Memo wethouder Goudswaard over beantwoording vragen aanpak laaggeletterdheid

Memo AAN

:

VAN

: w e t h o u d e r A . G o u d s wa a r d

D AT UM BETREFT

de leden van de commissie MO

: 10 juni 2024 :

Beantwoording vragen aanpak laaggeletterdheid

Inleiding Bij de behandeling van de raadsinformatiebrief van het college d.d. 28 maart 2024 inzake de afdoening van motie Laaggeletterdheid in de commissie MO op 13 mei 2024, heb ik u toegezegd een aantal vragen in een memo nader toe te lichten. De fractie van Westland Verstandig heeft gevraagd om een nadere duiding van vier in de raadsinformatiebrief genoemde actielijnen. De fractie heeft verdere gevraagd of in ieder geval geëvalue e r d wo r d t o f h e t a a n t a l l a a g g e l e t t e r d e n i n W e s t l a n d i s g e d a a l d . De fractie van de VVD heeft gevraagd of het traject op de scholen in Maasdijk een pilot is of specifiek gericht is op laaggeletterde ouders in Maasdijk. Actielijn 1: Vinden van laaggeletterden. E e n l a a g g e l e t t e r d e h e e f t i n d e s a m e n l e v i n g m e e r d e r e r o l l e n ( i s b i j v o o r b e e l d z o we l o u d e r , a l s werknemer, als patiënt maar ook buurman/vrouw). Belangrijk is dat deze persoon in meerdere leefdomeinen wordt aangesproken over laaggeletterdheid. Alle organisaties hebben op een bepaalde manier een vertrouwensband met de laaggeletterde die ze kunnen inzetten om iemand te s t i m u l e r e n m e t h e t v e r g r o t e n v a n t a a l v a a r d i g h e i d a a n d e s l a g t e g a a n .

O m l a a g g e l e t t e r d e n ( NT 1 ) te vinden en te verleiden deel te nemen aan activiteiten is een andere manier nodig dan bij de gemiddelde NT2-er. Een NT1-er komt vaak niet af op het aanbod van een niveauverhogingscursus m a a r wi l g e h o l p e n wo r d e n b i j h e t o p l o s s e n v a n z a k e n wa a r h i j / z i j i n h e t d a g e l i j k s l e v e n t e g e n a a n loopt: gezondheidsvaardigheden (cursus zoals Voel je goed!), het kunnen ondersteunen van je kind op school/ouderparticipatie (cursus Voor jou en je kind), zelf leren omgaan met financiële zaken. Om dit aanbod vorm te geven en de doelgroep te vinden en te verleiden is tijd nodig.

B e l a n g r i j k o m t e n o e m e n i s d a t h e t v i n d e n v a n l a a g g e l e t t e r d e n e e n z a a k i s w a a r we d e h e l e W e s t landse gemeenschap (zowel professionals als burgers) bij nodig hebben. Om de laaggeletterden

w o r d t e e n c o m m u n i c a t i e c a m p a g n e g e l a n c e e r d . D e z e wo r d t m o m e n t e e l g e r e a l i s e e r d e n i s i n g e z e t o p b e w u s t wo r d i n g . D e c a m p a g n e r i c h t z i c h o p d e d o e l g r o e p z e l f e n e r z i j d s a l s o p h e t n e t w e r k e r o m h e e n a n d e r z i j d s . Da a r n a a s t z i j n d e s a m e n w e r k e n d e p a r t i j e n i n h e t T a a l n e t we r k b e z i g m e t d e werkgeversaanpak. 24 april jongstleden was er een VNO-NCW bijeenkomst met 22 werkgevers bij

ALG BCR 003

V i t i s wa a r i n l a a g g e l e t t e r d h e i d i s u i t g e l i c h t . V e r d e r i s h e t T a a l n e t w e r k v i a d e b i b l i o t h e e k i n c o n t a c t met Zorg- en Onderwijs/Kinderopvanginstelling om via deze lijn meer laaggeletterden te vinden. Actielijn 2: Bespreken van laaggeletterdheid en toeleiden naar activiteiten 1

