hiermee wordt inzicht verkregen of het projectgebied vanuit archeologisch oogpunt interessant is op het voorkomen van mogelijke vindplaatsen van archeologische resten uit voornoemde perioden. Uit het veldonderzoek blijkt dat de laagopeenvolging in het plangebied van boven naar beneden bestaat uit een bouwvoor/recent verstoorde laag, soms op een veenrestant, op dekzand, op keileem. De top van het dekzand, het niveau waar resten uit met name de Steentijd te verwachten zijn, is in het centrale deel van het plangebied intact. Hierin heeft zich nooit een podzolbodem gevormd. Vermoedelijk is dit deel van het plangebied dermate laaggelegen dat het altijd te nat is geweest voor bewoning. In het zuidoosten en zuidwesten ligt het dekzand hoger, maar hier is de top van het dekzand en daarmee het archeologisch relevante niveau verstoord tot in de C-horizont. Eventuele resten uit latere archeologische periodes werden verwacht in of op het veen. Het veen in het plangebied is voor een groot deel afgegraven. In een aantal boringen is alleen nog sprake van een veenrestant.
Op basis van het bovenstaande worden voor wat betreft de locatie en de toegangsweg geen archeologische resten verwacht. In geen van de boringen zijn archeologische indicatoren aangetroffen. Aanwijzingen voor de aanwezigheid van (grotere) archeologische nederzettingen ontbreken. Voor wat betreft het tracé van de gastransportleiding geldt dat op basis van het bureauonderzoek rekening werd gehouden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische resten uit de periode paleolithicum – neolithicum, de periode ijzertijd – Romeinse tijd, de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Ook werd rekening gehouden met de aanwezigheid van veenterpjes uit de middeleeuwen. Daarnaast werd rekening gehouden met enige bodemverstoring als gevolg van de ontginning van het gebied en agrarische activiteiten (waarschijnlijk niet dieper dan 0,5 m – mv). In tegenstelling tot de verwachtingen zijn nergens archeologische resten aangetroffen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van een (intacte) archeologische vindplaats. De resultaten van de onderzoeken geven geen aanleiding om archeologische maatregelen (planaanpassing, vervolgonderzoek, etc.) aan te bevelen. De conclusie van de onderzoeken is, dat de bodemingrepen vanuit archeologisch oogpunt zonder bezwaar kunnen worden uitgevoerd.
In de onderzoeksrapporten wordt verder vermeld, dat - wanneer bij de werkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen - hiervan direct melding gemaakt moet worden bij de bevoegde overheid (gemeente Weststellingwerf). In het kader van de herziening van het Bestemmingsplan Buitengebied van de gemeente Weststellingwerf is in 2013 door RAAP een archeologisch basisonderzoek uitgevoerd en is tevens een archeologische verwachtingskaart- en beleidsadvieskaart opgesteld (voor de periode steentijd-bronstijd en ijzertijdmiddeleeuwen). Deze kaarten gelden als verdiepingsslag van de provinciale archeologische advieskaart, de FAMKE. In het vigerende Bestemmingsplan Buitengebied uit 2014 is aan grote delen van het buitengebied een dubbelbestemming archeologie toegekend (Artikel 29 ‘Waarde - Archeologie’). In het basisonderzoek is de in 2011 onderzocht locatie opgenomen als ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer 48882. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
17
Projectgerelateerd
In die gevallen dient op grond van artikel 53 van de Monumentenwet 1988 zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister van Infrastructuur & Milieu (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456), of bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog. Het aspect archeologie vormt geen belemmering voor de uitvoering van het project.
4.2
Landschappelijke en cultuurhistorische waarden
Het Fries-Groningse kustgebied is op te delen in drie landschappelijke en archeologische hoofdregio’s met elk hun eigen ontstaanswijze en bewoningsgeschiedenis: het Noord-Nederlandse pleistocene keileem- en dekzandgebied, de brede gordel van Noord-Nederlands kustveen en het kweldergebied met zeekleigronden. Het landschap bij het plangebied is gevormd in de laatste ijstijden waardoor onder meer erosie smeltwatergeulen en droogdalen in het Fries-Drents Plateau ontstonden die later weer opgevuld werden tot een golvend landschap van dekzanden. Ook ontstonden pingo’s en pingo-ruïnes. In het Holoceen (ca. 11.000 jaar geleden – nu) heeft zich het huidige landschap gevormd. Na het afsmelten van de ijskap vulde het Noordzeebekken zich geleidelijk weer. Ongeveer 5500 voor Chr. lag de kustlijn al in de buurt van de huidige. Door de temperaturen maakte de subarctische vegetatie gedurende dezelfde periode plaats voor een gesloten bos. De zeespiegelstijging leidde ook tot hogere grondwaterstanden, wat het begin van de veenmoerassen inluidde. In de vroege middeleeuwen vonden de eerste veenontginningen plaats en ging men ook veenterpjes opwerpen om in dit gebied te kunnen wonen. Vanaf de zeventiende eeuw verandert het landschap nog eens sterk door de systematische veenontginningen en uiteindelijk door de droogmakerijen.
