Bijlagen bij de toelichting
Tekst van het document
Voor alle onderzoeken geldt dat tijdens de rondes de keuze van strategische punten en/of looproutes beïnvloed worden door veranderende omstandigheden. Dit kan zijn een plotselinge verandering van windrichting, sterke toename of afname van windkracht, defec te straatverlichting en andere omstandigheden. Het aantal factoren dat bepaalt waarom een onderzoeker juist de ene richting meer op kijkt dan de andere of er juist voor kiest af te wijken van een gebruikelijke route zijn niet of nauwelijks definieerbaar. De wijze van onderzoek verschilt, met in achtneming van de randvoorwaarden van de relevante Kennisdocumenten en het meest actuele Vleermuisprotocol, dus per datum, per loopronde en per moment. Er is derhalve geen sprake van vaste transecten maar veel eerder van diverse looproutes naar strategische punten waarbij de frequentie van stilstaan en beweging afhankelijk zijn van de omstandigheden op dat moment. De personele inzet van ieder veldbezoek is afhankelijk | van het type onderzoek, de ervaring van de waarnemers en de potentie van het plangebied. Alle veldwerkers van Blom Ecologie zijn bedreven en ervaren in | onderzoeken in urbaan gebied. | Het onderzoek is er niet op gericht om | met volledige zekerheid alle mogelijke nesten en/of verblijfplaatsen te vinden of de aanwezigheid hiervan volledig uit te | sluiten.
| Hiervoor | zou | een | onderzoeksinspanning | geleverd | moeten | worden | die | de onderzoeksprotocollen ver overstijgt. Van de geleverde onderzoeksinspanning wordt beoordeeld dat deze voldoende is zoals dat redelijkerwijs van een initiatiefnemer gevraagd kan worden. | Met het uitgevoerde onderzoek worden derhalve resultaten geleverd die een goed beeld bieden van de aantallen individuen en de actieve nesten en/of verblijfplaatsen op die momenten binnen het onderzoeksgebied. Naast | het | uitgevoerde | veldonderzoek | wordt | ook | het | eerder | uitgevoerde | bureauonderzoek geactualiseerd. Hiervoor wordt de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) opnieuw geraadpleegd om te checken of externe | personen of partijen waarnemingen hebben gedaan die relevant zijn in voorliggend project. Hiervoor wordt een check gedaan op waarnemingen die relevant zijn in kader van de | beoogde | ruimtelijke | ingreep | wat | betreft | locatie | (binnen | circa | 100 | m | van | de | planlocatie) | en soortgroepen. De meest recente datum van raadpleging in de NDFF is d.d. | 29 oktober 2024. 2.3 | Materialen en aanvullende onderzoeksmethodes Het huismusonderzoek is uitgevoerd met behulp van een verrekijker. Het vleermuisonderzoek is uitgevoerd met behulp van een batdetector, type Petterson D | -200x/D-240x. Deze type zijn heterodyne en D-240x heeft | een time expansion functie.
De time expansion functie maakt het mogelijk de geluidopnames te vertragen waardoor nauwkeurige analyse van de hoogfrequent geluiden | uitgevoerd | kunnen | worden. | Geluidswaarnemingen | zijn | eventueel | opgenomen | met | een opnameapparaat, bijvoorbeeld Roland type R-07 of een Batlogger type M. Indien inventarisatie in het veld niet mogelijk was zijn geluiden geanalyseerd met behulp van de Elekon software BatExplorer versie 2.2 of recenter. De data die wordt verzameld in het soortgericht aanvullend onderzoek wordt ingevoerd en opgeslagen in de VeldwerkApp, een applicatie die Blom Ecologie specifiek voor dit type onderzoeken heeft laten ontwikkelen. In de VeldwerkApp worden de omstandigheden van het veldbezoek | , beeldmateriaal en onderzoeksresultaten in een hoog detailniveau verwerkt. De onderzoekers hebben ook direct toegang tot de resultaten van eerdere veldbezoeken om | eerder gedane (onzekere) waarnemingen te kunnen valideren. 2.4 | Veldbezoeken Het onderzoeksgebied is geïnventariseerd door | ter zake deskundig ecologen van Blom Ecologie of externe ter zake deskundig ecologen | onder verantwoordelijkheid van Blom Ecologie | . De relevante omstandigheden ten tijde van de veldbezoeken zijn opgenomen in o | nderstaande tabel (tabel 2.2). Tabel 2.2 | Uitgevoerde veldbezoeken gedurende het aanvullend onderzoek.
Veldbezoek | Functie | Aantal | Datum | Zon | Tijd | Weersomstandigheden pers. Huismus 1 | Nest + leefgebied | 1 | 08-04-2024 | 07.02 | 08.00-10.00 | 2/8, droog, 2 Bft, 12˚C Huismus 2 | Nest + leefgebied | 1 | 19-04-2024 | 06.38 | 07.30-09.45 | 8/8, droog, 3 Bft, 9˚C Vleermuis 1 | Zomer | 2 | 08-05-2024 | 06.01 | 04.00-06.15 | 8/8, droog, 2 Bft, 10˚C Vleermuis 2 | Kraam + zomer | 2 | 07-06-2024 | 22.00 | 22.00-00.00 | 1/8, droog, 2 Bft, 17˚C Vleermuis 3 | Kraam + zomer | 2 | 08-07-2024 | 22.03 | 22.00-00.05 | 8/8, droog, 1 Bft, 17˚C Vleermuis 4 | Paar | 2 | 29-08-2024 | 20.39 | 23.00-01.00 | 0/8, droog, 2 Bft, 17˚C Vleermuis 5 | Paar | 2 | 26-09-2024 | 19.33 | 21.00-23.00 | 4/8, droog, 3 Bft, 14˚C 10 11 2.5 Specifieke omstandigheden Tijdens de uitvoering van het onderzoek kan er sprake zijn van dusdanig e omstandigheden dat er mogelijk een vertekend beeld optreedt van de verzamelde resultaten. Hiermee wordt niet bedoeld het gemotiveerd afwijken van uitgangspunten zoals geformuleerd in de Kennisdocumenten en het Vleermuisprotocol. Tijdens het onderzoek was er, voor zover de onderzoekers hebben kunnen nagaan, geen sprake van omstandigheden die mogelijk effect sorteren op de onderzoeksresultaten. 12 3 Resultaten 3.1 Huismus Tijdens het onderzoek zijn geen huismussen waargenomen. Er is geen sprake van huismus nestlocaties of leefgebied op de planlocatie.
3.2 Vleermuizen Tijdens de onderzoeksrondes zijn in totaal een drietal soorten waargenomen in het onderzoeksgebied (tabel 3. 1). Waargenomen soorten betreffen de gewone dwergvleermuis, rosse vleermuis en ruige dwergvleermuis. De meest waargenomen soort betrof de gewone dwergvleermuis. Tabel 3.1 Waarnemingen en aantallen van vleermuizen gedurende de veldbezoeken in het onderzoeksgebied. Veldbezoek Soort Totaal aantal individuen Gedrag en verblijfplaatsen Vleermuis 1 Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis 7 2 Foeragerend Overvliegend Vleermuis 2 Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Ruige dwergvleermuis 4 3 1 Foeragerend Overvliegend Foeragerend Vleermuis 3 Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Ruige dwergvleermuis Rosse vleermuis 5 1 1 1 Foeragerend Overvliegend Overvliegend Overvliegend Vleermuis 4 Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis 2 1 Foeragerend Overvliegend Vleermuis 5 Gewone dwergvleermuis 2 Overvliegend Gedurende het vleermuisonderzoek zijn geen vleermuisverblijfplaatsen vastgesteld. Gedurende het vleermuisonderzoek is geen essentiële vliegroute of essentieel foerageergebied vastgesteld. Op basis van het vleermuisonderzoek word en de watergangen binnen het plangebied frequent gebruikt als foerageergebied (figuur 3.1). Op basis van het aantal waargenomen individuen is de aanwezigheid van een veel gebruikte vliegroute uitgesloten.
