Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL

ONDERWERP

Beschikbaar stellen van investeringskredieten voor de nieuwbouw van De Waalcampus, Molensloot, gymzalen ISW Sweelincklaan en realiseren van tijdelijke huisvesting voor het ISW Hoogeland.

AANLEIDING

De gemeente Westland is wettelijk verantwoordelijk voor het voorzien in voldoende en adequate huisvesting voor primair-, speciaal basis, (voortgezet) speciaal- en het voortgezet onderwijs. De schoolbesturen die actief zijn in het Westland zijn verantwoordelijk voor het onderwijs en het exploiteren van de schoolgebouwen. Zo is er een gedeelde verantwoordelijkheid voor de huisvesting. In samenwerking met de schoolbesturen is bepaald welke scholen vervangen of vernieuwd moeten worden. Deze afspraken zijn en worden vastgelegd in Integrale Huisvestingsplannen en Uitvoeringsplannen. Zo wordt op dit moment gewerkt aan de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan voor voortgezet onderwijs in samenwerking met ISW. Op 14 september 2022 heeft de raad het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor primair Onderwijs, speciaal basis onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs 2023-2038 vastgesteld. De nieuwbouw- en onderzoeksopgaven voor de eerste vier jaar zijn vastgelegd in het Uitvoeringsplan 2023-2026 (UP). In het UP zijn de nieuwbouw van De Waalcampus en Molensloot als meest prioritair opgenomen. Deze projecten waren reeds in voorbereiding nadat de raad op 7 december 2021 hiertoe had besloten. Voor de Waalcampus is op 26 oktober 2021 besloten tot het toevoegen van huisvesting voor de kinderopvang voor De Waalcampus.

Echter, de kredieten voor de scholen en kinderopvang bleken ontoereikend vanwege de toenemende bouw- en stichtingskosten. Om te komen tot een toereikend budget is met de vaststelling van het IHP het normbudget voor onderwijshuisvesting verhoogd. Deze is vervolgens verwerkt in de vastgestelde Begroting 2023. In overleg met de schoolbesturen WSKO (Waalcampus) en PCPOW (Molensloot) is overeenstemming bereikt over planvorming binnen het IHP-normbudget 2022. Ook is een eigen bijdrage met de schoolbesturen overeengekomen in lijn met de afspraken uit het IHP. Met het voorliggende voorstel wordt de raad gevraagd het krediet voor beide scholen vrij te geven en het benodigde investeringskredieten voor de kinderopvang beschikbaar te stellen. Zo wordt realisatie van beide Integraal Kindcentra (IKC) mogelijk en de bouw gestart. In navolging op het IHP–VO (d.d. 13 april 2020) heeft de raad op 7 december 2021 besloten om te investeren in de nieuwbouw van twee gymzalen voor de ISW Sweelincklaan. Ook voor dit project geldt dat de middelen ontoereikend bleken. Met dit raadsvoorstel wordt de raad gevraagd aanvullend krediet vrij te geven om realisatie van de twee gymzalen te kunnen vervolgen. Om te voorzien in voldoende ruimte voor het voortgezet onderwijs is in 2017 besloten ruimte te huren bij Lentiz voor leerlingen van ISW Hoogeland (Stichting Lucas Onderwijs).

Eén van de twee huurovereenkomsten is door Lentiz opgezegd en eindigt op 31-07-2023. Verlengen is niet mogelijk. Lentiz heeft de ruimte met ingang van het schooljaar 2023-2024 zelf nodig voor de leerlingen van de Dalton mavo/Groene lyceum en het Flora

college. Om vanaf het schooljaar 2023-2024 in huisvesting te voorzien is gekozen voor realisatie van tijdelijke huisvesting. Hiertoe heeft de raad middelen opgenomen in de Begroting 2023 welke na vaststelling van het GGP-UP 2023 is vrijgegeven. Na aanbesteding bleken de middelen ontoereikend. De raad wordt gevraagd aanvullend krediet vrij te geven om de leerlingen van het ISW Hoogeland ook vanaf schooljaar 2023-2024 in huisvesting te voorzien.

