GGP 2023 - 2027
Tekst van het document
G EBI ED S G ER I C H T P L A N 2 0 2 3 - 2 0 2 7 B EH E ER, O ND ER HOU D EN O N T W I KKEL I N G V A N O PENBAR E R U I M T E EN V A ST G O ED
INHOUDSOPGAVE
1. INLEIDING
3
2. WAAROM EEN GEBIEDSGERICHT PLAN?
4
3. WERKWIJZE EN AANPAK
7
4. VERSCHILLENDE TYPEN ACTIVITEITEN
10
5. FINANCIËN
12
6. PROGRAMMA GEBIEDSONTWIKKELING
14
7. PROGRAMMA GROEN EN RECREATIE
19
8. PROGRAMMA BEGRAAFPLAATSEN
24
9. PROGRAMMA GEMEENTELIJK VASTGOED EN GROND
27
10. PROGRAMMA WATERHUISHOUDING
30
11. PROGRAMMA INFRASTRUCTUUR (BOVEN- EN ONDERGRONDS)
36
12. PROGRAMMA AFVAL
41
13. PROGRAMMA VERGUNNINGSVERLENING, TOEZICHT EN HANDHAVING (VTH)
44
1. INLEIDING Het Gebiedsgericht Plan (GGP) is het strategisch kader op basis
Westland wil een groenere, gezonde en aantrekkelijke gemeente zijn.
waarvan we de openbare ruimte beheren, onderhouden en
Het gaat om de mens, de omgeving en een duurzame toekomst. We
ontwikkelen. Het GGP vormt als geheel het ruimtelijk en financieel
voorzien in de behoeften van deze generatie zonder de mogelijkheden
kader hiervoor.
voor toekomstige generaties uit het oog te verliezen.
We zetten communicatie, het samenwerken binnen en buiten de
We zien ruimtelijke ontwikkelingen als kans voor een integrale
organisatie, het implementeren van een excellente dienstverlening
uitvoering. Daarom heeft in dit GGP een gebiedsgerichte aanpak altijd
en differentiatie in kwaliteitsniveaus centraal.
de voorkeur boven solitaire projecten om zo overlast te beperken en om zo efficiënt en doelmatig mogelijk te beheren.
Eerst geven we inzicht in de werking van het GGP. Wat het is, waarom het is opgesteld en hoe we ermee werken. Het tweede deel vertaalt het GGP naar een uitvoeringsrichting per programma. Totdat er een nieuw GGP is vastgesteld geldt deze versie als uitgangspunt, ook als dit na 2027 plaatsvindt. De ambities, kernwaarden en kwaliteitsniveaus zijn in 8 programma’s verwerkt. Om het inzichtelijk te maken staat onder de kop ‘Wat gaan we doen?’ wat de inwoner de komende jaren van ons mag verwachten en waar we concreet op inzetten in de openbare ruimte.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Infrastructuur (boven- en ondergronds)
3
Gemeente Westland
2. WAAROM EEN GEBIEDSGERICHT PLAN? (1/3) Het Gebiedsgericht Plan (GGP) geeft een compleet beeld van de
De programma’s uit het GGP zijn:
taken en uitvoeringsrichtingen in de openbare ruimte en is een strategisch kader voor afweging en prioriteitstelling bij toekomstige
Gebiedsontwikkelingen
Groen en recreatie
Begraafplaatsen
Gemeentelijk vastgoed en grond
Waterhuishouding
Infrastructuur
Afval
Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)
ontwikkelingen. De gemeente Westland werkt met één integraal GGP om al het beheer uit te voeren. Met dit plan geven we invulling aan onze wettelijke taak en onze zorgplicht voor de openbare ruimte en ons bezit. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moet een gemeente beheerplannen opstellen. Dit Gebiedsgericht Plan geeft hier invulling aan, zodat wij voldoen aan onze financiële verantwoordingsplicht richting de provincie Zuid-Holland. Door ons beheer zo goed mogelijk te organiseren, zorgen we voor een aantrekkelijke, veilige en duurzame openbare ruimte voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Onze inzet is om integraal te werken met heldere ambities en aansturing. Het GGP is het strategisch kader en wordt gevormd door 8 programma’s. Deze programma’s dragen in onderlinge samenhang zorg voor de openbare ruime waar
Het programma VTH staat in het GGP omdat het essentieel is voor
wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn.
een integrale benadering en clustering van de activiteiten die plaats vinden in de openbare ruimte ter uitvoering van de programma’s en
Bij het werken met programma’s worden alle activiteiten in de
kerntaken van de gemeente.
openbare ruimte en aan vastgoed uitgevoerd. Dit levert een bijdrage aan de kernwaarden, aandachtspunten en kwaliteitsniveaus zoals vastgelegd in de programma’s.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Waarom een gebiedsgericht plan?
4
Gemeente Westland
2. WAAROM EEN GEBIEDSGERICHT PLAN? (2/3) Kader voor uitvoeringsprogramma’s
Verbinden wettelijke taken en ruimtelijke opgaven
Het GGP is gebaseerd op het (ruimtelijk) beleid en de bestuurlijke
De gemeente Westland wil de openbare ruimte zo ontwikkelen dat
koers van de gemeente en is door de gemeenteraad vastgesteld.
een veilige, aantrekkelijke en duurzame werk- en leefomgeving voor
Het GGP vertalen we jaarlijks naar concrete activiteiten en
onze inwoners ontstaat. Door onderhoud, beheer en ontwikkeling
uitvoeringsmaatregelen. Deze leggen we vast in een uitvoerings-
gebiedsgericht en integraal te benaderen, ontstaat samenhang:
programma binnen de kaders van de jaarlijkse begroting en
een
wordt door het college van Burgemeester & Wethouders (B&W)
ontwikkelprojecten, een versterking van de samenwerking met andere
vastgesteld en gedeeld ter informatie aan de raad. Het integraal
overheden en partners en een slimme inzet van de beschikbare
plannen van investeringen in de openbare ruimte helpt bij het
financiële middelen (zie afbeelding 1).
verbinding
van
uitvoeringsmaatregelen
en
ruimtelijke
maken van bestuurlijke keuzes binnen de beschikbare budgetten en
VERGUNNINGVERLENING, TOEZICHT EN HANDHAVING
capaciteit. Door de uitvoering van activiteiten in een bepaald gebied te combineren, ontstaat er een efficiëntieslag in de uitvoering en beperken we eventuele overlast.
GGP
BEHEERKADER
Ruimtelijke beheerkaders Voor het beheer en onderhoud stellen we per productgroep een beheerkader op. Het beheerkader is een uitwerking van de
BEHEER
programma’s zoals beschreven in het GGP. Voor de uitvoering wordt jaarlijks een onderhoudsplan opgesteld ter verdere uitwerking van het beheerkader.
STUDIE ONDERZOEK EN MONITORING
GGP
DIENSTVERLENING
GROOTSCHALIGE ACTIVITEITEN ONDERHOUD SAMENWERKING OVERHEDEN & PARTNERS
Afbeelding 1: Samenhang in de werkomgeving
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Waarom een gebiedsgericht plan?
5
Gemeente Westland
2. WAAROM EEN GEBIEDSGERICHT PLAN? (3/3) Gebiedsgerichte aanpak
Bij de gebiedsgerichte aanpak voeren we voorafgaand aan de werk-
De gebiedsgerichte aanpak is het uitgangspunt voor het integraal
zaamheden een aantal analyses en acties uit zoals:
programmeren van de verschillende werkzaamheden in de gemeente.
• Analyses met betrekking tot klimaatadaptatie, hittestress,
We kiezen nadrukkelijk voor een integrale en gebiedsgerichte aanpak, zowel bij de ontwikkeling als bij het onderhoud van de inrichting van de openbare ruimte en vastgoed. De ambitie is om elk jaar opnieuw te bepalen in welke wijk of buurt te plannen grootschalig onderhoud plaatsvindt en we onze inwoners goed op de hoogte houden van onze projecten en de gevolgen voor de buurt en verkeersafwikkeling. Dat vraagt een alerte, proactieve en flexibele houding van de organisatie. Daarbij verkennen we doorlopend gezamenlijk met de uitvoeringspartners en marktpartijen kansen.
wateroverlast en waterkwaliteit, bodemgesteldheid, grondwaterstanden, archeologie en explosieven; • Het in beeld brengen van de aanwezige assets (verharding, riolering, speelvoorzieningen, straatmeubilair en groen) inclusief de staat van onderhoud; • Analyse van de stedenbouwkundige structuur van de wijk en demografische opbouw; • Organiseren bewonersparticipatie en analyses van het klachtenregister en verslagen van gehouden buurtschouwen; • Gesprekken met hulpdiensten: in ieder geval de wijkagent en
De gebiedsgerichte aanpak sluit aan op de ambities opgenomen in het College Werkprogramma 2022-2026 “Aan de slag voor Westland”, namelijk: • Plannen maken in samenwerking met onze inwoners en bedrijven
de brandweer; • Gesprekken met stakeholders zoals woningcorporaties, Hoogheemraadschap van Delfland en VITIS welzijn; • Afstemming met geplande werkzaamheden nutsbedrijven.
en andere partners; • Participatie en het ondersteunen van initiatieven; • Werken aan het onderling vertrouwen, de verbinding en transparantie; • Het streven naar een aantrekkelijke woonomgeving en het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte; • Vergroening van de gemeente met effecten daarvan op het welzijn en de gezondheid van inwoners; • Meer van het geplande werk realiseren; • Optimalisatie van de afvalinzameling; • Voorsorteren op de energietransitie; • Faciliteiten voor sport, gezondheid en ontmoeting; • Verbetering verkeersveiligheid en voldoende parkeergelegenheid.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Waarom een gebiedsgericht plan?
