Programmabegroting 2027-2030 [26-0155759]
Tekst van het document
Sporthal Floracampus | 2.776 | 1.498 | 350 | - | 4.624 | - | - | - | - | - Sportvereniging Ondo | 188 | - | - | - | 188 | - | - | - | - | - Uitbreiding Sportpark De | 2.049 | 1.450 | 211 | - | 3.710 | 275 | 150 | - | - | 425 Lier aanleg sportpark Vervanging Sportparken, | 4.123 | - | - | - | 4.123 | - | - | - | - | - incl. kunstgras 2027 Vervanging | 2.470 | - | - | - | 2.470 | - | - | - | - | - speeltoestellen en ondergronden 2027 Voorbereidingskrediet | 2.512 | 2.586 | - | - | 5.098 | - | - | - | - | - Westland Theater Wenzone en Lange | 1.000 | 887 | - | - | 1.887 | 1.000 | 249 | - | - | 1.249 Watering Zwartenhoek i.c.m.
| - | 3 | 43 | - | 47 | - | - | - | - | - Verdilaan groen s-Gravenzandseweg (N) | 13 | - | - | - | 13 | - | - | - | - | - groen 6D Sociaal domein Overig | 138 | - | - | - | 138 | - | - | - | - | - Centrumplan (H) Huis vd | 23 | - | - | - | 23 | - | - | - | - | - Buurt Kwest Centrumplan (H) Huis vd | 19 | - | - | - | 19 | - | - | - | - | - Buurt Kwest Ec-nut 4033 Centrumplan (H) Huis vd | 42 | - | - | - | 42 | - | - | - | - | - Buurt Vitis 241 Begroting 2027 Omschrijving | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | (2027-2030) Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | (2027-2030) Uitgaven | Inkomsten Centrumplan (H) Huis vd | 54 | - | - | - | 54 | - | - | - | - | - Buurt Vitis Ec-nut 4025 7. Volksgezondheid en | 13.603 | 8.150 | 7.817 | 932 | 30.502 | - | - | - | - | - milieu Albert Klingstraat / | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Willem v.d.
Kaaijstraat Begraafplaatsen 2027 | 321 | - | - | - | 321 | - | - | - | - | - Burgemeestersbuurt | - | 870 | 900 | 900 | 2.670 | - | - | - | - | - Noord Aanpak riolering Dreeslaan | - | 100 | 100 | - | 200 | - | - | - | - | - Grote gemalen | - | 373 | - | - | 373 | - | - | - | - | - Aaksterlaan en Zanddijk GRP-A Grote gemalen | 1.750 | - | - | - | 1.750 | - | - | - | - | - Aaksterlaan en Zanddijk GRP-B Herinrichting Oranjeplein | 193 | - | - | - | 193 | - | - | - | - | - (M) riolering Herinrichting | 1.047 | 1.085 | - | - | 2.132 | - | - | - | - | - Zandevelt riolering Herinrichting Zandevelt | 100 | 63 | - | - | 163 | - | - | - | - | - vervanging inzamelmiddelen Hofwijk/Hofzicht te | 900 | 737 | - | - | 1.637 | - | - | - | - | - Wateringen Integrale aanpak: ’t Heitje | 274 | 1.056 | 892 | 32 | 2.254 | - | - | - | - | - riolering Integrale aanpak: Dijkweg | 187 | - | - | - | 187 | - | - | - | - | - riolering 242 Begroting 2027 Omschrijving | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | (2027-2030) Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | (2027-2030) Uitgaven | Inkomsten Integrale aanpak: | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Gerberastraat / Fresiaplein e.o.
Integrale aanpak: | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Heijdseweg Integrale aanpak: Kleine | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Woerdlaan Integrale aanpak: | 134 | 824 | 20 | - | 979 | - | - | - | - | - Kruisweg Naaldwijk riolering Integrale aanpak: | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Mondriaan Integrale aanpak: | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Mr.Adriaan Duycklaan Integrale aanpak: | 907 | - | - | - | 907 | - | - | - | - | - Oosterlee Integrale aanpak: | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Reigerlaan Midden Woerd | 176 | - | - | - | 176 | - | - | - | - | - Verburchlaan Monster Noord | 1.500 | 2.500 | 2.774 | - | 6.774 | - | - | - | - | - Duyvenvoordestraat e.o.
Oranjebuurt West | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Project Industrieterrein | 600 | 274 | - | - | 874 | - | - | - | - | - Teylingen riolering Project Korte Kruisweg | 130 | - | - | - | 130 | - | - | - | - | - Maasdijk riolering Project Pr Hendrikstraat | 360 | - | - | - | 360 | - | - | - | - | - en Ambachtshof riolering 243 Begroting 2027 Omschrijving | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | (2027-2030) Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | (2027-2030) Uitgaven | Inkomsten Project Riool Kreeklaan - | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Noordlandseweg fase 2 Project geluidsscherm | 39 | - | - | - | 39 | - | - | - | - | - Leeweg Relining 2027 | 288 | - | - | - | 288 | - | - | - | - | - Riolering Heulweg | 122 | - | - | - | 122 | - | - | - | - | - Riolering Viool | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Rioolonderzoek | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - (H)Noord:Veilingweg en Grote waard Strandinvestering 2027 | 79 | - | - | - | 79 | - | - | - | - | - (strandreiniging) Vervangen Serrestraat | -88 | - | - | - | -88 | - | - | - | - | - e.o.
Riolering Vervangen riolering | 200 | - | - | - | 200 | - | - | - | - | - Oranjewijk Oost (s-G) Vervangingswerk.riolering | 18 | - | - | - | 18 | - | - | - | - | - en gemalen 2027 B Vervangingswerk.riolering | 1.258 | - | - | - | 1.258 | - | - | - | - | - en gemalen 2027 D voorz. Zwartenhoek i.c.m. | 44 | 269 | 3.131 | - | 3.443 | - | - | - | - | - Verdilaan riolering s-Gravenzandseweg (N) | 864 | - | - | - | 864 | - | - | - | - | - riolering 8. Volkshuisvesting, | 377 | - | - | - | 377 | - | - | - | - | - leefomgeving en stedelijke vernieuwing 244 Begroting 2027 Omschrijving | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | totaal Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | (2027-2030) Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | (2027-2030) Uitgaven | Inkomsten Centrumplan Monster - | 27 | - | - | - | 27 | - | - | - | - | - Kloosterpark en fruitmuur Voorbereidingskred.
| 350 | - | - | - | 350 | - | - | - | - | - gebiedsontwikkeling Verdilaan Totaal | 117.469 | 66.991 | 50.889 | 40.222 | 275.570 | 10.400 | 15.620 | 2.770 | - | 28.790 Totale begrote investeringen per programma (bedragen x € 1.000) Omschrijving | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet totaal | Krediet 2027 Krediet 2028 Krediet 2029 Krediet 2030 Krediet totaal 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | (2027-2030) | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | (2027-2030) Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Inkomsten 0. Bestuur en | 4.072 | 211 | - | - | 4.283 | - | - | - | - | - ondersteuning 2. Verkeer, vervoer en | 43.973 | 29.903 | 19.074 | 16.345 | 109.294 | 4.003 | 9.341 | 2.770 | - | 16.115 waterstaat 3. Economie | 150 | 150 | 150 | - | 450 | - | - | - | - | - 4. Onderwijs | 33.142 | 21.868 | 350 | - | 55.360 | 4.912 | 5.880 | - | - | 10.792 5. Sport, cultuur en | 22.014 | 6.709 | 23.498 | 22.945 | 75.165 | 1.485 | 399 | - | - | 1.884 recreatie 6D Sociaal domein | 138 | - | - | - | 138 | - | - | - | - | - Overig 7. Volksgezondheid en | 13.603 | 8.150 | 7.817 | 932 | 30.502 | - | - | - | - | - milieu 8.