Voor het onderzoek naar de historische situatie is gebruik gemaakt van de kadastrale minuut uit het begin van de 19e eeuw (http://watwaswaar.nl) en diverse historische kaarten (zie literatuurlijst in de archeologisch onderzoeken in bijlagen 17 en 18). Volgens de kaart van Schotanus uit het einde van de 17e eeuw bevindt het plangebied zich in onontgonnen ‘Laage Hooylanden en Veenen’. In het begin van de 19e eeuw lag het plangebied volgens de kadastrale minuut en andere historische kaarten in een ontgonnen gebied (Polder de Ontginning). Het plangebied wordt tot op heden gebruikt als gras- of akkerland. Op geen enkele historische kaart wordt bebouwing aangegeven in het plangebied. Het aspect landschappelijke en cultuurhistorische waarden vormt geen belemmering voor de uitvoering van het project. Tegen de tijd dat de locatie wordt omgebouwd naar een productielocatie zal in overleg met de gemeente een inrichtings- en beplantingsplan worden opgesteld, zodat de productielocatie en – installaties op een zorgvuldige wijze worden ingepast in het landschap.
4.3
Natuur en ecologie
Ter bescherming van ecologische waarden dient bij ruimtelijke ingrepen een afweging te worden gemaakt in het kader van de Wet natuurbescherming. Deze wet heeft per 01-01-2017 de Flora- en faunawet, Natuurbeschermingswet 1998 en de Boswet vervangen. De gebiedsbescherming bestaat uit Natura 2000-gebieden die zijn beschermd in het kader van de Wet natuurbescherming. In hoofdstuk 2, artikel 2.7 van de Wet natuurbescherming staat vermeld dat het niet is toegestaan om zonder vergunning projecten te realiseren die de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de leefgebieden van soorten in een Natura 2000-gebied kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
18
Projectgerelateerd
Ook activiteiten buiten deze Natura 2000-gebieden kunnen in beginsel een negatief effect hebben (externe werking). Omdat negatieve effecten als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten, is een natuurtoets uitgevoerd. In de aanmeldnotitie ten behoeve van de m.e.r. beoordeling (zie bijlage 4) is nog aandacht besteed aan de toetsing aan de NB wet 1998 (de locatie is thans hernoemd tot Rottum). In bijlage 20 is een herziening van dit rapport opgenomen, waarbij de toetsing aan de Wet natuurbescherming is gedaan. Onderdeel hiervan is een herziening van de berekening met het programma AERIUS Calculator in het kader van het de Programmatische Aanpak Stikstof. De herziening van deze berekening vindt zijn oorzaak in de wijzigingen van het programma AERIUS Calculator, nauwkeurigere gegevens omtrent de inzet van generatoren en dieselmotoren tijdens het boren, voortschrijdend inzicht omtrent het berekenen van de NOx-emissie als gevolg daarvan en het in AERIUS Calculator definiëren van de bronnen, etc. De in dit rapport opgenomen AERIUS-berekening heeft betrekking op het totale project (aanleg locatie, boren, testen, ombouw naar productie, aanleg transportleiding en productie van aardgas).
Tevens is rekening gehouden met de stikstofemissie als gevolg van het dan (2018) vermoedelijk produceren van aardgas op de nabij gelegen mijnbouwlocatie Nieuwehorne 1. In bijlage 21 is de toetsing aan de Wet natuurbescherming betreffende de aan te leggen aardgastransportleiding opgenomen. Gebiedsbescherming Het Natura 2000 gebied Rottige Meenthe & Brandemeer ligt op circa 5,4 km ten zuidwesten van de locatie. Dit gebied is gevoelig voor stikstof. Daarom is in het kader van het de Programmatische Aanpak Stikstof met het programma AERIUS Calculator een berekening uitgevoerd naar de mogelijke effecten van de activiteiten binnen het plangebied op het Natura 2000 gebied. Deze berekening is als bijlage opgenomen in het rapport dat opgenomen is in bijlage 20 en als bijlage in het rapport dat is opgenomen in bijlage 21. Uit de rekenresultaten blijkt dat de maximale bijdrage van het project 0,0 Mol N/ha/jr bedraagt. De berekende waarde blijft ruim onder de drempelwaarde van 0,05 Mol N/ha/jr waardoor voor de beoogde activiteiten geen noodzaak bestaat voor het aanvragen van een vergunning in het kader van de PAS en er tevens geen melding gedaan hoeft te worden in het kader van de PAS.