De waargenomen individuen verspreiden zich nabij de bebouwing diffuus door het onderzoeksgebied waardoor er geen sprake is van de aanwezigheid van een vaste vliegroute. De werkzaamheden hebben geen invloed op een mogelijke vliegroute (Ruit, 2024). De resultaten van het vleermuisonderzoek onderschrijven deze beoordeling. 13 Figuur 3.1 Overzicht van de aangetroffen foerageergebieden en vliegroutes. Dit betreffen geen essentiële foerageergebieden en vliegroutes. 3.3 Overige vogelsoorten Naast de te onderzoeken soorten waarvoor het voorliggend onderzoek is uitgevoerd zijn tijdens de veldbezoeken waarnemingen van overige soorten gedaan. De volgende vogelsoorten zijn gedurende de veldbezoeken waargenomen: ekster, kauw, koolmees, merel, putter en Turkse tortel . Deze waarnemingen bestaan met name uit overvliegende, rustende of foeragerende vogels. Er zijn geen nesten waargenomen . De locatie van nesten kan echter van jaar tot jaar verschillen, waardoor de aanwezigheid van algemene broedvogels voor komende jaren niet kan worden uitgesloten. Nesten van algemene broedvogels zijn beschermd gedurende het broedseizoen. Het broedseizoen loopt indicatief van 15 maart t/m 15 juli. Werkzaamheden die mogelijk nesten van algemene broedvogels aantasten dienen uitgevoerd te worden buiten het broedseizoen.
3.4 Soorten Specifieke zorgplicht Het onderzoek beperkte zich in beginsel tot huismus en vleermuizen. Tijdens het onderzoek is tevens gelet op aanwijzingen van aanwezigheid van soorten op de planlocatie welke vallen onder de Specifieke zorgplicht. Dit betreffen VR art. 4.2 en bijlage 1-soorten, Rode Lijst-soorten, HR bijlage II, IV en V soorten en nationaal beschermde soorten. Tijdens de uitgevoerde onderzoeken zijn geen soorten aangetroffen welke vallen onder de Specifieke zorgplicht. 3.5 NDFF Tijdens het raadplegen van de NDFF (2019 -2024) zijn geen waarnemingen aangetroffen die aanvullend zijn op voorliggende onderzoeksresultaten en relevant zijn binnen voorliggend project.
4 | Conclusie 4.1 | Huismus In april 2024 is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van de huismus in het plangebied aan de Kanaalweg e.o. te De Lier. Het onderzoek is uitgevoerd conform de bepalingen in het Kennisdocument huismus (BIJ12, | 2023). Tijdens het onderzoek | zijn geen | individuen of | nesten van huismus in | het onderzoeksgebied aangetroffen. Het plangebied maakt geen onderdeel uit van het leefgebied. De beoogde | ingreep leidt | niet tot een schadelijke handeling als bedoeld onder Bal artikel 11.37 lid b (wegnemen nesten). Een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is niet benodigd. 4.2 | Vleermuizen In de periode mei-september 2024 is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van vleermuizen | in het plangebied aan de Kanaalweg e.o. te De Lier. Het onderzoek is uitgevoerd conform de bepalingen in het meest actuele Vleermuisprotocol (NGB, 2021). Tijdens het onderzoek zijn | geen verblijfplaatsen van | vleermuizen | vastgesteld. | Het | plangebied | maakt | (in | beperkte | mate) | onderdeel | uit | van | het leefgebied, maar is er geen sprake van het wegnemen van essentiële onderdelen van het leefgebied. De beoogde ingreep | leidt niet tot overtreding van | een schadelijke handeling als bedoeld onder Bal artikel | 11.46 lid | b (verstoren | vleermuizen) | en | lid | d | (wegnemen | verblijfplaatsen).
| Een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is niet benodigd. 4.3 | Overige vogelsoorten Het onderzoek beperkte zich in beginsel tot huismus en vleermuizen. Tijdens het onderzoek is tevens gelet op individuen, nesten en/of verblijflocaties van andere soorten in het plangebied. Er zijn geen nesten van vogelsoorten aangetroffen binnen het plangebied. Zoals beschreven staat in de Vogelrichtlijn zijn alle vogels in Nederland beschermd tijdens het broedseizoen. Indicatief betreft | het broedseizoen | de periode 15 maart t/m 15 juli. Om schadelijke handelingen te voorkomen dienen werkzaamheden die mogelijk leiden tot verstoring of aantasting van nesten buiten het broedseizoen uitgevoerd te worden. 4.4 | Soorten Specifieke zorgplicht Het onderzoek beperkte zich in beginsel tot huismus en vleermuizen. Tijdens het onderzoek is tevens gelet op aanwijzingen van aanwezigheid van soorten op de planlocatie welke vallen onder de Specifieke zorgplicht. Dit betreffen VR art. 4.2 en bijlage 1-soorten, Rode Lijst-soorten, HR bijlage II, IV en V soorten en nationaal beschermde soorten. Tijdens de uitgevoerde onderzoeken zijn geen soorten | aangetroffen welke vallen onder de Specifieke zorgplicht.
Er is wat betreft de bovenstaande soorten geen sprake van nadelige effecten op soorten van de Habitatrichtlijn | en | Rode | Lijst | ten | gevolge | van | de | beoogde | ruimtelijke | ontwikkeling. | Gezien | het bovenstaande zijn er geen preventieve maatregelen benodigd. 14 15 4.5 Samenvatting Er zijn geen nestlocaties van vogels of vleermuisverblijfplaatsen aangetroffen binnen het plangebied. 4.6 Vervolgstappen Voor de uitvoering van de ingreep is geen omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit nodig (tabel 4.1). Er gelden in het kader van Omgevingswet onderdeel natuur geen verdere vervolgstappen. De voorgeschreven maatregelen ten aanzien van de algemene zorgplicht , zoals beschreven in de quickscan, dienen wel getroffen te worden (Ruit, 2024). 16 Bronvermelding Ruit, A.H.M, 2024. Quickscan Natuur Kanaalweg 14, 14A, 18, 18A en Kerlaan 71, 71B te De Lier. Oriënterend onderzoek in het kader van de Omgevingswet. Blom Ecologie B.V., Waardenburg. NGB, Zoogdiervereniging en Gegevensautoriteit Natuur, 2021. Vleermuisprotocol, versie januari 2021.
Geraadpleegde documenten (BIJ12, 2017-2024) Kennisdocument Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) Kennisdocument Huismus (Passer domesticus) Kennisdocument Ruige dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii) 17 Koeweistraat 2 4181 CD Waardenburg 0418 820 288 blomecologie.nl Bijlage 12 Stikstofberekening ontwikkeling Veilingweg-Kerklaan 650
Bijlage 13 Archeologisch bureauonderzoek 730 www.ArGeoBoor.nl E info@argeoboor.nl T 06-28559693 De Lier Uitbreiding sportpark De Zweth (Gemeente Westland) Een archeologisch bureauonderzoek ArGeoBoor rapport 1577 definitief auteur: L.C. Nijdam (senior prospector) & M.L. Kruijthof (senior KNA prospector) paraaf voor vrijgave datum: 22 mei 2025 Opdrachtgever: Gemeente Westland ISSN: 2351-9975 ArGeoBoor Archeologisch vooronderzoek & advies A R C H E O L O G I S C H B U R E A U O N D E R Z O E K
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting ........................................................................................................................................... 3 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 4 1.1 Kader ...................................................................................................................................... 4 1.2 Doel en Vraagstelling ............................................................................................................. 5 1.3 Administratieve data .............................................................................................................. 6 2 Gegevens plangebied ...................................................................................................................... 7 2.1 Beschrijving plangebied ......................................................................................................... 7 2.2 Voorziene ontwikkeling .........................................................................................................
