Reactie op advies auditcommissie over de begroting 2025 - 2028 en de 2e Afwijkingenrapportage

Postadres: Postbus 150 2670 AD Naaldwijk Bezoekadres: Laan van de Glazen Stad 1 2672 TA Naaldwijk T 14 0174 E info@gemeentewestland.nl | www.gemeentewestland.nl

Aan de raad van de gemeente Westland

UW BRIEF

UW KENMERK

CONTACTPERSOON P. Moerman

ZAAK-/PROJECTNR.

DOCUMENTNR. 24-0188155

BIJLAGE(N)

CLUSTER Bedrijfsvoering

TELEFOONNUMMER (0174) 672 631

DATUM VERZONDEN 6 NOV 2024

ONDERWERP Advies auditcie over de begroting 20252028 en de 2e Afwijkingenrapportage

Geachte raad,

Op 30 oktober jl. ontvingen wij van de auditcommissie haar advies over de programmabegroting 2025-2028 en de 2e Afwijkingenrapportage (AFWR). In deze brief geven wij onze zienswijze over

de verschillende adviezen. Samenvattend is de mening van de auditcommissie (hierna: commissie) dat zowel de programma-

begroting en de 2° AFWR gedegen zijn met daarbij een aantal aandachtspunten op het gebied van inhoud en vorm. Het overwegend positieve oordeel stemt ons tevreden en wij waarderen het advies van de commissie. Op de door de commissie aangegeven aandachtspunten gaan wij hieron-

der in. Programmabegroting 2025-2028 1. Opbouw en leesbaarheid van de programmabegroting De commissie stelt dat de opbouw van de programmabegroting niet altijd helder is en dat nieuwe ontwikkelingen niet steeds goed naar voren komen. Ook vindt men dat de samenvatting op hoofdlinen aan het begin van het boekwerk de kernpunten beter zou moeten weerspiegelen en stelt en

dat er teveel gewerkt wordt met verwijzingen. Reactie college

Wij hebben gekozen voor een opzet waarbij de nieuwe beleidsaccenten overzichtelijk en centraal worden toegelicht. Voor het grootste deel bestaan de gemeentelijke activiteiten uit bestaand beleid en reguliere gemeentelijke taken. De doelen daarvan zijn toegelicht in de verschillende programma’s. Daarbij komt dat wij ons vanaf de eerste begroting van dit college in belangrijke mate hebben gericht op de doelstellingen uit het Collegewerkprogramma 2022-2026 en deze vanaf de begroting 2023 financieel hebben vertaald naar de meerjarenramingen. Wij houden zoveel mogelijk vast aan de doelstellingen van het collegewerkprogramma, waardoor er van jaar tot jaar in de genoemde collegeperiode niet veel beleidswijzigingen optreden. Deze werkwijze en omstandigheden verklaren in belangrijke mate de door de commissie geconstateerde opbouw van onze begro-

IBABS 005

ting. De essentie van de begroting is weergegeven in de bestuurlijke en financiéle hoofdlijnen. In een kleine tien pagina’s worden de belangrijkste beleidsaccenten en ambities toegelicht met inbegrip van het effect daarvan op de gemeentelijke financiéle positie.

24-0188155

PAGINA 2

ups WESTLAND

Het beeld dat er veel verwezen wordt naar andere pagina’s herkennen wij niet. De begrotingsonderdelen zijn zoveel als mogelijk geschreven op een wijze dat zij zelfstandig goed leesbaar zijn. Wij zien overigens met belangstelling het rapport van de RKC over de leesbaarheid van de P&Cdocumenten tegemoet 2. Schuldenquote Een belangrijk aandachtspunt van de commissie is de stijgende schuldenquote. In de begroting wordt aangegeven dat de schuldenquote een piek zal bereiken van 133,7% in 2027, terwijl de aanbevolen norm 130% is. Bovendien is er een achterstand van € 64 miljoen aan investeringen, wat de begroting extra onder druk zet. Verder constateert de Auditcommissie dat de voortgang van de grondverkopen stagneert. De Auditcommissie maakt zich zorgen over de haalbaarheid van de schuldenlast en adviseert om de impact van de investeringsachterstand op de schuldquote en de gemeentelijke financién verder te onderzoeken. Het zou waardevol zijn om scenario’s te ontwikkelen die laten zien hoe de schul-

denquote zich ontwikkelt wanneer de investeringsachterstand wordt ingelopen. Reactie college De ontwikkeling van de schuldquote wordt voortdurend geactualiseerd. De schuldquote berekening ten behoeve van de besluitvorming van Flora is begin mei 2024 opgesteld met als basis de 1e actualisatie 2023 (voor het jaar 2023) en de begroting van 2024-2027 voor de jaren daarna. Deze basis is aangevuld met informatie die op dat moment bekend was. De schuldquote was in de

