Boekwerk 1e Voortgangsrapportage 2023 versie college 1 juni
Tekst van het document
GEMEENTE WESTLAND 1 e Voortgangsrapportage 2023
VERSIE 1 JUNI 2023 Corsanummer: 23-0111404
*20-0230143*
TESTVERSIE programmabegroting
20-0230143
INHOUDSOPGAVE Inleiding en leeswijzer .......................................................................................................5 1.
Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen ...........................................................................7 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen .........................................................................................7 1.2 Financiële hoofdlijnen ............................................................................................7
2.
1e Voortgangsrapportage 2023 per opgave/product ......................................................14 1. Ruimtelijke ordening ..........................................................................................14 2. Volkshuisvesting ...............................................................................................19 3. Gebiedsontwikkeling ..........................................................................................23 4. Mobiliteit en economie .......................................................................................28 5. Zorg, welzijn en cultuur .....................................................................................40 6. Openbare orde en veiligheid ...............................................................................57 7. Sport, onderwijs en recreatie .............................................................................63 8. Openbare ruimte ................................................................................................70 9. Politiek en bestuur .............................................................................................79 10. Financiën en algemene dekkingsmiddelen ...........................................................82 11. Organisatie en overhead ....................................................................................86
3.
Recapitulatie ..............................................................................................................99
Bijlagen .........................................................................................................................100 1. Begrippenlijst ....................................................................................................100 2. Afkortingen .......................................................................................................105
Inleiding en leeswijzer Dit document bevat de 1e Voortgangsrapportage 2023. In voorgaande jaren werd in de 1e Actualisatie gerapporteerd over afwijkingen op de begroting. Zoals toegezegd aan de raad rapporteren wij met ingang van de P&C-cyclus 2023 echter ook op de voortgang van de afgesproken doelstellingen. De financiële mutaties die wij hebben opgenomen zijn alleen onontkoombare mutaties als gevolg van exogeen onontkoombare ontwikkelingen en financieel technische mutaties vanuit het Financieel meerjarenperspectief (FMP) en bevatten geen nieuw beleid. Naast de exogeen onontkoombare mutaties is ‘de lucht uit de begroting’ gehaald. Dat betekent dat budgetten, die een aantal jaren niet volledig werden gebruikt, worden afgeraamd. De financiële mutaties voor 2023 als gevolg van deze zogenoemde stofkam-operatie zijn inclusief structurele doorwerking in deze 1e Voortgangsrapportage verwerkt. Het verwijderen van de lucht uit de begroting heeft geen gevolgen voor het uit te voeren beleid en is in feite een financieel-technische mutatie. Leeswijzer Deze Voortgangsrapportage 2023 is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Hoofdstuk 1 - Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen De bestuurlijke hoofdlijnen bevat een samenvatting van de belangrijkste punten uit deze Voortgangsrapportage.
Bij de financiële hoofdlijnen actualiseren wij de prognose ten aanzien van het financieel meerjarenbeeld en schetsen wij op hoofdlijnen hoe - in meerjarig perspectief - onze financiële huishouding eruitziet. Hoofdstuk 2 - 1e Voortgangsrapportage per opgave/product In hoofdstuk 2 wordt programmagewijs per opgave/product gerapporteerd over de voortgang op het niveau ‘Wat willen we bereiken?’ Wij rapporteren over de voortgang van de doelstellingen die zijn opgenomen in de begroting 2023-2026. Die doelstellingen staan in de kolom onder de vraag: ‘Wat willen we bereiken?’ en zijn overgenomen uit de door uw raad vastgestelde programmabegroting 2023. In de kolom Voortgang hebben wij de voortgang weergegeven met het zogenoemde stoplichtmodel. Hieronder is weergegeven wat er met de verschillende kleuren wordt bedoeld. De realisatie van de beschreven doelstelling vindt plaats binnen de afgesproken kaders, binnen het vastgestelde budget en de vastgestelde planning. Wanneer een doelstelling is gerealiseerd, is deze ook groen gemarkeerd. Er zijn risico's dat de doelstelling niet binnen de vastgestelde kaders, het vastgestelde budget of de vastgestelde planning gerealiseerd wordt. Oranje houdt in dat wij signaleren dat er mogelijk afwijkingen gaan optreden.
De doelstelling wordt niet gerealiseerd omdat de uitvoering afwijkt van de vastgestelde kaders, het vastgestelde budget of de vastgestelde planning. Het gaat daarbij om majeure afwijkingen en er is bijsturing nodig. Indien er sprake is van een oranje of een rode score is een toelichting opgenomen.
5
In het tweede hoofdstuk worden ook per opgave/product de exogeen onontkoombare mutaties, de reservemutaties en eventuele mutaties in de investeringen 2023 toegelicht.
Hoofdstuk 3 - Recapitulatie Tot slot volgt in hoofdstuk 3 een recapitulatie van de 1e Voortgangsrapportage in een totaaltabel op programmaniveau. Bijlagen In de bijlagen worden de veelvoorkomende begrippen en de afkortingen opgesomd en toegelicht.
6
1. Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen 1.1
Bestuu rlijke hoo fdlijnen
Dit is de 1e Voortgangsrapportage op de eerste begroting van ons college. Hierin beschrijven we de voortgang op onze ambities, hoe we aan de slag gaan om deze (alsnog) voor elkaar te krijgen en wat de eventueel hiermee samenhangende financiële bijstellingen zijn. Uit deze 1e Voortgangsrapportage blijkt dat de realisatie van de meeste doelstellingen plaats vinden binnen de afgesproken kaders, het vastgestelde budget en de vastgestelde planning. Er zijn echter diverse doelstellingen die niet binnen de vastgestelde kaders, het vastgestelde budget of de vastgestelde planning gerealiseerd kunnen worden. Hiervoor is aangegeven hoe hierop wordt bijgestuurd. Nadelen in het sociaal domein en exogeen onontkoombare kostenstijgingen zijn de voornaamste redenen voor ophoging van diverse budgetten.
