Voorstel tot vaststelling van de Verordening Riool- en Waterzorgheffing Westland 2023

RAADSVOORSTEL

ONDERWERP

Verordening Riool- en Waterzorgheffing Westland 2023.

AANLEIDING

Inleiding/aanleiding De Wet gemeentelijke watertaken regelt onder meer de ’verbrede’ rioolheffing. Gemeenten hebben de wettelijke zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Om deze zorgplichten te bekostigen heeft de gemeente de verbrede rioolheffing ingevoerd. De verbrede rioolheffing is gebaseerd op artikel 228a van de Gemeentewet. Het karakter van de rioolheffing is een bestemmingsheffing waarmee kosten kunnen worden verhaald om collectieve maatregelen te treffen die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering en overige maatregelen ten aanzien van hemelwater en grondwater. Sinds 2022 vervangt De Verordening Riool- en Waterzorgheffing vervangt de oude Verordening Rioolheffing. De huidige naam ’Rioolheffing’ dekt niet meer de lading. Het schept een beeld van een belasting voor een buizenstelsel. Gemeenten moeten maatregelen nemen om wateroverlast en -schade te voorkomen. Iedereen heeft daar profijt van. De opbrengst van de riool- en waterzorgheffing mag alleen worden benut voor de dekking van de kosten die verband houden met de aanleg, instandhouding en onderhoud van het gemeentelijke rioolstelsel alsmede het treffen van maatregelen betreffende afvalwater, hemelwater en grondwater.

• Bij de vaststelling van de gebruikerstarieven van percelen die in hoofdzaak tot woning dienen wordt rekening gehouden met de differentiatie één-, twee- en meerpersoonshuishoudens. Indien er geen feitelijk gebruiker is aan te wijzen, is het (laagste) tarief van een eenpersoonshuishouden van toepassing. Daarnaast is er ook een tarief voor percelen die niet in hoofdzaak tot woning dienen, zoals bedrijven en instellingen. • De eigenarentarieven worden gebaseerd op de WOZ-waarde van de onroerende zaak. Onderscheid is gemaakt tussen een tarief voor woningen en een tarief voor niet-woningen. De eigenarentarieven worden berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Het maximum aanslagbedrag bedraagt € 25.000 per perceel.

DOELSTELLING

De doelstellingen zijn:

• het voeren van een kostendekkend beleid ten aanzien van de rioolheffing. Hierbij mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde lasten. En eventuele tekorten, opbrengsten uit de ri-

oolheffing en gespaarde gelden als gevolg van uitgestelde werkzaamheden worden ondergebracht in de voorziening artikel 44 lid:2 BBV riolering. • de geraamde opbrengst te realiseren door de tarieven rioolheffing met 2,4% te verhogen en een compensatie te bieden voor de waardeontwikkeling voor de tarieven rioolheffing eigenaren. ARGUMENTATIE

1. Om de meeropbrengst rioolheffing 2023 van 2,4% ten opzichte van 2022 te realiseren, worden de tarieven verhoogd, behoudens een aanpassing als gevolg van de waardeontwikkeling. Op basis van de door de gemeente uitgevoerde marktanalyse wordt voor de woningen uitgegaan van een stijging van 15%. Voor de niet-woningen wordt uitgegaan van een stijging van 3,5%. De waarde van de onroerende zaak per 1 januari 2023 wordt bepaald naar de waardepeildatum 1 januari 2022. Om de gemiddelde waardestijging niet van invloed te laten zijn op de opbrengst van de rioolheffing (eigenaren woningen), wordt voorgesteld het tarief van de rioolheffing eigenaren woningen met (ongeveer) hetzelfde percentage te verlagen. De tarieven voor het gebruikersdeel zijn deelbaar door 12, in verband met de heffing per maand. ‍Gemiddelde waardeontwikkeling‍ WOZ-waarde

%

Woningen

15,0%

Niet-woningen

3,5%

Berekening tarief rioolheffing (eigenaren):

Rioolheffing 2023

%

Tarief woningen

Tarief niet-woningen

eigendom

eigendom

0,0196

Tarieven exclusief waardeontwikkeling Waardeontwikkeling woningen (WOZ):

