memo bestuurders aan commissie Ruimte over toelichting Westlands proces NPLG Bodem en Water

Memo AAN

:

de leden van de commissie Ruimte

VAN

:

wethouder M.R. Ferwerda / B.P.M. van der Stee

DATUM

:

16 maart 2023

BETREFT

:

Toelichting Westlands proces NPLG (inclusief het beleidskader) Bodem en Water Sturend) en Ruimtelijke Puzzel

Op 6 juli 2022 stuurde Minister Hugo de Jonge een brief naar de Kamer, over de nieuwe koers b i n n e n d e R u i m t e l i j k e O r d e n i n g . L e t t e r l i j k s c h r i j f t h i j : “ H e t R i j k h e r n e e mt d a a r o m d e n a t i o n a l e r e g i e o p d e r u i mt e l i j k e o r d e n i n g . N i e t a l l e e n v o o r e e n e e r l i j k e v e r d e l i n g v a n d e r u i mt e , ma a r o o k o m v o o r v o l g e n d e g e n e r a t i e s d e k w a l i t e i t v a n d e l e e f o mg e v i n g t e b e h o u d e n . ” In de brief staan 23 kaderprogramma’s voor de ruimtelijke inrichting. NPLG is het eerste aankondigde programma, waarbij de Provincie is gevraagd om met een gebiedsplan te komen om de natuurversterking te realiseren, de stikstofbronnen te reduceren en de waterkwaliteitsnormen te behalen. Een tweede beleidskader betreft Bodem & Water Sturend. Deze ‘structurerende keuzes’ richten zich met name op bodem en klimaat en vragen in veel gevallen nog concre tisering. Het Rijk dringt bij de provincie aan op het aansluiten van het gebiedsplan op deze structurerende keuzes . NPLG – Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied Op 29 mei 2019 deed de Raad van State de inmiddels beroemde uitspraak over het stikstofdossier. De PAS (programma aanpak stikstof) werd stopgezet met grote maatschappelijke gevolgen.

De bouw kwam (praktisch) stil te liggen en er volgden vele demonstraties vanuit agrarische hoek. Het kabinet kon niet anders dan deze uitspraak serieus nemen en een nieuwe stikstof aanpak te creëren ten behoeve van het natuurherstel. Het doel van het kabinet is daarom de stikstofneerslag terugdringen om op die manier de natuur te versterken en economische ontwikkeling mogelijk te maken. Tegelijkertijd is ook de waterkwaliteit benoemd als prioriteit voor natuurherstel. Hiervoor zijn gee n nieuwe normen, maar houdt het Rijk vast aan de EU-Kader Richtlijn Water (KRW). Voor wat betreft stikstof (luchtkwaliteit) nam men een aantal nationale maatregelen die voor reductie zorgen. Voorbeelden zijn het terugdraaien van de maximale rij -snelheid op snelwegen en het uitkopen van veehouderijen.

meenten deed men onderzoek naar de grote bronnen. Voor Westland bleek dat meer dan 80% van buiten de gemeentegrenzen komt (scheepvaart, Botlek/Haven en de rijkswegen). De kans om de

Op waterkwaliteit heeft Westland echter wel grote vervuilende bronnen. Uit onderzoek van de

ALG BCR 003

Taskforce Waterkwaliteit welke met het hoogheemraadschap van Delfland is uitgevoerd, kwam een aantal duidelijke oorzaken naar boven. Het gaat daarbij om het (illegaal) lozen, overstorten vanuit de rioleringen het onvoldoende baggeren. Ook loopt er nog steeds een onderzoek naar uitloging uit de bodem (historische vervuiling welke in het oppervlaktewater te recht komt). 1

*23-0044476*

stikstof-uitstoot in Westland te verlagen op de korte termijn, is nihil. Op langere termijn zijn maa tregelen als de energietransitie wel helpend aan de reductie.