1.2
Financië le hoofdlijnen
1.2.1 Sald o beg ro ting met meerjar enramingen De primaire begroting 2023-2026 is in november 2022 vastgesteld met een nul saldo voor 2023, 2024 en 2026. Voor 2025 was er een positief saldo geraamd van € 2,202 miljoen. In 2026 is er een stelpost ter hoogte van € 15.595.000 opgenomen voor het tekort – in gemeenteland ook wel het ravijn genoemd – dat veroorzaakt wordt door terugvallende inkomsten vanuit het Rijk. De kabinetsplannen reiken tot en met 2025. In 2026, vallen die baten sterk terug omdat het kabinet aangaf niet ‘over het eigen graf heen te willen regeren’. De problematiek van het ravijnjaar 2026 treft alle gemeenten en is in de decembercirculaire 2022 maar voor een deel opgelost. De provincie Zuid-Holland heeft in zijn rol van toezichthouder aangegeven dat stelposten niet gebruikt mogen worden om de begroting structureel sluitend te maken en heeft deze taakstelling gecorrigeerd op het saldo van 2026. Na het vaststellen van de primaire begroting 2023 zijn er drie raadsbesluiten genomen die consequenties hebben op het saldo van de begroting met meerjarenramingen. Zowel de correctie van de provincie als de raadsbesluiten leiden tot nieuwe saldi voor de begroting met meerjarenramingen. Deze zijn in onderstaande tabel weergegeven. Saldo begroting met meerjarenramingen medio maart 2023 Omschrijving
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Saldo primaire begroting 2023-2026
0N
0N
2.202 V
0N
Correctie nog te vullen taakstelling Gecorrigeerd saldo primaire begroting 2023-2026
0N 0N
0N 0N
0N 2.202 V
15.595 N 15.595 N
Raadsbesluit tarieven lokale heffingen
818 V
818 V
818 V
818 V
Raadsbesluit aankoop hotel
188 N
0N
0N
0N
2V
29 N
28 N
27 N
Totaal effect genomen raadsbesluiten
632 V
789 V
790 V
791 V
Saldo medio maart 2023
632 V
789 V
2.992 V
14.804 N
Raadsbesluiten Huis vd Buurt-centrumplan Honselersdijk
7
1.2.2 Mu tat ies met effec t op het result aat Deze Voortgangsrapportage bevat de volgende financiële mutaties met effect op het resultaat: A. Financieel technische mutaties vanuit het Financieel Meerjaren Perspectief (FMP); B. Exogeen onontkoombare ontwikkelingen; C. Financieel technische mutaties vanuit de stofkam-operatie die tot doel had om de lucht uit de begroting te halen. Deze mutaties met effect op het resultaat zijn hieronder per onderdeel samengevat. A: Financieel Meerjaren Perspectief (FMP) Het FMP is een technische doorrekening van de begroting bestaand beleid. In hoofdlijnen zijn in dit FMP voor 2023-2026 de volgende zaken verwerkt / geactualiseerd: Mutaties FMP 1e Voortgangsrapportage 2023 Omschrijving
Bedragen x € 1.000
Structurele effect ProRap 2022 Algemene uitkering (september- en decembercirculaire)
2023 966 V
2024
2025
2026
1.087 V
1.087 V
1.087 V
165 V
58 V
18 V
5.271 V
Algemene uitkering (aantallen in maatstaven)
1.777 V
994 V
696 V
398 V
Reserves Totaal mutaties FMP
2N 2.906 V
16 N 2.123 V
16 N 1.785 V
16 N 6.740 V
Toelichting Structureel effect ProRap 2022 Het structurele effect vanuit de ProRap 2022 betreft voornamelijk een bijstelling in de huurinkomsten van diverse panden en een bijstelling van de inkomsten OZB vanwege vergroting van het areaal. Algemene uitkering Verwerking circulaires De algemene uitkering wordt bijgesteld op basis van de september- en decembercirculaire 2022. Via een raadsinformatiebrief is de raad hierover reeds geïnformeerd. Aanpassing maatstaven Jaarlijks worden de aantallen woonruimten en inwoners geactualiseerd op basis van de peildatum 1 januari. Verder heeft het Rijk in de circulaires een stijging van het landelijk aantal bijstandsontvangers in de komende jaren verwerkt. Op basis van de werkelijke ontwikkeling van de bijstandsaantallen in Westland in het afgelopen jaar lijkt de stijging in de komende jaren hier lager uit te vallen dan eerder verwacht. Per saldo levert dit een voordeel op voor alle jaren. Reserves Jaarlijks wordt de door de gemeenteraad vastgestelde begroting onderworpen aan het financieel toezicht door de provincie in zijn rol als toezichthouder. Als uitkomst van dit toezicht wordt jaarlijks door de provincie beoordeeld aan welk toezichtregime de gemeente wordt onderworpen. Dit toezichtregime kan uitmonden in preventief toezicht of repressief toezicht.
De provincie baseert het toezichtregime op basis van een onderzoek naar het structureel sluitend zijn van de jaarschijven van de (meerjaren)begroting. Onder structureel sluitend wordt verstaan dat structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Het provinciaal toezicht richt zich in het onderzoek vooral op de inzet van reserves ter dekking van uitgaven binnen de begroting (waarbij de basis van het onderzoek is gelegd door de notitie
8
incidentele uitgaven en inkomsten van de commissie BBV). De provincie Zuid-Holland hanteert vanaf de begroting 2023 een zeer strikte toepassing voor de bepaling of er sprake is van incidentele kosten of dekking hiervan. In feite komt het op het volgende neer. In onze begroting zijn verschillende budgetten gedekt door een aanwending van een reserve. Met inbegrip van die onttrekkingen aan de reserves is de begroting sluitend. Echter, de provincie kijkt naar de aard van de budgetten die door een reserve worden afgedekt. Indien de aard van die budgetten als onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering worden beschouwd (en dus structureel van aard zijn), wordt de reserveonttrekking niet als geldend dekkingsmiddel beoordeeld. In onze begroting worden relatief veel budgetten afgedekt door inzet van een reserveonttrekking, maar die naar aard van de budgetten in feite tot de structurele bedrijfsvoering horen. Op basis daarvan heeft de provincie ons in de begroting berekend voordelig saldo ten aanzien van de structureel sluitende jaarschijven gecorrigeerd. De correcties van de provincie zijn nog niet verwerkt in onze bestedingsplannen van de reserves. De structurele dekking uit de reserves wordt bij deze Voortgangsrapportage uit de bestedingsplannen gehaald. Dit leidt tot de enkele aanpassingen, die per saldo slechts een beperkt nadeel veroorzaken.
Eventuele mutaties voor 2023 voor dividenden en investeringen/kapitaallasten worden verwerkt in de 2e Voortgangsrapportage. B: Exogeen onontkoombaar In de Voortgangsrapportage verwerken wij alleen exogeen onontkoombare mutaties maar geen nieuw beleid. Dit betreft mutaties die vanuit wettelijke verplichtingen, externe omstandigheden, open-einde regelingen et cetera, niet of in zeer beperkte mate op korte termijn beïnvloedbaar zijn. Voor 2023 leiden de exogeen onontkoombare mutaties tot een nadeel van afgerond € 9.868.000. Door verdere stijging van de kosten voor de Jeugdzorg loopt dit nadeel in 2024 op naar € 13.199.000 waarvan € 13.099.000 structureel. Recent heeft het Rijk de verwachtingen om tot een Hervormingsagenda voor de Jeugdhulp wederom 2 jaar “vooruitgeschoven” in combinatie met voor 2 jaar beperkte financiële compensatie van de gemeentelijke uitgaven. Deze maatregelen zijn uitgewerkt in de Kaderbrief ten behoeve van de Begroting 2024. Vooralsnog hebben wij de uitgaven in beeld gebracht zonder dat daar bijsturing op heeft plaatsgevonden.
9
In onderstaande tabel zijn de exogeen onontkoombare mutaties vanaf € 50.000 voor 2023 weergegeven inclusief de structurele doorwerking naar 2024 tot en met 2027. Exogeen onontkoombare mutaties vanaf € 50.000 Pr.nr. Opgave/product 1 5 5 5
Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Inkomensvoorzieningen Inkomensvoorzieningen Inkomensvoorzieningen
5 5 5 5 5 5 5 5
Jeugd(hulp) Jeugd(hulp) Jeugd(hulp) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Ontmoeting: Huizen van de Buurt en w elzijnsaccommodaties Burgerzaken Burgerzaken Burgerzaken Burgerzaken Inburgering Fysieke veiligheid Onderw ijs & onderw ijshuisvesting Sportbeleid en accommodaties Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Groen en Recreatie Groen en Recreatie
5 5 5 5 5 5 6 7 7 8 8 8 8 11 11 11 11 11 11 11 11
Overhead- personeel (Online) communicatie en marketing (Online) communicatie en marketing Informatievoorziening & automatisering Personeel & organisatie Digitale transformatie Subsidiebeleid, - verordening en -regelingen Informatievoorziening DIV Afronding en mutaties < € 50.000
Onderw erp
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Omgevingsvergunningen Buig uitkering vanuit het rijk BBZ regeling Minimabeleid Jeugd regionale begroting (volw assen GGZ en Zorglogistiek) Tekort jeugdzorg Jeugzorg regionaal servicebureau extra taken Collectief vervoer H5 ORH Begeleiding Dagbesteding
75 N 1.238 N 158 N 250 N
158 N 250 N
158 N 250 N
158 N 250 N
68 N 2.200 N 75 N 86 N 50 N 1.239 N 1.124 N 50 N
4.100 N 75 N 147 N 50 N 3.072 N 1.866 N 160 N
4.100 N 75 N 147 N 50 N 3.072 N 1.866 N 160 N
4.100 N 75 N 147 N 50 N 3.072 N 1.866 N 160 N
Huizen van de buurt Extra inkomsten burgerzaken Extra afdrachten burgerzaken Burgerzaken stijging RNI-aanvragen Extra inkomsten burgerzaken RNI Inburgering Dekking juridische kosten handhaving Accommodaties bew egingsonderw ijs Sportbeleid en accommodaties Verkeersmaatregelen Uitbreiding areaal straatreiniging Vervanging speeltoestellen Regulier onderhoud openbaar groen Overhead Burgerzaken stijging RNIaanvragen Algemene voorlichting - correctie Algemene voorlichting - gemeentepagina Wettelijke uitw ijk Arbovoorziening Kibioo Herziening subsidiestelsel Corsa upgrade
175 V 467 V 216 N 119 N 132 V 185 V 125 N 100 N 626 N 100 N 120 N 100 N 1.750 N
175 V
175 V
175 V
238 N 132 V 185 V
238 N 132 V 185 V
238 N 132 V 185 V
100 N 626 N 100 N 120 N 100 N 1.925 N
100 N 626 N 100 N 120 N
100 N 626 N 100 N 120 N
1.925 N
1.925 N
83 N 140 N 95 N 65 N 130 N
83 N 140 N 95 N 65 N 130 N
83 N 140 N 95 N 65 N 130 N
91 N 13.199 N
91 N 13.099 N
91 N 13.099 N
Totaal mutaties
42 N 140 N 95 N 65 N 130 N 350 N 75 N 60 N 1N 9.868 N
Deze mutaties worden in hoofdstuk 2 per opgave/product toegelicht. Exogeen onontkoombare mutaties die pas vanaf 2024 of verder ingaan zijn niet opgenomen in deze tabel maar verwerkt in de Kaderbrief. C: Mutaties stofkam-operatie Om het ravijn vanaf 2026 weg te werken en zo mogelijk ruimte te vinden voor nieuw beleid hebben we verschillende acties in gang gezet in de aanloop naar deze Voortgangsrapportage en Kaderbrief. Een daarvan is de zogenoemde stofkamoperatie: het zo veel mogelijk verwijderen van lucht uit de begroting. De uitputting van de budgetten 2021 en 2022 hebben wij afgezet tegen het budget dat vanaf 2023 structureel in de begroting is opgenomen. Daaruit bleek dat er ruimte zat in verschillende budgetten. Deze ‘lucht’ wordt in deze 1e Voortgangsrapportage structureel afgeraamd. Het betreft hier financieel technische bijstellingen waarbij er geen sprake is van een beleidswijziging. In de Kaderbrief zijn enkele stofkam-mutaties verwerkt die pas effect hebben vanaf 2024 of verder.
