Voorstel: Voorstel_56938.docx

Raadsvergadering 7 december 2021

BEHANDELD DOOR

afdeling/team BE/V&D documentnr 21-0223880

VOORBLAD RAAD

ONDERWERP EN BEHANDE LING

o n d e r we r p

V o o r s t e l t o t va s t s t e l l i n g va n d e W a r m t e vi s i e W e st l a n d

ve r t r o u we l i j k

Nee

p o r t e f e u i l l e h o u d e r W et h o u d e r V a r e k a m p , P . bijlage(n)

Voorstel: Voorstel_56938.docx Warmtevisie Westland (21-0061648)

agendapunt

14.

publiceren

Nee

BESLISPUNTEN (RAAD)

1. 2.

De Warmtevisie Westland vast te stellen inclusief de voorwaarden waaraan moet worden voldaan alvorens tot uitvoering over te gaan. Het college te verzoeken een uitvoeringsstrategie uit te werken met bijbehorende begroting.

ARGUMENTEN EN RISICO ’S (RAAD)

Argumenten 1.1 de Warmtevisie geeft invulling aan de afspraak in het klimaatakkoord 1.2 De Warmtevisie geeft inwoners en bedrijven duidelijkheid 1.3 Invulling van de randvoorwaarden is essentieel voor de volledige realisatie van de visie 2.1 In de uitvoeringsstrategie kunnen de financiële gevolgen worden uitgewerkt

ALG 006

Risico's 1.1 De warmtevisie is geen definitieve keuze 1.2 Er dreigt een tekort aan deskundig personeel

PAGINA 1 VAN 1

ltl

GEMEENTE WESTLAND

RAADSVOORSTEL

ONDERWERP

ln de warmtevisie Westland geeft de gemeente aan hoe zij invulling wil geven aan de doelstelling van het Ri k om in 2050 een aard asvri e ebouwde om evt n te hebben

ln het klimaatakkoord is aÍgesproken dat elke gemeente uiterlijk eind 2021 een door de raad vastgestelde Transitie Visie Warmte heeft vastgesteld. Hierin geeft de gemeente aan hoe zij invulling wil geven aan de doelstelling van het Rijk om in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te he b ben.

ln deze visie staan onze uitgangspunten en een globale visie tot 2050 - met een overzicht van beschikbare warmtebronnen, de warmtevraag per buurt, en één of twee voorkeurstechnieken. Verder bevat de visie een fasering om aardgasvrij te worden van buurten voor 2030 en daarna, de rol die de gemeente wil spelen, de instrumenten die tot haar beschikking staan en de wijze waarop alle belanghebbenden worden betrokken. ln de Warmtevisie wordt nog geen defi nitief besluit genomen over het alternatief voor aardgas, worden geen uitvoeringsbesluiten genomen, staat nog geen precieze kostenberekening per buurt en worden nog geen verplichtingen aangegaan. Deze zaken komen later aan bod in de wijkuitvoeringsplannen die na het vaststellen van de defi nitieve Warmtevisie kunnen worden opgesteld. Kern van de visie: ln deze visie zijn de kansen in Westland voor een overstap naar duurzame warmte onderzocht. Voordat we de kansen kunnen realiseren moet aan een aantal randvoorwaarden zijn voldaan: weten regelgeving en het fi nanciële instrumentarium moeten op orde zijn. Daarnaast hebben we uitgangspunten en selectiecriteria geformuleerd. De algemene uitgangspuntenzijn; o Duurzaamheid; . Betrouwbaarheid; . Veiligheid; . betaalbaarheid. Deze uitgangspunten worden door vrijwel elke gemeente gehanteerd.