15,00%

betekent een correctie van het tarief met:

-13,04%

Waardeontwikkeling niet-woningen (WOZ)

3,50%

betekent een correctie van het tarief met:

-3,38%

0,0438

-0,00256 0,00148 0,01704

0,04232

0,00041

0,00102

Nieuw tarief 2023 niet afgerond

0,01745

0,04333

Nieuw tarief 2023

0,0175

0,0433

Tarieven inclusief waardeontwikkeling Verhoging tarief conform begroting 2023

2,40%

Na de eerste begrotingswijziging 2023 ziet het kostenoverzicht er als volgt uit: Rioolheffing

Begroting 2023 Baten

Lasten

7.2 Kosten taakveld Riolering incl. (omslag)rente

9.838.300

7.2 Dotatie vervangingsinvestering, artikel 44 lid 1

2.100.000

2.1 Verkeer en vervoer

346.800

2.4 Economische havens en waterwegen

1.089.600

Netto kosten taakveld

13.375.100

Toe te rekenen kosten: .4 Overhead incl. (omslagrente)

1.477.500

Btw

1.389.600

Opbrengst heffingen: 7.2 Riolering (plus areaaluitbreiding)

16.022.400

6.3 Inkomstenregeling (kwijtschelding)

-218.000

Totaal rioolheffing

15.804.400

Dekkingspercentage voor mutatie voorziening Onttrekking voorziening artikel 44 lid 2

16.242.300 97,3%

437.900

Dekkingspercentage 2023

100,0%

Dekkingspercentage 2022

100,0%

Toelichting rioolheffing: • De kosten, die toegerekend worden vanuit taakveld 2.1 Verkeer en vervoer, zijn de kosten van straatreiniging en een gedeelte m.b.t. watertaken, onderdeel duikers. De straatreiniging wordt door de gemeente uitgevoerd met het oog op het functioneren van de riolering, verkeerd aanbieden van afval en de verkeersveiligheid. Een exacte verdeling over de onderdelen is niet te bepalen. Wij schatten in dat 15% van de kosten van de straatreiniging betrekking heeft op de riolering. De kosten voor de duikers worden voor 100% toegerekend aan de riolering; • De kosten, die toegerekend worden vanuit taakveld 2.4 Economische havens en waterwegen betreffen de kosten van de watertaken. Deze kosten worden voor 70% toegerekend aan de riolering. De overige 30% wordt gezien als kosten voor de vaarroutes; • Beheerkader Afvalwater, hemelwater en grondwater 2018-2022: in het (verbreed) gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) plannen we de uitvoeringsmaatregelen als renovaties en vervangingsinvesteringen van het gehele rioleringsstelsel. Daarnaast is er aandacht voor de gezamenlijke en integrale inzet van exploitatiegelden voor het onderhoud van het gehele (afval-) watersysteem. De gemeente Westland investeert met aanzienlijke bedragen in beheer en onderhoud, vervanging, systeemoptimalisatie en het op orde houden van het watersysteem en het rioolstelsel.

De kosten worden hoofdzakelijk gefinancierd uit de rioolheffing. De tariefstructuur rioolheffing bestaat uit een eigenarenheffing en gebruikersheffing. Deze tariefstructuur blijft gehandhaafd. • Er is gewerkt aan het opstellen van een Water- en Rioleringsplan 2023-2027 (WRP). Dit zal na vaststelling door de raad het Beheerkader Afvalwater, hemelwater en grondwater vervangen. Dit zal gevolgen hebben voor het takenpakket dat onder de verbrede rioolheffing valt; • Voorziening toekomstige rioolvervangingsinvesteringen (Voorziening artikel 44 lid 1d BBV): in het tarief mogen spaarbedragen voor toekomstige vervangingsinvesteringen worden meegenomen. Deze worden als last genomen in de exploitatie en toegevoegd aan de voorziening. De voorziening toekomstige rioolvervangingsinvesteringen bedraagt op 1 januari 2022 € 4,8 miljoen. In 2023 bedraagt de