6
Gemeente Westland
3. WERKWIJZE EN AANPAK (1/3) De Westlandse aanpak is gericht op het in stand houden en het optimaliseren van het gemeentelijk areaal, waarbij de
PROGRAMMATISCH BEHEER EN ONDERHOUD
functionaliteit gedurende de levensduur gewaarborgd is. Om dit voor de lange termijn te garanderen, moeten we periodiek de juiste onderhoudsmaatregelen uitvoeren. Zo doorloopt het areaal gedurende zijn levensduur een cyclus met verschillende onderhoudsmomenten en onderhoudsniveaus. Dit betekent ook dat elementen door de tijd
RESULTAAT RISICO’S
BUDGET
heen een ander kwaliteitsniveau kunnen hebben afhankelijk van de positie in de onderhoudscyclus. Afbeelding 3 geeft deze cyclus van
Afbeelding 4: Katrolsysteem resultaat, risico’s en budget
onderhoudstoestand in de tijd goed weer. Opdrachtgericht werken (OGW) Onderhoudstoestand
goed klein onderhoud
De gemeente heeft gekozen om als organisatie opdrachtgericht te
groot onderhoud
werken. Dat betekent dat voor alle onderwerpen en activiteiten een vervolg cyclus
minimaal onderhoudsniveau slecht
interne opdracht nodig is. Door als organisatie goed naar de omgeving te kijken en continu aan te sluiten bij de vragen en opgaven die daar spelen, zijn wij beter in staat om de juiste dingen in samenhang te
Tijd
doen. Met als doel: een mooier Westland!
Afbeelding 3: Onderhoudscyclus openbare ruimte
De gemeenteraad legt met het GGP de ambities in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte vast. Hiervoor maken we steeds een afweging tussen het gewenste resultaat, eventuele risico’s en het beschikbare budget. Een hogere ambitie of kwaliteitsnorm (resultaat) heeft direct gevolgen voor het budget. Een keuze voor een lager resultaat betekent een hogere risicofactor en een lager benodigd budget op de korte termijn. Zo zijn de factoren resultaat, risico’s en budget direct aan elkaar verbonden. Deze verbondenheid is vergelijkbaar met een katrolsysteem (afbeelding 4).
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Werkwijze en aanpak
7
Gemeente Westland
3. WERKWIJZE EN AANPAK (2/3) Projectmatige Aanpak Ruimtelijke Projecten (ARP)
Aanpak ruimtelijke projecten (ARP)
GGP
Grootschalige projecten met een ruimtelijke impact voeren we uit volgens de Westlandse projectmatige Aanpak Ruimtelijke Projecten (ARP).
Beleidsontwikkeling
Fase 1: Verkenningsfase
Het ARP bestaat uit drie fasen waarbij elke fase formele besluitvorming
Haalbaarheid
kent met een go/no go moment. De drie fasen zijn de verkenningsfase,
Fase 2: Studiefase
Fase 3: Realisatiefase
Definitie
Realisatie
Ontwerp
Overdracht en nazorg
Beheer & onderhoud
de studiefase en de realisatiefase. In de verkenningsfase is het cluster Beleid opdrachtgever. Daar bepalen we of een initiatief een project wordt of niet wordt opgepakt. Om tot realisatie van een project te komen, starten we daarna met het inrichten van een planproces. Dit noemen we de studiefase. Hiervoor is het GGP het kader. In het
Voorbereiding
GGP vallen de projecten die zich bevinden in de studie-, realisatie- en beheer & onderhoudsfase. Deze werkwijze is van toepassing op zowel gebiedsontwikkelingen als de grootschalige aanpak van beheer en
Afbeelding 5: Aanpak Ruimtelijke Projecten (ARP)
onderhoudsprojecten (Afbeelding 5). In samenspraak met de raad zijn per programma twee of meer Kernwaarden
kernwaarden aan een programma toegekend. Dit levert voor dit GGP
Per programma zijn kernwaarden toegekend en kwaliteitsniveaus
in totaal 5 kernwaarden op:
vastgesteld.
• Bereikbaarheid;
Een kernwaarde geeft aan waar uitvoeringsactiviteiten een bijdrage
• Veiligheid;
aan leveren en welk hoger doel deze hebben. In de programma’s
• Duurzaamheid;
zijn per kernwaarde gespecificeerd welke aandachtspunten in de
• Omgevingskwaliteit;
uitvoering belangrijk zijn.
• Toegankelijkheid. In een aantal gevallen staan de kernwaarden onderling op gespannen voet. Zo kan een betere bereikbaarheid bijvoorbeeld ten koste gaan van de omgevingskwaliteit. Dit vraagt een zorgvuldige afweging bij de opdrachtverstrekking en uitvoering van de maatregel.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Werkwijze en aanpak
8
Gemeente Westland
Kwaliteitsniveaus
het goed om het katrolsysteem tussen resultaat, risico’s en budget (afbeelding 4) in gedachte te houden. Een hoger kwaliteitsniveau
A
B
B
B
C
A
A
A
A
B
B
B
C
B
B
beïnvloedt het budget.
B
B
B
C
A
B
B
B
B
B
B
Met de raad zijn de gewenste (beeld) kwaliteitsniveaus bepaald en uitgewerkt in de relevante programma’s, verdeeld over de
Waterhuishouding
A
A
A
Afval
A
B
A
Sportvelden
B
A
beter aansluit bij haar aandachtspunten en kernwaarden. Hierbij is
Speeltuinen
Strand
A
hoger kwaliteitsniveau te hanteren dan wettelijk vereist is, omdat dat
Recreatiegebieden
Pleinen
A A
(C). Voor een aantal aspecten kiest de gemeente ervoor om een
Woongebieden
Begraafplaatsen
Groen & Recreatie Infrastructuur
deze in stand te houden met het minimale kwaliteitsniveau “matig”
Parken
Winkels-horeca
Voor de kapitaalgoederen heeft de gemeente de wettelijke taak om
Bedrijventerrein & Buitengebieden
3. WERKWIJZE EN AANPAK (3/3)
B
Afbeelding 6: Kwaliteitsniveaus
functiegebieden (afbeelding 6). De gehanteerde kwaliteitsniveaus zijn: goed (A), voldoende (B) en matig (C).
de benodigde kwaliteitsverbetering op te nemen in de uitvoering van dit GGP. Bij investeringen en nieuwe ontwikkelingen bepalen de
In het programma Gebiedsontwikkeling vormen de kwaliteitsniveaus
kwaliteitsniveaus mede de inrichting van de openbare ruimte.
van de diverse andere programma’s de basis. Bij de programma’s Gemeentelijk Vastgoed & Grond en VTH zijn de kwaliteitsniveaus op
Voortgangsrapportage
gebiedsniveau niet van toepassing.
De voortgang binnen de acht programma’s van het GGP monitoren we regelmatig. We rapporteren op financiën, tijd en kwaliteit. Daarnaast
Functiegebieden
zijn er per programma specifieke aandachtpunten en ambities waarop
De 8 programma’s zijn mede gebaseerd op de 10 functiegebieden.
we rapporteren. De in het GGP opgenomen ambities zijn niet limitatief.