Volkshuisvesting, | 377 | - | - | - | 377 | - | - | - | - | - leefomgeving en stedelijke vernieuwing 245 Begroting 2027 Omschrijving | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet | Krediet totaal | Krediet 2027 Krediet 2028 Krediet 2029 Krediet 2030 Krediet totaal 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | (2027-2030) | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | Inkomsten | (2027-2030) Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Uitgaven | Inkomsten Totaal | 117.469 | 66.991 | 50.889 | 40.222 | 275.570 | 10.400 | 15.620 | 2.770 | - | 28.790 246 Begroting 2027 4.9 Reserves en voorzieningen De reserves van gemeente Westland bestaan uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Bij de bestemmingsreserves wordt vervolgens een onderscheid gemaakt naar de soliditeitsreserve en overige reserves. De soliditeitsreserve betreft de reserve Versterking financiºle soliditeit. De voorzieningen bestaan uit door derden verkregen middelen met een specifieke aanwendingsrichting (riolering en afval), onderhoudsegalisatievoorzieningen (onderhoud vastgoed, grafrechten en afkoopsommen begraafplaatsen) en voorzieningen ten behoeve van verplichtingen (zoals wethouderpensioenen, wachtgeld voor wethouders, bovenwettelijk en spaarverlof e.d.). De bestedingsplannen maken onderdeel uit van de begroting 2027-2030. Bij de vaststelling van de begroting worden ook de reservemutaties voor het jaar 2027 vastgesteld.
Omvang reserves en voorzieningen Deze paragraaf bevat een prognose van de reserves en voorzieningen (peildatum 31 december van de begrotingsjaren 2026 tot en met 2030). Prognose reserves en voorzieningen (bedragen x € 1.000) Omschrijving | Raming 2026 Raming 2027 Raming 2028 Raming 2029 Raming 2030 Algemene reserve | 54.712 | 55.455 | 57.084 | 59.418 | 70.115 Soliditeitsreserve | 67.067 | 67.067 | 67.067 | 67.067 | 67.067 Overige bestemmingsreserves | 182.609 | 181.623 | 177.076 | 175.774 | 169.739 Totaal reserves | 304.388 | 304.145 | 301.227 | 302.259 | 306.921 Voorzieningen | 51.168 | 52.398 | 53.686 | 55.152 | 57.611 Totaal reserves en voorzieningen | 355.556 | 356.543 | 354.913 | 357.411 | 364.532 Standen reserves en voorzieningen In de onderstaande tabellen staat de stand van de reserves respectievelijk de voorzieningen aan het eind van elk jaar.
Standen reserves ultimo dienstjaar (bedragen x € 1.000) Reserves ultimo dienstjaar | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve | 64.289 | 54.712 | 55.455 | 57.084 | 59.418 | 70.115 Algemene reserve | 37.398 | 51.132 | 52.110 | 55.671 | 57.790 | 60.223 Algemene reserve – jaarsaldo | 26.891 | 3.580 | 3.346 | 1.413 | 1.628 | 9.893 Versterking financiºle soliditeit | 67.067 | 67.067 | 67.067 | 67.067 | 67.067 | 67.067 Bestemmingsreserves | 175.642 182.609 181.623 | 177.076 | 175.774 169.739 Overhevelingsreserve | 2.630 | -451 | -793 | -793 | -793 | -793 Masterplan digitaliseren | 309 | 309 | 309 | 309 | 309 | 309 Bovenwijkse voorzieningen | 4.238 | 4.238 | 4.238 | 4.238 | 4.238 | 4.238 Warmtenet | 1.900 | 400 | 400 | 400 | 400 | 400 Wooninvesteringsfonds | 20.000 | 19.350 | 19.350 | 19.350 | 19.350 | 19.350 Volkshuisvesting | 2.823 | 3.228 | 2.928 | 2.928 | 2.928 | 2.928 Egalisatiereserve grondbanken | 13.654 | 12.410 | 11.166 | 9.923 | 8.679 | 7.435 Deelneming gebiedsontwikkeling | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Flankerende personele middelen | 3.633 | 3.633 | 3.633 | 3.633 | 3.633 | 3.633 Gebiedsontwikkeling | 18.019 | 20.836 | 20.537 | 20.303 | 20.215 | 19.975 247 Begroting 2027 Reserves ultimo dienstjaar | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Sociaal Domein | 5.739 | 7.656 | 6.815 | 3.735 | 2.965 | 2.195 Risicobeheersing SD Participatie | 808 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Beschermd wonen | 5.042 | 4.775 | 4.428 | 4.095 | 3.911 | 3.727 Nieuwbouw gemeentehuis | 27.425 | 26.004 | 24.575 | 23.138 | 21.692 | 20.246 Centrumplannen | 2.029 | 2.029 | 2.029 | 2.029 | 2.029 | 2.029 Sportaccommodaties | 38 | 38 | 38 | 38 | 38 | 38 Sportpark De Zweth | 212 | 212 | 212 | 212 | 212 | 212 Zwembaden | 344 | 344 | 344 | 344 | 344 | 344 Uitbreiding en vernieuwing Westlands Museum | 112 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Werk en Inkomen | 6.336 | 5.627 | 5.627 | 5.627 | 5.627 | 5.627 Omgevingswet | 420 | 24 | 0 | 0 | 0 | 0 Regionale verkeersprojecten | 924 | 743 | 466 | 133 | 133 | 133 Omgevingsvergunningen | 285 | 286 | 0 | 0 | 0 | 0 Afval | 7.427 | 10.974 | 8.610 | 6.335 | 4.683 | 3.367 Garantiereg.
en risico clusterfinanciering Aardwarmte | 103 | 103 | 103 | 103 | 103 | 103 Waterproblematiek | 1.160 | 1.160 | 1.160 | 1.160 | 1.160 | 1.160 Opvang vluchtelingen en statushouders | 13.501 | 13.141 | 13.141 | 13.141 | 13.141 | 13.141 Egalisatie taakstelling vastgoed | 104 | 104 | 104 | 104 | 104 | 104 Overdracht eigendom Zwartendijk | 1.063 | 1.063 | 1.063 | 1.063 | 1.063 | 1.063 Overdracht eigendom Oranjesluis | 2.009 | 2.009 | 2.009 | 2.009 | 2.009 | 2.009 Riolering | 729 | 729 | 729 | 729 | 729 | 729 Kwaliteitsimpulsen projecten | 1.495 | 1.495 | 1.495 | 1.495 | 1.495 | 1.495 Duurzaamheidsfonds | 1.514 | 1.032 | 1.032 | 1.032 | 1.032 | 1.032 Nieuwbouw gemeentewerf | 1.815 | 1.815 | 1.815 | 1.815 | 1.815 | 1.815 Groenfonds | 1.754 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Ontwikkeling Verdilaan - De Naald | 0 | 10.619 | 18.668 | 23.895 | 28.815 | 28.815 Egalisatie verkiezingen | 801 | 633 | 370 | 551 | 733 | 915 Dekking investeringen m-nut | 11.530 | 12.953 | 12.494 | 12.035 | 11.576 | 11.117 Dekking investeringen e-nut | 13.717 | 13.157 | 12.597 | 12.037 | 11.478 | 10.918 Totaal reserves | 306.997 304.388 304.145 | 301.227 | 302.259 306.921 Standen voorzieningen ultimo dienstjaar (bedragen x € 1.000) Voorzieningen ultimo dienstjaar | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A.
Beklemde voorzieningen met een specifieke aanwendingsrichting Egalisatie riolering | 13.213 | 11.347 | 8.952 | 6.618 | 4.466 | 4.466 Toekomstige vervanging riolering | 9.505 | 11.503 14.076 16.649 19.222 | 21.795 Afkoopsommen begraafplaatsen | 1.731 | 1.799 | 1.868 | 1.937 | 2.005 | 2.005 Afkoopsommen grafrechten | 5.762 | 5.573 | 5.384 | 5.195 | 5.006 | 5.006 Egalisatie afval | 1.192 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Subtotaal | 31.403 30.222 30.280 30.399 30.699 33.272 B. Onderhoudsegalisatie voorzieningen Onderhoud vastgoed | 292 | 1.291 | 2.289 | 3.287 | 4.285 | 4.285 Onderhoud scholen IHP | 278 | 556 | 834 | 1.112 | 1.390 | 1.390 Subtotaal | 570 | 1.847 | 3.123 | 4.399 | 5.675 | 5.675 C.
Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s Wethouderpensioenen | 8.154 | 8.108 | 8.061 | 8.012 | 7.962 | 7.910 Wachtgelden wethouders | 411 | 342 | 271 | 198 | 123 | 46 Bovenwettelijk- en spaarverlof | 6.202 | 6.202 | 6.202 | 6.202 | 6.202 | 6.202 Regeling Vervroegde Uittreding | 489 | 489 | 489 | 489 | 489 | 489 Maasdijk | 2.178 | 2.178 | 2.178 | 2.178 | 2.178 | 2.178 248 Begroting 2027 Voorzieningen ultimo dienstjaar | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Facilitaire projecten | 1.198 | 1.198 | 1.198 | 1.198 | 1.198 | 1.198 Grondexploitatie | 567 | 582 | 597 | 612 | 627 | 642 Subtotaal | 19.199 19.099 18.996 18.889 18.779 18.665 Totaal voorzieningen | 51.172 51.168 52.398 53.686 55.152 57.611 Reservemutaties per programma In de volgende tabel zijn per programma de stortingen en onttrekkingen van de reserves in 2027 weergegeven. Het gaat om de totaalbedragen per programma. Reservemutaties per programma (bedragen x € 1.000) Omschrijving programma | Geraamde | Geraamde stortingen | onttrekkingen 0. Bestuur en ondersteuning | 9.252 | 3.585 1. Veiligheid | 0 | 8 2. Verkeer, vervoer en waterstaat | 0 | 557 3. Economie | 0 | 140 4. Onderwijs | 0 | 1.143 5. Sport, cultuur en recreatie | 16 | 1.285 6A. Sociaal domein Jeugd | 0 | 2.470 6B. Sociaal domein WMO | 0 | 675 6C. Sociaal domein Inkomen | 0 | 1.962 6D. Sociaal domein Overig | 3.140 | 464 7.
Volksgezondheid en milieu | 0 | 2.393 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke | 0 | 1.315 vernieuwing Totaal reservemutaties | 12.408 | 15.997 Saldo reservemutaties | 3.589 De specificatie van de geraamde stortingen en onttrekkingen van de reserves ziet er als volgt uit: Specificatie geraamde storting/onttrekking reserve (bedragen x € 1.000) Specificatie geraamde storting/onttrekking reserve | Geraamde | Geraamde storting | onttrekking Overhevelingsreserve: budgetoverheveling bibliotheek naar 2027 | 342 Volkshuisvesting: subsidieregeling woningaanpassing en | 300 scootmobielstalling Egalisatiereserve grondbanken: dekking afschrijvingslasten | 1.244 geactiveerde boeterente Gebiedsontwikkeling: uittreding BNG GO uit ONW | 140 Gebiedsontwikkeling: aanvullend voorbereidingskrediet Verdilaan | 16 Gebiedsontwikkeling: raadsbesluit MPG 2026 | 143 Sociaal Domein: incidentele middelen Sociaal Domein | 2.700 Sociaal Domein: kadernota 2025 SROI | 162 Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma inburgering | 100 Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma alternatieve specialistische | 1.750 jeugdhulp 249 Begroting 2027 Specificatie geraamde storting/onttrekking reserve | Geraamde | Geraamde storting | onttrekking Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma ontwikkeling | 180 netwerksamenwerking Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma AED | 15 Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma preventie intensieve |
320 jeugdzorg Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma voorkomen schooluitval | 160 Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma contextgerichte hulp en | 720 ondersteuning leerlingen Sociaal Domein: projectleider ombuigingen en transformatie | 104 Sociaal Domein: uitvoeringsprogramma kinderen zelfstandig OV | 30 Beschermd wonen: dekking functie BW (na correctie dubbele | 127 opslag) Beschermd wonen: extra inzet BW | 91 Beschermd wonen: extra capaciteit BW | 128 Nieuwbouw gemeentehuis: rentetoevoeging en | 156 | 1.585 kapitaallasten/beschikbaarheidsvergoeding Omgevingswet: plan van aanpak invoering Omgevingswet | 24 Regionale verkeersprojecten: voetgangersbeleid (raadsbesluit incl. | 278 amendement 29-1-2025) Omgevingsvergunningen: plan van aanpak invoering Omgevingswet | 286 Afval: inzamelkosten HVC en bijstellingen kosten afval | 3.431 Afval: mutatie onttrekking reserve door tariefstijging | -1.068 Opvang vluchtelingen en statushouders: mutatie opvang | 440 Opvang vluchtelingen en statushouders: actualisatie opvang en | 440 kapitaallasten Ontwikkeling Verdilaan - De Naald | 8.049 Egalisatie verkiezingen: jaarlijkse storting | 182 Egalisatie verkiezingen: onttrekking t.b.v.
verkiezingen | 445 Dekking investeringen m-nut: amendement Westlands Museum | 16 (storting 20 jaar) Dekking investeringen m-nut: kapitaallasten diverse activa | 475 Dekking investeringen e-nut: kapitaallasten diverse activa | 560 Algemene reserve: motie investeren in het Sociaal Domein | 866 Algemene reserve: aanvullende subsidie tekort De Naald 2025-2028 | 250 Algemene reserve: achterstallig onderhoud speelvoorzieningen | 100 Algemene reserve: strategische verwerving Tiendweg 2 | 136 Algemene reserve: dekking incidentele mutaties uit algemene | 200 uitkering Algemene reserve: dekking invoering Omgevingswet | 370 Algemene reserve: preventie intensieve jeugdzorg | 400 Algemene reserve: kadernota 2026 SROI | 1.700 Algemene reserve: kadernota 2026 sportbeleid en accommodaties | 313 Totaal geraamde stortingen en onttrekkingen reserves | 12.408 | 15.997 Bestedingsplannen In de raadsvergadering van december 2025 is de nota Reserves en voorzieningen 2025 vastgesteld. In de verordening is geregeld dat uiterlijk bij de 2e Afwijkingenrapportage 2026 wordt geïnventariseerd welke bestemmingsreserves er zijn, of de stand toereikend is en of het doel waarvoor ze zijn ingesteld 250 Begroting 2027 251 nog actueel is. Voor zover er geen toereikend bestedingsplan is op dat moment, word t de reserve in beginsel opgeheven. De bestedingsplannen van de reserves worden bij de begroting vastgesteld.
Dit vindt plaats door per programma de gespecificeerde mutaties van de reserves en voorzieningen te presenteren. Hierdoor worden, tegelijk met de vaststelling van de begroting 2027, de reservemutaties door de gemeenteraad vastgesteld. Alle stortingen in en onttrekkingen aan de reserves vereisen de goedkeuring van de raad. Naast de vaststelling van de begroting kan dit tussentijds aan de raad worden voorgelegd via een begrotingswijziging (op basis van een tussentijdse rapportage aan de raad). Instellen nieuwe reserves In de begroting 2027 wordt geen voorstel gedaan voor het instellen van een nieuwe reserve. Begroting 2027 252 Bijlagen Begroting 2027 253 Begrippenlijst Begrip Toelichting Aandelenkapitaal Waarde van aandelen in een BV of NV waarin de gemeente deelneemt. Accres De jaarlijkse groei (of krimp) van het Gemeentefonds, gebaseerd op de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Accresontwikkeling De mate waarin het accres in de tijd stijgt of daalt. Heeft directe gevolgen voor de hoogte van de algemene uitkering. Actieve grondpolitiek Situatie waarin de gemeente zelf gronden aankoopt, ontwikkelt en verkoopt met als doel sturing op ruimtelijke ontwikkelingen. Activering van kosten Het opnemen van bepaalde kosten als investering op de balans, zodat deze worden afgeschreven in plaats van direct ten laste van het resultaat gebracht.
Actualisatie Het bijstellen van begrotingscijfers of ramingen op basis van de nieuwste inzichten of beleidsontwikkelingen, bijvoorbeeld bij een halfjaarlijkse rapportage. Aflossingsverplichtingen Het deel van de langlopende leningen dat de gemeente in een begrotingsjaar moet aflossen. Afschrijvingen Jaarlijkse waardevermindering van kapitaalgoederen die wordt geboekt als last in de exploitatie. Afvalstoffenheffing Heffing waarmee de gemeente de kosten van huishoudelijke afvalinzameling en -verwerking dekt. Algemene reserve Vrij besteedbare reserve van de gemeente, bedoeld als buffer voor financiºle tegenvallers. Algemene uitkering Uitkering uit het Gemeentefonds, vrij te besteden door de gemeente, binnen wet- en regelgeving. Balanspositie De vermogenspositie van de gemeente zoals weergegeven op de balans, bestaande uit activa en passiva. BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) Wettelijk kader dat regels stelt aan de inhoud, structuur en verantwoording van gemeentelijke begrotingen en jaarrekeningen. Begroting Een jaarlijkse raming van de inkomsten en uitgaven van een gemeente. De gemeenteraad stelt deze vóór het begin van het nieuwe jaar vast. De begroting geeft beleidsprioriteiten weer en moet voldoen aan de eisen van het BBV. Begrotingswijziging Aanpassing van de vastgestelde begroting gedurende het jaar, bijvoorbeeld bij nieuw beleid of mee- en tegenvallers.