storting € 2,1 miljoen en zal € 1,7 mln. geïnvesteerd worden; • Voorziening artikel 44 lid 2: opbrengsten uit de rioolheffing en gespaarde gelden als gevolg van uitgestelde werkzaamheden moeten uitsluitend én blijvend voor het rioleringsdoel worden bestemd en worden ondergebracht in een voorziening. Eventuele tekorten worden onttrokken aan de voorziening Riolering. De voorziening Riolering bedraagt op 1 januari 2022 € 10 miljoen. De raad heeft vastgesteld dat de toegerekende kosten voor de watertaken gecompenseerd worden door een dotatie aan de Voorziening artikel 44 lid 2 (vanuit de algemene middelen). De kosten voor de watertaken (incl. overhead en btw) bedragen in 2023 € 1,6 miljoen. In het Beheerkader Afvalwater, Hemelwater en grondwater is opgenomen dat voor de hoogte van de gemeentelijke tarieven jaarlijks een tariefstijging wordt voorgesteld van 4%. Voorgesteld wordt om de tarieven in 2023 te verhogen met de inflatiecorrectie van 2,4% De verwachte meeropbrengst 2022 als gevolg van de invoering van de Verordening Riool- en Waterzorgheffing Westland 2022 werkt structureel door en rechtvaardigt een kleinere tariefstijging. Dit is nader toegelicht bij de Prorap 2022.

‍Controleerbare toedeling‍ Omdat de belasting zowel van de eigenaren als de gebruikers wordt geheven moet op controleerbare wijze worden vastgelegd welke uitgaven in welke mate door het eigenarendeel, en in welke mate door het gebruikersdeel, worden gedekt. Deze eis van de Hoge Raad lijkt met name te moeten waarborgen dat dezelfde kosten niet twee keer in rekening worden gebracht. De opbrengst van eigenaren van woningen en niet-woningen bedraagt € 5,71 mln. De opbrengst van gebruikers van woningen en niet-woningen bedraagt € 10,10 mln. Hierop is de kwijtschelding reeds in mindering gebracht. Hieruit blijkt dat 35,1% van de kosten wordt toegerekend aan de eigenaren en 62,1% aan de gebruikers. Het restant van de kosten (2,7%) wordt onttrokken aan (gedekt vanuit) de "Voorziening riolering". 2. Tekorten kunnen worden onttrokken aan de Voorziening riolering. De kosten en opbrengsten in de gemeentelijke begroting worden tegen gelijkblijvend prijspeil geraamd. Dat wil zeggen dat de inflatiecorrectie vanaf 2023 niet in de hierna weergegeven cijfers is meegenomen. Samenvattend zien de opbrengsten van de rioolheffing en de kosten van de riolering er in meerjarenperspectief als volgt uit: Rioolheffing (bedragen in €)