De functiegebieden spreken voor zich en zijn duidelijk herkenbaar,
Wij verwachten dat we gaandeweg nieuwe aanvullende ambities
zoals sportvelden, recreatiegebieden en speeltuinen.
introduceren door bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen. In de voortgangsrapportages van de diverse programma’s nemen we
Door middel van dagelijks beheer en onderhoud sturen we op het
deze aanvullende ambities op. Hierdoor zien we welke nieuwe ambities
bereiken en behouden van de afgesproken kwaliteitsniveaus,
gelden, welke beleidsdoelen per programma worden behaald en wat
rekening houdend met de toegekende kernwaarden binnen de
de waardering van de buitenruimte op de diverse aandachtsgebieden
aangegeven functiegebieden. De kwaliteitsniveaus meten we ieder
is. Bijvoorbeeld als het gaat over hoe Westlanders het openbaar
kwartaal en zo de mogelijkheid hebben om tijdig bij te sturen of om
groen ervaren of welk cijfer zij geven aan de kwaliteit van de wegen.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Werkwijze en aanpak
9
Gemeente Westland
4. VERSCHILLENDE TYPEN ACTIVITEITEN (1/2) Programmatisch werken bij de ontwikkeling en het beheer en
Wegwerkzaamheden
manier
In het beheer en onderhoud kiezen we ervoor zelf te doen waar nodig
onderhoud van de openbare ruimte en vastgoed kent verschillende
uitgevoerd worden, eventueel met tijdelijke verkeersmaatregelen
en uit te besteden waar kan. Hiermee verhogen we de grip op de
type activiteiten:
voor zowel weggebruiker als wegwerker. Bereikbaar Westland toetst
uitvoering en verbeteren de dienstverlening aan en zichtbaarheid
de aanvraag voor wegwerkzaamheden procesmatig en inhoudelijk en
voor de inwoners. Dit draagt bij aan maatwerk en het toevoegen van
draagt zo bij aan de bereikbaarheid en verkeersveilig Westland.
maatschappelijke waarde in de wijk.
speelt de gemeente een rol in het gebruik van de openbare ruimte.
Studie, onderzoek en monitoring
Door gebiedsgericht te beheren, wordt werk met werk gemaakt en
Deze rol geeft invulling aan het uitvoeren van ‘goed huisvaderschap’.
Onder studie en onderzoek vallen nieuwe maatschappelijke en
wordt een gebied zo veel mogelijk in één keer onder handen genomen.
Denk
en
technologische ontwikkelingen die we snel en met kleinschalig
toegankelijkheid bij evenementen of in geval van calamiteiten grote
onderzoek kunnen bestuderen. Gericht onderzoek geeft inzicht in de
incidenten of het onderhoud van kunst, zoals beelden.
best passende maatregelen om in te zetten. Dit kan bijvoorbeeld gaan
Algemene activiteiten
moeten
op
een
verkeersveilige
Naast de activiteiten voor dagelijks beheer en grootschalig onderhoud
hierbij
aan
gladheidsbestrijding,
bereikbaarheid
om een onderzoek naar de vormgeving van beter ecologisch beheer De
bedrijfsmiddelen,
zoals
voertuigen,
gereedschappen
en
gemeentewerven, die benodigd zijn voor een goede uitvoering van
op verzoek van de beheerorganisatie. De resultaten kunnen daarmee direct invloed uitoefenen op de wijze van beheer en onderhoud.
de gemeentelijke taken en het alloceren voor plaatsing van kabels en leidingen (en toezicht hierop) vallen onder de algemene opgaven.
Monitoring is structureel nodig om een betere sturing op
Naargelang de inhoud van het programma zijn deze activiteiten aan
kwaliteitsniveaus en financiering mogelijk te maken. Door inzicht te
een programma gekoppeld.
hebben op het bereiken van de in het GGP gestelde doelen kan snel en adequaat worden bijgestuurd.
Bereikbaarheid, veiligheid en omgevingskwaliteit zijn belangrijke kernwaarden voor gemeente Westland. Met tijdelijke verkeers-
Dagelijks beheer en onderhoud
maatregelen houden we de verkeersveiligheid en doorstroming
Onder dagelijks beheer en onderhoud vallen de routinematige
zoveel mogelijk op peil tijdens de uitvoering van werkzaamheden
(kleinschalige) maatregelen die we één keer of meerdere keren per
en bij evenementen. Verkeersveiligheid tijdens korte- en langdurige
jaar uitvoeren. Dit beheer en onderhoud valt binnen een reguliere
werkzaamheden is van groot belang. Vooral in tijdelijke situaties is de
dagelijkse onderhoudscyclus en het door de raad vastgestelde
kans dat een verkeersdeelnemer wordt afgeleid extra groot, waarmee
ambitieniveau. Hierbij houden we zo goed als mogelijk rekening met
ook de kans op ongevallen toeneemt.
de directe omgeving door middel van tijdige, volledige en duidelijke communicatie met omwonenden.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Verschillende typen activiteiten
10
Gemeente Westland
4. VERSCHILLENDE TYPEN ACTIVITEITEN (2/2) Grootschalige activiteiten
Dienstverlening
Grootschalige activiteiten zijn grote, projectmatige en complexe
Het betrekken van bewoners, ondernemers en andere stakeholders
werkzaamheden die minder vaak dan één keer per jaar nodig zijn.
staat centraal bij de ontwikkeling van de leefomgeving in onze
Hieronder vallen bijvoorbeeld grootschalige gebiedsontwikkelingen,
gemeente. Door dicht bij de bewoner te gaan staan werken we aan
zoals ingrijpende vervangingswerkzaamheden van riolering en de
betrokkenheid en zorgen we voor een warm contact. Het inzetten van
(her)inrichting van een gebied.
de wijkmanager bij ontwikkelingen, buurtschouw 2.0 en beheer & onderhoud zorgt ervoor dat direct en op wijkniveau een kwalitatief
Deze activiteiten vergen over het algemeen meer voorbereiding,
goede dienstverlening en communicatie plaatsvindt. De wijkmanager
planning en afstemming met de omgeving dan kleinschalige
fungeert zo als spin in het web.
activiteiten.
Door
grootschalig
onderhoud
zo
veel
mogelijk
gebiedsgericht aan te pakken wordt de overlast in een wijk beperkt
Door snel en adequaat te reageren op meldingen verbeteren we
tot één keer over een langere periode.
de leefbaarheid in de wijk en het vertrouwen in de gemeentelijke organisatie. Met een warme flexibele opstelling bouwen we aan een
Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving
duurzame relatie met de burger. De wijkbewoner krijgt zo zelf meer
De gemeentelijke activiteiten op het gebied van vergunningverlening,
invloed op de eigen leefomgeving. We zijn flexibel en dienstbaar aan
toezicht en handhaving (VTH) dragen bij aan de programmatische
de Westlander waarbij we zorg dragen voor een warm contact.
ontwikkeling, beheer en onderhoud van de openbare ruimte en vastgoed. Het grootste deel van de activiteiten op het vlak van VTH gebeurt op basis van wettelijke kaders. Aanvullend fungeert dit GGP ook als toetsingskader.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Verschillende typen activiteiten
11
Gemeente Westland
5. FINANCIËN (1/2) Grofweg is het financiële kader op te knippen in een exploitatie- en een
Investeringen
investeringsbudget. Beide budgetten worden jaarlijks geactualiseerd
Grootschalige activiteiten betreffen vervangings- en levensduur
en gerapporteerd via de reguliere planning en control cyclus.
verlengende activiteiten en worden beschouwd als investeringen. Onder investering verstaan we het vastleggen van vermogen in een
Jaarlijks worden de exploitatie- en investeringsbudgetten vrijgegeven
object waarvan het nut zich in meerdere jaren uitstrekt. De jaarlijkse
na het vaststellen van de begroting. Ontwikkelingen als gevolg
kosten van deze investeringen (rente en afschrijving) komen als
van financiële of inhoudelijke beleidsaanpassingen zijn in de
kapitaallasten in de lopende exploitatie terug. De lasten zijn bepaald
komende jaren van invloed op het behalen van de kwaliteitsniveaus.
op basis van de levensduur en bijbehorende afschrijvingstermijnen.
Bij aanpassing van de kwaliteitsniveaus, maken we de consequenties
Programmatisch beheer en onderhoud vraagt om het leggen van een
inzichtelijk via het jaarlijks vast te stellen uitvoeringsprogramma.
relatie tussen de economische en de technische levensduur.
De in dit GGP vastgestelde kernwaarden en kwaliteitsniveaus zijn ook in meerjarig perspectief haalbaar binnen dit kader.
Vanuit het oogpunt van het beheersen van kosten en voorspelbare uitgaven is een constante omvang van de kapitaallasten gewenst.