Specifiek voor Westland vullen we deze aan met punten die we in het participatietraject hebben opgehaald: . Keuzevrijheid in techniek voor inwoners en bedrijven; o lnzet op Warmte Systeem Westland (WSW); r Draagvlak en acceptatie van de warmtetransitie; o Toekomstbestendigheid van de oplossingen. Om te bepalen welke buurten als eerste in aanmerking komen voor de overgang naar duurzame warmte (zogenaamde verkenningsbuurten), zijn een aantal selectiecriteria bepaald: . Laaghangend fruit eerst; r Percentage corporatiebezit; . Combinatie met andere werkzaamheden (zoals geplande renoveringen van wooncomplexen, grootschalig onderhoud buitenruimte) r lnitiatief bewoners of vastgoedeigenaars; r Eenvoud van de aanpak; r Collectievesystemen; r Schaalbaarheid. Bij de selectie van de techniek is betaalbaarheid, oftewel de oplossing tegen de laagst maatschappelijke kosten, de belangrijkste factor. ln de visie is de warmtevraag in kaart gebracht en zijn de bestaande technieken voor duurzame ;

PAGINA í VAN 6

GEMEENTE WESILAN.D

RAADSVOORSTEL

verwarming in beeld gebracht. Vervolgens is een match gemaakt tussen beschikbare technieken, bronnen en warmtevraag. Voor de dorpskernen komt aansluiting op een warmtenet met een temperatuur van minimaal 70 graden als beste alternatief naar voren. Voor de woningen in het buitengebied is een individuele oplossing het meest voor de hand liggend, in veel gevallen is dat een warmtepomp. Er komen 6 gebieden, de verkenningsbuurten, naar voren waar als eerste gestart kan worden, mits de randvoorwaarden op orde zijn: De zes gebieden waar de eerste onderzoeken starten zijn: . Het gebied in het noorden van Monster en Polanen; . Delen van's Gravenzande; . Het zuidelijk deel van Poeldijk; . Het oostelijk deel van de Lier; . Bedrijventerrein Wateringen; . Bedrijventerrein ABC Westland De eerste vier gebieden zijn verkenningsgebieden voor koppeling met WSW. Voor de laatste twee gebieden lijkt inzet van een kleine collectieve all electric oplossing, zoals buurtwarmtepomp of WKO, het meest kansrijk.

Eerdere besluitvorminq: Het college van B&W heeft op 24 maarl 2021 de concept Warmtevisie vrijgegeven voor participatie. Het college van B&W heeft op 31 augustus2021 besloten een convenant te ondertekenen om samen met Rijk, provincie, Gasunie, ETP, Glastuinbouw Westland en Midden Delfland samen te werken aan ontwikkeling van WSW en koppeling WLQ.

Pa rticioatie: Zonder draagvlak geen energietransitie. De Warmtevisie Westland is opgesteld in overleg met stakeholders zoals de woningcorporaties en Capturam (dochteronderneming van netbeheerder J uva ).

De raad is op 31 maart 2021 geinÍormeerd middels een presentatie op een informatie-uitwisselingsavond.Op 21 april 2021 is de concept Warmtevisie online gezet en is een e-magazine met

een publiekssamenvatting gepubliceerd. Dit om bewoners en belangstellenden te informeren en in staat te stellen hun mening kenbaar te maken over het concept. Op 21 april 2021 is ook in Westland Report aandacht gevraagd voor het concept door wethouder Varekamp. Op 21 juni 2021 is speciaal voor huurders en woningcorporaties middels een webinar een toelichting gegeven op het concept. ln september is opnieuw aandacht gegenereerd voor de Warmtevisie via krant en een korte enquête die via social media is verspreid, met de oproep aan inwoners hun mening te geven. ln totaal hebben 42 mensen gereageerd. Alle opmerkingen die tijdens het participatietraject zijn gemaakt zijn meegenomen in de Warmtevisie die nu voorligt. Naast de participatiebijeenkomsten speciaal gericht op de Warmtevisie zijn er ook bijeenkomsten over de energietransitie in het algemeen. Verder is de energietransitie één van de onderwerpen die is meegenomen in het participatietraject voor de omgevingsvisie. Samenhanq met ander beleid De Warmtevisie staat niet op zichzelf maar heeft nauwe samenhang met een aantal ander PAGINA 2 VAN 6