Op een afstand vanaf ongeveer 300 meter in noordwestelijke richting en vanaf circa 2.500 meter in west tot zuidwestelijke richting bevinden zich percelen die deel uitmaken van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), thans aangeduid als Natuurnetwerk Nederland. Percelen die deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland kennen geen externe werking. De locatie Rottum is gelegen buiten het Natuurnetwerk Nederland. De beoogde activiteiten ter plaatse van de locatie leiden niet tot fysieke aantasting van de percelen die deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland. Soortenbescherming Om de aanleg van de mijnbouwlocatie mogelijk te maken is onder meer een ecologisch onderzoek uitgevoerd. In 2011 is ter plaatse van het plangebied reeds een flora- en fauna quickscan uitgevoerd (DHV, 2011). Dit rapport is in 2015 en 2017 geactualiseerd waarbij de effecten van zowel de exploratieboring als de effecten van de beoogde productieactiviteiten op beschermde dier- en plantensoorten in en nabij het plangebied in kaart zijn gebracht. Ten behoeve van de aanleg van de aardgastransportleiding zijn in 2016 de effecten op beschermde dier- en plantensoorten in en nabij het tracé van de leiding in kaart gebracht. Beide rapporten vormen de ecologische effectbeoordeling van de
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
19
Projectgerelateerd
voorgenomen activiteiten binnen het plangebied en de toetsing aan de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming. Beide rapporten zijn integraal opgenomen als bijlagen 20 en 21. Uit de ecologische onderzoeken volgt dat de aanleg van de locatie, de beoogde mijnbouwactiviteiten en de aardgastransportleiding niet leiden tot negatieve effecten op de beschermde dier- en plantsoorten in de omgeving van het plangebied. Bij de aanleg en ten tijde van de exploratieboring kunnen mogelijk negatieve effecten op vogels optreden indien de werkzaamheden plaatsvinden binnen het broedseizoen. Mochten werkzaamheden (deels) plaatsvinden in het broedseizoen dan worden voorafgaand aan het broedseizoen voorzorgsmaatregelen getroffen om verstoring van broedende vogels als gevolg van de werkzaamheden te voorkomen. Daarnaast worden ter plaatse van en nabij het plangebied algemene diersoorten verwacht. Voor deze algemene soorten geldt in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen een vrijstelling. Wel geldt altijd de algemene zorgplicht voor plant en dier. Dit houdt in dat alle maatregelen die redelijkerwijs mogelijk zijn, genomen moeten worden om zodoende schade aan soorten te voorkomen. Om verstoring van (broed)vogels te voorkomen en om aan de zorgplicht te voldoen wordt voorafgaand aan de werkzaamheden door een terzake kundige een ecologisch werkprotocol opgesteld.
Het aspect natuur en ecologie vormt geen belemmering voor de uitvoering van het project. Om aan de zorgplicht te voldoen wordt voorafgaand aan de realisatie van het project een ecologisch uitvoeringsplan opgesteld.
4.4
Bodem
Ter voorbereiding op de aanleg van de locatie en de aanleg van de aardgastransportleiding is ten behoeve van het vaststellen van de nulsituatie en voor het verkrijgen van de omgevingsvergunning de bodemkwaliteit vastgesteld (Oranjewoud, oktober 2011 en Antea Group, 13 november 2015 ). De uitgevoerde bodemonderzoeken zijn opgenomen in bijlagen 22 en 23. Uit de rapporten kan geconcludeerd worden dat de verzamelde informatie geen aanwijzing geeft voor de aanwezigheid van (voormalige) bodembedreigende activiteiten ter plaatse van de aan te leggen locatie en het leidingtracé. Met betrekking tot grondverzet ter plaatse van het onverdachte gebied kan gebruik worden gemaakt van de bodemkwaliteitskaart van de gemeente Weststellingwerf. Het tracé heeft volgens de bodemkwaliteitskaart voor zowel de boven- als ondergrond de kwaliteitsklasse Landbouw/natuur. Voor de productiefase is een bodemrisicoanalyse opgesteld (zie bijlage 24). Hierin zijn de risico’s voor bodemverontreiniging als gevolg van de activiteiten op de onderhavige locatie beoordeeld op basis van de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming. Hieruit volgt dat met de beoogde combinatie van voorzieningen en maatregelen een verwaarloosbaar bodemrisico wordt bereikt. Het aspect bodem vormt geen belemmering voor de uitvoering van het project.
4.4.1
Bodembeweging
In deze paragraaf wordt ingegaan op de verwachte bodemdaling en effecten daarvan als gevolg van de voorgenomen gasproductie. Daarbij wordt naast de gaswinning Rottum ook gekeken naar eventuele cumulatieve effecten met gaswinningen in de omgeving.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
20
Projectgerelateerd
Gaswinning Aardgas zit op ongeveer 2 kilometer diepte onder druk in een poreuze gesteentelaag, zoals bijvoorbeeld zandsteen- of kalksteen-lagen. Het reservoir wordt afgesloten door een niet-doorlatend gesteente, bijvoorbeeld een kleisteen of steenzout. Bij gaswinning laat men het gas ontsnappen naar de oppervlakte door een put die in het hoogste punt van het reservoir gepland wordt. Als gevolg van het ontsnappen van het gas zal de druk dalen. Dit is te vergelijken met het leeg laten lopen van een luchtbed. De winning stopt als de druk zo laag is dat er onvoldoende gas door de put naar boven stroomt, of als de drukdaling ertoe leidt dat het reservoirgesteente volloopt met water. De oorzaken van bodemdaling Het gevolg van de drukdaling in het reservoir is dat het reservoir compacteert, d.w.z. dat de poriën een klein beetje inzakken als gevolg van het gewicht van de bovenliggende aardlagen doordat de tegendruk van het gas vermindert. De compactie hangt af van de gesteente-eigenschappen en van de hoeveelheid drukdaling. Als het reservoir compacteert, zullen ook de lagen erboven een beetje inzakken. Bij dat dalingsproces, verdeelt het volume van de compactie zich enigszins, zodat aan de oppervlakte een bodemdalingskom ontstaat (zie figuur 11). De dalingskom heeft de vorm van een heel platte schotel.