10
Mutaties stofkam-operatie Pr.nr. Opgave/product 1 1 1 1 1 4 4 4 5
Ruimtelijke ordening Ruimtelijke ordening Ruimtelijke ordening Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Energietransitie Economische ontw ikkeling, excl. kust, recreatie en toerisme Bedrijven en omgevingscontactcentrum Leerplicht en VSV
5 5 7 7
Schuldhulp Samenkracht Sportbeleid accommodaties Recreatie enenToerisme (incl. kust en evenementen) Beleid
7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 8 8
Sportbeleid en accommodaties Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Onderw ijshuisvesting Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Infrastructuur (bovengronds en ondergronds)
8
Infrastructuur (bovengronds en ondergronds)
8 8 8 8 8
Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) Klimaatadaptatie
8 8
Waterhuishouding Groen en recreatie
9 11
Bestuur Geo Basisregistratie
Onderw erp
Bedragen x € 1.000
overige diensten structuurplannen/-visie overige diensten bestemmingsplannen leges bestemmings(plan)w ijzigingen overige diensten herstructurering glasbouw overige diensten handhaving/toezicht Overige diensten overige inkomsten herstructurering glasbouw overige diensten urgentiecommissie overige diensten Er is op basis van de realisatie de afgelopen jaren ruimte bij de schuldhulpverelning van zelfstandigen. Burgerinititatieven Samenkracht w ordt ingeleverd. Nooit gebruikt. overige diensten Sportpark Maasdijk overige diensten Stimulering toerisme lnvesteringssubsidies sportverenigingen/Let w el betreft budget dat net verhoogd is middels coalitie akkoord. Let op: Ook via Oud voor nieuw voorstel voor ombuiging gedaan gas en elektra onderhoud en aanschaf meubilair Huren verzekeringen overige diensten overige diensten overige diensten verzekeringen onderhoud gebouw dagelijks onderhoud w egen dagelijks onderhoud bebording w egen, kabels leidingen en vergunnningen dagelijks onderhoud Incidenteel budget voor de bew aking van de Bieisieklette is ten onrechte structureel geindexeerd.
studie, onderzoek, monitoring duikers dagelijks onderhoud damw anden dagelijks onderhoud bruggen Overige diensten aframen op maaien en sloten/ Bedrag van 180 w aarvan 70% BN is vanw ege gesloten circuit rioolrecht aframen strandreiningen Jaarlijkse storting voorziening w ethouders kan omlaag door hogere rente overige diensten basisregistratie ondergrond
Totaal mutaties
11
2023
2024
2025
2026
65 V 100 V 50 V 10 V 10 V 350 V 18 V 10 V 85 V
65 V 100 V 50 V 10 V 10 V 350 V 18 V 10 V 85 V
65 V 100 V 50 V 10 V 10 V 350 V 18 V 10 V 85 V
65 V 100 V 50 V 10 V 10 V 350 V 18 V 10 V 85 V
50 V 45 V 20 V 30 V
50 V 45 V 20 V 30 V
50 V 45 V 20 V 30 V
50 V 45 V 20 V 30 V
120 V 5V 16 V 18 V 7V 18 V 9V 12 V 7V 32 V 60 V 50 V
120 V 5V 16 V 18 V 7V 18 V 9V 12 V 7V 32 V 60 V 50 V
120 V 5V 16 V 18 V 7V 18 V 9V 12 V 7V 32 V 60 V 50 V
120 V 5V 16 V 18 V 7V 18 V 9V 12 V 7V 32 V 60 V 50 V
70 V
70 V
70 V
70 V
19 V 30 V 30 V 90 V 140 V
19 V 30 V 30 V 90 V 140 V
19 V 30 V 30 V 90 V 140 V
19 V 30 V 30 V 90 V 140 V
54 V 80 V
54 V 80 V
54 V 80 V
54 V 80 V
273 V 5V 1.987 V
273 V 5V 1.987 V
273 V 5V 1.987 V
273 V 5V 1.987 V
1.2.3 Mu tat ies zonder effect op het re sult aa t De volgende budgettair neutrale mutaties zijn verwerkt in deze Voortgangsrapportage: D: Indexeringen gedekt vanuit de stelpost prijsstijgingen Verwerkte indexeringen (BN) Pr.nr. Opgave/product 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 7 7 8 8 8 8 8 11 11 11 10
Onderw erp
Jeugd(hulp) Jeugd(hulp) Jeugd(hulp) Gezondheidsbeleid Gezondheidsbeleid Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Gezondheidsbeleid Cultureel beleid subsidies, accomodaties en erfgoed Cultureel beleid subsidies, accomodaties en erfgoed Fysieke veiligheid Fysieke veiligheid Zorg en veiligheid Onderw ijs Onderw ijs Milieubeleid en -beheer Milieubeleid en -beheer Milieubeleid en -beheer Milieubeleid en -beheer Milieubeleid en -beheer Overhead - ICT Overhead - Facilitair Overhead - huisvesting Algem ene dekkingsm iddelen
Bedragen x € 1.000
Jeugdhulp algemeen Jeugdhulp algemeen Eerstelijnsloket uitvoeringskosten Jeugdgezondheidszorg (maatw erk) Basisgezondheidszorg/GGD Collectief vervoer Huishoudelijke hulp (WMO) Begeleiding (WMO) Jeugdgezondheidszorg Bibliotheekw erk - algemeen Cultuurw eb Brandbestrijding (bijdrage regionale brandw eer) Strandveiligheid Buurtpreventie Overige voorzieningen - Leerlingenvervoer Overige voorzieningen - Leerlingenvervoer Omgevingsdienst Haaglanden Omgevingsdienst Haaglanden Omgevingsdienst Haaglanden Omgevingsdienst Haaglanden Omgevingsdienst Haaglanden ICT Facilitaire zaken Huisvesting Dekking uit stelpost
2023
2024
2025
2026
25 N 5N 940 N 107 N 48 N 115 N 1.132 N 636 N 236 N 133 N 133 N 389 N 24 N 10 N 10 N 216 N 0N 0N 0N 0N 0N 450 N 36 N 132 N 4.775 V
25 N 5N 940 N 107 N 48 N 115 N 1.334 N 636 N 236 N 100 N 100 N 389 N 24 N 10 N 10 N 216 N 226 N 131 N 31 N 72 V 13 V 450 N 36 N 132 N 5.214 V
25 N 5N 940 N 107 N 48 N 115 N 1.334 N 636 N 236 N 100 N 100 N 389 N 24 N 10 N 10 N 216 N 226 N 131 N 31 N 72 V 13 V 450 N 36 N 132 N 5.214 V
25 N 5N 940 N 107 N 48 N 115 N 1.334 N 636 N 236 N 100 N 100 N 389 N 24 N 10 N 10 N 216 N 226 N 131 N 31 N 72 V 13 V 450 N 36 N 132 N 5.214 V
Deze budgettair neutrale mutaties die gedekt worden vanuit de stelpost prijsinflatie worden verder niet toegelicht. E: Mutaties gedekt vanuit reserves De mutaties die gedekt worden door een reserve worden in hoofdstuk 2 per opgave/product toegelicht. F: Mutaties waarbij budget van het ene naar het andere programma/opgave/product wordt verplaatst Het betreft hier budgetverschuivingen. Deze worden niet toegelicht maar zijn wel verwerkt in de begrotingswijziging en de programmatabellen (kolom budgettair neutraal).