berekeningen van Flora in 2026/2027 met 151% op het hoogste niveau. De uitgangspunten zijn voor de berekening van de begroting 2025-2028 aangescherpt op basis van de jaarrekening 2024, de 1e afwijkingenrapportage van 2024 en doorrekeningen van het MIP. Met deze aangescherpte uitgangspunten uit de begroting is de piek afgezwakt naar 134% in 2027. In de begroting 2025-2028 zijn de door de raad vastgestelde uitgangspunten verwerkt van de ontwikkelingen in investeringen en exploitatiebaten van de gemeente. Bij de voorjaarsnota/kadernota wordt een nieuw MIP 2025 vastgesteld. Hierbij worden integrale afwegingen gemaakt van de bijgestelde faseringen en worden ook de effecten op de ontwikkeling van de schuldquote meegewogen. 3. Solvabiliteit De commissie merkt op dat de solvabiliteit naar verwachting boven de norm van 20% blijft, maar stelt dat deze op lange termijn wel onder druk komt te staan.

De Auditcommissie adviseert om regelmatig de solvabiliteit te toetsen en vroegtijdig maatregelen te nemen om te voorkomen dat deze onder de kritische grens zakt. Reactie college

In de begroting hebben wij aangegeven dat geplande investeringen ervoor zorgen dat de eigen vermogenspositie van de gemeente de komende jaren afneemt, de schuldpositie neemt toe. Een relatief groter deel van de bezittingen wordt gefinancierd met vreemd vermogen. Daardoor neemt ook de solvabiliteitsratio over de jaren af van 36,8% ultimo 2023, naar 28,2% aan het einde van

de begrotingsperiode. Dit blijft echter ruimschoots boven de door de VNG gestelde norm van minimaal 20%. Wij monitoren de ontwikkeling van de solvabiliteitsratio nauwgezet, zowel bij de begroting als de jaarrekening en zo nodig zullen wij maatregelen voorstellen..

24-0188155

PAGINA 3

=WESTLAND

4. Weerstandsnorm De commissie stelt dat het weerstandsvermogen van de gemeente ruim voldoende is om tegenvallers door risico’s op te vangen door het inzetten van vrije reserves, maar dat Westland te maken heeft met aanzienlijke (financiéle) risico’s. De commissie adviseert om de weerstandsnorm strikt

te handhaven en deze indien nodig te verhogen om te voorkomen dat de gemeente niet in staat is om toekomstige risico's te absorberen. Reactie college

Wanneer we de ratio van de gemeente Westland voor 2025 afzetten tegen de norm, dan is er

sprake van een uitstekend weerstandsvermogen. In elk geval bewaken wij dat wij steeds over een voldoende weerstandsvermogen blijven beschikken om in lijn van het advies van de commissie tegenvallers te kunnen opvangen. Wij tekenen daarbij wel aan dat wij voor onze inwoners en de bedrijven en instellingen in Westland een ondernemende gemeente willen blijven die er niet uitsluitend op uit is om de reserves zo hoog mogelijk te houden.

5. Risico’s verbonden partijen De Auditcommissie mist in het overzicht verbonden partijen een gedetailleerde onderbouwing van de risico’s en adviseert om in toekomstige rapportages de methodiek die wordt gebruikt voor de risicobeoordeling van verbonden partijen duidelijk toe te lichten, inclusief een overzicht van de financiéle risico’s. Reactie college

In de paragraaf verbonden partijen wordt vanuit het BBV een aantal gegevens gevraagd, waaronder de risico’s bij de verbonden partij in relatie tot het weerstandvermogen van de gemeente. Oftewel: moet de gemeente in haar weerstandsvermogen rekening houden met risico’s bij de verbonden partij die niet kunnen worden opgevangen door de verbonden partij zelf?

Om deze vraag te beantwoorden is gekeken naar de risicoanalyse van de verbonden partij zelf.

Daarbij is ook de kwaliteit van de risicoanalyse van die partij beoordeeld. Bij de meeste verbonden partijen is het niet nodig rekening te houden met risico’s van de verbon-

den partijen omdat deze in voldoende mate door de partijen kunnen worden opgevangen. Alleen

voor de deelnemingen OBWZ en ONW houdt de gemeente een voorziening en een reserve aan. Het structurele tekort van Patijnenburg kan nog enkele jaren vanuit de eigen algemene reserve worden opgevangen. 6. Flora Campus Westland De commissie adviseert de raad aan te dringen op een regelmatige herbeoordeling van de risico's en scenario-analyses om de financiéle impact van tegenvallende resultaten bij te sturen. Het is

van belang dat de grondopbrengsten zorgvuldig worden gemonitord en dat het parkeerplan kritisch wordt geévalueerd. Reactie college

Wij onderkennen het belang om een regelmatige herbeoordeling van de risico’s en scenario-analyses op te stellen om tijdig bij te kunnen sturen. Wij nemen dit ook mee in de actualisatie van de GREX en de PEX.