Aan de randen gaat de daling naar nul, in het midden vindt de grootste daling plaats. Het volume van de kom is ongeveer even groot als de volumeverandering van het reservoir. Omdat het oppervlak van de kom groter is dan dat van het reservoir (aan alle kanten komt er een afstand bij die ongeveer gelijk is aan de diepte van het reservoir), is voor een klein reservoir zoals Rottum de bodemdaling op het diepste punt van de kom minder dan de compactie.
Figuur 11: Bodemdalingskom Rottum (blauwe lijn) en bodemdalingskommen in omgeving.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
21
Projectgerelateerd
Voorspellen van de bodemdaling Voorafgaand aan de winning wordt een model gemaakt om de bodemdaling te voorspellen en deze wordt vastgelegd in een Winningsplan. Het winningsplan voor Rottum wordt gecoördineerd met onderhavige vergunningsaanvraag behandeld en behoeft instemming van de Minister van Economische Zaken. De verwachte hoogte van het Rottum voorkomen in de Vlieland zandsteen is volgens dit winningsplan ongeveer 2,5 m, en ongeveer 25-38 m in het Zechstein. Aan het eind van de winning wordt een totale compactie van de orde van 1-4 cm verwacht. Aan het oppervlak is dat gereduceerd tot ca. 0,1-1,6 cm, omdat het oppervlak van de velden relatief gering is en de gasproductie uit beide zones mogelijk bij hoge druk beëindigd wordt door waterinstroming. Relatie met gaswinning in de omgeving van Rottum Rondom Rottum liggen ook andere gaswinningsputten. De bodemdalingskommen van de gaswinning Langezwaag en Oldelamer overlappen waarschijnlijk voor een klein gedeelte met die van Rottum, zoals te zien is in figuur 11. Als velden in elkaars buurt liggen, dan kan het gebeuren dat de kommen elkaar overlappen. Dan is de daling de som van de dalingen als gevolg van de individuele reservoirs. Als gevolg daarvan ontstaat een samengestelde kom met een iets complexere vorm. Omdat de samenstellende delen een zeer geleidelijk verloop hebben, zal dat in de overlapgebieden ook zo zijn.
In het winningsplan is beargumenteerd dat daar waar de bodemdalingskommen elkaar overlappen, er hooguit sprake zal zijn van enkele millimeters daling. Schade door bodemdaling Bodemdaling verloopt zeer geleidelijk, ook als de kommen samengesteld zijn. De helling is niet meer dan ten hoogste een paar centimeter over een afstand van enkele kilometers. Zo’n helling is niet merkbaar, en heeft geen effecten op bebouwing. Bodemdaling is een geleidelijk proces. De opbouw van de dalingskom aan het oppervlak duurt jaren, zodat er geen plotselinge veranderingen plaatsvinden. Als gevolg van de Rottum productie zijn er ook geen consequenties voor de waterhuishouding. Dit is pas het geval als de daling boven enkele centimeters uitgaat. Autonome bodemdaling Naast bodemdaling door gas- en zoutwinning, vindt er ook zogenaamde autonome bodemdaling plaats. Dat gebeurt door verschillende mechanismes, waar veen- en klei-inklinking er één van is. Autonome bodemdaling is bijvoorbeeld door Deltares in kaart gebracht. Variaties in autonome daling spelen ook bij Rottum een rol. Meten van bodemdaling In het kader van de gaswinning moet een zogeheten meetplan opgesteld worden door de operator. Hierbij wordt de bodemdaling in een ruim gebied gemeten. Dat gebeurt door waterpassing, vaak aangevuld met GPS metingen op specifieke locaties.
Als bodemdalingsgebieden overlappen, dan zullen ook de meetplannen overlappen. In sommige gevallen kan er dan voor gekozen worden de meetplannen samen te voegen. In het winningsplan wordt hier nader op ingegaan. Mocht de gemeten bodemdaling niet binnen de in het winningsplan aangegeven grenzen verlopen, dan wordt in overleg met SodM besproken hoe daarmee om te gaan. Bodemtrilling Volgens de huidige inschatting en berekeningen is de kans op bevingen als gevolg van gaswinning vanaf de inrichting Rottum verwaarloosbaar. Voor een onderbouwing hiervan wordt verwezen naar het winningsplan.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
22
Projectgerelateerd
4.5
Waterparagraaf
Bij elke ruimtelijke ontwikkeling is het verplicht een watertoets uit te voeren. Artikel 3.1.6 van het Besluit Ruimtelijke Ordening verplicht de initiatiefnemer van een ruimtelijk plan tot het opnemen van ‘een beschrijving van de wijze waarop rekening is gehouden met de gevolgen van het plan voor de waterhuishouding’. Wettelijk verplichte onderdelen van het Bro vormen de waterparagraaf en het vooroverleg met het waterschap. Royal HaskoningDHV heeft hiertoe contact gezocht met het waterschap en het project toegelicht en verzocht om een Wateradvies waarin het waterschap beoordeelt of in het plan voldoende rekening is gehouden met de waterhuishouding ter plaatse. De adviezen van het Wetterskip Fryslân – zowel voor locatie Rottum als voor de aanleg van meerdere gastransportleidingen in het gebied - zijn opgenomen in bijlagen 25 en 26. De aanbevelingen en aanwijzingen hierin worden opgevolgd. De bestaande watergangen worden niet vergraven. Er wordt wel een dam met duiker aangelegd direct ten oosten van de locatie ten behoeve van de ontsluiting. Om voldoende waterberging te creëren wordt een nieuwe watergang gegraven die aansluit op de bestaande watergangen ten noorden en ten zuiden van de beoogde mijnbouwlocatie. Voor deze wateractiviteiten zal bij het Wetterskip Fryslân een watervergunning worden aangevraagd. Het aspect water vormt geen belemmering voor uitvoering van het project.