Financiële afwegingen en keuzes
Deze activiteiten of projecten komen in de vorm van kapitaallasten
Naast bestaand beleid zijn in dit GGP de nodige initiatieven
(en incidenteel in de vorm van een onttrekking uit de reserve) op
aangekondigd. Dekking voor nieuwe initiatieven wordt gezocht in
de programmabegroting terug. Investeringen sturen we bij via de
het wijzigen van de activiteiten, het aanpassen van de vastgestelde
P&C cyclus.
kwaliteitsniveaus, het verhogen van de inkomsten door bijvoorbeeld subsidieaanvragen, het gebruik maken van door het Rijk beschikbaar gestelde gelden, dan wel het verhogen van dekking binnen het gesloten financieringssysteem. Exploitatie Exploitatiebudgetten sturen we, voor zover nodig, gedurende het lopende begrotingsjaar bij via de P&C cyclus. Onder exploitatie vallen de kosten voor dagelijks onderhoud & beheer en studie, onderzoek en monitoring. De inkomsten die gerelateerd zijn aan dagelijks beheer en onderhoud maken hier ook onderdeel van uit.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Financiën
12
Gemeente Westland
5. FINANCIËN (2/2) Financiële risico’s
Risicobeheersing
Met programmatisch beheer en onderhoud en gebiedsontwikkelingen
Aan het realiseren van doelstellingen zijn voor de gemeente
maken we constant een afweging tussen resultaat, risico’s en budget.
onvermijdelijke financiële risico’s verbonden. Er wordt telkens
In de komende jaren gaat specifieke aandacht uit naar de impact van
een risicoafweging en -inventarisatie gemaakt, waaruit blijkt er of
areaaluitbreiding, beeldkwaliteit en mogelijke prijsstijging door een
maatregelen getroffen moeten worden, of dat het een acceptabel
aantrekkende economie. Door integraal gebiedsgericht te werken en
en draagbaar risico vormt. Mogelijke maatregelen zijn het voorzien
af te stemmen met de partners in de buitenruimte, voorkomen we
in beheersmaatregelen of de risico’s via een verzekering afdekken.
kapitaalvernietiging.
Veelal is het nodig om middelen vrij te houden om risico’s door schade of tegenvallersop te vangen. Deze zijn opgenomen in de
Nieuw beleid, veranderende wet- en regelgeving of weersinvloeden
programmabegroting. Door de financiële risico’s te beheersen,
en maatschappelijke of politiek-bestuurlijke ontwikkelingen hebben
voortdurend te inventariseren en de weerstandscapaciteit hierop af te
consequenties op eerdere afspraken, besluiten of toezeggingen.
stemmen, voorkomen we dat elk risico dat zich voordoet direct dwingt
De risico’s ten aanzien van de leefbaarheid en het imago van de
tot bezuinigingen, lastenverzwaring, of aanpassen van het beleid.
gemeente beheersen we door de beeldkwaliteit goed te monitoren en te communiceren met inwoners, bedrijven, overheden en andere organisaties. In de achterliggende jaren hebben door mondiale ontwikkelingen grote kostenstijgingen plaatsgevonden. Bijvoorbeeld toenemende brandstof- en grondstofprijzen en schaarste in middelen en personeel. Het is gezien het onvoorspelbare karakter hiervan niet mogelijk daarmee samenhangende risico’s objectief te kwantificeren en passende beheersmaatregelen te treffen.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Financiën
13
Gemeente Westland
6. PROGRAMMA GEBIEDSONTWIKKELING (1/5) 6.1 BELEID EN ONTWIKKELINGEN
Rollen en financiële consequenties
WETTELIJKE KADERS EN BELEID
Een gebiedsontwikkeling is op verschillende wijzen op te pakken,
• Wet ruimtelijke ordening (Wro)/ Omgevingswet
Bijdragen aan Westlandse doelen met ruimtelijke initiatieven
namelijk door de gemeente zelf of door externe partijen. Wanneer
• Woningwet
De gemeente initieert en begeleidt lokale ruimtelijke initiatieven
de gemeente de grond in eigendom heeft spreken we van actieve
• Huisvestingswet
en gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan de ruimtelijke en
projecten. Vaak stellen we dan een grondexploitatie vast, of is het een
• Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
maatschappelijke doelstellingen in Westland. Hierbij streven we
gemeentelijke investering of alleen een verkoop. Indien dit laatste het
• Notitie grondbeleid van de commissie BBV
naar een verantwoorde balans tussen onder andere wonen, groen,
geval is valt het project onder het programma Vastgoed.
• Omgevingsvisie Westland
mobiliteit en economie op basis van transparante besluitvorming.
• Woonvisie Westland 2020-2030
Een gebiedsontwikkeling is vaak een langdurig en complex proces
Keuze maken
waarbij je niet ontkomt aan maatwerk, uiteraard op een transparante
De keuze tussen een grondexploitatie, investering en/of verkoop is
wijze. Gebiedsontwikkeling is een discipline die door de vele ruimtelijke
afhankelijk van diverse factoren. Slopen we als gemeente zelf? Maken
• Beleidsregel Parkeernormering gemeente Westland 2018
doelstellingen, de veranderende wetgeving en samenleving steeds
wij de grond bouwrijp of verkopen we in huidige staat? Per project wordt
• Westlandse Energie Akkoord 2020 Transitievisie Warmte
complexer wordt. Dat brengt de nodige uitdagingen met zich mee.
dit bepaald, mede afhankelijk van of er al een initiatiefnemer bekend
• Westlands Veiligheidsbeleid (WVB)
is. De varianten hebben namelijk verschillende fiscale gevolgen
• Horecavisie Westland 2030
kijkend naar het wel of niet moeten betalen van overdrachtsbelasting.
• Detailhandelsvisie Westland 2021-2026
Westland werkt aan vele gebiedsontwikkelingen tegelijk die de
• Nota kostenverhaal gebiedsoverstijgende werken,
inzet van meerdere vakdisciplines vragen. Woningbouw is een groot
werkzaamheden en maatregelen 2022
• Westland Cultuur Koers 2030
onderdeel van de projectenportefeuille, maar een gebiedsontwikkeling
Actieve projecten
kan ook gaan over de ontwikkeling van bedrijventerreinen, (winkel)
Een grondexploitatie is een door de gemeenteraad vastgesteld
voorzieningen, locaties voor wonen en zorg, flexwonen en de
financieel overzicht van de te verwachte inkomsten en uitgaven voor
reconstructie van een glastuinbouwgebied. Kortom een divers
een bepaalde gebied met een specifieke ontwikkeling verdeeld over
werkveld bestaande uit zowel grote als kleine projecten.
meerdere jaren. Onderdeel van een grondexploitatie is een (grond) levering aan derden, zoals bijvoorbeeld een projectontwikkelaar. Het is
Gebiedsontwikkelingen starten veelal met een visie of rand-
wettelijk verplicht de gemeenteraad te informeren over de (financiële)
voorwaarden. Voorbeelden van visies zijn de Visie Wateringen en
stand van zaken van de grondexploitaties. Dit gebeurt door middel
de Visie Verdizone die door de gemeente zijn opgesteld. Visies
van het jaarlijkse Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling (MPG).
kunnen ook door een initiatiefnemer worden ontwikkeld en de start
De gemeenteraad stelt het MPG vast rond maart van elk jaar.
markeren van een gebiedsontwikkeling. Visies zijn vergelijkbaar met
Daarnaast ontvangt de raad vaak net voor de zomervakantie
een Masterplan, maar een Masterplan is vaak gedetailleerder dan
een tussentijdse rapportage met de stand van zaken van de
een visie.
grondexploitaties (TMPG).
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Gebiedsontwikkeling
14
Gemeente Westland
6. PROGRAMMA GEBIEDSONTWIKKELING (2/5) Faciliterende projecten
Inspelen op de behoefte aan woningen en bedrijventerreinen
Bij de uitvoering door externe partijen dient een eigenaar een
Het doel is om maximaal 8.100 woningen aan de woningvoorraad toe
initiatief in en heeft de gemeente een toetsende rol, dit noemen
te voegen in de periode 2020-2030, met gemiddeld 800 woningen
we faciliterende projecten. Een initiatiefnemer heeft de grond in
per jaar. De te realiseren woningen moeten aansluiten bij de behoefte
eigendom en wil graag iets ontwikkelen. Daarvoor heeft hij de
van de inwoners: sociale en betaalbare huurwoningen, betaalbare
gemeente nodig. Een gemeente is het eerste aanspreekpunt als
koopwoningen, flexwoningen en plekken voor wonen en zorg.
bevoegd orgaan die bijvoorbeeld een bestemmingsplan kan wijzigen
Daarnaast faciliteert de gemeente huisvesting voor arbeidsmigranten,
(of ander ruimtelijke besluit).
statushouders en uitstroom uit beschermd wonen, Jeugdzorg en GGZ,
Een initiatiefnemer heeft ons nodig en als gemeente moeten wij
waardoor mensen uit instellingen doorstromen.
daarop ambtelijke capaciteit inzetten. De gemeente maakt kosten voor het begeleiden van het initiatief.