1.2.4 Result aat 1e V oo rtgangsrapportage en verwacht reke ningresultaat 20 23 In onderstaande tabel is het resultaat van de 1e Voortgangsrapportage 2023 weergegeven inclusief structurele doorwerking naar 2024 tot en met 2027 en het gewijzigde verwachte rekeningresultaat. Resultaat
Bedragen x € 1.000
2025
2026
632 V
789 V
2.992 V
14.804 N
2.906 V
2.123 V
1.785 V
6.740 V
Exogeen onontkoombaar 1 Voortgangsrapportage
9.868 N
13.199 N
13.099 N
13.099 N
Stofkam-operatie Resultaat 1e Voortgangsrapportage
1.987 V 4.975 N
1.987 V 9.089 N
1.987 V 9.327 N
1.987 V 4.372 N
Gewijzigd (nadelig) saldo/verwacht rekeningresultaat
4.343 N
8.300 N
6.335 N
19.176 N
Saldo medio maart 2023 Mutaties FMP e
2023
12
2024
Het verwachte rekeningresultaat voor 2023 bedraagt € 4,343 mln. nadelig. Het wordt uit deze cijfers duidelijk dat er zonder ombuigingen geen sluitende begroting 2024 aan u kan worden aangeboden. Voorstellen voor nieuw beleid, waar ombuigingen ook onder vallen, horen echter niet thuis in een tussentijdse voortgangsrapportage. Tegelijk met deze voortgangsrapportage wordt in de raad de Kaderbrief behandeld waarin oplossingsrichtingen worden gegeven voor de nadelige saldi voor 2024 en verder. Deze worden uitgewerkt in de begroting 2024. Deze 1e Voortgangsrapportage heeft een peildatum van 1 maart. Dit is vrij vroeg in het jaar. Op basis van ervaring uit voorgaande jaren verwachten wij dat het nadelig saldo voor 2023 in de 2e Voortgangsrapportage 2023 zal afnemen.
13
2. 1e Voortgangsrapportage 2023 per opgave/product 1.
Ruim telijke or den ing
Opgaven Invoering Omgevingswet: Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Een samenhangende aanpak
Het programma inrichten voor de opgave van de overgangsperiode; Goed omgaan met ontwikkelingen die te maken hebben met de datum dat de wet
Voortgang
Toelichting voortgang Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
ingaat. Nieuwe instrumenten ontwikkelen
Een start maken met het ontwikkelen van het definitieve omgevingsplan waarbij we
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde be-
invulling geven aan de faciliterende rol van de overheid; Ontwikkelen monitoring ruimtelijk domein; Verbeteren en evalueren van de omgevingsvisie; Onderzoeken of omgevingsprogramma’s ons gaan helpen en eventueel verder
groting plaats.
ontwikkelen. Anders werken ontwikkelen
Ontwikkelen van werken volgens de bedoeling (werkprocessen en
Voor de ambitie van meer online dienstverlening is meer
dienstverlening) samen met degene voor wie we het doen; Ervaring opdoen met participatie en ervan leren; Verbeteren van onze (online)dienstverlening samen met de gebruikers Monitoren van
voortgang nodig t.a.v. diverse digitale projecten. Burgers en ondernemers moeten nog voor veel zaken contact opnemen met KCC of BOCC om inzage te krijgen in “openbare” informatie. Hiervoor is een 3 fase plan ontwikkeld wat invulling geeft aan verbeterde online dienstverlening
blijvende financiële gevolgen.
14
ICT en digitaal systeem
Bruikbare regels ontwikkelen;
Uitvoering van de activiteiten
Volgen van ontwikkelingen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)en daarop
vindt conform vastgestelde begroting plaats.
meebewegen. Toelichting financiële mutaties niet budgettair neutraal van € 50.000 of hoger Er zijn geen financiële mutaties met effect op het saldo. Toelichting financiële mutaties budgettair neutraal Omgevingwet 1. Inhuur tijdelijk personeel € 200.000 Per 1 januari 2024 wordt de Omgevingswet daadwerkelijk ingevoerd. Hierdoor is in 2023 veel extra arbeidsinzet noodzakelijk om samen met betrokken medewerkers andere werkprocessen en een nieuw IT-systeem te testen en medewerkers hiervoor op te leiden. Daarnaast is de verwachting dat er door marktpartijen eind 2023 veel extra aanvragen worden gedaan onder de Wabo wetgeving om in 2024 niet direct de effecten van de omgevingswet en WKB te ervaren. De te verrichten extra initiële werkzaamheden ten behoeve van de implementatie van de Omgevingswet vergen een extra budget van € 200.000 wat wordt verstrekt vanuit het programma Implementatie omgevingswet 2 Dekking incidentele kosten inspraak en participatie € 59.000 Door de invoering van de Omgevingswet wordt participatie extra belangrijk. Om die reden wordt er vanuit het programma een bijdrage gegeven aan het programma participatie van de gemeente Westland van € 59.000 3 Inhuur personeel bij BOCC € 300.000 Door de invoering van de Omgevingsweet op 1 januari 2024 is in 2023 veel extra arbeidsinzet noodzakelijk.
Daarnaast is het ITW (initiatieventafel Westland) al operationeel maar niet goed geborgd in de reguliere organisatie essentiële functies worden nu nog op tijdelijke basis ingevuld met externe medewerkers. Op basis van een overzicht met te verrichten extra activiteiten in 2023 ten behoeve van implementatie Omgevingswet en de borging van de ITW wordt een budget overheveling van 300.000 euro voorgesteld vanuit het programma Implementatie omgevingswet naar BOCC. Ruimtelijke ordening Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Op 1 januari 2023 voldoen aan de wettelijke verplichtingen uit de
We zorgen dat we kunnen werken met de Omgevingswet; We ontwikkelen in onderling verband de opgave invoering Omgevingswet
Omgevingswet. Een inrichting van de ruimte en ondergrond in het bedrijvige Westland die
instrumenten uit de Omgevingswet,
in evenwicht is.
15
Voortgang
Toelichting voortgang Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats waarbij de invoeringsdatum is vastgesteld op 1/1/’24.
Afstemming en overeenstemming over de ruimtelijke ordening in Westland in de regio.
zoals het Omgevingsplan en het Omgevingsprogramma; We doen ervaring op met deze hulpmiddelen; Ondersteunen van initiatiefnemers met ondersteunend grondbeleid, wanneer dit past binnen ons ruimtelijk beleid; Vaststellen van een Omgevingsplan voor gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan een verdeling die in evenwicht is met de ruimte in Westland; Sturen op basis van voorwaarden die we meegeven in omgevingsvergunningen; Bijdragen aan projecten die voortkomen uit de (centrum)visies die in de afgelopen periode zijn vastgesteld, bijvoorbeeld Wateringen, Poeldijk, Monster en Honselersdijk. 'Waar nodig met inzet van actief grondbeleid. Denk hierbij ook aan de Flora-ontwikkeling; Afstemming met en in de regio.
Producten Grondzaken Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Grondzaken is een hulpmiddel om de doelen genoemd in de andere
Opstellen rapportage Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling (MPG); Opstellen Tussentijdse rapportage Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling
programma’s te behalen. Het ondersteunt daarmee de andere programma’s en is vooral gericht op wet- en regelgeving (de middelen en kaders) en de (financiële) verslaglegging.