8 3 Archeologisch bureauonderzoek ................................................................................................... 11 3.1 Aardkundige gegevens ......................................................................................................... 11 3.2 Historische situatie............................................................................................................... 17 3.3 Archeologische informatie ................................................................................................... 24 4 Conclusies ...................................................................................................................................... 31 5 Aanbeveling ................................................................................................................................... 32 Literatuur ............................................................................................................................................... 34 Bronnen Kaarten en Overige bronnen (geraadpleegd in mei en juni 2020) ......................................... 34 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 3 Samenvatting In opdracht van de Aqua Terra Nova B.V.
heeft ArGeoBoor in samenwerking met ArcheoWest een archeologisch bureauonderzoek opgesteld voor het plangebied “uitbreiding sportpark De Zweth” te De Lier (Gemeente Westland). Het plangebied maakt deel uit van een zone die in het kader van de voorgenomen uitbreiding van het naastgelegen sportpark opnieuw wordt ingericht. Binnen het plangebied worden tevens uitplaats-kavels voor 14 woningen gerealiseerd. Bij de realisatie van deze plannen kunnen bodemverstoringen ontstaan die een bedreiging kunnen vormen voor eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied. De doelstelling van het bureauonderzoek is het formuleren van een archeologische verwachting voor het plangebied op basis van bekende aardkundige, historische en archeologische gegevens. Kansarme zones of zones die niet verstoord zullen worden, worden uitgesloten voor vervolgonderzoek en kansrijke zones die door de werkzaamheden verstoord zullen gaan worden juist geselecteerd worden voor vervolgonderzoek. Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat binnen het plangebied een (weliswaar relatief lage) verwachting bestaat voor sporen vanaf de IJzertijd in de top van de Gantel Laag. Het plangebied maakte deel uit van een relatief nat kweldermilieu dat in de loop van de Romeinse tijd in moeras veranderde en pas vanaf de late middeleeuwen door inpoldering weer bewoonbaar werd.
Er kunnen voornamelijk archeologische sporen worden aangetroffen die te maken hebben met agrarisch landgebruik, zoals erven en hun bijgebouwen, alsmede verkavelingssporen. Op basis van het bovenstaande wordt aanbevolen een booronderzoek uit te voeren in die delen van het plangebied, waar grondwerkzaamheden dieper dan 50 cm -mv zijn voorzien. Hierop uitgezonderd zijn de voetbalvelden (deellocatie A en in het westen van deellocatie B), waar de drainage op maximaal 60 cm-mv komt te liggen. Voorafgaand aan het booronderzoek dient een Plan van Aanpak te worden opgesteld. Het wordt geadviseerd om bovenstaand advies voor te leggen aan de bevoegde overheid, in dit geval de gemeente Westland. ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 4 1 Inleiding 1.1 Kader In opdracht van de Aqua Terra Nova B.V. heeft ArGeoBoor in samenwerking met ArcheoWest een archeologisch bureauonderzoek opgesteld voor het plangebied “uitbreiding sportpark De Zweth” te De Lier (Gemeente Westland). Het plangebied maakt deel uit van een zone die in het kader van de voorgenomen uitbreiding van het sportpark opnieuw wordt ingericht. Binnen het plangebied worden tevens uitplaats-kavels voor 14 woningen gerealiseerd. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen mogelijk door de werkzaamheden verstoord worden.
De bodemverstoringen voor de sportvelden zullen bestaan uit ontgraving (tot 40 cm-mv), drainage (70 cm-mv), aanleg van kabels en leidingen (50 cm-mv), plaatsen van lichtmasten (tot 3,5 m-mv) en hekwerken (tot 2 m-mv). De inrichting van de woonkavels is nog niet bekend, maar aangenomen kan worden dat bodemverstoringen zullen bestaan uit het aanbrengen van heipalen, ontgravingen voor funderingen, kruipruimtes, eventuele kelders en het aanbrengen van ondergrondse infrastructuur. Op de archeologische beleidskaart van de Gemeente Westland ligt het plangebied verwachtingszone III.1 Dit betreft gebieden met een lage tot middelhoge kans op archeologische resten. Het gemeentelijke beleid is dat bij plannen met een omvang groter dan 500 m2 en dieper dan 50 cm -mv rekening dient te worden gehouden met eventuele archeologische waarden. Het bureauonderzoek is een eerste stap in het archeologisch onderzoeksproces. Het bureauonderzoek is uitgevoerd in februari 2025 conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.2 (BRL SIKB 4000, protocol 4002). 1 Kerkhof 2012 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V.
5 1.2 Doel en Vraagstelling De doelstelling van het bureauonderzoek is het formuleren van een archeologische verwachting voor het plangebied op basis van bekende aardkundige, historische en archeologische gegevens. Hierbij kunnen kansarme zones of zones die niet verstoord zullen worden, worden uitgesloten voor vervolgonderzoek. Kansrijke zones die door de werkzaamheden verstoord zullen gaan worden, zullen juist geselecteerd worden voor vervolgonderzoek. De volgende vragen staan bij het onderzoek centraal: • Wat is de archeologische verwachting van het plangebied? Wat is de datering en het verwachte complextype van de verwachte archeologische waarden? • Wat is de omvang en diepteligging van eventueel aanwezige archeologische resten? Zijn er bovengronds aanwijzingen voor archeologische waarden zichtbaar? • Wat is de verwachte gaafheid en conserveringstoestand van de archeologische waarden, indien aanwezig? Welke artefacten kunnen worden verwacht en welke uiterlijke kenmerken hebben deze? • Kan voor een bepaalde zone binnen het plangebied de kans op specifieke archeologische waarden worden bepaald? • Kan iets gezegd worden over de eventuele verstoring van de bodem? • In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische waarden bedreigd door de voorgenomen (graaf)werkzaamheden? • Is archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk? 1.3 | Administratieve data Provincie: | Zuid-Holland
Gemeente: | Westland Plaats: | De Lier Adres/toponiem: | Veilingweg Kaartblad: | 37B Opdrachtgever: | Aqua-Terra Nova B.V. Bevoegd gezag: | Gemeente Westland Contactpersoon: | Gemeentelijk archeoloog mevr. N. Conradi centrumcoördinaten: | Deelgebied A: 76057/444480 Deelgebieden B+C: 76487/444359 Oppervlakten: | Deelgebied A: 0,45 ha; deelgebied B: 6,7; ha deelgebied C:1,8 ha Onderzoekmeldingsnummer | 5693178100 ARCHIS 3: Beheer en plaats van digitale | ArGeoBoor, Uleflecht 8, 9244 ET Beetsterzwaag. documentatie. Afbeelding 1. Ligging van het plangebied paars) en het onderzoeksgebied (stippellijn) op een topografische kaart.2 2 Kadaster 2019 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth | 6 Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 7 2 Gegevens plangebied 2.1 Beschrijving plangebied Binnen het plangebied kunnen 3 delen worden onderscheiden. Deelgebied A is gelegen langs de Kanaalweg en betreft een trainingsveld van voetbalvereniging Lyra. Het wordt begrensd door de Kanaalweg in het noorden, het bestaande sportpark, bebouwing in het westen en glastuinbouw in het oosten. Het maaiveld ligt rond 0,90 m -NAP.