2023

2024

2025

2026

Opbrengst Eigenaren niet-woningen

2.257.500

2.307.500

2.357.500

2.407.500

Gebruikers niet woningen

1.249.200

1.299.200

1.349.200

1.399.200

Eigenaren woningen

3.450.100

3.475.100

3.500.100

3.525.100

Gebruikers woningen

9.065.600

9.165.600

9.265.600

9.365.600

Opbrengst rioolheffing

16.022.400

16.247.400

16.472.400

16.697.400

Kwijtschelding

-218.000

-218.000

-218.000

-218.000

15.804.400

16.029.400

16.254.400

16.479.400

Taakveld 7.2 Riolering

9.838.700

10.150.700

10.327.300

10.268.500

Dotatie voorziening artikel 44 lid 1d

2.100.000

2.700.000

2.700.000

2.700.000

Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer

346.800

345.400

345.400

345.400

Taakveld 2.4 Economische havens

1.089.600

1.199.400

1.289.000

1.383.300

Opbrengst na kwijtschelding Kosten

en waterwegen

Overhead

1.477.600

1.477.600

1.477.600

1.477.600

Btw

1.389.700

1.640.500

1.639.000

1.615.100

Totaal kosten

16.242.300

17.513.500

17.778.200

17.789.800

437.900

1.484.100

1.523.800

1.310.400

Saldo onttrekking voorziening 44 lid 2

3. De VNG heeft de modelverordeningen Rioolheffing in 2022 aangepast. De Verordening Riool- en Waterzorgheffing vervangt sinds 2022 de oude Verordening Rioolheffing. De naam ’Rioolheffing’ dekt niet meer de lading. Het schept een beeld van een belasting voor een buizenstelsel. Bij belastingplichtigen die daar niet op zijn aangesloten roept dat weerstand op. De gemeentelijke watertaken omvatten een breed palet. Zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater hebben een centrale plaats in de ordening van de publieke ruimte. Gemeenten moeten maatregelen nemen om wateroverlast en -schade te voorkomen. Denk aan het onderhoud van bermen en slootkanten om overtollig water af te voeren, zodat er over een droge weg kan worden gereden. Iedereen heeft daar profijt van. Vanwege de wettelijke aanduiding wordt in de Verordening nog gesproken van "rioolheffing", dit is ook juridisch de enige toegestane benaming (artikel 228a Gemeentewet). Het verhaal van kosten via de rioolheffing omvat echter veel meer dan de kosten van riolering.

RISICO’S EN KANTTEKENINGEN

1. In de berekening van de tarieven is uitgegaan van de stand van de herwaardering van 7 november 2022. De bovengenoemde percentages met betrekking tot de waardedaling zijn vastgesteld op basis van de huidige stand van de herwaardering, modelwaarden en uitgevoerde marktanalyse. We streven er naar eind januari 2023 de herwaardering af te ronden en met dagtekening 24 februari 2023 meer dan 95% van de WOZbeschikkingen te verzenden. 2. Het vaststellen van de tarieven van de rioolheffing in een vroegtijdig stadium, kan een financieel risico inhouden. De opbrengst is conform de begroting 2023 (inclusief wijziging). Bij de voorgestelde tariefstelling is rekening gehouden met de effecten van de jaarlijkse herwaardering in Westland. Het vaststellen van de tarieven rioolheffing eigenaren vóórdat de WOZ-herwaardering volledig is afgerond, kan een financieel risico inhouden. Blijkt immers dat de gemiddelde WOZ-waarde lager is dan nu wordt geprognotiseerd, dan worden de tarieven rioolheffing eigenaren op een te laag niveau vastgesteld. De in de gemeentebegroting voor 2023 opgenomen opbrengst rioolheffing zal dan niet worden gehaald. Het tarief mag achteraf niet naar boven worden bijgesteld. 3. De stijging van de woonlasten in 2023 bedraagt 0,50%. De stijging van de woonlasten bedraagt 0,50%.

Dit geldt voor eigenaren/gebruikers van woningen in een eigen woning met een gemiddelde WOZ-waarde en een (gemiddelde) waardestijging van 15%. De woonlasten voor gebruikers van woningen (huurders) dalen met 0,69%. In 2019 is de macronorm voor de laatste keer toegepast. Dit is een norm voor de totale opbrengsten OZB in Nederland. Het Rijk en de VNG hebben afgesproken dat de macronorm verdwijnt. Daarvoor in de plaats komt een benchmark, waarin de OZB, de riool- en waterzorgheffing en afvalstoffenheffing worden vergeleken. Het resultaat van de benchmark komt in de COELO-atlas die in maart 2023 uitkomt.

4. Op grond van de lagere kosten en lagere opbrengsten rioolheffing is een wijziging van de begroting 2023 noodzakelijk. Op basis van dit voorstel tot wijziging van het tarief wordt tevens een hieruit voortvloeiende begrotingswijziging voorbereid.

FINANCIËN

Conform (meerjaren)begroting.

COMMUNICATIE

Bekendmaking in elektronisch gemeenteblad en op internet.

(EXTERN) OVERLEG EN MEDE-ADVIES

Uitsluitend intern.

VERVOLG TRAJECT

Publicatie.

Burgemeester en wethouders van Westland, de secretaris, de burgemeester,

A.C. Spindler

B.R. Arends