4.6
Externe veiligheid
4.6.1
Boorfase
Risico’s Externe risico’s zijn risico’s die invloed op de omgeving buiten de locatie kunnen hebben. Het externe risico van een boring bestaat uit het ongecontroleerd uitstromen van vloeistof en/of aardgas uit de put, ook wel “blow-out” genoemd. Indien het uitstromende gas en vloeistof wordt ontstoken kan een gaswolkexplosie ontstaan. 4 Ten behoeve van het boren van de put RTM-01 (diepboring) is een kwantitatieve risicoanalyse (QRA) -6 opgesteld. Uit figuur 12 blijkt dat de plaatsgebonden risico 10 /jaar contour tot maximaal 30 meter over de grens van de locatie ligt. Binnen deze contour bevindt zich slechts grasland. -6 Binnen plaatsgebonden risico 10 /jaar contour bevinden zich geen (geprojecteerde) kwetsbare en/of beperkt kwetsbare objecten. Het rapport is opgenomen in bijlage 28.
Figuur 12: Plaatsgebonden risicocontouren mijnbouwlocatie Rottum ten tijde van boring RTM-01 4
Kwantitatieve risicoanalyse exploratieboring Rottum-01 vanaf de mijnbouwlocatie Nijelamer 2, rapportnr. IEMBA5753-108100R001F01, RoyalHaskoningDHV, 24 augustus 2015
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
23
Projectgerelateerd
Het GR geeft de kans op het aantal mogelijke slachtoffers ten gevolge van een incident op de locatie. Het GR wordt bepaald op basis van het eerder berekende plaatsgebonden risico (PR) en de aanwezigheid van mensen binnen het invloedsgebied. Het invloedsgebied is weergegeven in figuur 13. Binnen het invloedsgebied bevinden zich geen objecten waar structureel personen aanwezig zijn. Er kan dus geen groepsrisico worden berekend.
Figuur 13: Invloedsgebied mijnbouwlocatie Rottum ten tijde van boring RTM-01
Calamiteitenbestrijding Voor de boring wordt een specifiek calamiteitenbestrijdingsplan opgesteld en vooraf doorgesproken met de plaatselijke brandweercommandant. Dit calamiteitenbestrijdingsplan is op de locatie aanwezig.
4.6.2
Productiefase
Plaatsgebonden risico In figuur 14 is het plaatsgebonden risico (PR) ten gevolge van de productieactiviteiten op de mijnbouwlocatie Rottum weergegeven. De iso-risicocontouren zijn een weergave van de kans (per jaar) van overlijden op een specifieke locatie. Het rapport is opgenomen in bijlage 29.
Figuur 14: Plaatsgebonden risicocontouren mijnbouwlocatie Rottum ten tijde van productie
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
24
Projectgerelateerd
-6
Uit bovenstaande figuur blijkt dat de plaatsgebonden risico 10 /jaar contour tot maximaal 60 meter over de inrichtingsgrens ligt. Binnen deze contour bevindt zich slechts grasland. Binnen plaatsgebonden risico -6 10 /jaar contour bevinden zich geen (geprojecteerde) kwetsbare en/of beperkt kwetsbare objecten. Het plaatsgebonden risico wordt vrijwel geheel bepaald (>90%) door de kans op een breuk van de flowleiding waarbij het gas uit de exportleiding terugstroomt en ontsteekt (vertraagde ontsteking 77% en directe ontsteking 22%). Groepsrisico Het GR geeft de kans op het aantal mogelijke slachtoffers ten gevolge van een incident op de gasproductielocatie. Dit wordt weergegeven in een grafiek waarin het aantal potentiële slachtoffers wordt uitgezet tegen de kans per jaar. In deze grafiek is ook de, in hoofdstuk 3 toegelichte, oriëntatiewaarde weergegeven. Het GR wordt bepaald op basis van het eerder berekende plaatsgebonden risico (PR) en de aanwezigheid van mensen binnen het invloedsgebied. Het invloedsgebied is weergegeven in figuur 15.