Beleidsdoelstellingen De inhoudelijke doelen die de gemeente met haar beleid wil bereiken, vaak gekoppeld aan programma’s in de begroting. Beleidsmatige reserve Een reserve met een specifieke beleidsdoelstelling, bijvoorbeeld voor duurzaamheid of armoedebestrijding. Bestemmingsreserves Reserves met een specifieke bestemming die door de raad is vastgesteld. Tegenhanger van de algemene reserve. Bezuinigingen Structurele verlaging van gemeentelijke uitgaven om financiºle tekorten op te vangen of ruimte te creºren. Boekwaarde De waarde waarvoor een investering of actief op de balans staat, meestal de aanschafwaarde minus afschrijvingen. Borgstellingen Financiºle garanties die de gemeente afgeeft voor derden, bijvoorbeeld woningcorporaties. Begroting 2027 254 Begrip Toelichting Btw-compensatiefonds Fonds van het Rijk waarmee gemeenten de betaalde btw over niet- belastbare activiteiten kunnen compenseren. Budgetrecht Het recht van de gemeenteraad om de begroting vast te stellen, te wijzigen en te controleren. Dekking De financieringsbron voor uitgaven, bijvoorbeeld via eigen middelen, externe bijdragen of opbrengsten. Dekkingsplan Plan waarmee wordt aangegeven hoe een nieuw beleidsvoornemen of investering wordt bekostigd. Dekkingsvoorstellen Voorstellen voor hoe nieuwe uitgaven kunnen worden betaald, bijvoorbeeld via herprioritering of onttrekking uit reserves.
Dividend Uitkering van winst aan aandeelhouders, zoals de gemeente in een deelneming. Doelmatigheid Mate waarin met zo min mogelijk middelen een bepaald resultaat wordt bereikt. Dotatie Toevoeging van middelen aan een reserve of voorziening. Egalisatievoorziening Voorziening bedoeld om schommelingen in lasten of baten over meerdere jaren te dempen, bijvoorbeeld bij onderhoudskosten. Eigen vermogen Het deel van de vermogenspositie dat niet geleend is; opgebouwd uit reserves en resultaten. EMU-saldo Verschil tussen inkomsten en uitgaven van een gemeente op transactiebasis volgens Europese normen. EMU-tekort Het verschil tussen inkomsten en uitgaven van de gemeente volgens het Europees Stelsel van Rekeningen (ESR). Beïnvloedt het landelijke EMU-saldo. Exploitatie De reguliere, jaarlijkse bedrijfsvoering van de gemeente, bestaande uit terugkerende inkomsten en uitgaven (zoals salarissen, onderhoud, subsidies). Faciliterend grondbeleid Beleid waarbij de gemeente niet zelf ontwikkelt, maar ontwikkelingen van derden faciliteert via bijvoorbeeld bestemmingsplannen. Financieel Meerjaren Perspectief (FMP) Een overzicht van de financiºle positie van de gemeente over meerdere jaren, waarin wordt doorgerekend wat het structurele effect is van beleidsvoornemens en externe ontwikkelingen. Financiºle kengetallen Kengetallen die inzicht geven in de financiºle gezondheid van de gemeente.
Financiºle vaste activa Deelnemingen of verstrekte leningen aan verbonden partijen of andere instellingen, bedoeld voor langere termijn. Financieringsbehoefte Het bedrag dat de gemeente extern moet aantrekken (lenen) om uitgaven te dekken die niet met eigen middelen gefinancierd kunnen worden. Financieringsparagraaf Verplicht onderdeel van de begroting waarin het financieringsbeleid van de gemeente wordt toegelicht, inclusief risico’s en kasbeheer. Financieringspositie De verhouding tussen beschikbare middelen en verplichtingen. Geeft aan of de gemeente tekortkomt of juist overliquiditeit heeft. Garanties Breder begrip dan borgstellingen; omvat alle vormen van risicodragende toezeggingen van de gemeente. Gebiedsontwikkeling Het geheel van ruimtelijke, financiºle en maatschappelijke processen bij herstructurering of uitbreiding van een gebied. Gecorrigeerde netto schuldquote Financieel kengetal dat de gemeentelijke schuldpositie weergeeft, waarbij wordt gecorrigeerd voor verstrekte leningen. Het laat zien in hoeverre de schuld is toe te rekenen aan uitgaven waarvoor de Begroting 2027 255 Begrip Toelichting gemeente een vordering heeft uitstaan (zoals leningen aan verbonden partijen), en geeft zo een realistischer beeld van de netto schuldenlast. Grondbeleid Het beleid van de gemeente rond verwerving, ontwikkeling en uitgifte van grond.
Grondexploitatie Een financieel-inhoudelijke planning van een gebiedsontwikkeling, waarin kosten en opbrengsten van grondverwerving, bouw- en woonrijp maken, openbare ruimte en eventuele verkoop van gronden zijn opgenomen. Grondexploitatieratio Verhouding tussen de boekwaarde van de grond en de totale geraamde baten in een grondexploitatie. Grondprijzenbrief Document waarin uitgangspunten en tarieven voor de grondprijzen in een gemeente voor een jaar worden vastgelegd. Heffingsgrondslag De basis waarover een belasting of heffing wordt berekend, zoals de WOZ-waarde bij de OZB. Herfinanciering Het vervangen van een bestaande lening door een nieuwe lening, vaak om rentelasten of looptijd te optimaliseren. Immateriºle vaste activa Niet-tastbare investeringen zoals onderzoekskosten of kosten van verworven software. Incidenteel Een financiºle post of ontwikkeling die eenmalig of tijdelijk is. Incidentele inkomsten of uitgaven beïnvloeden de begroting slechts gedurende een beperkt aantal jaren. Indexering Aanpassing van bedragen (zoals tarieven of budgetten) aan de inflatie of prijsontwikkeling. Investeringsbedrag Het geraamde of werkelijke bedrag dat met een bepaalde investering gemoeid is. Investeringsbudget Het bedrag dat is gereserveerd of beschikbaar gesteld voor een specifieke investering.
Investeringsplan Overzicht van toekomstige investeringsprojecten inclusief doel, looptijd en dekking. Investeringsplanning Een overzicht van voorgenomen investeringen (zoals bouwprojecten) inclusief tijdspad, geraamde kosten en dekking. Maakt deel uit van het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Investeringsproject Een project waarvoor aanzienlijke kapitaaluitgaven worden gedaan, met als doel een blijvend actief te realiseren. Investeringsruimte De mate waarin de gemeente financiºle ruimte heeft om nieuwe investeringen te doen, zonder de financiºle kaders te overschrijden. Investeringsvoorstel Een raadsvoorstel of collegebesluit waarin goedkeuring wordt gevraagd voor een specifieke investering. Jaarrekening Verplichte financiºle verantwoording over het voorgaande boekjaar, met realisatiecijfers en toelichtingen. Kapitaallasten Kosten die samenhangen met investeringen in kapitaalgoederen: afschrijvingen en rentelasten. Deze drukken jaarlijks op de exploitatiebegroting. Kapitaaluitgaven Uitgaven voor de aanschaf of verbetering van duurzame activa zoals gebouwen, wegen en riolering. Deze uitgaven worden geactiveerd en afgeschreven over meerdere jaren. Kasbeheer Het dagelijks beheer van ontvangsten en uitgaven van de gemeente, gericht op optimale liquiditeit.