Westland wil toekomstbestendige bedrijventerreinen met voldoende bedrijvenlocaties. Dat betekent een toevoeging van 34,5 ha netto
Om deze kosten te dekken sluit je een dienstverleningsovereenkomst
uitgeefbare bedrijfskavels. Het is de ambitie van Westland om de
en/of een anterieure overeenkomst met een initiatiefnemer. Bij
Greenport te moderniseren met focus op kennis en innovatie, behoud
faciliterende projecten spreek je daarom van kostenverhaal. Mocht
en intensiever gebruik areaal glastuinbouw, schone en efficiënte
het voorkomen dat we meer of minder kosten maken dan we via de
logistiek en duurzame circulaire economie.
overeenkomsten verhalen dan verrekenen we dit met de reserve faciliterende projecten, uiteraard moet deze daar toereikend voor zijn.
Groen-inclusief en duurzame inrichting openbare ruimte
Maar het uitgangspunt is dat faciliterende projecten kostenneutraal
Westland heeft de ambitie om meer verblijfsgroen te realiseren in
zijn.
werkwijze
bestaand gebied én in nieuwbouwwijken. Nieuwbouw geeft kansen
met verrekening van de reserve geen directe invloed op de
voor het creëren van een gezonde leefomgeving. De norm bij nieuwe
programmabegroting, dit uiteraard zolang de reserve toereikend is.
ontwikkelingen, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie 2.0, is
Deze projecten dragen wel bij aan de doelstellingen van de opgave
50 m² openbaar groen per woning. Naast groen hebben we ook met
gebiedsontwikkelingen.
parkeren, een wateropgave en verduurzaming te maken. De druk op
Faciliterende
projecten
hebben
door
deze
de beschikbare ruimte om alle wenselijke functies natuur en klimaat inclusief te realiseren is daarmee groot en dit betekent keuzes maken.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Gebiedsontwikkeling
15
Gemeente Westland
6. PROGRAMMA GEBIEDSONTWIKKELING (3/5) Activiteiten
Als gemeente zijn we bij vele projecten betrokken, van groot tot klein.
Toekomstbestendige inrichting nieuw aan te leggen
• Actieve projecten in uitvoering brengen waarbij de gemeente zelf
Er is een continue stroom aan nieuwe initiatieven, maar door de
openbare ruimte
grond in eigendom heeft d.m.v. voorbereiding, vaststelling en
complexiteit is de doorlooptijd van een gebiedsontwikkeling van eerste
(Her)ontwikkeling in de dorpscentra met zorgvuldige inpassing van
monitoring grondexploitatie(s);
idee tot en met uitvoering circa zeven jaar. De benodigde ruimtelijke
cultureel erfgoed en concentratie van de winkels of detailhandel
• Begeleiden facilitaire projecten waarbij een initiatiefnemer zelf grond
procedures zijn daar een belangrijk onderdeel van. Voorbeelden
voorzieningen versterkt het vestigingsklimaat en daarmee het
in eigendom heeft d.m.v. sluiten dienstverleningsovereenkomst en
van gebiedsontwikkelingen die een grote bijdragen leveren aan de
draagvlak voor meer economische en sociale voorzieningen. Samen
anterieure overeenkomst;
gemeentelijke doelstelling zijn bijvoorbeeld de ontwikkeling van de
met een meer groene inrichting van de woonwijken met voldoende
woonwijk Driesprong in Kwintsheul, de uitbreiding van Heenweg,
ruimte voor ontmoeten en recreëren is het vestigingsklimaat voor
de woningbouwontwikkeling aan de Vlietweg in Naaldwijk en de
inwoners ook toekomstbestendig. Gebiedsontwikkelingen in de
ontwikkeling in Wateringen Noord. In Wateringen Noord ontwikkelen
kernen zijn bijvoorbeeld de herontwikkeling van de locatie van
we een woonwijk van circa 800 - 900 woningen.
het voormalige gemeentekantoor in Monster en het centrumplan
• Investeringen, mits een relatie met een gebiedsontwikkeling.
6.2 WAT GAAN WE DOEN?
Honselersdijk, waarin we een school en uitbreiding van diverse
Levendige kernen met ruimte voor ontmoeten Het is belangrijk om de leefbaarheid en vitaliteit van Westland in
Groen en een goede infrastructuur zijn belangrijke onderdelen
voorzieningen realiseren. Bij herstructurering, intensivering en aanleg
stand houden. De elf kernen (dorpen) hebben elk een eigen identiteit
binnen deze ontwikkelingen. Daarin zie je de verwevenheid van het
van bedrijventerreinen is het van belang om de inrichting en beheer
die mede wordt bepaald door de inrichting van de openbare ruimte.
programma Gebiedsontwikkeling met de andere GGP programma’s.
van de openbare ruimte goed af te stemmen op het (toekomstig)
Bij planvorming willen we de karakteristiek en het profiel van de kern
Gebiedsontwikkeling heeft altijd een integraal karakter.
gebruik. Voor de modernisering van glastuinbouw is een ruimtelijke
versterken, de levendigheid vergroten en voldoende geschikte ruimte hebben voor ontmoetingen. De invulling verschilt per type gebied.
herstructurering van (delen van) het teeltareaal noodzakelijk. Op deze De deelnemingen Ontwikkelingsbedrijf Westlandse Zoom (OBWZ)
manier worden toekomstbestendige productiearealen gerealiseerd.
en het Nieuwe Westland (ONW) maken geen onderdeel uit van het
Momenteel vindt de uitbreiding van het bedrijventerreinen Bovendijk
In dorpscentra bereiken we dat met inbreiding en zorgvuldige en
GGP, maar dragen wel substantieel bij aan de realisatie van de
in Kwintsheul en het ABC-terrein in Poeldijk plaats.
kwalitatief hoogwaardige inrichting die past bij het multifunctionele
woningbouwopgave. Een voorbeeld is de ontwikkeling in Westmade-
gebruik door bewoners, ondernemers en toeristen en voor
Noord in Monster.
evenementen. In de woonwijken gaat het naast ontmoetingsplekken ook om ruimte voor veilig bewegen en spelen. De inrichting van met name nieuwe pleinen, parken, plantsoenen, trottoirs en speelplaatsen speelt hierbij een belangrijke rol.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Gebiedsontwikkeling
16
Gemeente Westland
6. PROGRAMMA GEBIEDSONTWIKKELING (4/5) i GEBIEDSONTWIKKELINGEN
Dit noemen we de studiefase en daarvan is cluster Ruimte
• Totaal aantal gebiedsontwikkelingen 45 projecten
opdrachtgever. Het is een intensieve samenwerking tussen beide
• Gebiedsontwikkelende deelnemingen met
clusters, maar in het GGP vallen formeel alleen de projecten die zich
gemeenschappelijke participatie ONW en OBWZ
bevinden in de studie- en realisatiefase. Uiteraard maken we in het GGP ook verbinding met de opgaven en ruimtelijke ontwikkelingen
Projecten in portefeuille fluctueren door het jaar heen
van het cluster Beleid.
Peildatum 1 januari 2023
Aanpak ruimtelijke projecten (ARP) Aanpak ruimtelijke projecten (ARP) Bij gebiedsontwikkelingen zijn veel verschillende partijen en
Beleidsontwikkeling
Fase 1: Verkenningsfase
GGP Fase 2: Studiefase
Fase 3: Realisatiefase
Definitie
Realisatie
Ontwerp
Overdracht en nazorg
Beheer & onderhoud
belanghebbenden betrokken. Daarom is het belangrijk volgens een uniform proces te werken, zodat een eenduidige werkwijze ontstaat.