DOELSTELLING

Investeren in toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen als invulling van de wettelijke taak en uitvoering van de integrale huisvestingsplannen (IHP) voor onderwijs.

ARGUMENTATIE

1.1 / 2.1 Door te investeren in de integrale kindcentra Waalcampus en Molensloot wordt uitvoering gegeven aan de ambities van de Lokaal Educatieve Agenda, het IHP 2023-2038 en het Uitvoeringsplan 2023-2026. In de Lokaal Educatieve Agenda is het programma onderwijshuisvesting opgenomen met daarin onder andere pijlers als duurzame scholen, gezonde scholen, ononderbroken leerlijn en een functie voor de wijk. Deze ambities zijn vertaald in het IHP door in te zetten op energieneutrale scholen, scholen met een gezond binnenklimaat (Frisse Scholen B), het verbinden van buitenschoolse opvang en kinderopvang met de school en het openstellen van de gymzaal en school na schooltijden. Voor de IKC’s Molensloot en De Waalcampus zijn de ambities verwerkt in de plannen, met uitzondering van de stap naar een energieneutrale school voor De Waalcampus. Deze school is ontworpen als Bijna Energieneutraal Gebouw (BENG). 1.2 / 2.2 De schoolbesturen WSKO en PCPOW dragen bij aan de investering vanuit een besparing op de exploitatiekosten. In het IHP 2023-2038 is met de schoolbesturen overeengekomen per onderwijshuisvestingsproject een eigen bijdrage te onderzoeken. De bijdrage kan per project verschillen. Wettelijke zijn de schoolbesturen voor het primair onderwijs gehouden aan een investeringsplafond op basis van besparingen op de exploitatie.

Ook mogen zij middelen aanwenden die op een andere wijze zijn verkregen dan de middelen die zij van het Rijk ontvangen. Een indicatieve inschatting is gemaakt voor beide scholen voor de besparing op de exploitatie (waaronder onderhoud en energie), waarna een investeringsbijdrage is overeengekomen. 3.1 In samenwerking met ISW (Stichting Lucas Onderwijs) zijn de plannen voor de ISW Sweelincklaan versobert om te komen tot een minimaal investeringsbedrag, zonder af te doen van de functionaliteit van de gymzalen. Na het raadsbesluit van 7 december 2021 voor vervanging van de gymzalen aan de Sweelincklaan is gestart met de planvorming. Een Programma van Eisen is opgesteld en een architect geselecteerd. Na het eerste schetsontwerp en bijbehorende bouw- en stichtingskostenraming is geconstateerd dat het taakstellend budget ruimschoots werd overschreden. In overleg met ISW zijn de mogelijkheden voor het reduceren van de kosten verkend. De indeling is zo efficiënt mogelijk ontworpen en het aantal vierkante meter is tot het minimum benodigde gereduceerd, zonder af te doen van de minimale kwaliteitseisen van een goede sportvoorziening. Iedere aanvullende ingreep om middelen te besparen zou leiden tot inbreuk op de kwaliteit. De financiële consequenties zijn nader toegelicht onder de paragraaf financiën.

3.2 Het schoolbestuur ISW (Stichting Lucas Onderwijs) draagt bij aan de investering in de gymzalen aan de Sweelincklaan. ISW ziet de noodzaak voor vervanging van de gymzalen aan de Sweelincklaan en is bereid bij te dragen aan de investering. Enerzijds gelet op een mogelijke besparing op de exploitatie. Anderzijds vanwege het belang de planvorming te kunnen vervolgen. De hoogte van de bijdrage staat los van de investeringsmogelijkheden in andere projecten voor het voortgezet onderwijs. Ook hiervoor geldt dat een eigen bijdrage per project zal worden onderzocht. Dit uitgangspunt zal worden opgenomen in de lopende actualisering van het IHP-VO. 4.1 De tijdelijke huisvesting voor het ISW Hoogeland is doelmatige investering. Hoewel er sprake is van tijdelijke huisvesting kan gesproken worden over een doelmatige investering, omdat: • het kwaliteitskader voor binnenklimaat Frisse Scholen klasse B is toegepast, waardoor er qua leer- en werkklimaat geen onderscheid is tussen tijdelijke en permanente huisvesting; • de huisvesting naar verwachting voor een periode van circa 5 tot 8 jaar benodigd is voor het ISW Hoogeland, daar waar het financiële omslagpunt van huur versus koop doorgaans rond de 4-5 jaar ligt. Om die reden is gekozen voor de variant koop; • na beëindiging van het gebruik door ISW Hoogeland de tijdelijke huisvesting kan worden benut voor toekomstige huisvestingsprojecten.