*24-0095155*

den om het gesprek met een laaggeletterden aan te gaan en weten hoe ze iemand kunnen doorverwijzen naar het beschikbare aanbod. In september, in de week van het lezen en schrijven,

24-0095155

beter te kunnen bereiken is het van belang om de omgeving van de laaggeletterden goed te inform e r e n o v e r h e t o n d e r w e r p ( b e wu s t w o r d i n g ) . D a a r n a a s t m o e t e n w e d e o m g e v i n g h a n d v a t t e n b i e -

Memo Hiervoor wordt de workshop Herkennen en Doorverwijzen ingezet bij bedrijven en maatschappel i j k e i n s t e l l i n g e n . W e h e b b e n v o r i g j a a r g e m e r k t d a t h e t g e v e n v a n d e wo r k s h o p a l l e e n n i e t v o l d o e n d e i s . Da a r o m w o r d t e r d i t j a a r e e n a a n p a k o n t wi k k e l d v o o r d e b o r g i n g v a n k e n n i s o v e r h e t o n d e r we r p e n b o r g i n g v a n h e t s i g n a l e r e n i n d e w e r k p r o c e s s e n v a n p a r t i j e n ( w e r k g e v e r s , d o m e i n o n d e r wi j s , z o r g , m a a t s c h a p p e l i j k m i d d e n v e l d e t c . ) . D a t b e t e k e n t d a t e r v o o r a f g a a n d a a n d e w o r k shop een gesprek plaatsvindt met directie/management van de betreffende organisatie voor het creëren van draagvlak voor implementatie en na de workshop wordt ondersteund bij het implem e n t e r e n v a n h e t s i g n a l e r e n e n d o o r v e r wi j z i n g a l s o n d e r d e e l v a n h e t w e r k p r o c e s . De z e we r k zaamheden kosten overigens natuurlijk meer tijd dan als alleen de workshop gegeven wordt.

In h e t k a d e r v a n d e p r e v e n t i e v e t a a l a a n p a k ’ s G r a v e n z a n d e wo r d t d e z e a a n p a k d i t n a j a a r b r e e d u i t gevoerd er worden circa 275 personen getraind er is met 12 organisaties afstemming over borging v a n H e r k e n n e n e n D o o r v e r wi j z e n i n d e o r g a n i s a t i e s . He t T a a l h u i s b i j d e b i b l i o t h e e k i s i n d e g e meente Westland het Expertisepunt en fungeert als centraal aanmeldpunt voor laaggeletterden, w a a r n a b r e e d wo r d t d o o r v e r we z e n n a a r a l h e t r e l e v a n t e a a n b o d . Actielijn 3 : Voorkomen van laaggeletterdheid (bij kinderen) S t i m u l e r e n v a n t a a l o n t wi k k e l i n g b i j k i n d e r e n i s e e n t a a k v a n o n d e r w i j s e n k i n d e r o p v a n g . H e t v e r g roten van kennis bij ouders en professionals over het belang van taalontwikkeling is een belangrijk onderdeel van de aanpak. Bij het voorkomen van laaggeletterdheid wordt in het kader van o n z e L o k a l e E d u c a t i e v e A g e n d a ( L E A ) d a a r o m n a u w s a m e n g e w e r k t m e t o n d e r wi j s e n k i n d e r o p vang. In het najaar van 2024 wordt een raadsinformatieavond georganiseerd over de stand van zaken uitvoering LEA.

In het kader van het LEA project preventieve taalaanpak is in de afgelopen periode een aantal mooie activiteiten georganiseerd en staan diverse andere activiteiten op de planning voor de volgende periode. Kennis vergroten Een van de belangrijkste uitkomsten van de analyse van ons project is dat het herkennen van l a a g g e l e t t e r d h e i d d é s t a r t i s o m m e e r p r e v e n t i e f m e t t a a l o n t wi k k e l i n g a a n d e s l a g t e g a a n . A l s professionals tijdig, liefst al bij het jonge kind, bij kinderen en/of ouders taalachterstanden of l a a g g e l e t t e r d h e i d ( z o we l b i j N T 1 a l s NT 2 ) k u n n e n h e r k e n n e n , i s e r e e n e n o r m e wi n s t t e b e h a l e n in de latere fase. Als we er tijdig bij zijn, zullen minder kinderen op de kinderopvang en op de bassischool starten met een taalachterstand. We zorgen ervoor dat in 2024/2025 alle professionals in ’s-Gravenzande – en in een tweede fase breder in heel Westland deskundigheidsbevordering aangeboden krijgen als het gaat om herkennen van laaggeletterdheid. Stem van kind en ouder We leren de dromen en verlangens van kinderen kennen in twee workshops in mei en juni 2024. Z o b e t r e k k e n we k i n d e r e n b i j h e t p r o j e c t e n g e b r u i k e n we h u n i n z i c h t e n v o o r o u d e r s e n p r o f e s s i o n a l s .