Deelgebied B omvat een gedeelte van het bestaande sportpark waaronder een voetbalveld, tennisbanen, een zwembad en sporthal. In het westelijk deel zijn reeds concrete plannen aanwezig voor de realisatie van een sportveld. Het oostelijk deel is in gebruik als glastuinbouwgebied, bestaande uit kassen en een waterbassin. Het maaiveld ligt tussen 1,10 m en 0,80 m -NAP. Deelgebied C is het meest oostelijk deel van het plangebied en bevat de uitplaats-kavels voor de geplande woningen. Dit deelgebied is momenteel geheel in gebruik als glastuinbouwgebied en bevat kassen en enkele watersilo’s. Het maaiveld ligt tussen 1,30 en 1,10 m -NAP.3 Ten oosten van het plangebied bevindt zich een waterberging, ten noorden van het plangebied bevindt zich glastuinbouw. Ten westen van het plangebied bevindt zich het overige deel van het sportpark De zuidoostelijke begrenzing wordt gevormd door de Veilingweg en de Kerklaan. Het plangebied is weergegeven in op een topografische kaart in afbeelding 1 en een luchtfoto in afbeelding 2. 3 AHN 4 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 8 Afbeelding 2. Het plangebied (paars) op een recente luchtfoto.4 2.2 Voorziene ontwikkeling De gemeente Westland is voornemens het bestaande sportpark uit te breiden.
In deelgebied A, langs de Kanaalweg wordt een trainingsveld aangelegd, hiervoor zal tot 40 cm-mv vlakdekkend worden ontgraven. Drainagesleuven zullen met een onderlinge afstand (hart op hart) van 4 meter op 50-60 cm-mv worden aangelegd met een sleufbreedte van 20 cm. De nieuwe drainage wordt aangelegd met een kettingmachine, waarbij de oude drainage blijft liggen. De drainage wordt aangelegd in de lengterichting van het veld (oost-west). Door de geringe afstand tussen de drainagesleuven kan dit gezien worden als vlakdekkende verstoring. In het westen van deelgebied B wordt een kunstgrasveld van het type Grassmaster gerealiseerd, de bodemverstoringen hiervoor zijn gelijk aan die van het trainingsveld in deelgebied A. De nieuwe drainage wordt aangelegd met een kettingmachine, waarbij de oude drainage blijft liggen. De drainage wordt aangelegd in de lengterichting van het veld (noord- zuid). Voor dit veld geldt daarnaast dat kabels en leidingen rond het veld worden aangelegd op 4 PDOK 2023
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 9 50 cm-mv met een sleufbreedte van 50 cm. Lichtmasten worden tot 3,5 m-mv in de bodem geplaatst in gaten met een diameter van 70 cm. Hekwerken en ballenvangers kunnen tot op een diepte van 2 meter worden gefundeerd (palen). In het overige deel van deelgebied B zullen diverse werkzaamheden worden uitgevoerd, de exacte details hiervan zijn op het moment van schrijven aan ons nog niet bekend. Een aantal gebouwen en structuren blijven ongewijzigd, zoals het zwembad met bijbehorende sporthal, de tennisbanen en enkele kassen (Optiplug). In deelgebied C bestaat het voornemen om 14 uitplaats-kavels voor vrijstaande woningen te realiseren. De exacte inrichting van de kavels is op dit moment nog niet bekend. De nu aanwezige sloot die door dat deel van het plangebied loopt, wordt volgens de inrichtingstekening op afbeelding 3 gedempt. Afbeelding 3. Nieuwe inrichtingsplattegrond.5 5 Kadaster 2022
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 10 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 11 3 Archeologisch bureauonderzoek 3.1 Aardkundige gegevens Op de nieuwe geologische kaart van Westland en Midden-Delfland (zie afbeelding 4) ligt het plangebied binnen geo-eenheid 1. Eenheid 1 zijn gebieden waar het Laagcomplex van Westland ligt op Hollandveen op Laagcomplex van Delfland/Laagcomplex van Wormer en waar de top van de zandafzettingen van het laagcomplex van Delfland en/of de Laag van Rijswijk dieper liggen dan 5 m -NAP. 6 Afbeelding 4. Plangebied (paars) op de nieuwe geologische kaart van het Westland en Midden- Delfland.7 Hieronder een paleogeografische beschrijving op basis van de beleidsnota van de Gemeente Westland en waar nodig aangepast (Kerkhof 2012, p 11 – 14). ‘In het Westland is in de loop der tijd zeer veel sedimentatie opgetreden. Als gevolg van deze geologische ontwikkelingen was het uiterlijk van het landschap continu aan verandering onderhevig. De verschillende geologische afzettingen die na elkaar zijn ontstaan, hadden een conserverende of juist erosieve invloed op hun voorgangers.
Hierdoor zijn de verschillende geologische situaties uit het verleden in meer of mindere mate bewaard gebleven in de ondergrond. 6 Vos e.a. 2017 7 Vos e.a. 2017
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 12 Door een geleidelijke temperatuurstijging aan het einde van de laatste ijstijd (rond 10.000 jaar geleden) smolt het landijs en steeg de zeespiegel. Als gevolg van grondwaterstijgingen werd de zandige ondergrond (Formaties van Boxtel en Kreftenheye, circa 20-22 m -NAP) vochtig en trad er veengroei op (Basisveen Laag). Rond 6.000 v.Chr. verdronk het landschap en veranderde het gebied in een waddenzee, waarin dikke lagen klei en zand werden afgezet. Deze waddenzee werd aan de westzijde afgesloten door een kustbarrière met zeegaten die in het verlengde lagen van rivieren als de Schelde, Maas, Rijn en IJ. Via deze zeegaten drong zeewater binnen in de lagune. Rond 4.000 v.Chr. nam de snelheid van de zeespiegelstijging af. Er ontstonden strandwallen (Laagpakket van Zandvoort) met lage duinen op de plaats van de kustbarrières (op de lijn Wateringen – Poeldijk), die de openingen bij de riviermonden grotendeels afsloten, waarna een periode van veengroei begon. Na deze periode van veengroei is er in het Westland tot driemaal toe sprake geweest van een verhoogde invloed van de zee, waarbij de veenvorming werd onderbroken.