Gelet op de projecten die voortvloeien uit het IHP 2023-2038 en te actualiseren IHP-VO is de kans aannemelijk dat de tijdelijke huisvesting opnieuw kan worden benut. Een dergelijk voordeel wordt nu ervaren bij de Herman Broeren vanwege de mogelijkheid de tijdelijke huisvesting (grotendeels eigendom) te verplaatsen, waardoor de investering aanzienlijk wordt beperkt; • een terugkoopgarantie is overeengekomen met de leverancier als na beëindiging van het gebruik door ISW Hoogeland blijkt dat de tijdelijke huisvesting niet kan worden benut voor andere projecten. 5.1 In het Integraal Huisvestingsplan is rekening gehouden met de benodigde middelen voor onderzoek (businesscase) en voorbereidende werkzaamheden voor het leveren van een geschikte locatie en bijpassende openbare ruimte. Om te komen tot een onderwijshuisvestingsproject is meer nodig dan het beschikbaar stellen van krediet voor de bouw en het aanwijzen van een locatie. Zo zijn voorbereidende werkzaamheden nodig van een stedenbouwkundige die randvoorwaarden schetst voor de te leveren locatie, is een bouwkundige van het ingenieursbureau betrokken om te toetsen of in de uitvoering aan de kaders wordt voldoen en zijn projectleiders die zich inzetten voor het aansluiten van de openbare ruimte op het kavel van de school.

Daarnaast wordt per project onderzocht welke koppelkansen er zijn met andere projecten, als onderdeel van de businesscase in voorbereiding op de uitvoering van projecten. De methodiek van het IHP PO, SBO en (V)SO. Ter dekking van de bovengenoemde werkzaamheden is conform dit IHP een investeringspost van € 250.000 geraamd en is opgenomen in het MIP en de begroting 2023. 6.1 In het Meerjaren Investeringsplan (MIP) is er ruimte voor realisatie van de gevraagde onderwijshuisvestingsprojecten. Voor uitvoering van de wettelijke taak om te voorzien in onderwijshuisvesting zijn middelen gereserveerd in het MIP als onderdeel van de begroting. Het MIP wordt gevoed door de projecten voortvloeiend uit integrale huisvestingsplannen voor onderwijs. Zo zijn de projecten van het IHP PO, SBO, (V)SO en bijbehorend Uitvoeringsplan 2023-2026 verwerkt in het MIP en wordt gewerkt aan een nieuw IHP voor het voortgezet onderwijs. Naast de "gelabelde" investeringen vanuit een IHP is er meer nodig om aan de wettelijke taak op onderwijshuisvesting te voldoen. Zo maken onder andere de kosten voor tijdelijke huisvesting, acute capaciteitsproblemen, eventuele sloopkosten en ruimte voor bewegingsonderwijs geen deel uit van de budgetten vastgesteld middels het IHP. Deze kosten hangen samen met de uitkomsten van de businesscase per school en onvoorziene (leerling)ontwikkelingen.

Voor onvoorziene investeringen of financieel nog niet te duiden investeringen is een algemene post onvoorzien in het MIP beschikbaar. De raad wordt gevraagd deze middelen

aan te wenden ter dekking van de kosten voor tijdelijke huisvesting van ISW Hoogeland.