Figuur 15: Invloedsgebied mijnbouwlocatie Rottum ten tijde van productie
Binnen het invloedsgebied bevinden zich geen objecten waar structureel personen aanwezig zijn. Er kan dus geen groepsrisico worden berekend. Conclusie Gezien het voorgaande is het boren van en in productie nemen van de put vanuit het perspectief van -6 externe veiligheid aanvaardbaar. Binnen de plaatsgebonden risico 10 /jaar contour bevinden zich geen (geprojecteerde) kwetsbare en/of beperkt kwetsbare objecten. Het groepsrisico blijft ruimschoots onder de oriënterende waarde voor groepsrisico.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
25
Projectgerelateerd
4.6.3
Aardgastransportleiding
Het externe veiligheidsbeleid voor buisleidingen is geregeld in het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb 2011). Het Bevb beschrijft de taken en verantwoordelijkheden van de leidingexploitant en van de gemeenten. Het Bevb geeft de risiconormen voor het plaatsgebonden risico (PR) en regels voor het groepsrisico (GR). Bij de tracering van de aardgastransportleiding is ervoor gekozen deze zoveel mogelijk in het landelijk gebied te leggen en daarmee bebouwing zo mogelijk te mijden. Dit vermindert de kans op slachtoffers als gevolg van een ongewoon voorval met de aardgastransportleiding. In de buurt van het leidingtracé zijn geen risicoverhogende objecten waargenomen. Om inzicht te krijgen in de risico’s als gevolg van de aanwezigheid van de aardgastransportleiding is een kwantitatieve risicobeoordeling (QRA) uitgevoerd (zie bijlage 30). Hierbij is op basis van het voorgeschreven rekenpakket CAROLA het plaatsgebonden risico en het groepsrisico berekend. -6
De nieuwe gastransportleiding is zo ontworpen dat de PR 10 per jaar contour binnen de belemmeringenstrook van 5,0 meter aan weerszijden van het hart van de leiding ligt. Binnen de leidingstrook bevinden zich géén (beperkt) kwetsbare objecten. Hiermee wordt voldaan aan de normen uit het Bevb. Plaatsgebonden risico Het plaatsgebonden risico (PR) is uitsluitend afhankelijk van de leidingparameters (diameter, wanddikte, staalsoort, ontwerpdruk, gronddekking) en wordt weergegeven als een risicocontour rondom de -6 buisleiding, waarbij de zogenaamde 10 per jaar contour in het Bevb als de grenswaarde voor kwetsbare objecten is aangewezen en als richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten geldt. De grenswaarde voor -6 het PR is een kans van 1 op 1.000.000 (=10 ) per jaar dat een persoon, die zich continu en onbeschermd op een bepaalde plaats in de omgeving van een transportroute bevindt, overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval met het transport van gevaarlijke stoffen op die route. -6 Voor nieuwe buisleidingen die vallen onder de werking van het Bevb geldt dat deze PR 10 per jaar contour binnen de belemmeringenstrook van 5,0 meter aan weerszijden van het hart van de leiding behoort te liggen. Binnen deze contour mogen geen kwetsbare of beperkt kwetsbare objecten voorkomen. Kwetsbare objecten zijn onder andere woningen, ziekenhuizen en scholen.
Beperkt kwetsbare objecten zijn bijvoorbeeld kleinschalige bedrijfsgebouwen. -6
Voor de gehele leiding geldt dat er geen PR 10 risicocontour optreedt. Hierdoor kunnen er geen (beperkt) kwetsbare objecten binnen in deze risicocontour vallen en wordt er automatisch voldaan aan de gestelde eisen omtrent het plaatsgebonden risico in het Besluit externe veiligheid buisleidingen. Groepsrisico Het groepsrisico (GR) is, naast de genoemde leidingparameters, afhankelijk van het aantal mensen dat zich in de omgeving van de potentieel gevaarlijke activiteit bevindt en wordt getoetst aan een oriëntatiewaarde. De oriëntatiewaarde voor het groepsrisico voor transportleidingen is, per kilometer tracé, -4 -6 een kans van 10 per jaar op 10 slachtoffers, een kans van 10 per jaar op 100 slachtoffers, et cetera. Bij het verantwoorden van het GR – de verantwoordingsplicht geldt voor het bevoegd gezag - wordt gekeken naar de mogelijkheden tot voorbereiding van bestrijding en beperking van de omvang van een ramp of zwaar ongeval, alsmede de mogelijkheden van personen die zich in het invloedsgebied van de leiding bevinden om zichzelf in veiligheid te brengen indien een ramp of zwaar ongeval zich voordoet.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
26
Projectgerelateerd
De normstelling met betrekking tot het GR heeft de status van een inspanningsverplichting. Dit betekent dat het bevoegd gezag onderbouwd van de oriëntatiewaarde kan afwijken. Daarbij kan bij een beperkte toename van het GR, of wanneer de hoogte van het GR aanzienlijk lager is dan de oriëntatiewaarde, de verantwoording van het GR beperkt blijven (art 12.3 Bevb). De inventarisatie van de rond de aardgastransportleiding aanwezige bevolking dient zich uit te strekken tot een afstand waarop ten hoogste 1% van de aanwezigen gedurende de dag- en nachtperiode en de verblijfsduur nog slachtoffer wordt van een calamiteit met de aardgastransportleiding. Dat is het invloedsgebied. Het projectgebied dat voor de omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening is gedefinieerd, is begrensd door de belemmeringenstrook welke op 5 meter aan weerszijden van de leiding is gelegen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen nabij de aardgastransportleiding dient de toename van het groepsrisico door het bevoegd gezag te worden verantwoord. Conclusie Gezien het voorgaande is de nieuwe aardgastransportleiding vanuit het perspectief van externe veiligheid -6 van hogedruk aardgastransportleidingen aanvaardbaar.
De PR 10 per jaar contour voldoet aan de norm voor het plaatsgebonden risico uit het Bevb en ligt binnen de belemmeringenstrook van 5,0 meter aan weerszijden van het hart van de leiding. Het groepsrisico blijft ruimschoots onder de oriënterende waarde voor groepsrisico. Het aspect externe veiligheid vormt geen belemmering voor uitvoering van het project.
