Document · PDF

Bijlage 5: archeologisch onderzoek (20-0247172)

Gemeenteraad 13 april 2021, gemeente WestlandBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling Ontwerp verklaring van geen bedenkingen uitbreiding agrarisch aanverwant bedrijf Zwartendijk 73 te Monster8.260 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr20011 Zwartendijk 73, Monster Gemeente Westland Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek

Richard Exaltus Joep Orbons

September 2020

ArcheoPro

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 2

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr20011 Zwartendijk 73, Monster Gemeente Westland Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek

Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (OM nummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie

mRO, Leeuwenveldseweg 16H 1382 LX Weesp 19-225 ArcheoPro Rapport Zwartendijk 73, Monster 2020 08 02 02-09-2020 Definitief 4775967100 Gemeente Westland Provincie Zuid-Holland 1569-7363 Richard Exaltus, Joep Orbons Richard Exaltus Richard Exaltus, Joep Orbons Niet van toepassing Drs R.P. Exaltus; senior-archeoloog

Versie: 02-09-2020

Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl

Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 3

Inhoudsopgave 1. Inleiding....................................................................................................................................................................................... 5 1.1 Algemeen................................................................................................................................................................................... 5 1.2 Locatiegegevens (LS02)................................................................................................................................................5 1.3 Aard van de ingreep (LS01)........................................................................................................................................ 5 1.4 Onderzoek (LS01)...................................................................................................................................................... 6 1.5 Doel- en vraagstelling........................................................................................................................................................ 6 2 Bureauonderzoek..................................................................................................................................................................

11 2.1 Methode en bronnen........................................................................................................................................................11 2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem (LS04).............................................................................................. 13 2.3 Archeologie (LS01/LS04).......................................................................................................................................19 2.4 Informatie amateurarcheologen (LS01/LS04)...............................................................................................20 2.5 Historie (LS03)..............................................................................................................................................................24 2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05)..................................................................... 28 2.7 Onderzoeksstrategie (LS05)...................................................................................................................................

29 3 Veldonderzoek.........................................................................................................................................................................30 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03)........................................................................................................................30 3.2 Resultaten booronderzoek (VS03)...................................................................................................................... 30 4 Conclusies en aanbevelingen

(VS07)..................................................................................................................... 33

Bijlage 1: Verklarende woordenlijst................................................................................................................................ 34 Bijlage 2: Archeologische tijdschaal................................................................................................................................ 34 Bijlage 3: Literatuurlijst..........................................................................................................................................................35 Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties.................................................................................................................................. 37 Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen...............................................................................38 Bijlage 6: Boorbeschrijving.................................................................................................................................................. 43

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 4

Samenvatting Op 13 maart 2020 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Zwartendijk 73 te Monster in de gemeente Westland. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen bouw van een bedrijfsloods op het terrein. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel kunnen in de diepere ondergrond archeologische resten vanaf het Neolithicum worden verwacht in duin- en strandafzettingen. Resten in de top van een na het neolithicum ontstaan veenpakket uit de IJzertijd en de Romeinse tijd hoeven niet te worden verwacht doordat dit veenpakket hier is geërodeerd. Wel kunnen resten van nederzettingen uit deze periode aanwezig zijn op oeverwalafzettingen van de ten zuiden van het plangebied gelegen (middeleeuwse) Gantel. Ook kunnen resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd aanwezig zijn die vermoedelijk zijn afgedekt door een ten behoeve van de tuinbouw opgebrachte humusrijke toplaag. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied negen gutsboringen gezet in een dichtheid van twintig boringen per hectare.

Bovenin de boringen is een humusrijke toplaag van ongeveer tachtig centimeter dikte aangetroffen die in eerste instantie waarschijnlijk is ontstaan door intensieve tuinbouw en die vervolgens is vergraven tijdens de bouw- sloop- en inrichtingswerkzaamheden die binnen het plangebied hebben plaatsgevonden. Hieronder is een gelaagd zand- en kleipakket aangetroffen dat deel uitmaakt van het laagpakket van Walcheren van de formatie van Naaldwijk zoals deze ook in eerder nabij het plangebied gezette boringen zijn aangetroffen. Hieronder is waterverzadigd, ongeoxideerde zand aangetroffen dat hier eveneens toe behoort en dat vanaf een diepte tussen twee en twee en een halve meter beneden het maaiveld dermate waterverzadigd was dat het uit de guts bleef stromen. De overgang van zand via door kleilaagjes onderbroken zand naar door zandlaagjes onderbroken klei, getuigt van de nabijheid van een door de tijd heen steeds minder actief wordende geul. Gedurende deze afzettingsgeschiedenis lijken de omstandigheden nooit geschikt geweest te zijn geweest voor bewoning. Mogelijk zijn in de laatste actieve fase van deze geul oeverafzettingen gevormd die wel geschikt waren voor bewoning. Indien dit het geval is, zijn deze opgenomen in de tachtig centimeter dikke toplaag van recent vergraven humusrijk zand en klei. Ook hierin aanwezige archeologische sporen zullen hierbij verloren zijn gegaan.