Haalbaarheid
Binnen de gemeente Westland werken we daarom projectmatig en opdrachtgericht volgens de Westlandse Aanpak Ruimtelijke Projecten (ARP). Zoals aangegeven in het algemene deel van het GGP is dit proces voor alle ruimtelijke projecten, maar speelt het binnen het programma Gebiedsontwikkeling een prominente rol. Binnen het programma Gebiedsontwikkeling realiseren we tientallen projecten,
Voorbereiding
van groot tot klein. Het kan gaan om een kleinere ontwikkeling van 20 woningen, maar ook over grote woonwijken van 800 woningen. Aanpak Ruimtelijke Projecten (ARP)
Het ARP bestaat uit drie fasen; een verkenningsfase, studiefase en realisatiefase. Het indienen van een initiatief via de Initiatieven Tafel Westland (ITW) zit daar nog voor. In de verkenningsfase is het cluster Beleid opdrachtgever, in deze fase bepalen we of een initiatief een project wordt. Hierna starten we met een planproces.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Gebiedsontwikkeling
17
Gemeente Westland
6. PROGRAMMA GEBIEDSONTWIKKELING (5/5) 6.3 KERNWAARDEN EN KWALITEITSNIVEAUS
en overstroming. Het is dan ook logisch dat binnen de verschillende GGP Programma’s de kernwaarden klimaatbestendigheid een iets andere focus heeft. Voor gebiedsontwikkelingen kiezen we er voor om
Kernwaarden Veel
partijen
zijn
betrokken
bij
het
realiseren
van
de
te kijken naar hittestress. Het realiseren van water en groen heeft een
gebiedsontwikkelingen. Het is één van de programma’s dat buiten
gunstig effect op het beperken van hittestress. Daarom is hittestress
duidelijk zichtbaar is. Onze inwoners zien dagelijks buiten de
verminderen een belangrijke KPI bij gebiedsontwikkelingen.
werkzaamheden die het gevolg zijn van een gebiedsontwikkeling. De meeste projecten die binnen het programma gebiedsontwikkeling
Bereikbaarheid
vallen zijn facilitaire projecten, waarbij een initiatiefnemer een
Door de groei van het aantal inwoners, de economie en de toenemende
ontwikkeling start. Dienstverlening en snelle duidelijkheid aan het
productie in de glastuinbouw neemt de verkeersintensiteit toe, net als
begin van een traject en goede communicatie tijdens het traject
bij het programma Infrastructuur. Gebiedsontwikkelingen dragen bij
is daarbij van belang. In de gebiedsontwikkelingen gebruiken
aan deze groei. De bereikbaarheid van gebiedsontwikkelingen zoals
we onderstaande kernwaarden waarbij per kernwaarden een
woonwijken en nieuwe bedrijventerreinen is daarom essentieel. We
meetbare KPI is aangegeven. De kernwaarden zijn bepaald op
hanteren bij nieuwe woonwijken als KPI een realisatie van minimaal
basis van vastgestelde kaders, zoals de Omgevingsvisie 2.0 en het
twee gelijkwaardige verkeersontsluitingen.
Collegewerkprogramma. Kwaliteitsniveaus Omgevingskwaliteit
Gebiedsontwikkelingen hebben te maken met diverse andere
Kijkend naar de omgevingskwaliteit zijn er veel indicatoren, zoals de
programma’s binnen het GGP. Ze zijn sterk met elkaar verbonden.
nabijheid van voorzieningen (scholen, huisartsen of apotheek) of de
Bij de ontwikkeling, beheer en onderhoud van de openbare ruimte
aanwezigheid van groen. Groen draagt bij aan een fijne en gezonde
vormen de kwaliteitsniveaus van de gemeente de basis. In de
leefomgeving, het vermindert stress en het is voor jong en oud fijn
planvorming en realisatie van een gebiedsontwikkeling wordt daarom
om in de natuur te fietsen of wandelen. We zorgen daarom voor meer
rekening gehouden met de in het GGP benoemde kwaliteitsniveaus.
groen in nieuwe gebiedsontwikkelingen. De KPI die daarbij hoort is
De projectontwikkelaar legt het openbaar gebied aan op basis van
dat we minimaal 50 m² verblijfsgroen per woning realiseren.
de geldende kwaliteitsniveaus. Na één jaar onderhoudstermijn draagt de ontwikkelaar het openbaar gebied over aan de gemeente.
Klimaatbestendigheid
Op dat moment wordt het onderdeel van het gemeentelijk areaal.
Klimaatbestendigheid is een breed begrip, maar ook een begrip
Het onderhoud van de gebieden vindt dan plaats conform de
waar we in gebiedsontwikkelingen niet omheen kunnen. Er zijn veel
kwaliteitsniveaus zoals opgenomen in het GGP bij de betreffende
onderdelen die hieronder vallen, zoals wateroverlast, hitte, droogte
programma’s.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Gebiedsontwikkeling
18
Gemeente Westland
7. PROGRAMMA GROEN EN RECREATIE (1/5) 7.1 BELEID EN ONTWIKKELINGEN
Pijler 2: Betrokken Westland
en skaters. Het strand, de strandopgangen, recreatiegebieden,
Wij zorgen met de gebiedsgerichte aanpak voor
kinderboerderijen, speeltuinen en faciliteiten zijn schoon, heel, veilig
Het programma Groen & Recreatie heeft oog voor natuur. Dit
meer waardevol groen, recreatieve- en sportieve
en toegankelijk. Bij herstructurering maken we slimme keuzes en
betekent dat flora, fauna en de natuurlijke leefomgeving van groot
mogelijkheden
en
verbinden we gebieden onderling met moderne fiets- en wandelpaden
belang zijn voor Westland en haar inwoners. De komende jaren
toegankelijke speelvoorzieningen in de wijk. Gebruikers en natuur-
in een groene omgeving. Het ontwikkelen van informele sport- en
gaat veel aandacht uit naar het toevoegen van waardevol groen aan
en milieuorganisaties zijn betrokken bij beleids- en planvorming voor
beweegmogelijkheden in de wijk en langs recreatieve routes draagt
onze omgeving. Om hier invulling aan te geven gebruiken we vier
meer en beter groen, recreatie en spelen in de eigen wijk.
bij aan een gezond en gelukkig leven.
in
de
openbare
ruimte
ambitieuze pijlers geladen met 5 thema’s. Deze pijlers en thema’s zijn voorzien van diverse concrete maatregelen en uitgewerkt in het
In onze aanpak werken we samen met belanghebbenden en de
Pijler 4: Klimaatbestendige Woonomgeving
Actieplan Groen Westland, Groen is Goud.
directe omgeving. We zoeken naar samenwerking met alle betrokken
Het versterken van de bestaande groenstructuren
partijen. Dat zijn professionele partijen, maar ook partijen die niet
biedt
Pijler 1: Sterke Groenstructuur
beroepsmatig een bijdrage leveren, maar omdat ze het leuk vinden
Tegelijkertijd bevordert het ecologische kwaliteiten,
Naast beheer en onderhoud van het openbaar
zoals inwoners, buurten en verenigingen. Wij gaan bewoners meer
natuur en recreatie. De huidige groengebieden en de geplande
groen wordt bij (gebieds-)ontwikkelingen, projecten
betrekken bij het (ecologisch) onderhoud en inrichting van de wijk
ecologische verbindingszones krijgen een kwalitatieve impuls met
en herstructurering zowel ingezet op het behoud
door aan te sturen op meer zelfbeheer.
meer ruimte voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Wij zoeken
van het aanwezige groen als op het aanleggen en het kwalitatief (op niveau) beheren van waardevol groen, parken en groenstructuren.
weerstand
aan
klimaatverandering.
daarbij de samenwerking met de provincie Zuid-Holland en het Pijler 3: Gezonde Groene Omgeving
Hoogheemraadschap van Delfland. De te ontwikkelen recreatieve
De grotere parken en recreatiegebieden zijn
groenblauwe
Goed onderhouden, waardevol en bereikbaar groen in de woonkernen,
rustig, natuurlijk en geschikt voor families.
Recreatieve routes maken we uitnodigend en voorzien we van
netwerken
vormen
sterke
aders
in
Westland.
de winkelcentra en het buitengebied vergroot het woongenot van
De stranden worden in het hoogseizoen druk
passende schaduwrijke voorzieningen.
bewoners. Daarnaast zorgt het voor een betere gezondheid van
bezocht. De recreatiegebieden zijn voor iedereen toegankelijk,
de bewoners en draagt het bij aan het tegengaan van hittestress.
ook met een kinderwagen of rolstoel. We zorgen voor een goede
Tevens biedt het mogelijkheden tot recreëren en ontwikkeling van
balans tussen (beschermde) natuur, verbonden ecologische zones
ecologische structuren, natuur en biodiversiteit.
en natuurbeleving. Bij (strand)recreatie organiseren we goede voorzieningen voor (dag)parkeren en verwerking van een grote
Waar mogelijk vergroten we samen met bewoners de beleving en
toestroom van bezoekers op warme stranddagen.
ervaring van de woonomgeving en recreatieve gebieden, zonder daarbij de biodiversiteit en ecologische waarde uit het oog te verliezen.