4.7
Geluid en trillingen
Boorfase Tijdens het boren wordt geluid geproduceerd door de generatoren, de aandrijving van de boorstang, handelingen in de boortoren, de overslag van pijpen etc. Het boren vindt plaats in een continu proces. Bij het ontwerp van de mijnbouwlocatie is aangehouden, dat binnen een afstand van 300 meter vanaf de locatie geen geluidgevoelige gebouwen aanwezig zijn. Op grond van de bepalingen in het Besluit algemene regels milieu mijnbouw behoeft derhalve voorafgaand aan de boring geen rapport van een akoestisch onderzoek te worden overlegd, om aan te tonen op grond van geluidmetingen en berekeningen dat aan de volgende geluidniveaus wordt voldaan:
De in bovenstaande tabel opgenomen maximale geluidniveaus (L Amax ) zijn niet van toepassing op het laden en lossen, transportbewegingen, pipehandling en het verbranden van (aard) gas in de open lucht. Deze activiteiten vinden plaats tussen 07:00 en 19:00 uur, tenzij dit redelijkerwijs niet mogelijk is. Indien in de praktijk blijkt, dat desondanks niet aan de bovengenoemde normen kan worden voldaan, dan zullen aanvullende akoestische maatregelen getroffen worden. Productiefase De geluidvoorschriften en met name de geluidgrenswaarden zullen worden gebaseerd op de “Handreiking Industrielawaai en vergunningverlening”, 1998. Omdat de gemeente Weststellingwerf niet beschikt over een “industrielawaai-nota” zal hoofdstuk 4 van deze handreiking worden gehanteerd.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
27
Projectgerelateerd
De dichtstbijzijnde woning ligt op circa 450 meter ten zuidoosten van de mijnbouwlocatie, aan de Kooiweg 22 te Nijeholtwolde. Met de in het geluidrapport (zie bijlage 31) genoemde bronnen en bedrijfsduren/aantallen is een geluidmodel gemaakt. Gebruik is gemaakt van het geluidberekeningsprogramma Geomilieu, versie 2.62. In het model zijn ook rekenpunten ter plaatse van de dichtstbijzijnde woningen opgenomen. Met dit model zijn de geluidberekeningen uitgevoerd. Maximale geluidsniveaus kunnen optreden in de dagperiode vanwege het optrekken van de tankwagen (piekbronsterkte 111 dB(A)). In de avond- en nachtperiode zijn er geen relevante geluidpieken te verwachten. Genoemde bronsterkte resulteert ter plaatse van de woning aan de Kooiweg 22 in een maximaal geluidsniveau van 66 dB(A). Ter plaatse van de woningen aan de Kooiweg 24 en 27 bedraagt het maximale geluidsniveau respectievelijk 41 en 47 dB(A). Bij de overige woningen is het maximale geluidsniveau lager dan 40 dB(A) en is het derhalve niet of nauwelijks te onderscheiden van het heersende achtergrondniveau. Bij alle omliggende woningen wordt (ruimschoots) voldaan aan de door de handreiking genoemde grenswaarde voor het maximale geluidsniveau. Voor het geluid van het verkeer van en naar de Rottum-locatie is een apart geluidregiem van toepassing.
Het is beschreven in de “Circulaire inzake geluidhinder veroorzaakt door het wegverkeer van en naar de inrichting; beoordeling in het kader van de Wet milieubeheer d.d. 29 februari 1996”. Binnen dat regiem mag het verkeer bij woningen in beginsel niet meer geluid produceren dan 50 dB(A) in de dagperiode. Uit het geluidonderzoek blijkt dat hieraan wordt voldaan. Het aspect geluid en trillingen vormt geen belemmering voor uitvoering van het project.
4.8
Luchtkwaliteit en Programmatische Aanpak Stikstof
Het toetsingskader in relatie tot luchtkwaliteit is de Wet milieubeheer, hoofdstuk 5 luchtkwaliteitseisen, ook wel de Wet Luchtkwaliteit (WLK) genoemd. Deze wet is de Nederlandse implementatie van de Europese richtlijnen met betrekking tot Luchtkwaliteit en vervangt het Besluit luchtkwaliteit 2005. De wet geeft voor een aantal stoffen de normen aan, waaraan de luchtkwaliteit moet voldoen. Per 15 november 2007 is het hoofdstuk luchtkwaliteitseisen van de Wm van kracht geworden. Bij de aanleg van de locatie, de aanleg van de gastransportleiding en bij de boring wordt materieel ingezet zoals graafmachines, shovels, generatoren, kranen, vrachtwagens en een boorinstallatie. Dit materieel heeft een emissie naar de lucht. De werkzaamheden hebben een tijdelijk karakter. Bovendien wijkt de hoeveelheid emissie naar de lucht bij het aanleggen van de locatie en het uitvoeren van de boring niet af van de hoeveelheid als gevolg van normaal agrarisch gebruik van landbouwgrond. De effecten van de aanleg op de luchtkwaliteit worden daarom acceptabel geacht. Stikstofdepositie (AERIUS Calculator) In het kader van de aanlegwerkzaamheden, de proefboring en productie van gas uit put RTM-01 is de stikstofdepositie in de nabijgelegen Natura 2000-gebieden, ten gevolge van de activiteiten, inzichtelijk gemaakt.