De resultaten van het onderzoek geven derhalve geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 5

1. Inleiding

1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Bevoegd gezag: Bewaarplaats vondsten: Bewaarplaats documentatie

mRO, Leeuwenveldseweg 16H 1382 LX Weesp Han van Veldhuisen 13 maart 2020 4775967100 Gemeente Westland Provincie Zuid-Holland Provincie Zuid-Holland

1.2 Locatiegegevens Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied

Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties

(LS02)

Zuid-Holland Westland Monster Zwartendijk 73, Monster Tussen Monster en Naaldwijk, ten westen van de Zwartendijk 72979 Z447749 72979 Z 447836 73129 Z 447836 73129 1 447749 0.6 Hectare Particulier Bestrating, bebouwing en tuin 0,75 meter +NAP GPS Garmin, meetlinten

1.3 Aard van de ingreep Aard ingreep

Versie: 02-09-2020

(LS01)

De bouw van een bedrijfsloods

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

1.4 Onderzoek

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 6

(LS01)

Op 13 maart 2020 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Zwartendijk 73 te Monster in de gemeente Westland. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen bouw van een bedrijfsloods op het terrein. Er zijnn geen verdiepte delen voorzien binnen de bebouwing en de bebouwing zal op funderingspalen worden geplaatst. Volgens het bestemmingsplan (Glastuinbouwgebied Westland - Bestemmingsplan kenmerk NL.IMRO.1783.abp00000013) ligt het plangebied in een zone met een dubbelbestemming voor archeologie. Conform de voorwaarden behorende bij archeologie waarde 3 is er een archeologisch onderzoek noodzakelijk indien de ingreep dieper is dan 50 cm beneden maaiveld een een omvang heeft van meer dan 250m2. Deze voorwaarden worden ook gesteld in de gemeentelijke beleidskaart van Westland, waar het plangebied ligt in een deel met archeologische waarde II (figuur 13) Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Westland ligt het plangebied in een verwachtingszone II. Hier is archeologisch onderzoek vereist bij bodemingrepen die meer dan 250 vierkante meter beslaan en die dieper reiken dan een halve meter. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.

1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel op basis waarvan de volgende vragen beantwoord kunnen worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Wat zijn de verwachte prospectieve kenmerken van dergelijke archeologische resten? -Welke vorm van veldonderzoek is geschikt om de verwachte resten op te sporen? Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Aan de hand van de resultaten hiervan kan worden vastgesteld of binnen het plangebied daadwerkelijk archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog), drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

jįįgg_______________________________ 44ŽÜŮ0

N465

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 7

■r. -ar.j.

Į.İV»' "lí

Grävenz

půìde'r

ArcheoPro WIlŵMIlJt! i n aam

73006 Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft1

1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 8

h,nr7rJr

1-jti IQ

įi^?ņg

Figuur 2: Plankaart voor plangebied 2

2 Bron: mRO

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 9

Bestemmingsplan

rfţjfţ

' V v*

wĩĩiĩM-i ;t

a.-.

ařğįsį TÇřŕįT äīĩaşs (ļ íjįįfc

■-ļp.C1"'

“V* f4-**ľ**-'

ľ- . I- »- i ‘ *

Ť I 4 +1 * 4

l -*- *

......................