(TMPG); Updaten van de nota Grondbeleid 2013; Opstellen jaarlijks nota Grondprijzen.
16
Voortgang
Toelichting voortgang Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
Vergunning, toezicht en handhaving bouwen & monumenten Wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken? Uitvoeren wettelijke taak
Kwaliteitsbeoordeling van vergunningsaanvragen; Delen van de resultaten proef Wet Kwaliteitsborging en deze omzetten in
Voortgang
Toelichting voortgang Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
uitvoering van het beleid. Openheid verlenen vergunningen
Het verbeteren van het digitaal maken van het vergunningsproces.
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
De organisatie is gereed voor invoering Omgevingswet
Inzetten op communicatie naar binnen en naar buiten met bijzondere aandacht voor informatie en communicatietechnologie (ICT), opleidingen en trainingen, etc. Dit is een zwaar onderdeel vanwege de invloed van de nieuwe Omgevingswet. Er
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
is mogelijk extra budget nodig om de organisatie in zijn geheel klaar te maken voor de invoering. Passend toezicht
In de gaten houden van verzoeken om te handhaven, dit door de gewijzigde achtergrond (burenruzies, ruzies tussen verschillende personen). Deze verzoeken opnieuw bekijken zodat de inzet zo goed mogelijk wordt georganiseerd. Door goed toezicht wordt de samenwerking met openbare orde &
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
veiligheid versterkt. Toelichting financiële mutaties niet budgettair neutraal van € 50.000 of hoger Omgevingsvergunning : inhuur personeel voor afvangen piek (€ 75.000 incidenteel nadeel voor 2023) Er is incidenteel € 75.000 extra nodig voor de inhuur die noodzakelijk is om de piek aan werkzaamheden op te vangen.
17
Wat mag het kosten? (mutaties 1e Voortgangsrapportage) Programma 1 Opgave/product
Begroting Begroting 2023 2023 na
FMP
Neutrale mutaties
Reserve mutaties
Overige mutaties
Nieuwe raming 2023
Mutatie raming 2024
Mutatie raming 2025
Mutatie raming 2026
3
977
0
0
0
-130
2.946
-165
-165
-165
116
4.154
-11
8.037
30 -135
30 -135
30 -135
0
0
0
0
-50
-185
-50
-50
-50
-4.884
wijziging Invoering omgevingswet
1.133
1.533
Ruimtelijke ordening
2.926
3.076
monumenten
3.788
3.788
Totaal lasten programma 1
7.847
8.397
-559
Vergunning, toezicht en handhaving bouwen &
Invoering omgevingswet
0
0
Ruimtelijke ordening Vergunning, toezicht en handhaving bouwen &
-135
-135
monumenten
-4.869
-4.869
Totaal baten programma 1
-5.004
-5.004
Saldo van baten en lasten
2.843
3.393
Stortingen reserves
50 50
50
200 -359
-15 -15
-50
-5.069
-15 -65
-15 -65
-15 -65
-374
-61
3.008
-200
-200
-200
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen reserves
-1.097
-1.647
-1.647
0
0
0
Totaal reservemutaties programma 1
-1.097
-1.647
-1.647
0
0
0
Saldo programma 1
1.746
1.746
1.361
-200
-200
-200
50
-374
Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo
18
0
-61
2.
V olksh uis vesting
Opgave Volkshuisvesting, inclusief huisvesting statushouders Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Aandacht voor de groep middeninkomens en starters (betaalbaar houden van
Aanpassen woonvisie (2023, op basis van een nieuw en in 2022 uitgevoerd onderzoek
Voortgang
Toelichting voortgang Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
woningen).
naar de woonvraag in Westland); Onderzocht wordt op welke wijze het meest effectief vorm gegeven kan worden aan het
begroting plaats.
Wooninvesteringsfonds in 2023. Vanaf 2023 voeren we de doelgroepenverordening in; Verbeteren dienstverlening voor woningzoekenden (onder andere spoedzoekers) bijvoorbeeld over het gebruik van de wooncoach, of de toewijzing van de koopwoningen; Bouwen starterswoningen. Wachtlijsten voor een sociale huurwoning verminderen om aan de lokale vraag te voldoen
Tijdelijke (flex)woningen om snel in te springen op (dringende) woonvraagstukken
Wettelijke prestatieafspraken met corporaties (jaarlijks); Regionale woningmarktafspraken maken samen met de gemeentes in Haaglanden; Aanpassen huisvestingsverordening naar aanleiding van de regionale bespreking;
Het tekenen van de Regionale Realisatie agenda stond gepland
Realiseren (flex)woningen Molenweg (Monster) op gemeentegrond; Verkennen volgende haalbare projectlocaties voor flexwoningen; Ruimtelijk juridisch instrumentarium inzetten om vergunningverlening voor
Het besluit om het niet voortzetten van de locatie
flexwonen te versnellen (Verklaring van
19
Q1 2023. Wij hebben de RRA op 14 maart jl. niet getekend, omdat ons college voor het tekenen advies wil inwinnen van de raad. Ons college heeft op 23 mei besloten de RRA te tekenen.
"Molenweg" vertraagt realisatie van de ambitie "eerste woningen opgeleverd in Q1" Inmiddels zijn nieuwe locaties in onderzoek en ontwikkeling.
geen bedenkingen) om tijdswinst in de realisatie van projecten te bereiken. Voldoen aan de vraag wonen en zorg
Een locatie vinden voor een Wonen + zorgcomplex naar model Berkenflat; Beleidsregels vaststellen voor nieuwbouw. Met de vaststelling van deze beleidsregels wordt duidelijk aan welke randvoorwaarden complexen voor wonen en zorg moeten voldoen; Bedenken innovatieve woonvormen in de zes grootste kernen (Rozenhof Naaldwijk,
Er zijn voor de uitvoering van het Visiedocument Goed Wonen in een Goede Woning in Westland (Wonen/welzijn/zorg) geen structurele middelen beschikbaar. Daardoor kan het zijn dat niet alle activiteiten uitgevoerd kunnen worden.
in Wateringen Noord, in Waelpolder. Voor Monster, Poeldijk en De Lier moeten nog locaties worden gevonden.); Starten realisatie van twee Wonen + zorg projecten (Naaldhorst, Rozenhof); Verkenning voor wonen en zorg in Naaldwijk-Hoogeland afronden; Jaarlijks 30/50 mensen een plek geven in sociale huur- en flexwoningen vanuit de maatschappelijke instellingen. Toelichting financiële mutaties budgettair neutraal reserve Volkshuisvesting € 70.339 (reserve Volkshuisvesting) Dit budget is bedoeld voor een bijdrage aan de ontwikkeling van sociale en betaalbare woningbouw, en een bijdrage voor het omvormen van middelduur naar betaalbare woningbouw. In 2022 is een bedrag van € 70.339 niet besteed, doordat er geen projecten gevonden zijn die aanspraak kunnen maken op dit budget (passend binnen de doelen van de reserve). Bij de slotwijziging 2022 is al besloten om € 600.000 van 2022 door te schuiven naar 2023; ook het restant vanuit 2022 schuiven we door naar 2023. In 2023 is de verwachting dat het totale budget van € 670.339, waarmee sociale huur gestimuleerd kan worden, besteed wordt. Hiervoor zijn projecten in beeld, maar een concreet bestedingsplan volgt. Daarnaast voorzien we dat het budget nodig is voor bekostiging van de Westlandse Flexroute. Innovatieve woonvormen € 66.029 (reserve Sociaal domein) In 2022 is een bedrag van € 66.029 niet uitgegeven.
Onze verwachting is dat in 2023 het budget volledig besteed zal worden ten behoeve van ondersteuning van woongroepen voor medioren.