RISICO’S EN KANTTEKENINGEN

1. De beschikbaar te stellen investeringskredieten blijken ontoereikend. Voor de projecten De Waalcampus, Molensloot en tijdelijke huisvesting ISW Hoogeland geldt dat deze zijn aanbesteed onder voorbehoud van goedkeuring door de raad. Daarmee is zicht op de reëel te verwachten kosten voor de ontwikkeling. Echter, voor vastgoedontwikkeling geldt dat in de uitvoeringsfase onvoorziene kosten zijn te verwachten. In de bouw- en stichtingskostenramingen is rekening gehouden met een post onvoorzien. Dit neemt niet weg dat er onverhoopt overschrijding kan plaatsvinden. Het risico is relatief laag, maar niet uit te sluiten. Een overschrijding van de raming voor de gymzalen ISW Sweelincklaan is reëel, omdat de raming gebaseerd is op prijspeil eind 2022 en start bouw naar verwachting eind 2023 zal plaatsvinden. Het risico wordt door de kostendeskundige geschat op 4% per jaar tot start bouw. Om dit risico af te dekken wordt de raad voorgesteld ook hiervoor krediet vrij te geven. Afhankelijk van de feitelijke prijsstijging zal het krediet worden besteed. Aangezien de 4% een inschatting betreft is het niet uit te sluiten dat feitelijke prijsstijgingen hoger uitvallen. 2. De nieuwbouw Molensloot kan vertragen vanwege het niet tijdig kunnen leveren van de grond. De grond waar de school moet komen is nog niet in bezit van de gemeente.

Momenteel wordt uitvoering aan de afspraken die gemaakt zijn rondom het verwerven van de grond. Een risico is vertraging in de uitvoering vanwege de benodigde gesprekken met de grondeigenaar, waardoor de bouw van de school ook vertraging kan oplopen. Dit neemt niet weg dat akkoord wordt gevraagd op het krediet voor de school, om niet per definitie vertraging op te lopen door het uitstellen van de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw.

FINANCIËN

De hiernavolgende tabellen geven inzicht in het krediet dat de raad reeds beschikbaar heeft gesteld, de kredieten waarvoor de raad om instemming wordt gevraagd en de wijze waarop de aanvullende investeringen worden gedekt. Legenda voor de dekkingsbronnen: • IHP: het Integraal Huisvestingsplan (verwerkt in het MIP) • MIP: Meerjaren Investeringsplan (verwerkt in de PB 2023) • PB 2023: Programmabegroting 2023 Voor de te voteren kredieten is per onderdeel toegelicht waartoe het krediet dient.

De Waalcampus Onderdeel

Gevoteerd Te voteren Bijdrage WSKOTotaal

Dekking

Onderwijs

€ 4.959.333€ 1.532.000€ 425.000

€ 6.916.333 IHP / MIP / PB 2023

Gymzaal

€ 1.152.395€ 356.000 € 99.000

€ 1.607.395 MIP / PB 2023

Kinderopvang€ 1.311.570 € 518.000

€ 1.829.570 Huur (kostendekkend)

Grond

€ 3.800.000

€ 3.800.000 MIP / PB 2023

Totaal

€ 7.423.298€ 6.206.000€ 524.000

€ 14.153.298

Toelichting te voteren kredieten De Waalcampus: De businesscase voor De Waalcampus is gesloten op € 3.127 per m2; bvo en past daarmee binnen het IHPnormbudget 2022. WSKO kan vanuit de besparing op de exploitatie € 197 per m2; bvo bijdragen aan de school en de gymzaal. De investering voor de kinderopvang komt voor rekening van de gemeente. De kapitaallasten en eigendomslasten (waaronder onderhoud) voor de kinderopvang worden gedekt door het in rekening brengen van een kostprijsdekkende huur. Hiermee sluit de businesscase, hoewel wordt opgemerkt dat uitvoering van de werkzaamheden nog dient plaats te vinden. In het MIP resteert een bedrag van circa € 532.000, welke wordt aangehouden voor dekking van onverhoopte prijsstijgingen en niet voorziene kosten voor onderwijshuisvestingsprojecten. Om over te kunnen gaan tot realisatie wordt gevraagd de middelen (3,8 miljoen) voor het verwerven en leveren van bouwrijpe grond vrij te geven.