I n j u n i e n i n h e t n a j a a r p r a t e n w e o o k m e t o u d e r s o m h u n we n s e n e n b e h o e f t e n t e v e r z a m e l e n e n t e z i e n o f h e t a a n b o d g o e d a a n s l u i t e n wa a r h e t b e t e r k a n . H e t s a m e n w e r k e n m e t o u d e r s i s een belangrijk punt in dit project. Doorgaande lijn in beeld In de afgelopen periode hebben we een uitgebreide inventarisatie gedaan op de doorgaande lijn. We hebben gekeken naar wat er allemaal al aan samenwerking, overdrachtsmomenten en activit e i t e n l o o p t e n w a a r w e m e t e l k a a r n o g v e r b e t e r s l a g e n t e m a k e n h e b b e n . I n t we e o n t w e r p s e s s i e s h e b b e n we d e d o o r g a a n d e l i j n i n h o u d e l i j k v o r m g e g e v e n m e t a l l e b e t r o k k e n p a r t i j e n . D e 2

Memo overdrachtsmomenten zijn nu in beeld en de contouren voor de (nieuwe en in beeld gebrachte) w e r k wi j z e l i g g e n e r . D i t n a j a a r p r e s e n t e r e n w i j d i e i n é é n l a a t s t e o n t we r p s e s s i e . Da a r n a v o l g t e e n definitieve integrale werkwijze in de vorm van een routeboek. B e s t a a n d e n mi s s e n d a a n b o d i n b e e l d O o k h e b b e n we i n m i d d e l s i n b e e l d we l k e i n t e r v e n t i e s a l w o r d e n i n g e z e t i n W e s t l a n d , w a t e r g o e d l o o p t e n we l k e v e r b e t e r s l a g e n n o g t e m a k e n z i j n . Di e h e b b e n w e a f g e z e t t e g e n d e g e w e n s t e a a n v u l l i n g e n , w a t w e d a a r i n n o g m i s s e n e n / o f wa t o n v o l d o e n d e g o e d a a n s l u i t . De i n v e n t a r i s a t i e e n e e r s t e i n z i c h t e n o v e r wa t g o e d g a a t e n wa a r n o g v e r b e t e r s l a g e n t e m a k e n z i j n l i g g e n e r . D e a n a lyse loopt in het najaar door.

Activiteiten vanuit de deelprojecten In de deelprojecten kinderopvang en onderwijs zijn er vragenlijsten uitgezet bij de kinderopvang om erachter te komen hoe de samenwerking en de doorgaande lijn met de basisscholen is en wat d e m e d e we r k e r s v a n d e k i n d e r o p v a n g i n h o u d e l i j k m i s s e n b e t r e f f e n d e d e b e g e l e i d i n g v a n V E - k i n d e r e n o f o u d e r s w a a r v a n z i j d e n k e n d a t z i j l a a g g e l e t t e r d z i j n . D e u i t k o m s t e n wo r d e n g e d e e l d m e t d e b e t r o k k e n l o c a t i e s e n z i j n b e d o e l d o m m e t e l k a a r h e t g e s p r e k a a n t e g a a n wa a r d e s a m e n we r k i n g o p t a a l a a n p a k h e e l g o e d g a a t e n wa a r n o g v e r b e t e r s l a g e n t e m a k e n z i j n . W e wi l l e n h i e r o o k werkzame factoren uithalen die we Westlandbreed kunnen benutten. Actielijn 4: Opleiden en ondersteunen van laaggeletterden Zoals in de raadsinformatiebrief is aangegeven ontvangt de gemeente een specifieke uitkering v a n h e t R i j k wa a r m e e t a a l o p l e i d i n g e n w o r d e n i n g e k o c h t b i j R O C M o n d r i a a n .