20
Pauzewoningen € 15.151 (reserve Volkshuisvesting) waarvan € 7.500 voor 2023 Van het resterende budget verwachten we ongeveer de helft (€ 7.500) in 2023 te besteden. Het restant bedrag van € 7.651 ramen we voor 2024. De middelen worden ingezet voor de inrichting van een (gestoffeerde) pauzewoning, welke bedoeld is als tijdelijke opvang voor een paar maanden voor inwoners die snel gehuisvest moeten worden. Of voor huurderving bij corporaties als er een woning (tijdelijk) leeg is in afwachting van inhuizing. Reserve startersleningen storting en onttrekking in 2023; Aan de reserve startersleningen is voor 2023 en verder een onttrekking geraamd van € 100.000 voor de jaarlijkse beheerkosten aan SVn. Het is gebleken dat de kosten lager zijn. Daarom wordt de onttrekking jaarlijks verlaagd met € 35.000 naar € 65.000. Daarnaast worden de reserve-opbrengsten van de startersleningen jaarlijks gestort in de reserve. In de begroting 2023 is rekening gehouden met een storting van jaarlijks € 325.000. Het is gebleken dat de renteopbrengsten zo’n € 275.000 bedragen. De stortingen in de reserve worden daarom met € 50.000 verlaagd. Reserve startersleningen Jaarlijks worden de via de exploitatie ontvangen rente en aflossing van verstrekte leningen in de reserve gestort en anderzijds de beheerskosten in de exploitatie door aanwending van de reserve gedekt.
Daarnaast is enkele jaren geleden besloten om jaarlijks € 100.000 te onttrekken ter algemene dekking binnen de begroting. Het mag duidelijk zijn dat de provincie de stortingen en onttrekkingen niet als incidenteel aanmerken. De reserve is overigens in 2007 in feite als risicoreserve gevormd ten aanzien van de verstrekte leningen. Intussen is het vormen van een aparte risicoreserve achterhaald; jaarlijks wordt nu het benodigde weerstandsvermogen berekend op basis van het risicoregister. Het weerstandsvermogen is onderdeel van de algemene reserve. Voorgesteld wordt om de reserve eind 2023 op te heffen en het saldo te storten in de algemene reserve. Het risico ten aanzien van de verstrekte leningen wordt verwerkt in het risicoregister. Prikkelarme woning € 35.000 (reserve Volkshuisvesting) De oplevering en de verbouwing van de prikkelarme woning, om nieuwe bewoning mogelijk te maken, vindt in het voorjaar van 2023 plaats.
21
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Programma 2 Opgave/product Volkshuisvesting, inclusief huisvesting statushouders
Begroting Begroting 2023 2023 na wijziging
FMP
Neutrale Reserve mutaties mutaties
Overige mutaties
Nieuwe raming 2023
Mutatie raming 2024
Mutatie raming 2025
Mutatie raming 2026
179 179
4.901
589
301
301
4.901
589
301
301
-696
-556
-276
-276
-696
-556
-276
-276
4.205
33
25
25
936
(beleid) 936
1.536 1.536
385 385
197 197
Totaal baten programma 2
0 0
0 0
-420 -420
-276 -276
Saldo van baten en lasten
936
1.536
-35
-79
Stortingen reserves
0 -100
0
0
0
-700
275 35
275
Onttrekkingen reserves
-2.604
-3.269
92
100
100
Totaal reservemutaties programma 2
-100
-700
310
-2.604
-2.994
92
100
100
Saldo programma 2
836
836
275
1.211
125
125
125
Totaal lasten programma 2 Volkshuisvesting, inclusief huisvesting statushouders (beleid)
-79
Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo
22
2.604 2.604
2.604
0
179
179
3.
Geb iedso ntwikke lin g
Opgaven Gebiedsontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Bouw van gemiddeld ongeveer 800 woningen per jaar, waarvan 500 woningen
Er zijn al veel projecten in de diverse kernen van gemeente Westland in ontwikkeling. Dit zijn zowel
Op de locatie "Molenweg" zullen geen flexwoningen worden
voor Westlandse starters de komende 4 jaar.
faciliterende als actieve projecten. De projecten bevinden zich in verschillende fases van de ontwikkeling.
gerealiseerd.
Projecten die nog helemaal aan het begin van de ontwikkeling staan, maar uiteindelijk wel zorgen
van Hoogeland is vertraagd. Verwacht wordt dat medio 2026 het gehele programma is gerealiseerd.
voor een toevoeging van nieuwe woningen zijn: Visie Verdizone in Naaldwijk; Ontwikkelperspectief Floragebied; Ontwikkeling 2e Berkenflat in ’s-Gravenzande. Daarvoor is herhuisvesting van de Westlandse Omroep Stichting (WOS) en kinderdagverblijf Okidoki nodig. We verwachten dat er in 2023 nog vier actieve projecten met een lopende grondexploitatie in ontwikkeling zijn waarin nog te bouwen woningen zijn opgenomen (excl. de grondbanken). Dit zijn: Grondexploitatie locatie oud gemeentekantoor Monster. Bouw 39 huurappartementen. Verwachte start bouw in 2023; Grondexploitatie herontwikkeling locatie De Schakel in Maasdijk. Bouw 20 appartementen, 6 eengezinswoningen, allen huur. Oplevering woningen in 2023; Grondexploitatie Hoogeland, bouw van twee wooneilanden met woningen op de begane grond en 3 kleinere appartementengebouwen;
23
Voortgang
Toelichting voortgang
In het vastgestelde MPG 2023 is al gemeld dat de ontwikkeling
Grondexploitatie voor het Centrumplan Honselersdijk loopt in 2023 en de jaren daarna nog door, maar in dit plan zijn geen woningen opgenomen. Het bestaat uit verschillende projecten met een maatschappelijk doel, zoals de ontwikkeling van een school en een Huis van de Buurt. Daarnaast zijn er actieve projecten die op een andere manier dan een grondexploitatie zijn opgepakt zoals: Herontwikkeling gemeentekantoor ’s-Gravenzande. Bouw van 44 appartementen waarvan 15 huurappartementen en 29 koopappartementen. Met daarbij ruimte op de locatie voor horeca- en detailhandel. De overdracht van het pand aan de ontwikkelaar vindt plaats in 2022. Daarna start (deels) sloop; Flexwonen Molenweg in Monster. Bouw van 80 woonunits. Het grootste deel van de projecten zijn faciliterend. Voorbeelden van dit type projecten met effect in de komende jaren zijn: Ontwikkeling Liermolen, De Lier. Ongeveer 800 woningen huur en koop, waarvan er in 2023 ongeveer 65 gereed zijn; Prinsenland, Honselersdijk. Ongeveer 27 koopwoningen die in 2023 gereed zijn; Ontwikkeling Wateringen Noord, Wateringen. Ongeveer 800 woningen zowel huur als koop; Uitbreiding Driesprong, Kwintsheul. Ongeveer 160 tot 200 woningen. Zowel huur als koop; Uitbreiding Heenweg. Ongeveer 76 woningen. Zowel huur als koop;
24
Woonzorgcentrum Rozenhof, Naaldwijk. Ongeveer 64 zorgwoningen en 40 appartementen. In totaal nog circa 34,5 hectare netto uitgeefbare bedrijfskavels realiseren.
Er lopen een aantal projecten om meer vierkante meters bedrijventerrein erbij te krijgen. Dit zijn: Uitbreiding ABC veilingterrein in Poeldijk. In totaal 12 hectare extra grond. Mogelijk 1e partiele ontwikkeling van ca 6 ha netto; Vernieuwen en uitbreiden Bovendijk in Kwintsheul. Een uitbreiding van ongeveer vier
Door vertraging in de verwerving van grondposities door Agri Business Centre Westland (ABC Westland) in het plangebied (12 hectare) is de planning met ca. een jaar vertraagd. Inmiddels zijn alle gronden verworven.
hectare. Toelichting financiële mutaties budgettair neutraal reserve Reserve faciliterende projecten De ramingen van de faciliterende projecten zijn bij de jaarrekening 2022 herzien. Het verwachte saldo van de faciliterende ontwikkelingen wordt verrekend met de reserve faciliterende projecten. In 2023 wordt naar verwachting € 124.000 onttrokken aan de reserve in plaats van € 1.198.000, hebt bedrag dat was opgenomen in de begroting 2023. Reserve Bovenwijks De ramingen van de verwachte bijdragen voor het fonds Bovenwijks zijn geactualiseerd. Ontvangen bedragen worden toegevoegd aan de reserve bovenwijks. In 2023 wordt naar verwachting € 934.000 toegevoegd in plaats van € 225.000 hetgeen was opgenomen in de begroting 2023. De wijziging is vooral het gevolg van een aanpassing in het verwachte moment van ontvangst van de bijdrage. Reserve Centrumplannen De besteding ten laste van de reserve Centrumplannen is geraamd op € 460.000 in 2023. Deze was nog niet opgenomen in de begroting. De uitgaven hebben betrekking op de verplaatsing van het beeld Gravin Machteld (€ 60.000), Vergroening centra fase 1 (€ 360.000) en voorbereiding Oranjeplein Maasdijk (€ 40.000).