We werken aan een goede bereikbaarheid en toegankelijkheid van de
De aanwezigheid van groen is bevorderlijk voor de gezondheid.
recreatiegebieden, met name voor langzaam verkeer. We realiseren mooie routes voor fietsers, hardlopers, ruiters, vaarrecreanten
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Groen en Recreatie
19
Gemeente Westland
7. PROGRAMMA GROEN EN RECREATIE (2/5) Inzet op 5 thema’s
Activiteiten
In de uitvoering pakken wij deze vier programmalijnen vast door in
Beheer & Onderhoud
te zetten op 5 thema’s:
• Groen beheer & onderhoud met aandacht voor ecologische
1. Meer ruimte voor bomen;
waarde en biodiversiteit;
2. Verbeteren variatie en kwaliteit bestaand groen;
• Themagerichte samenwerking met natuur- en milieuorganisaties;
3. Uitbreiden natuurgebieden;
• Investeringen in waardevol groen en recreatieve en sportieve
4. Meer groen, minder tegels; 5. Westlanders actief in het groen.
mogelijkheden in de openbare ruimte als bijdrage aan het ontwikkelen van de themagebieden; • Aanleg waardevol en toegankelijk groen bij
Deze thema’s zijn in samenwerking met raad, natuurorganisaties en deskundigen tot stand gekomen. De thema’s worden verder uitgelegd en uitgewerkt in het Actieplan Groen Wetsland, Groen = Goud. Bij alle activiteiten, van dagelijks beheer en onderhoud tot groot-schalige activiteiten zoeken we aansluiting bij deze thema’s. Een maatregel kan aan meerdere thema’s en programmalijnen een bijdrage leveren.
gebiedsgerichte ontwikkeling; • Beheer strand & recreatiegebieden in een gebiedsgerichte aanpak; • Structurele en planmatige reconstructie en vervangingsinvesteringen in groen; • Onderhoud speelplaatsen; • Vervanging speelvoorzieningen
WETTELIJKE KADERS EN BELEID
• Onderhouden van sportparken
• Spel en attractie besluit • Convenant Klimaatadaptief Bouwen
Voortdurende controle en monitoring
• Programma van Standaarden (t.b.v. groentechniek)
• Boom Veiligheid Inspectie;
• Bomenlijst Westland
• Keuren van speeltoestellen;
• Kapbeleid
• Kwaliteitsniveaus en kernkwaliteiten a.d.h.v. GGP normering.
• Beleidsplan grondsnipper • Notitie bomen i.r.t. zonnepanelen • Strategie Klimaatadaptatie Westland 2021-2024 • Klimaatconvenant • Westland Cultuurkoers 2030 • Structuurvisie Westland 2025 • Beleidsvisie Beleef Westland (nota toerisme en recreatie) • Uitvoeringsagenda Toerisme en Recreatie • Omgevingsvisie Westland 2030
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Groen en Recreatie
20
Gemeente Westland
7. PROGRAMMA GROEN EN RECREATIE (3/5) 7.2 WAT GAAN WE DOEN?
Deze groenblauwe verbindingsstructuur, een toegankelijk strand en goede verbindingen naar omliggende recreatiegebieden, zoals
Vergroenen
Midden-Delfland Het groene hart van de regio zorgt voor goede
Door het laden van de thema’s met vergroeningsopgaven en concrete
recreatiemogelijkheden. Dit draagt bij aan de doelstelling voor
maatregelen streven we ernaar om ten minste 1 vierkante meter
Westland: een gemeente waarin het aangenaam wonen, werken en
waardevol groen per bestaande woning toe te voegen aan de openbare
recreëren is.
ruimte ten opzichte van de meting uit de omgevingsvisie 2.0 en 50 m² openbaar groen per nieuwe woning. Zo zorgen we dat we hittestress
i
GROEN EN RECREATIE
op natuurlijke wijze verminderen. In deze ontwikkelingen betrekken wij nadrukkelijk de belanghebbenden.
• Bomen in eigendom van gemeente*
44.841 stuks
• Beplanting
119 ha
Wij beheren en richten het groen zo in dat er in elke woonkern
• Gazon
108 ha
kwalitatief, aantrekkelijk en waardevol groen is waar bewoners in
• Ruw gras
163 ha
kunnen bewegen en verblijven. In de wooncentra zoeken we zowel
• Speelterreinen
400 stuks
naar praktisch groen met een aantrekkelijke uitstraling, als groen dat
• Speeltoestellen
1.988 stuks
een bijdrage levert aan ecologische en klimatologische wensen. Zo
• Valondergronden
9 ha
vergroenen we de winkelgebieden met structureel en mobiel groen en
• Hondenuitloopplaatsen
2 ha
zoeken we in de dorpskernen naar mogelijkheden om kleine bosjes
• Halfverharding
5 ha
aan te leggen die helpen groenstructuren te versterken.
• Onverharde paden
1 ha
• Oppervlakte Recreatiegebieden
53 ha
Verbinden
• Oppervlakte Sportvelden
92 ha
We zorgen voor verbinding van water en natuurlijk groen binnen
• Oppervlakte Parken
36 ha
de gemeente. Daarbij is het de ambitie om zowel water tussen de
• Strand
8 km
verschillende dorpskernen met elkaar op goed niveau te houden als ons waternetwerk goed op omliggende gemeenten aan te laten sluiten.
* inclusief arealen begraafplaatsen
In en tussen de dorpskernen willen we dusdanig veel waardvolle
1 ha is 10.000m2
groene plekken hebben waardoor er echte ecologische verbindingen
Cijfers zijn afgerond
ontstaan tussen de dorpen, woongebieden en recreatiegebieden.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Groen en Recreatie
Peildatum 1 januari 2023
21
Gemeente Westland
7. PROGRAMMA GROEN EN RECREATIE (4/5) Versterken ecologische structuur
Spelen
Natuur- en recreatiegebieden koppelen we aan elkaar met ecologische
Om alle wijken te bedienen met passende sport- en speelvoorzieningen
verbindingen. Hiermee vergroten we de natuurwaarde en versterken
in de openbare ruimte actualiseren we het speelbeleidsplan. Het plan
we de biodiversiteit in Westland. Ecologische zones komen tot stand
voorziet in het tijdig betrekken van omwonenden en gebruikers om een
in samenwerking met initiatieven van anderen.
toekomstbestendig, natuurlijk, rookvrij en uitnodigend speelterrein
We werken zoveel mogelijk samen met inwoners en ondernemers en
bereikbaar en beschikbaar te hebben voor alle doelgroepen. Hierbij
stemmen de inzet zo goed mogelijk op elkaar af, zodat de overlast van
houden we nadrukkelijk en zoveel mogelijk rekening met inclusie
onze inzet tot een minimum beperkt blijft.
van spelen en bewegen in de openbare ruimte. Zo werken we aan een evenwichtig, natuurlijk en gespreid sport- en speelaanbod in
Om de realisatie van ecologische zones in de toekomst niet te
de omgeving.
belemmeren voorkomen we ongewenste ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij actualisatie van omgevingsplannen. Bij kapaanvragen van bomen
Sportparken
onderzoeken wij altijd eerst de mogelijkheid tot verplanten. Voor
Met gevarieerde, betaalbare en kwalitatief hoogwaardige sportparken
het beheer van groen heeft, waar mogelijk, ecologisch beheer de
stimuleert en faciliteert de gemeente een gezonde leefstijl voor de
voorkeur. Door gebruik van bijvoorbeeld goede zaadmengsels en
Westlanders. We willen het aantal sporters en deelnemers aan
differentiatie in onderhoud bevorderen we de biodiversiteit. Hiervoor
sportieve activiteiten laten toenemen. Deze toename legt een
zoeken wij nadrukkelijk de samenwerking en verbinding met burgers,
hogere druk op de bestaande sportparken en het gebruik van het
natuurorganisaties en andere overheden.
sportaanbod in de openbare ruimte. We stimuleren daarbij het rookvrij maken van sportparken. Door sportparken op het kwaliteitsniveau A
Natuur en recreatie
te onderhouden zijn deze optimaal te gebruiken.
Aan de kust komen natuurwaarden en recreatieve en economische belangen samen. Het moderniseren van de parkeervoorzieningen en
Voor de sport zowel binnen als buiten worden in de nabije toekomst
de inrichting van de strandslagen is nodig voor een betere en veilige
diverse maatregelen genomen waaronder het aanbrengen van
bereikbaarheid en toegankelijkheid van het strand. We zoeken naar
ledverlichting en het toepassen van warmteopslag bij kunstgrasvelden.
mogelijkheden om innovatieve ontwikkelingen in parkeren van fiets en voertuig door te voeren. We brengen de basis op orde en zorgen ervoor dat onze inwoners, toeristen en recreanten onze gemeente ervaren als prettige gemeente met allerlei unieke recreatieve mogelijkheden.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Groen en Recreatie
22
Gemeente Westland
7. PROGRAMMA GROEN EN RECREATIE (5/5) 7.3 KERNWAARDEN EN KWALITEITSNIVEAUS
Duurzaamheid
Kwaliteitsniveaus
Verbinden van het groen
Bedrijventerrein & Buitengebieden
matig
De kernwaarden, kwaliteitsniveaus en behaalde resultaten binnen
We richten het groen zo in dat groene structuren zijn verbonden en van
Begraafplaatsen
goed
de relevante themagebieden wordt ieder kwartaal gemeten en
optimale kwaliteit zijn. Dit doen we door omringende landschappen
Parken
voldoende
gerapporteerd door middel van een beeld kwaliteitsschouw. Ook
te verbinden met recreatiegebieden en de kernen door een netwerk
Pleinen
voldoende
het aantal klachten en meldingen over groen in de openbare ruimte
van groen. We beheren het groen zodat dieren en planten hier goed
Recreatiegebied
voldoende
komen in deze rapportage terug. Op basis van deze gegevens kunnen
kunnen leven en verplaatsen.