Tijdens deze zogenaamde transgressies zijn verschillende geologische afzettingen gevormd: de Oer-Gaag Laag (circa 1.500-850 v.Chr.), de Gantel Laag (circa 300-50 v.Chr.) en de Laag van Poeldijk (circa 1.100-1.300 na Chr.).’ Deze lagen zijn in de praktijk vaak lastig van elkaar te onderscheiden en worden nu ook wel het Laagcomplex van Westland genoemd.8 In het plangebied is een opeenvolging van de ze lagen te verwachten. Uit paleogeografische kaarten van het gebied valt het volgende op te maken. Het plangebied lag rond 500 v. Chr.in een moerasgebied (veen) dat al vóór 100 na Chr. transformeerde in een kwelder (zie afbeeldingen 5 en 6). In de loop van de Romeinse periode veranderde het gebied wederom in een moeras (zie afbeelding 7). Ook dit moeras overstroomde en rond 1250 na Chr. was dit gebied wederom een kwelder (afbeelding 8). Op dat moment liggen de locaties B en C ten zuiden van een watergang. 8 Vos e.a. 2017 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 13 Afbeelding 5. Plangebied op een paleogeografische kaart van 500 v. Chr.9 Afbeelding 6. Plangebied op een paleogeografische kaart van 100 na Chr.10 9 Vos e.a. 2018 10 Vos e.a. 2018
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 14 Afbeelding 7. Plangebied op een paleogeografische kaart van 800 na Chr.11 Afbeelding 8. Plangebied op een paleogeografische kaart van 1250 na Chr.12 11 Vos e.a. 2018 12 Vos e.a. 2018
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 15 Op de geomorfologische kaart is het gebied gelegen binnen een vlakte van getij-afzettingen, waarvan een groot deel als bebouwd gebied is gekarteerd (zie afbeelding 9).13 Afbeelding 9. Plangebied (paars) op een uitsnede van de geomorfologische kaart.14 Op basis van de bodemkaart van Van Liere uit 1948 worden voornamelijk broekgronden (vrij compacte kleigronden) verwacht (code Eb., zie afbeelding 10). Centraal door de gebieden B en C liggen meer zandige geulafzettingen. Op de recente minder nauwkeurige bodemkaart van 1:50.000 van Alterra zijn Warmoezerijgronden (code AWg) gekarteerd. Dit zijn moerige eerdgronden met een moerige bovengrond of moerige tussenlaag op gerijpte zavel of klei.15 13 Alterra 2019 14 Alterra 2019 15 Alterra 2014
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 16 Afbeelding 10. Bodemkaart uit 1948 van Van Liere. Het plangebied is in roze weergegeven.16 16 Van Liere 1948
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 17 Afbeelding 11. Uitsnede van de bodemkaart van Nederland 1:50.000.17 3.2 Historische situatie Het plangebied is gelegen ten noorden van de van oorsprong middeleeuwse dorpskern van De Lier. Op de kaart van Kruikius van 1712 (zie afbeelding 12) is te zien dat het plangebied voor het grootste deel in gebruik was als weiland. De Kerklaan had reeds dezelfde loop als tegenwoordig. Binnen de grenzen van het plangebied (meer specifiek: aan de noordzijde van deelgebied B) lag het historische erf Oosterlee. Het lijkt alsof het hoofdgebouw net buiten de contouren van het plangebied lag, binnen het plangebied lag met name de boomgaard die tot het erf behoorde. Ten oosten van het plangebied lag de boerderij Blyenburch. Op het Minuutplan (zie afbeelding 13) uit het begin van de 19e eeuw is het plangebied eveneens grotendeels onbebouwd. Ook hier lijkt het alsof het hoofdgebouw van Oosterlee net buiten de grenzen van het plangebied lag. Op diverse kaarten uit de 19e en 20e eeuw is te zien dat het plangebied tot halverwege de 20e eeuw in gebruik geweest is als weiland en deel uitmaakte van een agrarisch gebied buiten de bebouwde kom (zie afbeeldingen 14 en 15).
De boerderij Oosterlee wordt op een topografische kaart uit 1940 ’t Loo genoemd (zie afbeelding 16). Binnen het plangebied zijn ter hoogte van de boerderij boomgaarden te zien, het overige deel was in gebruik als weiland. 17 Alterra 2014
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 18 In de 2e helft van de 20e eeuw werd het plangebied en de omgeving ervan ontwikkeld tot glastuinbouwgebied en werden er binnen het plangebied kassen gebouwd. In deze periode verdween ook de boerderij Oosterlee / ’t Loo. Ook werden de bestaande woningen langs de Kerklaan in die periode gerealiseerd. Die situatie is tot op heden min of meer ongewijzigd gebleven (zie afbeeldingen 16 t/m 18). Afbeelding 12. Plangebied op een kaart uit 1712 van Kruikius en Kruikius.18 18 Kruikius & Kruikius 1712
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 19 Afbeelding 13. Plangebied op de minuutplan uit 1811-1831.19 19 Kadaster 1811-1832
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 20 Afbeelding 14. Plangebied op de veldminuut van rond 1880.20 20 Bureau Militaire Verkenningen 1870
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 21 Afbeelding 15. Militair topografische kaart van rond 1910.21 21 Bureau Militaire Verkenningen 1900
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 22 Afbeelding 16. Plangebied op een topografische kaart uit 1940.22 22 Bureau Militaire Verkenningen 1940
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 23 Afbeelding 17. Plangebied op een topografische kaart van 1970.23 23 Kadaster 1970
Afbeelding 18. Plangebied op een topografische kaart van 2019.24 3.3 | Archeologische informatie De archeologische beleidskaart van de gemeente Westland | (afbeelding 19) geeft voor het gebied een verwachtingszone III, dat staat voor een lage tot middelhoge verwacht | ing. Hier geldt een onderzoeksplicht voor grondwerkzaamheden groter dan 500 m | ² en 50 cm-mv. In het Omgevingsplan zijn twee bestemmingsplannen verwerkt: het bestemmingsplan Glastuinbouwgebied Westland d.d. 19 december 2012 en het bestemmingsplan Kern De Lier d.d. 19 maart 2013. In beide plannen heeft het plangebied een nevenfunctie archeologie: in het plan “Glastuinbouwgebied Westland” Waarde Archeologie 2 en in het plan “Kern De Lier” Waarde-Archeologie 4. Beide waardes staan voor een verstoringsgrens van 500 m | ² en 50 cm- mv.25 24 Kadaster 2019 25 Omgevingsloket, geraadpleegd februari 2025 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth | 24 Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 25 Afbeelding 19. Beleidskaart gemeente Westland.
Lichtgeel = verwachtingszone III, vrijstelling tot 500 m² en 50 cm-mv.26 Uit gegevens uit ARCHIS 3 blijkt dat er geen PAB-terreinen (voormalige AMK-terreinen) binnen een straal van 200 meter rond het plangebied liggen. 26 Kerkhof 2012
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 26 Afbeelding 20a. Onderzoeksmeldingen nabij het plangebied (bron: ARCHIS 3 2024). Vondstlocaties Binnen het plangebied zijn geen vondstlocaties bekend. Op een afstand van 200 meter is één vondstlocatie bekend (nr. 1087838). Dit betreft de vondst van aardewerk uit de nieuwe tijd tijdens een proefsleuvenonderzoek aan de Sportlaan. Dit onderzoek wordt in de volgende paragraaf beschreven (zaakidentificatie 2214267100).
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 27 Afbeelding 20b. Onderzoeksmeldingen nabij het plangebied (bron: ARCHIS 3 2024). Onderzoeksmeldingen Uit de omgeving zijn gegevens van een aantal onderzoeken bekend. Bij het doorzoeken van Archis kunnen enkele onderzoeken als niet relevant worden beschouwd, omdat ze op een zeer groot plangebied slaan en de onderzoekscontour dermate groot is ingetekend, dat zij een groot deel van het Westland beslaat. Het gaat hierbij om een onderzoek t.b.v. het gemeentelijk archeologiebeleid en enkele grote onderzoeken voor kabel-of leidingnetwerken. Omdat deze gegevens voor het huidige onderzoek geen meerwaarde hebben, zijn gegevens uit die onderzoeken niet opgenomen. Op het oostelijk aan deelgebied C grenzende perceel is in 2004 door de gemeente Delft een inventariserend veldonderzoek (zaakidentificatie 2045917100) uitgevoerd in verband met de aanleg van de huidige waterberging. In de rapportage wordt dit perceel als terrein B aangeduid. Ter plaatse zijn 27 boringen uitgevoerd, waarvan de boornummers 1 t/m 7 direct langs de grens met onderhavig plangebied zijn geplaatst. Bij de oppervlaktekartering is één scherf laatmiddeleeuws kogelpotaardewerk aangetroffen.