23-0044476

Westland zit in één van de focusgebieden (Kust en Duinen) van de provincie vanwege de aanwezigheid van NatuurNetwerk Nederland (NNN) -gebieden aan de kust. Samen met de andere kustge-

Memo We startten de uitvoeringsagenda waterkwaliteit om deze oorzaken verder op te pakken . Een deel van de activiteiten uit deze agenda is onzeker in verband met de financiële dekking, welke voor de komende jaren nodig is. Op 16 februari 2023 spraken we hierover tijdens de raadsinformatie avond over de Westlandse waterkwaliteit . Het traject rond het NPLG en de beschikbaarheid van het transitiefonds biedt kansen voor het realiseren van grote Westlandse opgaven voor natuur/groen, water en klimaatove rlast. Het college is bezig met een aantal verkenningen om tot concrete voorstellen te komen . Deze verkenningen hebben betrekking op uitbreidingen van natuurgebieden, groen-blauwe dooradering van het Westland of het mogelijk opkopen van verouderde bedrijven (waar de risico’s op vervuiling groot zijn ) ten behoeve van onder andere natuurversterking en de waterbergingsopgave. De provincie Zuid -Holland heeft de opdracht om per 1 juli 2023 een integraal Zuid -Hollands Landelijk Programma op te leveren aan het Rijk. Met onder andere Westland (voor het gebied Kust en Duinen) is een eerste gesprek geweest over het traject . Wethouder Ferwerda neemt deel aan deze bestuurlijke overleggen. Voor het college is het belangrijk dat we inzetten op de verbetering van de leefomgeving , maar daarbij specifiek oog houden voor de wenselijke ontwikkelingen.

De inzet is op de kansen en mogelijke oplossingen welke vanuit het (landelijk) gebied realiseerbaar zijn. Daarnaast is de glastuinbouwsector belangrijk vo or Westland, welke het college samen met haar partners wil faciliteren en versterken. We streven naar een toekomstbestendige glastuinbouw welke in balans is met het draagvlak van natuur, bodem en water en past binnen de randstedelijke omgeving. NPLG-Transitiefonds Het Rijk heeft tot 2035 ruim 24 miljard euro toegezegd aan de provinciën voor uitvoering van projecten. Hierin zit ook de uitkoop van veehouders . Het fonds is met name bedoeld voor natuur en stikstof en in principe niet voor waterkwaliteit (dit i s namelijk bestaande wetgeving). Bodem en Water Sturend 25 november 2022 stuurde Minister Harbers (I&W) in een brief aan de Tweede Kamer over een aantal structurerende keuzes voor de inrichting van Nederland voor de komende decennia. De aanleiding is dat het aanpassen van water en bodem naar de menselijke wensen/situatie niet meer haalbaar is. Deze brief legt 33 structurerende keuzes op voor de ruimtelijke inrichting, die betrekking hebben op het nationale beleid en richting geven/doorwerking vinden in de programma’s van provincies, gemeenten en waterschappen, gebiedsprocessen, bedrijven en burgers.

Ze sluiten aan op de systematiek (gebiedsgerichte aanpak en deadlines) van het NPLG waarbij beleidsuitspraken over de (on)wenselijkheid van activiteiten in rui mtegebruik of ten opzichte van het functioneren van het water en bodem-systeem. De provincies hebben de taak om tot een plan van aanpak te komen (in juli 2023 een eerste versie). Per gebied volgt de uitvoering daarna. Uitgangspunten voor de structurerend e keuzes: Niet afwentelen op toekomstige generaties, niet afwentelen naar andere gebieden of functies, niet afwentelen van privaat naar publiek;

• •

Rekening houden met extremen (in voorstellen moet iedereen deze scenario’s meenemen); In samenhang met wateroverlast, droogte en de bodem (uitgangspunt water vasthouden, bergen en afvoeren wat al langer uitgangspunt is voor de waterschappen); 2

23-0044476

•

Memo •

Meerlaagse veiligheid (preventief beleid met betrekking tot kustversterking, dijken/beekdalen en crisisbeheersing);

• •

Minder afdekken, minder vergraven, niet verontreinigen; Integrale aanpak in de leefomgeving (in sommige gevallen betekent ruimte voor water, minder ruimte voor bestaande functies of bebouwing, maar doel is zoveel mogelijk functiecombinaties);