Speeltuinen
goed
Sportvelden
goed
Wij rapporteren o.a. het aantal vierkante meters groen per woning in
Strand
goed
Omgevingskwaliteit
de openbare ruimte (norm 50m per voordeur), het aantal vierkante
Winkel/horeca
goed
Aantrekkelijk groene omgeving
meters ecologisch beheerde buitenruimte (denk aan bloemrijke
Woongebieden
voldoende
We beheren en richten het groen zo in dat er in elke woonkern
bermen) en aantal vierkante meters verwijderde zinloze verharding.
aanpassingen in de uitvoering worden doorgevoerd. 2
voldoende kwalitatief, aantrekkelijk en toegankelijk groen is waar bewoners kunnen bewegen. De buitenruimte levert zo een positieve
Klimaatadaptief groenbeheer
bijdrage aan de gezondheid van bewoners en het gevoel van
We beheren en richten het groen zo in dat we rekening houden met
welbevinden en het woonplezier.
klimaatverandering. Zo proberen we de effecten hiervan op te vangen door natuurinclusief te bouwen, toekomstgericht wateroverlast te
Kwalitatief groen
beperken en waardevol groen (zoals bomen met grote kroon) toe te
We kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit. Het groen wordt structureel
voegen ter voorkoming van hittestress.
op het gevraagde niveau onderhouden. Bij nieuwe aanplant wordt voor een goede kwaliteit gekozen zodat een langere levensduur en
Positioneren van groen binnen de organisatie
betere uitstraling wordt gehaald.
Bij nieuwe projecten en gebiedsgerichte ontwikkelingen is een ecologisch advies voorwaardelijk. Hierbij wordt getoetst op voldoende
We rapporteren o.a. op het totaal aantal bomen en het gerealiseerde
ruimte (m2) voor groen, spelen en verblijven.
onderhoudsniveau van het groen. We rapporteren o.a. op het aantal geplaatse bomen, gerealiseerde vierkante meters natuur bij gebiedsontwikkeling en het aantal bouwwerken met groene gevels en groene daken.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Groen en Recreatie
23
Gemeente Westland
8. PROGRAMMA BEGRAAFPLAATSEN (1/3) 8.1 BELEID EN ONTWIKKELINGEN
Inspelen op trends in uitvaartvormen Mensen kiezen steeds meer voor cremeren in plaats van begraven. In
Representatieve en goed verzorgde begraafplaatsen
Westland is deze trend in mindere mate zichtbaar dan de landelijke
De gemeente zorgt voor goed verzorgde en representatieve
trend, maar de verwachting is wel dat het aantal crematies de
begraafplaatsen met voldoende begraafcapaciteit en een passende
komende jaren zal groeien ten opzichte van begraven.
inrichting. We doen structureel onderzoek naar het kwaliteitsniveau
De keuze voor de manier van afscheid nemen en de locatie is
van het onderhoud van de begraafplaatsen.
tegenwoordig veel diverser als het gaat om de kisten of lijkwaden, de urnen en de vorm van herdenken. Net als uitvaartondernemers
Voldoende begraafcapaciteit en kwaliteit
speelt ook de gemeente in op de maatschappelijke behoeften aan de
De gemeente zorgt voor voldoende begraafcapaciteit en -kwaliteit.
verschillende uitvaartvormen. Dit vraagt wel om sluitende afspraken
Denk hierbij aan het aantal graven en de gebruikscapaciteit van de
met beheerders van aula’s, uitvaartondernemers en -verzorgers.
aula’s. Met de gerealiseerde uitbreidingen van begraafplaatsen is bij een actief ruimingsbeleid de begraafcapaciteit voldoende om in de
WETTELIJKE KADERS EN BELEID
behoefte tot 2030 te voorzien. Daarnaast is er ook aandacht voor het
• Wet op de lijkbezorging
realiseren van voldoende capaciteit in de verdere toekomst.
• Verordening Lijkbezorgingsrechten 2022 • Beheerkader begraafplaatsen Westland 2013
Voor de langere termijn is het belangrijk om te werken aan de
• Omgevingsvisie Westland 2030
toekomstbestendigheid van onze begraafplaatsen, onder meer door het uitbreiden van de begraafplaats in De Lier en het ontwikkelen van
Visieontwikkelingen 2023 >
een visie op het beheer en de positie van de huidige gemeentelijke
• Actualisatie Beheerkader begraafplaatsen Westland
begraafplaatsen (gemeentelijk/privaat). Meer parkachtig karakter van bestaande begraafplaatsen Een meer parkachtig karakter geeft een extra impuls aan de kwaliteit van de begraafplaatsen. De gemeente zet zich hiervoor in, waar mogelijk en gewenst samen met vrijwilligers. De beheerder van de begraafplaats krijgt een rol bij het coördineren van vrijwilligerstaken. Bij het verder versterken van de parkachtige uitstraling staat respect voor de hoofdfunctie van de begraafplaats altijd voorop.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Begraafplaatsen
24
Gemeente Westland
8. PROGRAMMA BEGRAAFPLAATSEN (2/3) Activiteiten
Stimuleren onderhoud particuliere graven
Dagelijks beheer & onderhoud
Niet alle graven worden even goed onderhouden. Onze beheerders
• Dagelijks beheer en onderhoud begraafplaatsen;
spreken rechthebbenden van particuliere graven daarop aan.
• Beheer aula’s;
Bij een integrale verandering van de contracten leggen we het
• Ruimen graven.
minimale kwaliteitsniveau van het onderhoud van de particuliere graven (opnieuw) vast. Dit omvat het vragen van toestemming aan
Studie, onderzoek en monitoring
de nabestaanden/rechthebbenden om het onderhoud van een graf
• Onderzoek toekomstbestendigheid begraafplaatsen en
door vrijwilligers te laten doen, dan wel mee te nemen in het reguliere
beheer aula’s;
onderhoud van de begraafplaats.
• Onderzoek naar mogelijkheden om de kwaliteit van uitvaartondernemingen en -verzorgers te toetsen middels
Voldoende vrije graven
de landelijke erkenningsregelingen voor de branche.
Om aan de toekomstige behoefte van het aantal graven te voldoen is een eenduidig ruimbeleid nodig. De wet geeft daar voldoende en
8.2 WAT GAAN WE DOEN?
heldere handvatten voor. Binnen deze wettelijke kaders ruimt de gemeente graven. Graven zonder rechthebbenden mogen we ruimen,
Uniform en toekomstbestendig beheer en gebruik
waarbij de beheerders zo veel mogelijk rekening houden met behoud
Voor de (her )inrichting, beheer, onderhoud en gebruik van de zes
van karakteristieke graven.
gemeentelijke begraafplaatsen binnen gemeente Westland is een uniform en toekomstbestendig beheer en gebruik het uitgangspunt.
Uitbreiding urnenmuren en urnengraven
Op basis van een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de
Bij de herinrichting van de begraafplaatsen realiseren we op de huidige
begraafplaatsen en het beheer van de aula’s brengen we verbeteringen
begraafplaatsen extra volwaardige mogelijkheden voor urnengraven
aan, zoals het harmoniseren van de gebruiksovereenkomsten rond
en strooivelden. Dit biedt kansen op een betere exploitatie van de
het aulabeheer. Dit verwerken we in een nieuwe versie van de
begraafplaatsen.
gemeentelijke verordening begraafplaatsen. Aandachtspunten bij herinrichting vrijkomende graven Sommige oude grafvelden zijn te krap naar de huidige normen. Er is voldoende ruimte nodig voor het hergebruik met de grotere nieuwe grafmaten. Ook het toevoegen van kindergraven, urnengrafvelden met urnenmuren en -zuilen en grafvelden voor andere geloofsrichtingen dan de christelijke overwegen we bij de herinrichtingen.
Gebiedsgericht Plan 2023 - 2027 / Programma Begraafplaatsen