De bodemopbouw bestaat uit een gemiddeld 40 cm dikke bouwvoor (tot ca. 1,30 m -NAP), met plaatselijk diepere verstoringen tot 80 cm-mv (1,70 m -NAP). Daaronder bevindt zich een kleipakket dat wordt toegeschreven aan de Afzettingen van Duinkerke III (tegenwoordig: Laag van Poeldijk). Ter plaatse van boring 1 in het uiterste zuiden lijkt een kreekrug aanwezig, vanaf ongeveer 80 cm-mv (ca. -1,70m NAP). Hieronder bevinden zich kleiafzettingen, soms met zandbandjes, die kunnen worden gerekend tot de Afzettingen | van Duinkerke I (tegenwoordig: Gantel Laag). De bodemopbouw wijst op een relatief nat milieu en er zijn dan ook geen aanwijzingen voor een vindplaats aangetroffen. Wel is de kogelpotscherf een indicator voor een vindplaats in de nabije omgeving.27 De meeste overige relevante onderzoeken zijn uitgevoerd ten zuiden van het plangebied. Voor een locatie op ca. 200 meter ten zuiden van het plangebied is door Bureau voor Archeologie in 2017 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd (zaakidentificaties 4036646100 | en 4036654100; uitgewerkt tot één rapport | ). Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied reeds tot een diepte van 90 tot 120 cm | -mv verstoord is geraakt tijdens het verwijderen van de funderingen van de voormalige bebouwing. Het hele plangebied is bebouwd geweest.
Dit betekent dat het bovenste | potentiële archeologische niveau in de top van de Laag van Poeldijk uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd direct onder het maaiveld inmiddels verstoord is geraakt. Wel kan nog een eventueel archeologische niveau in de top van de Gantel Laag uit de IJzertijd of de Romeinse tijd nog bewaard zijn gebleven. Uit de onderzoeken uit de omgeving van het plangebied blijkt dat dit niveau zich op een diepte variërend van 75 tot 150 cm -mv bevindt. Een eventuele archeologische vindplaats zal zich manifesteren als een | archeologische laag; een humeuze, ontkalkte laag met fragmenten aardewerk, houtskool, botmateriaal en fosfaatvlekken. In het plangebied zijn vier boringen gezet tot 200 cm | -mv en één boring tot 400 cm -mv. Hieruit blijkt dat in de ondergrond van het plangebied het Laagpakket van Wormer voorkomt met daarboven een 40 cm dikke restant van het Hollandveen. De top van het veen is geërodeerd geraakt door de sedimentatie van mariene sedimenten (mogelijk de basis van de Gantel Laag). Op ca. 170 tot 200 cm-mv is een 30 cm dikke veenlaag of venige kleilaag aanwezig. Hierin zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen en het lijkt het te gaan om een natuurlijke laag, ofwel geen cultuurlaag. Hierboven is de Gantel Laag aanwezig, met in de basis geulafzettingen en daarboven kwelderafzettingen.
In de bovengrond is een heterogeen pakket van klei- en zandbrokken aanwezig, wat waarschijnlijk tijdens de sloop is ontstaan. De archeologisch meest kansrijke niveaus, de top van de Laag van Poeldijk en de top van de Gantel Laag zijn niet meer aanwezig. Een kleine locatie op ca. 200 meter ten zuiden van het plangebied is in 2004 door middel van boringen onderzocht door de gemeente Delft (zaakidentificatie 2482329100). De locatie staat in Archis vermeld als “bij benadering”, ook staan geen onderzoeksresultaten vermeld.28 Voor de herinrichting van de Sportlaan, die ten zuiden van het plangebied kruist met de Veilingweg, is in 2018 door Archeologie Delft een bureauonderzoek uitgevoerd (zaakidentificatie 4586086100). Op basis van bodemkaarten bleek het plangebied minder geschikt voor bewoning in de IJzertijd en Romeinse tijd en op basis van historisch 27 Bult, de Bruin & Norde 2004 28 Archis 3 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth | 28 Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 29 kaartmateriaal werden geen vindplaatsen uit de late middeleeuwen of nieuwe tijd verwacht.
Er is vrijgave geadviseerd.29 Eveneens aan de Sportlaan is in 2019 door ADC in samenwerking met Archeowest een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het kader van de uitbreiding van een schoolgebouw (zaakidentificatie 4719209100). Op basis van het bureauonderzoek werden binnen het plangebied archeologische waarden verwacht uit de perioden Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd op respectievelijk eventuele oeverafzettingen in het Laagpakket van Wormer, een geoxideerde top van het Hollandveen Laagpakket of in de top van de Laag van Poeldijk. Geen van de drie mogelijke archeologische niveaus is aangetroffen in het plangebied. Voor het Laagpakket van Wormer en het Hollandveen Laagpakket heeft dat als oorzaak het feit dat in de niveaus geen bodem en/of veraard oppervlak is gevormd. Voor de Laag van Poeldijk geldt dat deze door latere grondbewerking grotendeels is verstoord.30 Iets verder zuidelijk aan de Sportlaan is in 2008 een bureau- en booronderzoek uitgevoerd (zaakidentificatie 2180514100), gevolgd door een proefsleuvenonderzoek (zaakidentificatie 2214267100). De reden voor het onderzoek is de sloop van de huidige bebouwing en de nieuwbouw van een kleinschalig appartementencomplex met kelder.
In het booronderzoek is een oude bodem of akkerlaag aangetroffen op 1 m -mv (0,2 m -NAP), maar er zijn geen vondsten gedaan.31 Tijdens het proefsleuvenonderzoek bleken er veel verstoringen van de bodem te zijn. Waar de oude akkerlaag intact was is het vlak direct onder de laag aangelegd. Sporen zijn hier echter nauwelijks gevonden. De meeste sporen bleken natuurlijke vlekken te zijn. Er is één echt spoor, een greppel of sloot. Deze greppel heeft waarschijnlijk met een oude percelering te maken. Helaas kon de greppel niet gedateerd worden. Het aardewerk dat uit de “oude” akkerlaag verzameld is, is sterke gefragmenteerd en dateert in de 18e en 19e eeuw. Aangezien er geen duidelijke sporen of structuren aangetroffen zijn en het vondstmateriaal minimaal is, werd de site niet behoudenswaardig geacht.32 Ten noorden van het plangebied is één relevant onderzoek bekend. Aan de overzijde van het Zwethkanaal is door IDDS in 2025 een bureau- en booronderzoek uitgevoerd ter plaatse van Hoge Noordweg 27B en 27C te Naaldwijk (zaakidentificatie 5670513100). Uit het bureauonderzoek blijkt dat de ondergrond van het plangebied waarschijnlijk bestaat uit een afwisseling van Hollandveen en Gantelafzettingen. Deze afzettingen kunnen bewoonbaar zijn geweest in relatief goed ontwaterde zones, met name in de nabijheid van geulen.
Er zijn geen aanwijzingen dat in of in de omgeving van het plangebied geulen aanwezig zijn geweest. De booronderzoeken in de directe omgeving hebben geen afzettingen aangetoond die bewoonbaar waren. Op basis hiervan is de kans groot dat ook in het plangebied geen bewoonbare afzettingen aanwezig zijn, en dat de archeologische verwachting dus laag is. Ook dit booronderzoek heeft geen afzettingen aangetoond die bewoonbaar waren (ook niet de middeleeuwse kreekgeul waarop of waarlangs geen relevante niveaus zijn aangetroffen; deze staat in het onderzochte gebied niet gekarteerd, wel in onderhavig plangebied) en daarmee hebben alle afzettingen en pakketten in het plangebied 29 Penning 2018 30 Huizer & De Vries 2019 31 Van Lil 2008 32 Jackson et al. 2008 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 30 een lage tot zeer lage archeologische verwachting.33 Archeologische verwachting Het plangebied ligt in een relatief laaggelegen gebied dat meermaals overstroomd is geweest. Aan het einde van de prehistorie was er sprake van een kweldergebied, dat in de loop van de Romeinse tijd verder vernatte tot een moeras. Van bodemvorming in de top van de Gantel Laag, een gidsniveau voor bewoning in de Romeinse tijd, zal dan ook geen sprake zijn.