Tevens is rekening gehouden met de stikstofemissie als gevolg van het dan (2018) vermoedelijk produceren van aardgas op de nabij gelegen mijnbouwlocatie Nieuwehorne 1. De rekenresultaten volgen direct uit AERIUS Calculator en zijn weergegeven als bijlage in de natuurtoetsen die zijn opgenomen in bijlage 20 en 21. Uit de resultaten blijkt dat de maximale bijdrage van het project 0,0 Mol N/ha/jr bedraagt. De berekende waarde blijft ruim onder de drempelwaarde van 0,05 mol N/ha/jr waardoor voor de beoogde activiteiten geen noodzaak bestaat voor het aanvragen van een vergunning in het kader van de PAS en er tevens geen melding gedaan hoeft te worden in het kader van de PAS. Het aspect luchtkwaliteit vormt geen belemmering voor uitvoering van het project.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
28
Projectgerelateerd
5
Uitvoerbaarheid
5.1
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
Het gemeentebestuur van Weststellingwerf streeft naar draagvlak bij belanghebbenden en maatschappelijke organisaties voor ruimtelijke besluiten. Daarom hecht het gemeentebestuur belang aan de dialoog over het voornemen om voor het plan een omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening te verlenen. Dit hoofdstuk over de ‘maatschappelijke uitvoerbaarheid’ gaat nader in op het maatschappelijke overleg dat in het kader van de omgevingsvergunning ‘handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening’ zal plaatsvinden. Overleg art 3.1.1 Bro In het kader van het vooroverleg ex artikel 3.1.1 Besluit ruimtelijke ordening, zal het ministerie van Economische Zaken de relevante maatschappelijke organisaties (overlegpartners) – die fysieke of beleidsmatige belangen hebben in het plangebied – in de gelegenheid stellen om te reageren op het ontwerpbesluit voor de omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening. Zienswijzen Op grond van de bepalingen in artikel 1.2.1a van het Besluit ruimtelijke ordening en artikel 3.4 van de algemene wet bestuursrecht, wordt een ieder in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit voor de omgevingsvergunning.
Verklaring van geen bedenkingen In artikel 2.27 Wabo en artikel 6.5 Bor is vastgelegd dat de gemeenteraad een verklaring van geen bedenkingen dient af te geven, vóórdat het ministerie van Economische Zaken een besluit neemt over een omgevingsvergunning. De minister van Economische Zaken dient hiertoe de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (samen met het ontwerp besluit voor de omgevingsvergunning) ter instemming voor te leggen aan de gemeenteraad van de gemeente Weststellingwerf.
5.2
Economische uitvoerbaarheid
In artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is vastgelegd dat inzicht gegeven moet worden over de uitvoerbaarheid van het plan. De ontwikkelingen die concreet mogelijk gemaakt worden via een omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening, moeten (economisch) uitvoerbaar zijn en gerealiseerd kunnen worden. De kosten die gemoeid zijn met de aanleg van de aardgastransportleiding komen geheel ten laste van Vermilion. Deze kosten komen derhalve niet ten laste van de gemeente Weststellingwerf. Planschade Met de voorliggende omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening wordt afgeweken van de planologische kaders. Deze afwijking zou tot gevolg kunnen hebben dat iemand in de vorm van een inkomensderving of een vermindering van de waarde van een onroerende zaak schade lijdt. In een dergelijk geval zou deze persoon de gemeente kunnen verzoeken om een tegemoetkoming in deze schade (afdeling 6.1 Wet ruimtelijke ordening). Om eventuele planschade als gevolg van de omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening voor rekening van Vermilion te laten komen kan hiertoe een planschadeovereenkomst worden afgesloten tussen de gemeente en Vermilion.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
29
Projectgerelateerd
6
Conclusie
Het voorliggende document strekt tot een goede ruimtelijke onderbouwing van het project, dat toeziet op de aanleg van een mijnbouwlocatie voor de exploratie en exploitatie van aardgas en de aanleg van een aardgastransportleiding. Nader beschreven is waarom het project afwijkt van het vigerende bestemmingsplan. Met het document is voldoende gemotiveerd aangetoond waarom het project:
In relatie tot de omgeving, ruimtelijk en functioneel gezien aanvaardbaar is;
Niet in strijd is met landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid;
Geen belemmeringen kent vanuit de kaderstellende wet- en regelgeving;
Vanuit financieel oogpunt verantwoord is.
In het algemeen kan daarom gesteld worden dat het aanvaardbaar is ten behoeve van het voorgenomen project een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.12 eerste lid onder a.3 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht te verlenen.
24 oktober 2017
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ROTTUM
I&BBA5753-167-101R006F01
30
With its headquarters in Amersfoort, The Netherlands, Royal HaskoningDHV is an independent, international project management, engineering and consultancy service provider. Ranking globally in the top 10 of independently owned, nonlisted companies and top 40 overall, the Company’s 6,000 staff provide services across the world from more than 100 offices in over 35 countries.
Our connections Innovation is a collaborative process, which is why Royal HaskoningDHV works in association with clients, project partners, universities, government agencies, NGOs and many other organisations to develop and introduce new ways of living and working to enhance society together, now and in the future.
Memberships Royal HaskoningDHV is a member of the recognised engineering and environmental bodies in those countries where it has a permanent office base. All Royal HaskoningDHV consultants, architects and engineers are members of their individual branch organisations in their various countries.