Molensloot Onderdeel

Gevoteerd Te voteren

Bijdrage PCPOWTotaal

1. Onderwijs

€ 4.053.099€ 1.069.000

€ 457.000

€ 5.579.099IHP / MIP / PB 2023

2. Gymzaal

€ 1.141.809€ 403.000

€ 138.000

€ 1.682.809MIP / PB 2023

3. Kinderopvang

€ 1.661.000

4. Grond

*Zie toelichting

Totaal

€ 5.194.908€ 3.133.000

Dekking

€ 1.661.000Huur (kostendekkend) MIP / PB 2023 € 595.000

€ 8.922.908

Toelichting te voteren kredieten Molensloot: De businesscase voor Molensloot is gesloten op € 3.157 per m² bvo en past daarmee binnen het IHPnormbudget 2022. PCPOW kan vanuit de besparing op de exploitatie € 259 per m2; bvo bijdragen voor de school en de gymzaal. De investering voor de kinderopvang komt voor rekening van de gemeente. De kapitaallasten en eigendomslasten (waaronder onderhoud) voor de kinderopvang worden gedekt door het in rekening brengen van een kostprijsdekkende huur. Hiermee sluit de businesscase, hoewel wordt opgemerkt dat uitvoering van de werkzaamheden nog dient plaats te vinden. In het MIP resteert een bedrag van circa € 708.000, welke wordt aangehouden voor dekking van onverhoopte prijsstijgingen en niet voorziene kosten voor onderwijshuisvestingsprojecten. *Grond: de investering in de grond maakt geen onderdeel uit van dit voorstel. Hiertoe wordt een separaat voorstel voorbereid vanwege de relatie met de gebiedsontwikkeling Liermolen en de daarbij behorende grondruil. Een grondruil is nodig voor het verkrijgen van de nieuwe en het vervreemden van de oude locatie van de school. De gemeente zal hierbij bouwrijpe grond aankopen binnen de ontwikkeling Liermolen van de ontwikkelaar. De ontwikkelaar zal vervolgens bouwrijpe grond kopen op de oude locatie van de school.

Voor de ontwikkeling van de oude school locatie dient een grondexploitatie (GREX) te worden geopend, waarvoor de raad een voorstel in Q2 zal ontvangen. De verwachting is dat de uitkomsten binnen de financiële kaders vallen van het MIP en binnen de Begroting 2023. Het is daarmee geen aanvullend financieel risico.

ISW Sweelincklaan Onderdeel Gevoteerd Te voterenBijdrage ISWTotaal

Dekking

Gymzalen

€ 3.200.000€ 337.000 € 281.000

€ 3.818.000MIP / PB 2023

Sloop-grond

€ 256.000

€ 256.000 MIP / PB 2023

Indicatie € 230.000 prijsstijging Totaal € 3.200.000€ 823.000 € 281.000

€ 230.000 MIP / PB 2023 € 4.304.000

Toelichting te voteren kredieten ISW Sweelincklaan: De businesscase voor de ISW Sweelincklaan sluit op € 3.368 per m2; bvo en past niet binnen het IHPnormbudget 2022. Dat de raming het normbudget overstijgt kan worden verklaard doordat minder bouwvolume vaak leidt tot hogere kosten per m2; bvo. Met 1.127 m2; bvo is het volume relatief beperkt vergeleken met De Waalcampus (3.311 m2; bvo) en Molensloot (2.826 m2; bvo). ISW is bereid € 229 per m2; bvo bijdragen mede vanwege verwachte besparingen op de exploitatie. Het project bevindt zich in de ontwerpfase. Prijsstijgingen tijdens de ontwikkeling zijn reëel en worden indicatief geraamd op € 230.000 (4% per jaar tot start bouw). Als prijsstijgingen achterblijven zal deze post niet worden aangewend. Voor de sloop en grondkosten is een post geraamd van € 256.000. Het totaal beschikbaar te stellen bedrag van € 823.000 is niet gelabeld binnen het Meerjaren Investeringsplan. Echter, de raad wordt met dit voorstel gevraagd de resterende investeringsruimte in het MIP van De Waalcampus (€ 532.000) en Molensloot (€ 708.000) aan te wenden ter dekking van de aanvullend benodigde € 823.000 voor de gymzalen Sweelincklaan. Zo nivelleren de positieve en negatieve resultaten binnen de bandbreedte van het IHP-normbudget 2022.