Begroting 2027 256 Begrip Toelichting Kasgeldlimiet Wettelijk maximum voor het bedrag dat een gemeente aan kortlopende leningen mag uitzetten, bedoeld om renterisico’s te beperken. Kasstroom De instroom en uitstroom van liquide middelen (geld) binnen een bepaalde periode. Geeft inzicht in de betaalcapaciteit van de gemeente. Kortlopende geldleningen Leningen met een looptijd van maximaal ØØn jaar, gebruikt voor het overbruggen van tijdelijke tekorten in liquiditeit. Kostendekkendheid De mate waarin de opbrengsten uit tarieven of heffingen voldoende zijn om de bijbehorende kosten te dekken. Kostenverhaal Het doorberekenen van kosten aan projectontwikkelaars bij gebiedsontwikkeling, zoals via grondverkoop of leges. Langlopende geldleningen Leningen met een looptijd van langer dan ØØn jaar, vaak aangegaan voor investeringen in kapitaalgoederen. Leges Vergoeding die de gemeente vraagt voor een verleende dienst, zoals het verstrekken van een paspoort of vergunning. Leningenportefeuille Het totaal aan leningen die de gemeente is aangegaan, inclusief rentevoorwaarden, looptijd en aflossingsschema’s. Liquiditeitenbeheer Het sturen op de beschikbaarheid van voldoende betaalmiddelen op korte en lange termijn. Lokale heffingen Belastingen waarmee gemeenten kosten van specifieke diensten dekken, zoals afval- of rioolheffing.
Loon- en prijsontwikkeling Stijging van lonen en prijzen waar gemeenten mee te maken krijgen. Heeft invloed op de inflatiecorrectie van begrotingen. Macro Economisch Verkenning (MEV) Jaarlijkse publicatie van het CPB waarin economische verwachtingen worden gepresenteerd. Wordt gebruikt als basis voor o.a. het accres. Materiºle vaste activa Tastbare vaste activa zoals gebouwen, riolering, voertuigen en installaties. Meerjarenbegroting Een begroting die niet alleen het komende jaar beslaat, maar ook de drie daaropvolgende jaren. Zo wordt het financieel beleid in samenhang en met een langere horizon gepresenteerd. Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) Langjarig overzicht van onderhoudskosten en -activiteiten voor gemeentelijke gebouwen en kapitaalgoederen. Meerjarenraming Een inschatting van toekomstige baten en lasten voor meerdere jaren, die als basis dient voor beleidskeuzes. De meerjarenraming maakt financiële ontwikkelingen en risico’s zichtbaar. Meicirculaire Jaarlijkse brief van het Rijk aan gemeenten in mei, waarin definitieve uit het Gemeentefonds worden bekendgemaakt. MIP (Meerjaren InvesteringsPlan) Meerjarenoverzicht van geplande investeringen inclusief begrotingsruimte en fasering. MPG (Meerjarenperspectief Grondexploitaties) Jaarlijks document waarin alle lopende grondexploitaties financieel worden doorgelicht en gepresenteerd.
Netto schuldquote Verhouding tussen gemeentelijke schuld en inkomsten. Onderuitputting Situatie waarin begrote investeringen of uitgaven niet volledig worden gerealiseerd binnen het begrotingsjaar. Onttrekking Opname van middelen uit een reserve of voorziening ter dekking van lasten. Onvoorziene uitgaven Een post in de begroting bedoeld voor niet vooraf in te schatten of incidentele uitgaven. Begroting 2027 257 Begrip Toelichting Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (bijvoorbeeld management, ICT, HR, financien en huisvesting). Volgens het BBV worden deze kosten apart van de taakvelden verantwoord. OZB (onroerendezaakbelasting) Gemeentelijke belasting op bezit of gebruik van onroerende zaken, zoals woningen en bedrijfspanden. OZB-tarieven De door de gemeenteraad vastgestelde percentages waarmee de OZB wordt geheven over de WOZ-waarde. Paragraaf bedrijfsvoering Overzicht van de organisatieontwikkeling, personeel, digitalisering en andere interne aspecten van gemeentelijk functioneren. Paragraaf financiering Verplicht onderdeel waarin het financieringsbeleid, kasbeheer en renterisico’s worden toegelicht. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Toelichting op het beleid en de kosten voor het onderhouden van wegen, groen, gebouwen en andere kapitaalgoederen.
Paragraaf verbonden partijen Toelichting op de aard, risico’s en belangen in verbonden partijen waarin de gemeente participeert. Paragraaf weerstandsvermogen Geeft inzicht in de risico’s en het vermogen van de gemeente om financiºle tegenvallers op te vangen. Prestatieafspraken Afspraken tussen gemeente en derden (zoals woningcorporaties) over te leveren prestaties gekoppeld aan financiering. Prestatie-indicatoren Indicatoren die inzicht geven in de prestaties van gemeentelijke activiteiten, zoals aantallen, kwaliteit of doorlooptijd. Prognose Een actuele inschatting van het verwachte financieel resultaat voor het lopende jaar. Programmabegroting Begroting die is opgebouwd uit programma’s waarin beleidsdoelen, prestaties en financiºle middelen worden gekoppeld. Programmalijn Een beleidsmatig samenhangend onderdeel binnen een programma, waarmee specifieke doelen of thema’s worden geclusterd. Projectfinanciering Specifieke financieringsstructuur voor een project, waarbij vaak externe partners en tijdelijke leningen worden betrokken. Projectkosten Alle kosten die rechtstreeks toe te rekenen zijn aan de uitvoering van een project, inclusief voorbereiding, toezicht en uitvoering. Raadsinformatiebrief Een formele brief van het college aan de gemeenteraad waarin beleidsinhoudelijke of financiºle informatie wordt verstrekt, zonder dat direct een besluit wordt gevraagd.
Raadsvoorstel Een voorstel van het college aan de gemeenteraad om een besluit te nemen, bijvoorbeeld over een investering of beleidskeuze. Raming Een geschatte opgave van kosten of opbrengsten, veelal gebaseerd op aannames of ervaringscijfers. Realisatiecijfers Werkelijk gerealiseerde baten en lasten over een periode, vergeleken met de begroting. Rechtmatigheid De mate waarin bestedingen conform wettelijke en beleidsmatige kaders zijn gedaan. Rekeningcourantpositie De balanspost waarop tijdelijke schulden of vorderingen van verbonden partijen aan of op de gemeente worden geboekt. Rekeningresultaat Het werkelijke saldo van baten en lasten over een afgesloten boekjaar. Wordt gepresenteerd in de jaarrekening. Rekenkamercommissie Onafhankelijk orgaan dat onderzoek doet naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van gemeentelijk beleid. Begroting 2027 258 Begrip Toelichting Rekenrente Rentepercentage dat wordt toegepast bij het toerekenen van rentekosten aan investeringen of voorzieningen. Renteontwikkeling De veranderingen in rentetarieven op de financiºle markten, van belang voor de kosten van gemeentelijke leningen. Rentepercentage Het tarief waartegen rente wordt berekend op leningen of beleggingen. Belangrijk bij kapitaallasten en treasury. Renteresultaat Het verschil tussen de werkelijk ontvangen en betaalde rente en de geraamde rente.
Geeft inzicht in het rendement van het treasurybeleid. Renterisico Het risico dat de rentelasten stijgen bij het aangaan of herfinancieren van leningen, waardoor de exploitatie onder druk kan komen te staan. Renterisiconorm Norm die aangeeft hoeveel van de bestaande leningen in enig jaar mogen worden herfinancierd, om risico’s bij renteveranderingen te beperken. Reservepositie Het totaal van alle beschikbare reserves, geeft aan hoeveel financiºle ruimte er is voor tegenvallers of investeringen. Reserves Eigen vermogen van de gemeente dat apart is gezet voor algemene of specifieke doelen. Resultaat na bestemming Het begrotingsresultaat nadat alle mutaties in de reserves zijn verwerkt. Dit is het uiteindelijke financiºle resultaat. Resultaat voor bestemming Het saldo van baten en lasten vóór dat er geld wordt toegevoegd aan of onttrokken uit reserves. Rioolheffing Heffing die wordt gebruikt om de kosten van inzameling en verwerking van afvalwater te dekken. Risicoanalyse Het proces van het identificeren, beoordelen en kwantificeren van risico’s. Risicobeheersing Het geheel aan maatregelen en processen om financiële risico’s tijdig te signaleren en te beheersen. Risicoparagraaf Onderdeel van de begroting waarin risico’s en hun mogelijke financiºle impact worden beschreven. Risicoregister Een actueel overzicht van alle bekende risico’s, met inschatting van kans en impact.