GEMEENTE WESTLAND

RAADSVOORSTEL

beleidsstukken: Westland Energie Opgave (WEO) ln de WEO is al geconstateerd dat de gemeente slechts ten dele autonoom beleid kan ontwikkelen. lntensieve samenwerking met maatschappelijke partners, burgers en marktpartijen is essentieel voor een succesvolle energietransitie. De gemeente is voor haar mogelijkheden en bevoegdheden ook sterk afhankelijk van nationale wet- en regelgeving. De voornaamste focus ligt op het faciliteren van initiatieven in de glastuinbouw. Met name het ondersteunen van de ontwikkeling van Warmtenetwerk Westland (WNW), voorheen Warmte systeem Westland (WSW). ln de Warmtevisie speelt het WNW een belangrijke rol. De warmtevraag door tuinders is goed voor 90% van het gehele warmtevraag van gemeente Westland. Energie en bijbehorende kosten zijn voor hen een belangrijk onderdeel van de bedrijfskosten. ln gemeente Westland zijn meerdere coóperaties van tuinders gevormd met als doel geothermie te benutten. Gezamenlijk onderzoeken ze de mogelijkheid toe te groeien naar een WarmteSysteem Westland. Dit gemeente-brede warmtenet is in ontwikkeling en zal grotendeels gevoed worden met aardwarmte op hoge temperatuur (85 graden). Daarnaast zijn er serieuze plannen om WNW aan te sluiten bij het provinciale warmtenet'WarmtelinQ'dat met name gevoed zal worden door restwarmte uit de Rotterdamse haven. De potentie van dit warmtesysteem is daarmee buitengewoon.

De warmtevisie geeft aan dat aansluiting op het WNW voor de woningen en andere gebouwen kernen het duurzame alternatief voor aardgas tegen de laagst maatschappelijke kosten is. Programma Westland Woont Duurzaam, Dit programma is in 2016 gestart. Westland Woont Duurzaam is een programma gericht op de inwoners van de gemeente Westland. Het programma richt zich voornamelijk op het onderwerp energie. We informeren en adviseren over hoe inwoners met kleine en grote maatregelen energie kunnen besparen, duurzame energie kunnen opwekken en gebruiken in hun woonomgeving. Het programma bestaat uit verschillende onderdelen. Een bewustwordings- en gedragscampagne, een bewonersaanpak met wijkacties en een bedrijvenaanpak. Het onderdeel 'isoleren en besparen'in de Warmtevisie wordt grotendeels door dit programma ingevuld/ ligt in het verlengde van dit programma.. Regionale Energie Strategie (RES). De RES 1.0 is op 1 juni 2021 door de raad vastgesteld. De RES 1.0 brengt in beeld welke stappen gezet kunnen worden om te komen tot een betaalbare, betrouwbare, schone en veilige energievoorziening voor iedereen in de regio Rotterdam Den Haag in 2050. Voor Westland wordt ingezet op de ontwikkeling van WNW en de koppeling daarvan op een regionale structuur zoals WarmteLinq.

Een koppeling aan een regionale structuur maakt het WNW nog robuuster en vergroot de mogelijkheden voor de aansluiting van bestaande woningen op het warmtenet. De RES in een aanvulling op lokaal beleid, de Warmtevisie. Op haar beurt vormt de Warmtevisie input voor de RES. ln de Warmtevisie wordt de lokale behoefte goed in kaart gebracht, de RES brengt de regionale behoefte in beeld en zoekt naar een optimale regionale invulling ervan.