7. Risico’s externe inhuur De commissie adviseert om een strategisch plan te ontwikkelen om de interne capaciteit en ken-

nis te versterken en de afhankelijkheid van externe inhuur te verminderen. 24-0188155

PAGINA 4

EENTER Asya 9.0)

Reactie college De organisatie is voor een deel afhankelijk van externe inhuur. Dit wordt veroorzaakt door aanhoudende schaarste op de arbeidsmarkt en een tekort aan specialistische kennis. Op dit moment ondernemen wij een aantal acties om de inhuur naar beneden te krijgen: e

Medewerkers intern opleiden;

e

Externen na inhuurperiode vast in dienst nemen (deta-vast constructie);

e

Herprioritering van taken of temporiseren van projecten;

Medewerkers boven AOW-gerechtige leeftijd langer door laten werken. De uitdagingen rondom de inhuur van externe capaciteit is niet alleen een Westlands probleem, maar speelt landelijk. Wij gaan onderzoeken welke effectieve maatregelen er door andere gemeenten ondernomen zijn om het aandeel externe inhuur te verlagen en nemen dat mee in de toekomstige acties. 8. Efficiéntie De commissie vraagt om duidelijkheid over hoe de resultaten worden gemonitord en wat de ver-

wachte besparingen zijn van de efficiencymaatregelen, met name binnen het sociaal domein. Reactie college

Zoals eveneens in de brief van de commissie is aangegeven hebben wij toegezegd vanaf 2025 elk kwartaal de Rapportage Sociaal Domein aan te bieden bij de raad en de resultaten ervan te be-

trekken bij de P&C-documenten. In deze rapportages komen wij ook nader terug op de verwachte resultaten van de maatregelen, waarbij wij uiteraard het belang van de kwaliteit van de dienstverlening in het oog blijven houden. Daarnaast verwijzen wij naar onze Raadsinformatiebrief ten aanzien van de monitoring 2%-operatie die begin november aan u verzonden wordt).

2e Afwijkingenrapportage 1. Splitsing structureel/incidenteel en toelichtingen De commissie geeft aan dat het onvoldoende duidelijk is waarom bepaalde posten als structureel of incidenteel zijn aangemerkt en adviseert om in het vervolg dit duidelijker te maken in de afwijkingenrapportage. Reactie college Wij zijn van mening dat er wel degelijk in de 2e Afwijkingenrapportage een goed onderscheid is tussen incidentele en structurele afwijkingen, waarbij bij de structurele afwijkingen ook is toegelicht waarom deze structureel zijn. Dat de onderbouwing op elementen scherper en vollediger kan,

onderkennen wij ook. Wij nemen uw advies dan ook mee bij het opstellen van de 1e Afwijkingenrapportage 2025.

2. Mutaties met grote financiéle impact De commissie geeft aan dat door de toename van de structurele lasten de begroting verder onder druk wordt gezet en vraagt zorg te dragen voor een integrale afweging.

Reactie college Wij onderkennen dat er door kostenstijgingen, onder andere in het sociaal domein, sprake is van een toenemende druk op de begroting. In deze afwijkingenrapportage zijn enkel en alleen exogeen onontkoombare mutaties opgenomen. Deze hebben tot gevolg dat het meerjarenbeeld (2025

t/m 2028) verslechtert. Bij de kadernota 2025 maken we een integrale afweging van de

24-0188155

PAGINA 5

+WESTLAND

beschikbare middelen en worden waar nodig ook maatregelen voorgesteld om een sluitende begroting voor te leggen. 3. Dividend JUVA en BNG De commissie stelt dat het onduidelijk is waarom het dividend van JUVA niet structureel hoger wordt gesteld en bij de BNG wel. Daarnaast vraagt men wie uiteindelijk het dividend bepaalt en of de raad voldoende inviloed heeft op deze besluitvorming. Reactie college

Het aandeelhouderschap van Juva en BNG is niet vergelijkbaar. De wethouder financién vertegenwoordigt Westland in de AvA van BNG en Juva. Het is de AvA die het feitelijke dividend vaststelt. Echter heeft Westland een belang van 0,5% in BNG en we hebben daarmee minimaal invloed op de hoogte van dividenduitkering. De structurele verhoging van het dividend van BNG is verwerkt vanwege de meer stabiele positie van BNG na de coronaperiode.

We hebben daarentegen een aandelenbelang van 86,4% in Juva en daarmee grote invloed op de hoogte van het uit te keren dividend. De afgelopen jaren heeft Juva met veel onzekerheden te maken gehad, waardoor er geen hoger structureel dividend kon worden afgesproken. Inmiddels is Juva in rustiger vaarwater terechtgekomen. De komende maanden gaan de AvA, de RvC en de di-

rectie van Juva in overleg om meerjarige dividendafspraken te maken. Tot die tijd wordt er nog geen structurele dividendaanpassing gedaan voor Juva in onze begroting. We zullen de raad mee-

nemen (vertrouwelijk) in de besluitvorming rondom de nieuwe dividendafspraken met Juva.

Hoogachtend,

burgemgestey en wethouders van Westland,

2——"\>

/_.

24-0188155