Saldo van baten en lasten Het verschil tussen alle inkomsten (baten) en uitgaven (lasten) in de begroting of jaarrekening. Schatkistbankieren Verplichting voor decentrale overheden om overtollige liquide middelen aan te houden bij het Rijk via de schatkist, in plaats van bij commerciºle banken. Schuldpositie De totale omvang van de uitstaande leningen van de gemeente. Belangrijk voor het bepalen van de financiële ruimte en risico’s. Septembercirculaire Tweede jaarlijkse bijstelling van het Gemeentefonds, op basis van het rijksbegrotingsbeleid zoals gepresenteerd op Prinsjesdag. Solvabiliteitsratio Verhouding tussen eigen vermogen en balanstotaal. Maatstaf voor financiºle draagkracht. Specifieke uitkering Rijkssubsidie met een verplicht bestedingsdoel. Moet doelgericht verantwoord worden. Stelpost Een voorlopige post in de begroting voor een bedrag dat nog niet (volledig) is uitgewerkt of toegerekend aan een specifiek taakveld, bijvoorbeeld voor loon- en prijsontwikkeling of nog te verdelen rijksmiddelen. Begroting 2027 259 Begrip Toelichting Storting Toevoeging van middelen aan een reserve of voorziening. Wordt vaak gedaan om toekomstige verplichtingen af te dekken. Structureel Een financiºle post of ontwikkeling die jaarlijks terugkeert of een permanent karakter heeft. Structurele baten moeten structurele lasten dekken voor een gezonde begroting.
Structurele exploitatieruimte Mate waarin structurele baten structurele lasten dekken. Geeft structurele financiºle ruimte aan. Subsidiekader Beleidsmatig en financieel kader waarin regels, voorwaarden en criteria voor het verstrekken van subsidies zijn vastgelegd. Subsidieplafond Maximumbedrag dat beschikbaar is voor het verstrekken van subsidies binnen een bepaalde regeling of periode. Subsidies Financiºle bijdragen van de gemeente aan instellingen, organisaties of burgers om bepaald beleid te stimuleren of realiseren. Taakvelden Standaardindeling in het BBV voor gemeentelijke activiteiten, die gebruikt wordt voor beleids- en financiºle verantwoording. Toeristenbelasting Gemeentelijke belasting die wordt geheven van personen die niet in de gemeente zijn ingeschreven maar er wel overnachten, bijvoorbeeld in hotels, op campings of vakantiewoningen. Tarievenstructuur De wijze waarop tarieven zijn opgebouwd en gedifferentieerd (bijv. vast tarief + variabel deel). TMPG (Tussentijds MPG) Een tussentijdse actualisatie van het MPG, vaak halverwege het jaar opgesteld. Treasuryfunctie De taak van de gemeente om financiºle middelen te beheren, waaronder leningen, beleggingen en kasstromen. Treasuryparagraaf Verplicht onderdeel van de begroting waarin het beleid en beheer van financiering, beleggingen en risico’s worden beschreven.
Uitzettingen Financiºle middelen die de gemeente tijdelijk heeft belegd of uitgeleend, bijvoorbeeld aan andere overheden of instellingen. Vaste activa Bezittingen die langer dan ØØn jaar in de organisatie aanwezig blijven, zoals gebouwen, wegen of software. Vastgestelde begroting De definitief door de gemeenteraad vastgestelde versie van de begroting voor het komende jaar. Verbonden partijen Organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en/of financieel belang heeft, zoals gemeenschappelijke regelingen of deelnemingen. Verleende subsidies Subsidies die zijn toegekend aan aanvragers, vaak gepubliceerd in een subsidieverantwoording. Verplichte toelichting Een toelichting die op grond van het BBV verplicht is bij bepaalde begrotings- of jaarrekeningonderdelen. Vlottende activa Bezittingen die binnen een jaar kunnen worden omgezet in geld, zoals vorderingen of voorraden. Voorzieningen Verplichte of vrijwillige financiºle buffers voor toekomstige verplichtingen of risico’s, zoals onderhoud of claims. Vreemd vermogen Schulden en verplichtingen van de gemeente, zoals leningen of crediteuren. Weerstandscapaciteit Beschikbare middelen voor het opvangen van onverwachte financiºle tegenvallers. Weerstandsratio Verhouding tussen beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit. Een ratio van >1 betekent voldoende buffer.
Weerstandsvermogen De mate waarin de gemeente financiºle tegenvallers op kan vangen zonder het beleid direct te hoeven aanpassen. Begroting 2027 260 Begroting 2027 261 Afkortingen Afkorting Betekenis A. AMK Advies- en Meldpunt Kindermishandeling AOG Ambtelijk opdrachtgever AON Ambtelijk opdrachtnemer API Application Programming Interface APV Algemene Plaatselijke Verordening AvA Algemene vergadering van Aandeelhouders AI Artificial Intelligence (kunstmatige intelligentie) AOW Algemene Ouderdomswet AVG Algemene Verordening Gegevensbescherming AZWA Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord B. BBV Besluit Begroting en Verantwoording BDU Brede doeluitkering BICC Business Intelligence Competency Center BIE Bouwgronden in exploitatie BIG Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten BO Bestuurlijk overleg BOG Bestuurlijk opdrachtgever BRP Basisregistratie personen BTEC Business and Technology Education Council Btw Belasting toegevoegde waarde BUIG Bundelingen Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten BV Besloten vennootschap B&W Burgemeester en wethouders BAG Basisregistratie Adressen en Gebouwen BCF Btw-compensatiefonds BGT Basisregistratie Grootschalige Topografie BIO Baseline Informatiebeveiliging Overheid BLIQ Landelijke verkeersveiligheidsrapportage (ongevallen- en risicoanalyse per gemeente) BNG BNG Bank (Bank Nederlandse Gemeenten) BOSA Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties
(rijkssubsidieregeling) BRO Basisregistratie Ondergrond BZK Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties C. Cao Collectieve arbeidsovereenkomst CBG Coöperatief Beheer Groengebieden CBS Centraal Bureau voor de Statistiek CHW Crisis en Herstel Wet CIT Crisis Interventie team CPB Centraal Planbureau CPI Consumenten Prijsindex CV Commanditaire vennootschap Begroting 2027 262 Afkorting Betekenis CWP Collegewerkprogramma CAD Centraal Afvoer Drainagewater(systeem) CBGMD Cooperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland CDOKE (Tijdelijke regeling) Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid CIP Concern Informatieplan COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden CROW Kennisplatform voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer D. DMS Document Management System DSO Digitale Stelsel Omgevingswet DUO Dienst Uitvoering Onderwijs DV Dienstverlening DSP Doorstroom(consulenten) DWO Regio Delft, Westland en Oostland E. ECB Europese Centrale Bank EMU Economische Monetaire Unie ENSIA Eenduidige Normatiek Single Information Audit EPZ Economische Programmaraad Zuidvleugel ERIAFF European Regions for Innovation in Agriculture Food and Forestry F. Fido Financiering decentrale overheden FMP Financieel Meerjaren Perspectief FMI Functiemengingsindex Fte Fulltime-equivalent G.
GFFX Greenport Food & Flower Xperience GFIA Global Forum for Innovations Agriculture GFT Groente-, fruit- en tuinafval GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst GGP Gebiedsgericht Plan GGZ Geestelijke Gezondheidszorg GHC Greenport Horticampus GHOR Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio GPWH Greenport West-Holland GR Gemeenschappelijke regeling GREX Grondexploitatie GRP Gemeentelijke Rioleringsplan GALA Gezond en Actief Leven Akkoord GTK Gemeenschappelijk Toezichtkader H. HIP Historisch Informatie Punt HOF Houdbare Overheidsfinanciºn HOT Herstructurering en Ontwikkeling Tuinbouwsector Begroting 2027 263 Afkorting Betekenis HOV Hoogwaardig Openbaar Vervoer HVC Huisvuilcentrale HAW Historisch Archief Westland HHD Hoogheemraadschap Delfland HR Human Resources HTM HTM (openbaarvervoerbedrijf regio Haaglanden) I. I&M Infrastructuur en Milieu IB Interne beheersing IBP Interbestuurlijk Programma ICT Informatie- en communicatietechnologie IDC Innovatie- en Demonstratiecentrum I-NUP Implementatieagenda voor het Nationaal Uitvoeringsprogramma IPVV Investeringsprogramma verkeer en vervoer ISW Interconfessionele Scholengroep Westland IQ Innovation Quarter IHP Integraal Huisvestingsplan IMOC Materiele overheidsconsumptie IPO Interprovinciaal Overleg IZA Integraal Zorgakkoord J. JAS Jongeren Aan de Slag JGZ Jeugdgezondheidszorg JOGG Jongeren Op Gezond Gewicht K.