Voor bewoning in die periode waren met name oeverwallen interessant, maar die bevinden zich niet in het plangebied. Vandaar dat bij diverse onderzoeken in de directe omgeving dan ook geen aanwijzingen voor bewoning aanwezig zijn. De verwachting voor sporen tot en met de Romeinse tijd kan dan ook relatief laag worden ingeschat. Wel is in het uiterste zuiden van het plangebied op de bodemkaart van Van Liere een smalle kreekrug gekarteerd, hierop kna in de Romeinse tijd en/of middeleeuwen bewoning mogelijk zijn geweest. Het plangebied is in de late middeleeuwen ingepolderd en vanaf die periode is bewoning mogelijk. Mogelijkerwijs is de kreek die in het zuiden staat gekarteerd, noordwaarts verplaatst en in gekanaliseerde vorm geworden tot de huidige watergang ten noorden van het plangebied. Hoewel binnen het plangebied op historisch kaartmateriaal geen bebouwing zichtbaar is, kunnen wel sporen van verkaveling en agrarisch landgebruik te verwachten zijn. De boerderij Oosterlee / ’t Loo bevindt zich net ten noorden van het plangebied, het is mogelijk dat ook binnen het plangebied sporen aan te treffen zijn die te relateren zijn aan dit historische erf.
Verwachte bodemverstoring Te verwachten bodemverstoringen kunnen bestaan uit funderingen van kassen en ondergrondse infrastructuur behorend bij de bestaande glastuinbouwbedrijven, naar verwachting gemiddeld tot 50 cm-mv en plaatselijk wellicht dieper. Het booronderzoek op het oostelijk gelegen aangrenzende perceel bevestigt dit beeld. Ter plaatse van het waterbassin en de silo’s zijn de verstoringen mogelijk dieper. 33 Wilbers & Moerman 2025 ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 31 4 Conclusies Op basis van de verzamelde gegevens uit het bureauonderzoek en de gespecificeerde archeologische verwachting kunnen de onderzoeksvragen als volgt worden beantwoord: • Wat is de archeologische verwachting van het plangebied? Wat is de datering en het verwachte complextype van de verwachte archeologische waarden? Er bestaat een (weliswaar relatief lage) verwachting voor sporen vanaf de IJzertijd in de top van de Gantel Laag. Het plangebied maakte deel uit van een relatief nat kweldermilieu dat in de loop van de Romeinse tijd in moeras veranderde en pas vanaf de late middeleeuwen door inpoldering weer bewoonbaar werd. Er kunnen voornamelijk archeologische sporen worden aangetroffen die te maken hebben met agrarisch landgebruik, zoals erven en hun bijgebouwen, alsmede verkavelingssporen.
• Wat is de omvang en diepteligging van eventueel aanwezige archeologische resten? Zijn er bovengronds aanwijzingen voor archeologische waarden zichtbaar? Indien een vindplaats aanwezig is, kan deze zich uitstrekken buiten de grenzen van het plangebied, omdat deze grenzen op de 21e eeuwse situatie zijn gebaseerd. Bovengronds zijn geen aanwijzingen voor een vindplaats zichtbaar. • Wat is de verwachte gaafheid en conserveringstoestand van de archeologische waarden, indien aanwezig? Welke artefacten kunnen worden verwacht en welke uiterlijke kenmerken hebben deze? De kans dat een vindplaats zich qua gaafheid en conserveringstoestand in goede conditie bevindt, is relatief groot. De relatief natte bodem zorgt voor goede conserverings- omstandigheden voor organisch materiaal. Er kunnen artefacten uit o.a. aardewerk, natuursteen, glas, metaal, en bot worden verwacht • Kan voor een bepaalde zone binnen het plangebied de kans op specifieke archeologische waarden worden bepaald? Ja, de zone rondom de historische boerderij Oosterlee / ’t Loo, direct noordelijk van deelgebied B, heeft een verwachting voor erfstructuren zoals bijgebouwen, waterputten e.d. Het hoofdgebouw lijkt net buiten het plangebied te hebben gelegen. Het gedeelte van het plangebied buiten het historische erf heeft een gelijke archeologische verwachting.
• Kan iets gezegd worden over de eventuele verstoring van de bodem? De bodem zal gemiddeld tot 50 cm-mv verstoord zijn door recente agrarische activiteiten, de bouw van kassen en de realisatie van de bestaande sportvoorzieningen. Plaatselijk, zoals bij het waterbassin en de silo’s, zullen de verstoringen dieper zijn. Ter plaatse van de sportvelden is nu ook reeds drainage aanwezig, de nieuwe drainage zal in dezelfde richting worden aangelegd. • In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische waarden bedreigd door de voorgenomen (graaf)werkzaamheden? De ontgravingen voor de voetbalvelden zijn vlakdekkend tot 40 cm-mv en vormen door de geringe ontgravingsdiepte geen bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 32 waarden. Datzelfde geldt voor de aanleg van kabel- en leidingstroken op 50 cm-mv. De aanleg van de drainage op maximaal 60 cm-mv wordt slechts in dermate smalle sleuven uitgevoerd, dat de bedreiging voor het bodemerfgoed gering is. Voor de lichtmasten geldt weliswaar een diepe verstoring (tot 3,5 m-mv), maar de diameter van de gaten (70 cm) is dermate klein dat ook deze verstoring als zeer beperkt kan worden omschreven.
Bij de uitplaats-kavels voor de woningen geldt echter dat kan worden aangenomen dat over de gehele oppervlakte van dat gedeelte van het plangebied verstoringen voorkomen dieper dan 50 cm -mv. 5 Aanbeveling Binnen het gehele plangebied vinden bij de geplande ontwikkelingen bodemverstoringen plaats dieper dan 50 cm -mv. Aanbevolen wordt daarom om het plangebied verder te onderzoeken door middel van een inventariserend veldonderzoek (booronderzoek), daar waar dieper dan 50 cm-mv wordt verstoord. Ons inziens kunnen de voetbalvelden, waar de drainage tot maximaal 60 cm-mv wordt aangelegd, hiervan worden uitgezonderd. Het doel van een dergelijk onderzoek is om de verwachting uit het bureauonderzoek te toetsen en kansrijke en kansarme zones aan te kunnen wijzen. Zie ook de advieskaart op afbeelding 21. Het wordt geadviseerd om bovenstaand advies voor te leggen aan de bevoegde overheid, in dit geval de gemeente Westland. Wij wijzen u erop dat het bevoegd gezag in haar selectiebesluit af kan wijken van bovenstaand advies. Ook op vrijgegeven terreindelen dient de uitvoerder van de grondwerkzaamheden op de hoogte te worden gebracht voor de wettelijke meldingsplicht voor archeologische vondsten, conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10. ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V.
33 Afbeelding 21. Advieskaart. In groen de vrij te geven delen ter plaatse van de voetbalvelden. In rood de overige terreindelen, waar booronderzoek wordt aanbevolen op plaatsen waar dieper dan 50 cm-mv wordt verstoord.
ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 34 Literatuur Beckers, I.S.J., 2017: Kerklaan-Veilingweg, De Lier, gemeente Westland: een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen in de verkennende en karterende fase. Berkel, G. van & K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen herkomst en historie. Bult, E.J., Bruin, J. de & E. Norde, 2004: Twee toekomstige waterbergingen in De Lier. Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Delftse Archeologische Rapporten 33. Huizer, J. & Y.A. de Vries, 2019: Sportlaan 47, De Lier (gemeente Westland). Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. ADC-rapport 4958. Jackson, J.M.D., Zuidhoff, F.S. & S. Ostkamp, 2008: Westland, De Lier, op de hoek van de Van Alkemadestraat en de Sportlaan. Een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van proefsleuven. ADC-rapport 1647. Kerkhof, M., 2012: Toelichting bij de archeologische beleidskaart van de gemeente Westland. Delftse Archeologische Notitie 20. Lil, R. van, 2008: De Lier, Sportlaan / Van Alkemadestraat. Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek. ADC- rapport 1315. Penning, B., 2018: Rioolvervanging en herinrichting Sportlaan, De Lier, gemeente Westland.
