Presentatie rapportage Sociaal Domein d.d. 2026-02-09

Ontwikkelingen Sociaal Domein Landelijk en lokale ontwikkelingen in 2025 & sturingsmogelijkheden

6 februari 2026

Wat gaan we bespreken? § Autonome ontwikkelingen § Ontwikkelingen Sociaal Domein landelijk en lokaal per onderwerp (jeugdhulp, Wmo, Bestaanszekerheid, Schuldhulpverlening, inburgering) § Wat zijn onze voornemens voor de komende tijd? (Strategisch Beleidskader en Uitvoeringsplan) § Welke sturingsmogelijkheden zijn er? 2

Autonome ontwikkelingen § Vergrijzing § De woonkloof § De zorgvraag wordt complexer – meer aan ouderdom gerelateerde ziektebeelden (dementie) § Veranderende populatie in de bijstand 3

Gezondheid – Belangrijkste ontwikkelingen § Gezondheid is meer dan zorg: fysiek, mentaal en sociaal welzijn (positieve gezondheid) § Gezondheidsverschillen nemen toe en zijn afhankelijk van inkomen en voorwaarden voor bestaanszekerheid § Verschuiving van zorg naar preventie en sociale basis (GALA / IZA / AZWA) § Sterke sociale basis vermindert instroom in jeugdhulp, Wmo en schuldhulpverlening 4

Jeugd - Ontwikkelingen § Hervormingsagenda Jeugd in uitvoering; lichte daling aantal cliënten landelijk en lokaal

§ Westland loopt voorop met normaliseren → minder ambulante jeugdhulp, lagere kosten

§ Regionaal uitzonderingspositie: daling op alle indicatoren sinds 2023

5

Gemiddelde declaratie per cliënt

6

Jeugd - Sturingsmogelijkheden § Aanscherpen reikwijdte specialistische hulp (focus op kwetsbare jeugdigen) § Alternatieven bieden voor bepaalde hulpsoorten § Integrale toegang met brede blik → eerst voorliggende voorzieningen benutten § Maximeren duur/omvang trajecten; aanpassen verordening 7

Wmo - Ontwikkelingen § Landelijk: 1,3 mln gebruikers; sterke groei door vergrijzing § Westland: wachttijden bij gemeente dalen, maar bij aanbieders blijven wachttijden fors § 65% cliënten is 60+; aantal aanvragen blijft stijgen als gevolg van de vergrijzing

8

Wmo - Sturingsmogelijkheden § Inkomensafhankelijke eigen bijdrage (onder voorbehoud van landelijke besluitvorming) § Toegangsdrempels en herindicatie inzetten § Beperken keuzevrijheid aanbieders in toekomstige inkoopronde § Regionale samenwerking intensiveren om wachtlijsten gezamenlijk aan te pakken

9

Werk & Inkomen - Ontwikkelingen § Licht stijgende bijstandsaanvragen; vooral jongeren § Patijnenburg in transitie naar Sociaal Ontwikkelbedrijf § Minimaregelingen worden geëvalueerd

10

Werk & Inkomen - Sturingsmogelijkheden

§ Op termijn: aanpassen inkomensgrens minimaregelingen § Aanbevelingen van de Rekenkamer meenemen in het nieuw beleid § Herzien re-integratieverordening (2027) § Sturing via P&C-cyclus op opdracht Patijnenburg 11

Schuldhulpverlening - Ontwikkelingen

§ Landelijk: 730.000 huishoudens met problematische schulden § In Q3 2025 liepen er 322 lopende trajecten. Ook de aanvragen stijgen voor het derde jaar achter elkaar. De gemiddelde schuld per huishouden is gedaald § Westland: inzet op preventie en integrale aanpak 12

Schuldhulpverlening - Sturingsmogelijkheden

§ Intensiveren vroegsignalering § Resultaatgerichte afspraken in contracten § Groepsaanbod en maximering trajectduur § Vrijwilligersnetwerk inzetten voor preventie 13

Inburgering - Ontwikkelingen

§ Westland: 487 nieuwkomers, verdeeld over B1-, Z- en Onderwijsroute § Instroom grillig, maar volgt landelijke trend

14

Inburgering - Sturingsmogelijkheden

§ Actualiseren verordening op basis van Strategisch Beleidskader § Brede intake invoeren om langdurige trajecten te vermijden § Versterken voorliggende voorzieningen (taalhuizen, vrijwilligersnetwerk)

15

Conclusie: uitdagingen maar ook kansen § Het wordt steeds moeilijker om met het Sociaal Domein binnen de begroting te blijven (nu 2/5 van onze begroting). § Over het algemeen blijft het aantal aanvragen stijgen (Wmo, schuldhulpverlening, bijstand) § Door de krapte op de arbeidsmarkt moeten inwoners langer wachten op zorg of ondersteuning (Wmo) § Normaliseren werkt bij jeugd. We zien kansen voor het hele Sociale Domein 16