KCC Klant Contact Centrum KLPD Korps Landelijke Politiediensten KOM Kernoverleg Maasdijk KRW Kaderrichtlijn water KEF Kostenverhaal en Financiele bijdrage KVO Keurmerk Veilig Ondernemen L. LEA Lokale Educatieve Agenda LHBT Lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender M. MAVO Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs MBO Middelbaar beroepsonderwijs MDA Multidisciplinaire aanpak MEV Macro Economische Verkenning MIP Meerjareninvesteringsprogramma MIRT Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport MKB Midden en Kleinbedrijf MPG Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling MRDH Metropoolregio Rotterdam-Den Haag Begroting 2027 264 Afkorting Betekenis MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen N. NAD Netwerk Afvalwater Delfland NFIA Netherlands Foreign Investment Agency NRK Federatie Nederlandse Rubber- en Kunststofindustrie NV Naamloze vennootschap NOVEX Nationale Omgevingsvisie Extra NPLG Nationaal Programma Landelijk Gebied NWB NWB Bank (Nederlandse Waterschapsbank) O. OBWZ Ontwikkelbedrijf De Westlandse Zoom BV OCW Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ODH Omgevingsdienst Haaglanden ONW Ontwikkelingsmaatschappij “Het Nieuwe Westland” BV OZB Onroerendezaakbelasting OHW Onderhanden werk OKO Opgroeien in een Kansrijke Omgeving OM Openbaar Ministerie OOV Openbare Orde en Veiligheid OTW Omgevingstafel Westland OV Openbaar Vervoer P.
PDCA Plan-Do-Check-Act PGB Persoonsgebonden budget PIP Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie PM Pro Memorie POC Percentage of Completion(methode) PVO Platform Veilig Ondernemen R. RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RMC Regionale Meld- en Coördinatiefunctie RMD Regionale milieudienst RNI Registratie niet ingezetenen ROM Regionale ontwikkelingsmaatschappij ROV Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting RUDDO Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden RvC Raad van Commissarissen RvV Raad van Vennoten RIEC Regionaal Informatie- en Expertisecentrum RIGA Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord RPA Robotic Process Automation RRA Regionale Realisatieagenda (Wonen) RVO Rijksdienst voor Ondernemend Nederland S. Begroting 2027 265 Afkorting Betekenis SD Sociaal Domein SDEW Subsidieregeling Duurzame Energiemaatregelen Westland SE Standaard Eenheid SKT Sociaal Kern Team SOB Samenwerking Onderwijs en Bedrijfsleven SOK Samenwerkingsovereenkomst SWM Stichting Westland Marketing SWOT Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats SBO Speciaal Basisonderwijs SMR Small Modular Reactor(s) SNA Stichting Normering Arbeid SNCU Stichting Naleving CAO voor Uitzendkrachten SNF Stichting Normering Flexwonen SPUK Specifieke Uitkering SROI Social Return on Investment SVOW Stichting Verbetering Oppervlaktewateren Westland SWS Stichting Waarborgfonds Sport T.
TMPG Tussentijds Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling U. UP Uitvoeringsprogramma UVW Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen UvW Unie van Waterschappen UAVG Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming UWV Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen V. vGRP Verbreed Gemeentelijk rioleringsplan VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten VORM Verduurzaming en Obstakelvrije Ruimte voor Modernisering VO Voortgezet onderwijs VOF Vennootschap onder firma Vpb Vennootschapsbelasting VRH Veiligheidsregio Haaglanden VSO/PRO Voortgezet Speciaal Onderwijs en Praktijkonderwijs VTH Vergunningsverlening Toezicht en Handhaving VVE Voor- en Vroegschoolse Educatie VVV Vereniging voor Vreemdelingenverkeer VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs VCP Verkeerscirculatieplan VN Verenigde Naties VNO- NCW Verbond van Nederlandse Ondernemingen - Nederlands Christelijk Werkgeversverbond VRI Verkeersregelinstallatie(s) VSV Voortijdig Schoolverlaten VZHG Vereniging Zuid-Hollandse Gemeenten Begroting 2027 266 Afkorting Betekenis W.
Wabo Wet algemene bepalingen omgevingsrecht WHC World Horti Center Wilg Wet inrichting landelijk gebied Wlz Wet langdurige zorg Wmo Wet Maatschappelijke Ondersteuning WOZ Wet waardering onroerende zaken WNME Westlandse Natuur- en Milieueducatie WNRA Wet normalisering rechtspositie ambtenaren WP Westland Programma Wro Wet ruimtelijke ordening WSW Warmte Systeem Westland WSW Waarborgfonds Sociale Woningbouw Wsw Wet sociale werkvoorziening WWDC Westland woont duurzaam collectief WCAG Web Content Accessibility Guidelines WHCOG World Horti Center Onroerend Goed WKB Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen WNT Westland Natuur en Techniek(web) WOR Wet op de Ondernemingsraden WOS Westlandse Omroep Stichting WSD Regio Westland Schieland Delfland Z. ZVW Zorgverzekeringswet Begroting 2027 267 Aandachtspunten provincie Zuid-Holland De provincie Zuid-Holland heeft dit jaar een begrotingscirculaire uitgebracht. In deze circulaire worden actuele ontwikkelingen en aandachtspunten benoemd die van belang zijn bij het opstellen van de begroting 2027 en het meerjarenperspectief 2028–2030. Deze begroting is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK 2020, op onderdelen aangepast) en de gestelde richtlijnen van de provincie.
Structureel en reºel evenwicht Gemeenten zijn wettelijk verplicht (artikel 189, lid 2 Gemeentewet) om een begroting op te stellen die structureel en reºel in evenwicht is. Dit houdt in dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten, en dat de baten en lasten op realistische wijze zijn geraamd. Het financieel toezicht van de provincie is hierop ingericht. Als een begrotingsjaar niet structureel en reºel sluitend is, kan worden volstaan met een meerjarenraming waarin het laatste begrotingsjaar (in dit geval 2030) structureel en reºel sluitend is. Daarbij mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief: als in de begroting 2026-2029 het evenwicht al in 2029 was hersteld, moeten nu zowel 2029 als 2030 structureel en reºel sluitend zijn. Indien hier niet aan wordt voldaan, is sprake van preventief toezicht. In alle andere gevallen geldt repressief toezicht. Gemeenten worden hierover uiterlijk per 1 januari 2027 geïnformeerd. Overzicht van incidentele baten en lasten De provincie beoordeelt het structurele begrotingssaldo mede aan de hand van het verplichte overzicht van incidentele baten en lasten. Gemeenten zijn verplicht deze baten en lasten eenduidig te definiºren en toe te lichten op basis van aard, eindigheid en financiºle impact. Hierbij geldt dat incidentele baten en lasten tijdelijk van aard zijn, maar wel van invloed zijn op het begrotingssaldo.
Ook winst- of verliesneming op grondexploitaties dient hierin te worden opgenomen. Eind 2025 heeft de Commissie BBV de notitie Structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Daarbij is de paragraaf over structurele inzet van reserves aangescherpt: structurele egalisatie via reserves is niet mogelijk. Daarnaast is de toelichting per post op het overzicht van incidentele baten en lasten nu een verplichting (stellige uitspraak) geworden, in plaats van een aanbeveling. Inzet van reserves De provincie hanteert als uitgangspunt dat reserves alleen mogen worden ingezet voor incidentele uitgaven. Indien reserves worden aangewend voor structurele lasten, dient sprake te zijn van een expliciet toegestaan uitzonderingsregime. Sinds 2024 is het onder voorwaarden toegestaan om een deel van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve (het surplus) structureel in te zetten ter dekking van structurele lasten. Gemeenten mogen maximaal 10% van dit surplus structureel inzetten, mits: • de solvabiliteit 20% of hoger is en blijft; • het weerstandsvermogen toereikend is op basis van een actuele risico-inventarisatie (weerstandsratio minimaal 1,0); • de inzet van de reserve transparant is toegelicht en gespecificeerd in de begroting. Begroting 2027 268 In dat geval wordt de betreffende inzet beschouwd als structurele baat.