Een archeologisch bureauonderzoek. Delftse Archeologische Notitie 148. SIKB 2018: Bureauonderzoek, Protocol 4002, KNA versie 4.2 Vos, P., IJsselstijn, M., Jongma, S. en S. de Vries, 2017. Het ontstaan van Westland-Delfland, gebaseerd op paleo-landschappelijk onderzoek en getijsysteemkennis. Toelichting op de regionale paleo-landschappelijke kartering, uitgevoerd in het kader van het uitbrengen van de Atlas van het Westland. Delft Archeologische Rapporten nr. 130 (DAR 130). Wilbers, A.W.E. & S. Moerman, 2025: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase. Hoge Noordweg 27B en 27C, Naaldwijk. Gemeente Westland. IDDS Archeologie rapport 3054. Bronnen Kaarten en Overige bronnen (geraadpleegd in mei en juni 2020) Alterra 2014: Bodemkaart van Nederland digitaal 1:50.000. Geraadpleegd in ARCHIS 3. Alterra 2019: Geomorfologische kaart van Nederland digitaal 1:50.000. Geraadpleegd in ARCHIS 3. ARCHIS 3 2024: Archeologisch Informatie Systeem (onderzoeksmeldingen en vondsten). Bureau Militaire Verkenningen 1850 - 1950. Militair Topografische Kaarten, Bonnebladen 1:25.000. Geraadpleegd op http://www.topotijdreis.nl. Kadaster 1811-1832: minuutplan De Lier, Zuid Holland, sectie A, blad 01 (MIN08031A01) Kadaster 1950-2019. Topografische kaarten 1:25.000 van Nederland.
Geraadpleegd op http://www.topotijdreis.nl Kadaster 2024: Topografische en kadasterkaarten, Geraadpleegd via www.pdok.nl Kruikius, N. & J. Kruikius 1712: ’t Hooge heemraedschap van Delflant met de alle steden, dorpen en ambachten, Alphen aan den Rijn. ArGeoBoor rapport 1577 / Archeowest 2024.2034 De Lier (gemeente Westland), uitbreiding sportpark De Zweth Opdrachtgever: Aqua-terra Nova B.V. 35 Van Liere, J., 1948: Bodemkaart. Overzichtskaart van het Westland. Stichting voor Bodemkartering. Wageningen Holland. Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans 2018: Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam (Prometheus). Bijlage 14 Booronderzoek archeologie uitplaatskavels 766 Rapport 6751 UITPLAATSKAVELS SPORTPARK DE ZWETH TE DE LIER I.S.J. Beckers
Uitplaatskavels Sportpark De Zweth te De Lier, gemeente Westland Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek I.S.J. Beckers Colofon ADC Rapport 6751 6751 Uitplaatskavels Sportpark De Zweth te De Lier, gemeente Westland Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek Auteur: I.S.J. Beckers In opdracht van: Aqua-Terra Nova © ADC ArcheoProjecten, Amersfoort, 15 oktober 2025 Foto’s en tekeningen: ADC ArcheoProjecten, tenzij anders vermeld Status rapportage: concept Versie 1.0 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. ADC ArcheoProjecten aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. Autorisatie: R.M. van der Zee ISSN 1875-1067 ADC ArcheoProjecten Nijverheidsweg-Noord 114 3812 PN Amersfoort Tel.
033-299 81 81 E-mail info@archeologie.nl Inhoudsopgave Samenvatting 5 1 Inleiding en administratieve gegevens 7 2 Vooronderzoek 12 2.1 Inleiding 12 2.2 Gespecificeerde archeologische verwachting 12 2.3 Conclusie 12 3 Inventariserend Veldonderzoek 14 3.1 Verkennend booronderzoek: doel- en vraagstelling 14 3.2 Methode 14 3.3 Resultaten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) 15 3.4 Conclusies 17 4 Aanbeveling 19 Literatuur 20 Geraadpleegde websites 21 Lijst van afbeeldingen en tabellen 22 Bijlage 1 boorgegevens 23 Tabel 1. Overzicht van de verschillende perioden 5 Samenvatting In opdracht van Aqua-Terra Nova B.V. en in samenwerking met ArcheoWest heeft ADC ArcheoProjecten in september 2025 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Uitplaatskavels Sportpark De Zweth te De Lier, gemeente Westland. Dit onderzoek volgt op een bureauonderzoek dat in mei 2025 door ArGeoBoor voor een groter gebied (Uitbreiding Sportpark De Zweth) is uitgevoerd. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Hieruit blijkt dat het plangebied in een relatief laaggelegen gebied ligt dat meermaals door de zee overstroomd is geweest. Aan het einde van de prehistorie was er sprake van een kweldergebied, dat in de loop van de Romeinse tijd veranderde in een veenmoeras.
Voor bewoning in die periode waren met name oeverwallen of kreekruggen van het Gantelsysteem interessant, maar die worden niet in het plangebied verwacht. De verwachting voor sporen tot en met de Romeinse tijd kan dan ook relatief laag worden ingeschat. Hoewel geen oeverwallen of kreekruggen van het Gantelsysteem worden verwachting is echter in het uiterste zuiden van het plangebied op de bodemkaart van Van Liere een smalle kreekrug, waarschijnlijk onderdeel van het Lierstelsel, gekarteerd. Op deze kreekrug kan in de Middeleeuwen bewoning mogelijk zijn geweest. Na de afdamming van het Lierstelsel in de 12e eeuw werd het plangebied onderdeel de Oude Lierpolder en werd het in gebruik genomen voor de landbouw. Hoewel binnen het plangebied op historisch kaartmateriaal geen bebouwing zichtbaar is, kunnen wel sporen van verkaveling en agrarisch landgebruik aanwezig zijn. De boerderij Oosterlee / ’t Loo bevindt zich net ten noorden van het plangebied. Het is mogelijk dat ook binnen het plangebied sporen aan te treffen zijn die te relateren zijn aan dit historische erf. Indien aanwezig bevinden deze zich in de top van de Laag van Poeldijk en zullen deze zich manifesteren als een concentratie van bouwpuin en aardewerk in een omgewerkte of opgebrachte kleilaag.
Door de bouw van kassen in de jaren vijftig van de vorige eeuw en de recente sloop daarvan moet rekening gehouden worden met bodemverstoringen. Mogelijk is ter plaatse van de silo’s in de noordoosthoek van het plangebied sprake van diepere verstoringen. Om bovenstaande verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek verricht. Hieruit blijkt dat de natuurlijke ondergrond van beneden naar boven uit een laag licht-blauwgrijze, sterk siltige klei (kwelderklei van het Laagpakket van Wormer) bestaat, afgedekt door een mineraalarm veenpakket met houtresten (bosveen van het Hollandveen Laagpakket). Dit is afgedekt door grijze sterk tot uiterst siltige klei met veenlaagjes (kwelder- of lagunaire klei van de Gantel Laag) en vervolgens door zand en zandige klei met in de top daarvan uiterst siltige klei (kreekgeul- en kwelderafzettingen van de Laag van Poeldijk). De lagen kwelderklei en lagunaire klei in de diepe ondergrond hebben een slappe consistentie en zijn niet goed bewoonbaar geweest. De top van de Gantel Laag is in de Late Middeleeuwen geërodeerd door de vorming van een kreekgeul. De kwelderklei van de Laag van Poeldijk is deels opgenomen in de moderne bouwvoor en dit niveau is dus deels verstoord geraakt.