Op 22 maart 2023 heeft de raad besloten ter dekking van de hogere opstalkosten en een deel van de kosten voor aanleg van de openbare ruimte voor het centrumplan Honselersdijk een totaalbedrag van € 1.963.000 te onttrekken aan de reserve Centrumplannen.
25
Deelnemingen ONW en OBWZ Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Doel OBWZ: gemiddeld tot 2030 circa 200 woningen per jaar, groen/blauwe
Tot nu toe zijn er circa 1.000 woningen opgeleverd. Inmiddels is met OBWZ een
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
verbindingszones en een school.
intentieovereenkomst vastgesteld waarin is opgenomen dat 150 betaalbare (sociaal en bereikbaar) woningen binnen de projecten van OBWZ een plek krijgen. De woningen komen in het woonplan De Kreken 2.9 – De HAK en Madewater; Daarnaast komt er een school in Madewater; Ook worden ecologische verbindingen aangelegd.
begroting plaats.
Doel ONW: gemiddeld t/m 2026 circa 150 woningen per jaar, een school, woon/zorg
Tot nu toe zijn circa 1.400 woningen opgeleverd. Inmiddels heeft de gemeente (ten
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
en een ecologische zone door het woongebied realiseren.
behoeve van ONW) de beschikking voor de BZK Woningbouwimpuls 2020 ontvangen. Dit betekent concreet dat in Waelpolder circa 360 betaalbare woningen worden gebouwd; Daarnaast is nog een extra subsidie aangevraagd om 30 sociale koopwoningen om
begroting plaats.
te zetten naar sociale huurwoningen. Ook hiervoor is de beschikking ontvangen; Daarnaast wordt er een ecologische verbinding aangelegd van Arendsduin tot de Staalduin; Met de realisatie van Waelpolder wordt ook het laatste deel van de ecologische zone in ONW aangelegd.
26
Voortgang
Toelichting voortgang
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Programma 3 Opgave/product Gebiedsontwikkeling Deelnemingen ONW en OBWZ
Begroting 2023 59.026
Begroting 2023 na wijziging 50.726
0
0
FMP
Neutrale Reserve mutaties mutaties
Overige mutaties
Nieuwe raming 2023
Mutatie raming 2024
Mutatie raming 2025
Mutatie raming 2026
35.000
335
26
86.087
-698
-1.135
-1.112
0
0
0
0
Totaal lasten programma 3
59.026
50.726
35.000
335
Gebiedsontwikkeling
-56.070
-47.063
-35.000
-1.658
-1
-1
Totaal baten programma 3
-56.071
-47.064
-35.000
-1.658
Saldo van baten en lasten
2.955
3.662
0
-1.323
Deelnemingen ONW en OBWZ
26
26
86.087
-698
-1.135
-1.112
-83.721
-590
745
-599
-1
0
0
0
-83.722
-590
745
-599
2.365
-1.288
-390
-1.711
706
225
709
934
44
-669
701
Onttrekkingen reserves Totaal reservemutaties programma 3
-2.322
-2.548
614
-14
-1.948
1.244
1.059
1.010
-1.616
-2.323
1.323
-14
-1.014
1.288
390
1.711
Saldo programma 3
1.339
1.339
0
12
1.351
0
0
0
Stortingen reserves
0
0
Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo
27
4.
M ob iliteit en economie
Opgaven Mobiliteit Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Westland is in 2040 een verkeersveilige gemeente, zowel objectief (het aantal
Vrachtwagens willen we zo min mogelijk in de dorpscentra; We verlagen de snelheid in de bebouwde kom waar mogelijk naar 30 km/u; Dorpscentra richten we zoveel mogelijk in met auto-te-gast; Verkeersveiligheid wordt topprioriteit op scholen. Daar horen natuurlijk ook veilige
geregistreerde ongevallen) als subjectief (de beleving van bewoners en bezoekers).
Voortgang
Toelichting voortgang Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
verkeerswegen en -kruisingen bij op schoolroutes; We zetten in op meer flitspalen. In ons uitvoerend werk geven we voorrang aan de belangrijkste plekken waar de meeste ongelukken gebeuren. We willen een gemeente zijn met veel ruimte voor voetgangers en fietsers. Dat is met de
We steunen reizen op de fiets met fietspaden tussen belangrijke gebieden, werken aan
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
drukte op de weg niet vanzelfsprekend. Voor hen, maar ook voor het recreatieve verkeer hebben we een bereikbaar Westland nodig.
recreatieve routes i.s.m. de MRDH en stellen een voetpadenplan op; We evalueren de Biesieklette in Naaldwijk; Langs de Lee leggen we een fietspad aan om weggebruikers van elkaar te scheiden; Er komt een veilige fietsroute vanuit de nieuwe woonwijken ‘de Ranken’, ‘Gouw’, en ‘Uithofpark’
begroting plaats.
naar het centrum van Kwintsheul; We zitten in op recreatief fietsen in onze promotionele activiteiten voor toerisme en recreatie. Er komen veilige en goede fietspaden, zoals Metropolitane Fietspaden in de regio en natuurlijk onze eigen kernen;
28
Er komt een fietsverbinding langs de Plas van Alle Winden. Een hoogwaardig en sterk OV-systeem waarbij we nieuwe vervoersmiddelen aantrekken, zoals Lightrail en een cargoloop. Het is van belang dat iedere inwoner kan deelnemen aan het OV.
We verkennen Hoogwaardige OV-verbindingen, waaronder Lightrail; We optimaliseren bestaande OV-lijnen in comfort, frequentie en beschikbaarheid; We zorgen met doelgroepenvervoer en de beschikbaarheid van de Regiotaxi voor
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde begroting plaats.
voldoende vervoersmogelijkheden op maat. Autorijden moet veilig zijn. Het vraagt om verstandig rijgedrag en tegelijkertijd om een
We verbeteren het OV om het voor de nieuwe generatie reizigers vanzelfsprekend te laten
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
soepele doorstroom. Zo min mogelijk verkeersslachtoffers betekent ook zo min mogelijk ‘daders’ in het verkeer. Zij rijden vaak in auto’s of vrachtwagens. Westland blijft hoe dan ook goed bereikbaar met de auto, met aandacht voor de elektrische voertuigen.
zijn met het OV te reizen; We zetten in op verstandig rijgedrag en zorgen voor vlot doorrijden en kwalitatief goede lokale
begroting plaats.
Vrachtvervoer over de wegen in Westland is veilig en schoon, maar ook snel om onze
We sluiten een agrologistieke deal en gaan met werkgevers aan de slag om de luchtkwaliteit te
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
economische concurrentiepositie te behouden.
verbeteren; We zorgen ervoor dat ons vrachtvervoer goed doorrijdt; Ook onderzoeken we handig vervoer in regionaal verband.
begroting plaats.
We houden voldoende parkeergelegenheid voor fiets en auto, maar ook voor
We maken ruimte voor 12 camperplaatsen bij Molenslag, werken de parkeernormen bij en
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
agrologistiek verkeer (bijvoorbeeld vrachtwagens).
stellen parkeerbeleid op; We investeren bovendien in fietsparkeren, zoals aan het Van Tijnplein.
begroting plaats.
en N-wegen; Asociaal gedrag in het verkeer pakken we aan waar mogelijk.
Toelichting financiële mutaties budgettair neutraal reserve In 2023 vervolgen we de uitvoering van de Mobiliteitsvisie die eind dit jaar overigens geactualiseerd wordt. Dit jaar liggen de accenten op Flora, de Verdiepende HOV-verkenning en de Gebiedsuitwerking Greenport 3.0; een programma waar u reeds via andere brieven over geïnformeerd bent. Door het vaststellen van het eerste basispakket zetten we nu allerhande maatregelen in gang met betrekking tot fiets en OV. Daarnaast dichten we dit jaar een aantal hiaten waar het gaat om beleidsstukken die bepalend zijn voor de gemeentelijke koers. Denk hierbij aan een OV-
29
agenda, parkeer-, fiets- en voetgangersbeleid. Alle stukken voorzien we van actieplannen. Voorgaande werkzaamheden worden gefinancierd uit de Reserve Regionale verkeersprojecten (middels onttrekkingen). De omvang van deze budgettair neutrale financiering bedraagt in 2023 € 894.500. Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Een toekomstbestendig glastuinbouwcluster.