Omgevingsvisie. ln de omgevingsvisie ligt de focus ook op de verduurzaming glastuinbouw en daarmee de ontwikkeling van het WNW. Wat betreft de woningen is opgenomen: " De woningvoorraad van Westland is in 2040 zoveel mogelijk energieneutraal: goed geïsoleerd en indien mogelijk aangesloten op duurzame warmte."(paragraaf 8.1). Dit past goed bij de visie die ervan uitgaat dat de kernen grotendeels aangesloten kunnen worden op een warmtenet. Ook in de omgevingsvisie zetten we in op isolatie van bestaande woningen om de energievraag te beperken.(hoofdstuk 8) PAGINA 3 VAN 6

GEMEENTE WESTLAND

RAADSVOORSTE L

De Warmtevisie is de start van een proces dat tot 2050 zal duren. Om de vijf jaar zal de visie

worden bijgesteld.

D

LSTELLIN G

Met de Warmtevisie geven we invulling aan de afspraak in het Klimaatakkoord dat elke gemeente uiterlijk in 2021 een plan maakt voor de overstap van aardgas op andere duurzame warmtebronnen.

ARGU ME NTATIE

1.1 de Warmtevisie geeft invulling aan de afspraak in het klimaatakkoord ln het klimaatakkoord is afgesproken dat elke gemeente voor het einde van 2021 een Warmtevisie vaststelt waarin is aangegeven hoe men de overstap van aardgas op andere duurzame warmtebronnen gaat maken. ln de visie staan in ieder geval een planning en de technieken die men in de wijken wil gebruiken. 1.2 De Warmtevisie geeft inwoners en bedriiven duideliikheid De Warmtevisie geeft een beeld van wat er de komende 30 jaar gaat gebeuren. Bewoners en bedrijven weten daardoor waar ze aan toe zijn en kunnen beslissingen voor hun woning hierop afstemmen. 1.3 Invutting van de randvoorwaarden is essenÍieel voor de volledige realisatie van de visie Zonder de invulling van de randvoorwaarden kan de visie niet volledig worden gerealiseerd. De aanpak van de verkenningsbuurten en het opstellen van een wijkuitvoeringsplan zijn hiervan afhankelijk. Wet- en regelgeving zijn momenteel nog niet op orde. Zo is de Wet Collectieve Warmtevoorziening noodzakelijk voor de marktordening van de warmtenetten. Op dit moment is niet duidelijk wat de rol van onze netbeheerder Juva met dochteronderneming Capturam kan zijn. Wij zien bij de aanleg en het beheer van warmtenetten in de gebouwde omgeving een rol voor de publieke netbeheerder om de publieke belangen te kunnen borgen. Ook het financieel instrumentarium is niet op orde.

Op dit moment is de overstap naar duurzame alternatieven niet woonlastenneutraal te realiseren zonder extra fi nanciële steun. Het draagvlak en de acceptatie bij inwoners voor de overstap naar een duurzaam alternatief voor aardgas is grotendeels afhankelijk van de betaalbaarheid. Voor de invulling van deze voorwaarden zijn we afhankelijk van het rijk. De lobby hiervoor wordt gevoerd via de VNG en samen met partijen als Capturam en Greenport West Holland.

2.1 tn de uitvoeríngssÍraÍegie kunnen de financiële gevolgen worden uitgewerkt Een deel van de activiteiten in de visie is niet nieuw. Het programma Westland Woont Duurzaam, onze inspanningen voor het realiseren van WSW en de verduurzaming van bedrijventerreinen zijn onderdeel van de Westland Energie Opgave. Voor de uitvoering van de visie is wel een intensivering van de activiteiten nodig. Het doen van verkenningen in de verkenningswijken en het opstellen van wijkuitvoeri ngsplannen zijn wel nieuwe activiteiten. Hiervoor is geen geld opgenomen in de begroting. Het rijk is voornemens gemeenten te compenseren voor de kosten van deze activiteiten, de hoogte van die compensatie is echter nog niet bekend. Vanwege die onzekerheid zullen in de uitvoeringsstrategie meerdere scenario's worden geschetst, met bijbehorende financiële consequenties. PAGINA 4 VAN 6