ISW Hoogeland Onderdeel

Gevoteerd Te voteren Totaal

Dekking

Tijd. huisvesting € 1.493.000 € 942.000 € 2.435.000 MIP / PB 2023

Toelichting te voteren kredieten ISW Hoogeland: Met vaststelling van de GGP-UP 2023 heeft de raad ingestemd met een investeringskrediet van € 1.493.000 exclusief btw. De btw op de investering is kostprijsverhogend, waardoor aanvullend ca. € 422.600 benodigd is. Daarnaast is er een terugkoopgarantie overeengekomen met de leverancier, waarbij de leverancier na teruglevering € 211.750 incl. btw zal vergoeden. Echter, er is voor aankoop gekozen mede vanwege de toekomstig te verwachten onderwijshuisvestingsprojecten. Zo kan de tijdelijke huisvesting opnieuw worden benut wat aanzienlijk kosten bespaard. Om het aanbestedingsresultaat te dekken is € 942.000 aanvullend krediet benodigd. Deze kan worden gedekt uit de middelen die voor onderwijshuisvesting beschikbaar zijn gesteld binnen het MIP en de Begroting 2023. Onderzoeks- en voorbereidingskrediet Voor de projecten nieuwbouw Wateringen-Noord, nieuwbouw Tienercollege Poeldijk, nieuwbouw Hoogvlieger Hoogeland en de vernieuwingsopgave als permanente oplossing voor de Herman Broeren wordt per project een krediet gevraagd van € 250.000. Voor de tijdelijke huisvesting van de Herman Broeren Monster wordt een krediet gevraagd van € 50.000. De kredieten worden onder andere benut voor onderzoek (businesscase), creëren van ruimtelijke kaders voor de ontwikkeling, ontwerpen van bijpassende openbare ruimte, verkeerson-

derzoek, toetsing van de bouwheer en andere werkzaamheden die nodig zijn voor het realiseren van locaties en scholen die passen bij de school en de gemeentelijke ambitie voor het ruimtelijk en functioneel integraal ontwikkelen van scholen in hun omgeving. Toelichting MIP algemeen De gevraagde kredieten zijn beschikbaar in het MIP in de jaarschijven 2022-2026. De verdeling in het MIP per jaarschijf is afgestemd op de te verwachten betalingsverplichting per project. Dat wil zeggen dat er met dit raadsvoorstel ook kredieten beschikbaar worden gesteld die nu zijn geraamd voor de periode 2024-2025. Dit is onoverkomelijk aangezien er bij de bouw van vastgoed een meerjarige financiële verplichting ontstaat.

EXTERN OVERLEG

Dit voorstel is tot stand gekomen in samenwerking met de betrokken schoolbesturen WSKO, PCPOW en ISW (Stichting Lucas Onderwijs).

VERVOLGTRAJECT

Voor de projecten De Waalcampus, Molensloot en huisvesting ISW Hoogeland geldt dat er gestart gaat worden met de realisatie. Voor de gymzalen ISW Sweelincklaan wordt het ontwerpproces vervolgd welke vervolgens zal worden aanbesteed. De onderzoeken en ontwikkeling van de projecten Wateringen-Noord, nieuwbouw Tienercollege Poeldijk, nieuwbouw Hoogvlieger Hoogeland en Herman Broeren worden vervolgd.

Burgemeester en wethouders van Westland, de secretaris,

de burgemeester,

A.C. Spindler

B.R. Arends