•

Comply or explain (onontkoombare en juridisch afdwingbare maatregelen zijn nodig, pas toe en leg uit)

Het Ministerie van I&W is verantwoordelijk voor de monitoring van Water en Bodem Sturend. Zij verzorgen elk jaar een rapportage naar de Tweede Kamer waarin nieuwe inzichten, monitoring, instrumentarium en eventueel nieuwe voorstellen tot aanvulling worden toegelicht. In de tweede helft van 2023 verwachten we nadere uitwerking op onder andere waterberging en grondwateronttrekking. Financiering De uitvoerbaarheid hangt samen met financiering. Hoewel in de Rijksbegroting geen specifieke middelen staan voor Water en Bodem Sturing is voor veel maatregelen wel financiering beschikbaar. •

NPLG transitiefonds – koppeling op de doelen Bodem en Water Sturend

• •

Deltaprogramma Zoet Water (met name via Waterschappen) KRW-maatregelen (via waterschappen en provincie tbv regionale water systemen)

•

EU-fonds Gemeenschappelijk Landbouwbeleid: (via Rijk, bijdrage voor realiseren van veranderingen in het landelijk gebied)

Uitwerking Ruimtelijke Puzzel Het NPLG en het beleidskader Bodem en Water Sturend zijn twee van de opgaven van de totale ruimtelijke puzzel voor onze regio. Andere opgaven zijn onder andere de woonopgave, mobiliteit en economie. Voor de regio Den Haag startte onlangs een tafel (Haagse Puzzel), waarin wethouder Van der Stee plaats neemt. Op deze tafels bespreekt men alle ruimtelijke opgave n (NPLG, wonen, mobiliteit, economie etc.), waarbij met name de uitgangspunten en opgaven centraal staan (wat past wel en waar zijn keuzes noodzakelijk). Duidelijk is dat het onmogelijk is om aan alle wensen en ruimtevragen te voldoen (binnen de eigen gemeentelijke grenzen én binnen de regio). Westlands belang De vertaling van de structurerende keuzes in Westland en in de regio zijn van grote invloed op de ruimtelijke en economische ontwikkeling van Westland. Het overzien van de Westlandse opgave n vraagt een integrale afweging van Westland en een eenduidige inbreng op de verschillende tafels. Het gaat daarbij nadrukkelijk om: Het inzichtelijk maken van de ruimtelijke consequenties van de programma’s (in relatie tot de lokale wensen en mogelijkheden)

-

Het inzichtelijk maken van de beleidsconsequenties (bijv. beperking van grondwateronttrekking en de verhoging van de grondwaterstanden )

-

Welke (eenduidige) uitgangspunten hanteren we voor de afwegingen en keuzes voor wat betreft Westland?

-

Welke Westlandse prioriteiten hebben we? 3

23-0044476

-

Memo -

Welke mogelijke integrale oplossingen (meerdere oplossingen vanuit één project) kan Westland bieden en welke kn elpunten wil Westland opgelost zien?

-

Welke rol wil de gemeente pakken in de ruimtelijke ordening en ook in de samenwerking met anderen (andere gemeenten, hoogheemraadschap etc.)?

-

Via welke tafels / overleggen dragen we onze standpunten uit? Hoe behoud de raad haar mandaat in de ruimtelijke ontwikkeling?

-

En op termijn: Hoe vertalen we de gebiedsuitwerking in integrale plannen voor de omgeving en uiteindelijk ook een nieuwe omgevingsvisie?

Aangezien de Haagse Puzzel nog in opstart is, komen op de meeste vragen nog antwoorden. Betrokkenheid Raad In de loop van de weken worden de opgaven NPLG en het beleidskader Bodem en Water Sturend steeds concreter (hoeveel natuurcompensatie, welke habitats, welke stikstof reductie etc.) . Hoewel de provincie besluit over het Zuid -Hollands Landelijk Programma, brengt het college zo duidelijk mogelijk haar eigen handelingsperspectief en dilemma’s in kaart. Zowel vanuit de Ruimtelijke Puzzel als de voortgang op het NPLG informeert het college de raad regelmatig en zo nodig betrekt het de raad bij de dile mma’s.

23-0044476

4