GEMEENTE WESTLAND

RAADSVOORSTEL

RISICOlS EN KANTTEKENlNGEN

1.1 De warmtevisie ís geen def initieve keuze De Warmtevisie geeft aan wat nu het beste duurzame alternatief voor aardas lijkt. Het is echter geen besluit om daadwerkelijk over te stappen naar de voorgestelde warmtevoorziening. Dit

besluit wordt pas genomen na het opstellen van een wijkuitvoeringsplan als bekend is wat de consequenties zijn voor de woonlasten van inwoners en ondernemers in de wijk en er een gedegen haalbaarheidsstudie is afgerond. Dit gebeurt in een wijkuitvoeringsplan waar de inwoners nauw bij betrokken worden. Het kan dus zijn dat het alternatief dat in de visie staat verandert. 1.2 Er dreigt een tekort aan deskundig personeel De energietransitie is een grote opgave die een grote vraag naar (technisch) personeel met zich meebrengt. Niet alleen extern maar ook binnen de gemeente zijn projectleiders, juristen en participatie medewerkers nodig. Voorzien wordt dat er een landelijk tekort aan personeel ontstaat ln 2020 heeft adviesbureau AEF in opdracht van de Raad voor het Openbaar Bestuur een onafhankelijk onderzoek gedaan naar de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord. De uitkomst daarvan is dat een gemeente zo groot als Westland ca.28 FTE extra nodig zal hebben en een jaarlijks uitvoeringsbudget van €500.000,- om de energietransitie volledig uit te voeren. Voor het aantrekken van extra personeel zijn we afhankelijk van de rijksbijdrage aan gemeenten.

FINANCIE N

Een dekkingsvoorstel zal onderdeel zijn van de op te stellen uitvoeringsstrategie COMMUN ICATIEPARAGRAAF

Na vaststelling van de visie zal deze beschikbaar zijn via de gemeentelijke- en de Westland Woont Duurzaam site. ÊXTERN OVERLEG

De Warmtevisie is opgesteld in samenwerking met Capturam, HVC, Arcade Wonen en Wonen Wateringen. Ook zijn vertegenwoordigers van bedrijventerreinen geïnterviewd. VERVOLGTRAJECT

Na vaststelling van de warmtevisie zal een uitvoeringsstrategie worden opgesteld. Belangrijke onderdelen van die strategie zullen zijn de financiële paragraaf en de participatie paragraaf. Bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen is participatie één van de pijlers. Deze zal worden vormgegeven in lijn met de nu in voorbereiding zijnde participatieverordening van de omgevingswet. De Warmtevisie moet eens in de vijf jaar worden herzien. Veranderingen in wet- en regelgeving en in het fi nancieel instrumentarium kunnen aanleiding zijn tot het bijstellen van de warmtevisie.

PAGINA 5 VAN 6

GEMEENïE WESÏLAND

RAADSVOORSTEL

Burgemeester en wethouders van Westland, de secretaris,

pindler

deb

eeste r,

B.R. Arends

PAGINA 6 VAN 6

lq

GEMEENTE WESTLAND

RAADS B ES LU IT

De raad van de gemeente Westland;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 oktober met de volgende bijlage(n)

r

Warmtevisie Westland (21-0061648)

gehoord het advies van de commissie Economie, Financieel beleid en Organisatie van 24 november en gehoord de beraadslagingen van onderhavige vergadering;

besluit:

1. De Warmtevisie Westland vast te stellen inclusief de voorwaarden waaraan moet worden voldaan alvorens tot uitvoering over te gaan;

2. Het college te verzoeken een uitvoeringsstrategie uit te werken met bijbehorende begroting.

Aldus besloten door de raad in zijn openbare vergadering van 7 december, de griÍfier,

A.F. Bergmans

de

rzitter,

B.R

rends

PAGINA 1 VAN 1