We werken de Glastuinbouwvisie uit langs de drie pijlers. Daarbij beginnen we met de fysieke
De brede gemeentelijke ruimtelijke opgave vraagt veel
pijler. We stellen gebiedsvisies op waarmee we voor initiatieven uit adviseren; We ontwikkelen aan de hand van de gebiedsvisies een aantal polderplannen die goed
aandacht. Vanuit de opgave Economische Ontwikkeling wordt ingezet op de rol van glastuinbouw en bedrijventerreinen in die opgave. Om die reden ondersteunen we vooral bestaande initiatieven van onderop, zoals de Broekpolder en Oranjepolder, maar initiëren we zelf geen poldervisies. De Ruimtelijke Puzzel biedt het haakje om ook op polderniveau beslissingen te nemen over perspectief voor ons areaal.
aangeven wat er allemaal mogelijk is; We vormen een strategie op het ontwikkelingsbedrijf HOT; De Westland Agenda III ronden we af en starten de Westland Agenda IV; We helpen de poldercoöperaties (in wording) met advies; We voeren de plattelandswoningen in; We passen onze handhavingsstrategie aan; We beschrijven duidelijke duurzaamheidsambities met de sector; We investeren in de relaties met tuinbouwkwekers en telers.
Voortgang
Toelichting voortgang
Koploper zijn en blijven binnen de Kenniseconomie en internationale
We werken aan Bloemblad 2, waarbij we investeren in een campusprogramma dat
Bij het vervolg op het Masterplan Flora zorgen we
Greenport.
duurzaam blijft. Ook houden we ruimte voor bedrijven, zoals startups en impact-ondernemers; We ontvangen delegaties uit binnen- en buitenland en geven de samenwerking vorm met
voor een goede inbedding van Greenportonderwijs en Clustervorming in onze opgave Economische Ontwikkeling. We verbreden de scope van sec
partners die ons hierbij helpen of juist andersom. Bijzondere aandacht hebben we hier voor ambassadenetwerken;
30
programmering naar thema’s als campusvisie, programma
We verstevigen onze inzet in de Greenport WestHolland. Hiervoor zetten we projecten op over
van eisen en governance van de campus.
Gezondheid en Geluk, Innovatiepact, Human Capital, internationalisering, Energie en Plastics; We geven duidelijk aan wat voor onderwijs we op de Campus willen en komen met een nieuwe kennisagenda Greenportonderwijs; De bijdrage aan de Learning Community, LeidenDelft-Erasmus-coalitie, maar ook aan het World Horti Center, de Universiteit Wageningen en Tomatoworld zetten we door. Een bloeiend Vestigingsklimaat en Regionale Economie.
We breiden ons netwerk onder de top-100 bedrijven uit en volgen elk signaal snel en
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
passend op; We brengen de meerwaarde van de glastuinbouwsector in kaart in euro’s, impact en
begroting plaats.
bijdrage aan de sustainable development goals; We investeren in de MRDH en IQ. Dit doen we door scherp aan te geven wat we van elkaar verwachten. We kiezen focusdoelen en vergroten de verdiencapaciteit van ondernemers; Met beter en meer beeld- en geluidmateriaal verbeteren we onze zakelijke positioneringsstrategie; Een bloeiende arbeidsmarkt en Impact Economie.
Er komt een actieprogramma mismatch onderwijs-arbeidsmarkt; We hebben aandacht voor de economische kanten van arbeidsmigratie naast de huisvestingsvragen. Samen met Rijk en regio werken we aan voldoende en passend talent bij ondernemers die voldoet aan hun vraag; We bouwen een community van startups; We brengen het actieprogramma Impact Ondernemen uit met daarin de uitrol van het Westlands Klavertje;
31
Inmiddels is er capaciteit beschikbaar en ligt de focus op enerzijds de economische aanpak voor het integrale thema arbeidsmigratie en anderzijds de uitrol van het Westlands Klavertje. Dit actieplan komt in Q3 naar de raad.
De komende jaren starten we het werkbedrijf in de kas op; Er komt een nota Innovatief Ecosysteem. Ruimte om te ondernemen in en buiten de kern.
We zorgen voor persoonlijker en sneller relatiecontact met ondernemers in de kernen,
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
bedrijventerreinen, buitengebied en kantoren; We ronden de subsidieregeling MKB af en investeren in meerdere MKB-initiatieven samen
begroting plaats.
met de bedrijf- en investeringszones (BIZ) en MKB Westland; We maken een BIZ-agenda die ervoor zorgt dat alle uitvoeringsovereenkomsten uitgevoerd zijn; Er komt een nota digitalisering MKB; We voeren de detailhandelsvisie uit met extra aandacht voor het rechttrekken van transformaties. Hier is een fonds voor beschikbaar dat de juiste functies in de kern op de juiste plek krijgt; Er komt een actueel terrassen- en marktenbeleid met oog voor horeca en marktkooplieden; We werken aan een uitvoeringsnota horeca, sluiten een agrologistieke deal en komen met strategisch locatiebeleid; Er komt een bedrijventerreinenvisie. We zorgen voor duurzamere bedrijventerreinen met aandacht voor de binnen- en buitenkant van de gebouwen; We stellen een kantorenmonitor en -nota op en werken aan een red-tape-operatie waarbij we onnodige regels wegnemen.
32
Energietransitie Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Een robuuste en toekomstbestendige warmtevoorziening; In 2050 geen fossiele warmtevoorziening meer.
We stimuleren de ontwikkeling van een robuust warmtenetwerk door cofinanciering
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
via de stimuleringsregeling. In 2023 verwachten we 2 nieuwe aanvragen; We verbinden de verschillende initiatieven (Warmte Systeem Westland netwerk) en
begroting plaats.
organiseren 4 warmte-ateliers voor initiatiefnemers. Voor 2023 verwachten we 1 nieuwe aanvraag; We werken actief mee met het uitwerken van de koppeling op de warmteleiding van de haven naar Den Haag. Dat geldt ook voor de warmte-uitwisseling tussen Westland en Den Haag. In 2023 moet dit tot concrete voorstellen gaan leiden; Monster-Polanen werken we verder uit als verkenningswijk om alternatieven voor aardgas in te zetten. Dit komt vanuit de intentieovereenkomst met onder andere HVC en Arcade. Monster-Polanen is de eerste bestaande wijk (ook vastgesteld in de Warmtevisie Westland) waarbij een businesscase door marktpartijen in samenwerking met de gemeente is uitgewerkt. Marktpartijen hebben het initiatief genomen. De focus ligt nu met name op de isolatie van woningen om deze op termijn geschikt te maken voor een warmtenet; Voor de 6 verkenningswijken uit de warmtevisie (vastgesteld door de raad in 2021) stellen we per wijk uitvoeringsplannen op;
33
Voortgang
Toelichting voortgang
Voor de glastuinbouw wordt waterstof onderzocht als duurzame bron van energie. Het betreft de haalbaarheid van met name de WKK op waterstof. Faciliteren van Individuele en collectieve systemen voor duurzame elektra; In 2050 regionaal duurzame elektra voorzieningen.
We faciliteren het leggen van zonnepanelen. Ook zijn we betrokken bij subsidieaanvragen
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde
voor innovaties voor elektriciteitsopwekking van bedrijven, maatschappelijke instellingen en inwoners; In 2023 onderzoeken we samen met partners de mogelijkheden voor waterstofgebruik in de
begroting plaats.
glastuinbouw; We nemen knelpunten weg voor de realisatie van nieuwe bronnen. Ook faciliteren we bewonersgroepen in collectieve verduurzamingsactiviteiten. Verhogen maatschappelijk draagvlak en actie (besparen, particuliere initiatieven en
De campagne Westlandwoontduurzaam / Westlandwerktduurzaam is gericht op
Uitvoering van de activiteiten vindt conform vastgestelde