Da a r n a a s t k u n n e n l a a g g e l e t t e r d e i n wo n e r s t e r e c h t b i j d e t a a l h u i z e n e n t a a l c a f é s v a n d e b i b l i o t h e e k v o o r e e n d i v e r s ondersteuningsaanbod. Diensten als de bibliotheek op school (DBOS), Boekstart in de kinderopvang, Boekstart in de Bibliotheek, Babylezen, VoorleesExpress en alle andere taalgerelateerde activiteiten voor kinderen en ouders die de Bibliotheek aanbiedt, ondersteunen het voorkomen van laaggeletterdheid. Evaluatie daling aantal laaggeletterden in Westland Het taalniveau zegt iets over hoe goed je kunt lezen en schrijven. Een kind dat van de basisschool afkomt zit op taalniveau 1F. Iemand van 15 of ouder die op of onder taalniveau 2F zit, n o e m e n we l a a g g e l e t t e r d . J e m o e t t a a l n i v e a u 2 F o f h o g e r h e b b e n o m z e l f s t a n d i g m e e t e d o e n i n onze samenleving. Een kind dat vmbo of mbo-niveau 2 of 3 afrondt, zit op taalniveau 2F. Komt iemand uit het buitenland? Dan meten we het taalniveau anders. Het taalniveau is dan A1, A2, B1, B 2 , C 1 o f C2 . Da a r b i j i s A 1 h e t l a a g s t e n C 2 h e t h o o g s t . W e n o e m e n i e m a n d u i t h e t b u i t e n l a n d laaggeletterd als het Nederlandse taalniveau onder B1 ligt. Voor het bepalen van het aantal laaggeletterden in de gemeente zijn wij afhankelijk van landelijke cijfers.

Begin volgend jaar verschijnen de nieuwe PIAAC cijfers. Aan PIAAC (Programme for the I n t e r n a t i o n a l A s s e s s m e n t o f A d u l t Co m p e t e n c i e s ) n e m e n 3 4 l a n d e n d e e l . N e d e r l a n d d o e t v o o r d e vierde keer mee. Het onderzoek maakt gebruik van een uitgebreide achtergrondvragenlijst en opdrachten uit het dagelijks leven om inzicht te krijgen in onder andere: het niveau van kennis en vaardigheden van 16-74 jarigen -

d e s a m e n h a n g t u s s e n v a a r d i g h e d e n e n e c o n o m i s c h e ( we r k & i n k o m e n ) e n n i e t - e c o n o m i sche aspecten (gezondheid & sociaal vertrouwen)

-

de samenstelling en omvang van specifieke groepen zoals laaggeletterde volwassenen 3

Memo Ondanks de inzet op laag geletterdheid lijkt een daling van 16.000 naar 10.000 in deze collegeperiode lijkt niet reëel. Eind 2024 wordt de Westlands aanpak van laaggeletterdheid geëvalueerd. Op gemeentelijk niveau kunnen wij vooral monitoren op deelnamecijfers. Zoals in de raadsinformatiebrief is aangegeven i s e r i n d e a f g e l o p e n j a r e n s p r a k e v a n e e n s t i j g e n d a a n t a l d e e l n e m e r s . D e g e m e e n t e r a a d wo r d t over de uitkomsten geïnformeerd Vraag VVD traject Maasdijk H e t t r a j e c t i n M a a s d i j k i s o p g e s t a r t v a n u i t d e b e h o e f t e v a n d e P O - s c h o l e n i n M a a s d i j k . De s c h o o l d i r e c t e u r s i g n a l e e r t l a a g g e l e t t e r d h e i d b i j o u d e r s ( NT 1 ) . G e v o l g i s o n d e r a n d e r e k i n d e r e n m e t e e n t a a l a c h t e r s t a n d e n b e p e r k t e o u d e r p a r t i c i p a t i e . D e k o s t e n wo r d e n g e f i n a n c i e r d m e t d e m i d d e l e n u i t de Gelijke Kansen Alliantie

4