Structurele reserveonttrekkingen dienen opgenomen te worden in een separaat overzicht van structurele reservemutaties. Wordt in de loop van de meerjarenraming niet langer aan de voorwaarden voldaan, dan kan dit leiden tot een negatieve bijstelling van het begrotingssaldo. Stelposten onderuitputting Naar aanleiding van de motie De Vries, Van Eijk, Sneller en Wingelaar heeft de minister van BZK op 10 december 2025 per kamerbrief gereageerd: een algemene stelpost onderuitputting is niet toegestaan, omdat dit niet past bij realistisch ramen. Wel is het mogelijk specifieke stelposten voor onderuitputting te ramen, mits deze nauwkeurig te ramen, goed onderbouwd en aansluitend bij reºle verwachtingen zijn. De toezichthouder beoordeelt of een stelpost voldoende realistisch is. Onderuitputting mag bij realisatie ook aan de reserves worden toegevoegd en onder voorwaarden later als structureel dekkingsmiddel worden ingezet. De Commissie BBV heeft dit najaar 2025 in de notitie Structurele en incidentele baten en lasten uitgewerkt welke specifieke stelposten mogelijk zijn. Het (aangepaste) GTK werkt dit verder uit: • Stelpost onderuitputting loonkosten: uitgangspunt blijft reºle loonkosten; bij uitzondering kan onderuitputting worden begroot, mits goed onderbouwd op basis van de bestaande formatie, in samenhang met de raming externe inhuur en historische realisatie.
De stelpost moet in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming zijn afgebouwd. Voorafgaande afstemming met de toezichthouder is verplicht. • Stelpost onderuitputting kapitaallasten: alleen mogelijk voor kapitaallasten van nieuwe investeringen die ten laste van de exploitatie komen (dus niet voor investeringen gedekt uit een kapitaallastenreserve of een kostendekkende exploitatie riool/afval). De stelpost moet zijn onderbouwd met historische realisatiegegevens van de laatste twee vastgestelde jaarrekeningen en bedraagt maximaal 20% van de geraamde kapitaallasten van de nieuwe investeringen van het voorgaande boekjaar; de stelpost werkt niet cumulatief door. Ook hiervoor is voorafgaande afstemming met de toezichthouder verplicht. De afgelopen jaren wordt in veel gemeentelijke jaarrekeningen onderuitputting van kapitaallasten gerapporteerd, met name doordat geplande investeringen niet tijdig worden gerealiseerd (mede door krapte op de arbeidsmarkt). De provincie adviseert kritisch te kijken naar de realiteit van de investeringsplanning en deze zo nodig te spreiden over meerdere jaren. Investeringen waarover de raad heeft besloten, dienen volledig (rente Øn afschrijving, over de gehele looptijd) in de begroting en meerjarenraming te zijn verwerkt.
Het opnemen van een stelpost onderuitputting kapitaallasten (zie hierboven) ontslaat een gemeente niet van de verplichting om een realistische investeringsplanning te hanteren. De twaalf provincies werken momenteel aan een gezamenlijk toetsingskader voor specifieke stelposten onderuitputting, dat naar verwachting voor de zomer van 2026 door de colleges van Gedeputeerde Staten wordt vastgesteld en wordt toegepast bij de beoordeling van de begroting 2027. Gemeenten die overwegen een stelpost onderuitputting op te nemen, wordt gevraagd dit tijdig af te stemmen met de ambtelijk contactpersoon. Specifieke actualiteiten De begrotingscirculaire 2027 benoemt een aantal actuele ontwikkelingen die relevant zijn voor de beoordeling van begrotingen: • Herijking gemeentefonds: het ingroeipad blijft van kracht; de suppletie-uitkering blijft de herverdeeleffecten beperken. Vanaf 2027 wordt een nieuwe stap in het ingroeipad gezet; de aanpassingen in het verdeelmodel per 1 januari 2027 worden in het voorjaar van 2026 met Begroting 2027 269 de Tweede Kamer gedeeld en verwerkt in de meicirculaire 2026, die leidend is voor de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030.
• Jeugdzorg: in de Voorjaarsnota 2025 zijn twee aanvullende maatregelen op de Hervormingsagenda aangekondigd (verkorten trajectduur, € 68 miljoen; eigen bijdrage jeugdzorg, € 260 miljoen), waarop vanaf 2028 een financieel voorschot is genomen in het gemeentefonds. Gemeenten mogen hiervoor, net als in 2026, een stelpost opnemen. De besparingsopgave uit de Hervormingsagenda is geïndexeerd naar € 507 miljoen; hiervoor is geen algemene stelpost toegestaan – een eventuele opbrengst moet concreet worden vertaald naar de eigen gemeente. Gemeenten hebben via het Gemeentefonds extra middelen ontvangen naar aanleiding van de uitspraak van de commissie Van Ark voor 2026 en 2027 (en met terugwerkende kracht 2023-2024); de commissie doet begin 2027 uitspraak over de jaren vanaf 2028 – hierop mag nog niet worden vooruitgelopen. • Coalitieakkoord 2026–2030: op 11 juni 2026 is het coalitieakkoord "Vertrouwen, lef en vooruitang" gepresenteerd. Dit bevat in beperkte mate rechtstreeks op gemeenten gericht beleid, al zijn indirecte effecten niet uit te sluiten. Het akkoord heeft op zichzelf geen invloed op de begroting 2027; de meicirculaire 2026 blijft leidend voor de verwerking van kabinetsbeleid. • Klimaat- en energiebeleid: dit onderwerp wordt in de begrotingscirculaire 2027 niet behandeld. Wij adviseren dit najaar apart te verifiºren of de CDOKE-regeling ongewijzigd doorloopt.
• Specifieke uitkering opvang Oekraïners: dit onderwerp wordt in de begrotingscirculaire 2027 niet behandeld. • Btw-compensatiefonds (BCF-plafond): voor de begroting 2027 mag maximaal worden uitgegaan van de gerealiseerde ruimte onder het BCF-plafond, gebaseerd op de definitieve afrekening over 2025 zoals gepubliceerd in de meicirculaire 2026. Dit kan betekenen dat ramingen in alle begrotingsjaren moeten worden bijgesteld. • Grondexploitaties: gemeenten dienen te werken conform de BBV-notitie grondbeleid; winstneming op grondexploitaties met een looptijd van tien jaar of langer is niet toegestaan. • Rechtmatigheid: in september 2025 is de Kadernota rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV gepubliceerd. Belangrijkste wijziging: de maximale tolerantiegrens voor de rechtmatigheidsverantwoording (fouten en onduidelijkheden samen, door de raad vast te stellen) bedraagt voortaan maximaal 2% van de totale lasten, exclusief toevoegingen aan reserves. Gemeenten wordt gevraagd te controleren of lokale verordeningen hiermee in lijn zijn. • "Verwonderpunten" (BBV-wijzigingsvoorstellen): in december 2025 heeft de Commissie BBV een definitief advies met wijzigingsvoorstellen voor het BBV aangeboden aan de minister van BZK, gericht op vereenvoudiging en toegankelijkheid.
Deze voorstellen zijn nog niet verankerd in een notitie of stellige uitspraak; het is niet toegestaan om in de begroting 2027 hierop vooruit te lopen. Bezuinigingen en taakstellingen De provincie benadrukt het belang van een transparante en realistische onderbouwing van bezuinigingsmaatregelen, ombuigingen of taakstellingen. Voor een positief oordeel is vereist dat: • de ramingen reºel en cijfermatig zijn onderbouwd; • de maatregelen concreet, ten minste op programmaniveau, zijn ingevuld; • het proces voor verdere concretisering vastligt; • de raad een uitspraak doet over de invulling van de maatregelen. Ervaringen met eerdere bezuinigingsoperaties worden door de provincie in de beoordeling meegewogen. Voldoet een maatregel niet aan deze voorwaarden, dan wordt het bijbehorende bedrag negatief gecorrigeerd op het begrotingssaldo, met mogelijk preventief toezicht tot gevolg. Begroting 2027 270 Een aparte paragraaf of bijlage met een integraal overzicht van alle opgenomen bezuinigingsmaatregelen wordt sterk aanbevolen, mede ten behoeve van de monitoring door de raad. Voor verbonden partijen geldt dat alleen taakstellingen mogen worden opgenomen indien deze reeds bestuurlijk zijn vastgesteld door het algemeen bestuur van de betreffende gemeenschappelijke regeling; een voorgenomen korting die nog niet in de begroting van de GR is verwerkt, wordt door de toezichthouder gecorrigeerd.