-4

- i ~ - 'S-hl- h i - 4. a I . - II I

.LL....L:

i -

r -

‘■114

r -

II !*1ť

-4

4- fr

H- I + ' 4-4-

Sfrï^ïţFI

ii:;: - - -- S -

tV-fi-rr

ArcheoPro

ļ__^

řřşįiíi a a 4 b ! ‘ĩ*í*T|,ïfc*“0 ErhñţieylĤnimŕigŕŕi í_7 aíMKcr-

Du třbůl bŵţflnviri ingen

ÿļľj-įj feaūfluaan āļTŢl iaktng į-ĩĩĩļ

waart*

S^ĩHiSŗh "id ‘ŕTT^'ÍTjn

bffiTļi

Búu#*iai;i»n

' ütii]L-rtireūľïūíi ÊÊ

tac

KJ' ļĘJ m

idfl'ín

ĺj

rVtr-iŕ^ertrrj-ļ]

Kfiwnţfŭ

Ět

ajĵrujf on űfriMrrriļ Kūhjrpi;-

třtwi-

DūtJBnLsk GHbedsaandud nqcn

A-anijuidingen I____ I NTWMmtrtnŗ |________I iliiia-vri:i~iT-ilji .--i m ™ m | H . I ĮfidűnW.iilōMKÏJÏř-n

1____ I řTTÍBlíiTĩţrTlţJ Fiÿiļrņr'r/

si w*i tìe weg

Getiaedsgenchhe besJiuLen

[__ ļ DestLiiquiSM |

I'CĩkaTVjfc

5tfiii34Mijriŕisòeí

ï. 7Zİ píanget—Tl CēScandĖ ŕuSaiíen

ű^iPdr-Tr-fī

/\J

-Ĵw.BiCtJU*P'

”*Tļ

ļ?*22jí fcjrllťïiŗsrtviTTfc^ņ jm j;

,B sbİ*

ļavalţn

Overige uesluben

JťtHrrtį

/\/

bylin ipļhnQ

r.L« -

v. iihūirflsi'jr»:

inl*juEťe Ï^ZÏjţ ■.vilÿllîllULii;'

Lİ*r«-t«d

ŗ7*7Į' cuf^i«3*jļ

/\/ iVjj.r İUHÍMEK

WŮtŰU'ľflïïHÌŪ

ř.' pC'ĩ* î ŕZďúilUI UřmÍĚICÍ*

íj.'ļüļ sjwVrtįtì íïťü

Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart3

3 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 10

____

J ■■

Kadastrale situatie

Y--ï:

ji-

r:.-.-.

Legenda Kċi da straal

ArcheoPro

462

perceel met nummer

•r.-wO*),' RB

7Ĵ1M

Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart4

4 Bron: www.kadaster.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 11

2 Bureauonderzoek

2.1 Methode en bronnen Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): ^ ^ ^ ^ ^ • • • ^ ^ ^ ^ ^

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 Bodemkaart 1:50.000 Gemeente Westland, Archeologische beleidskaart Geomorfologische kaart 1:50.000 Geologische kaart 1:50.000 Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel West) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Zuid-Holland 1:25.000 1894-1926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 Overig historisch kaartmateriaal (indien gebruikt)

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 12

Figuur 5: Luchtfoto (2019) met daarop rood omlijnd het plangebied 5

5 Bron: http://www.pdok.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 13

(LS04)

Ongeveer 10.000 jaar geleden liep de laatste ijstijd ten einde en begon het Holoceen. Het smeltende landijs veroorzaakte een snelle zeespiegelstijging. Het Noordzee-bekken liep vol water. In combinatie met de vlakke helling van de kust, onafgebroken aanvoer van sediment en een afname van de snelheid waarmee de zeespiegel steeg, ontstonden vanaf circa 2750 v. Chr. langwerpige strandwallen die uiteindelijk een grotendeels gesloten kustlijn vormden. Tussen de strandwallen lagen strandvlakten. Zowel op deze strandvlakten als op de strandwallen ontstonden lage landduinen; de Oude Duinen. Onder invloed van de zeespiegelstijging steeg achter de strandwallen ook de grondwaterspiegel. De hierdoor veroorzaakte vernatting maakte de ontwikkeling van veen mogelijk. Dit veen vormt de Basisveen laag van de Formatie van Nieuwkoop. Plaatselijk kan het Basisveen zijn doorbroken door geulinsnijdingen die in een latere fase zijn gevormd. Vanaf ongeveer 7500 jaar geleden werd over het Basisveen een ongeveer twee meter dik pakket (zandige) klei afgezet. Deze mariene afzettingen vormen het Laagpakket van Wormer, binnen de Formatie van Naaldwijk (De Mulder et al. 2003). In de loop van het vierde millennium voor Christus nam de zeespiegelstijging af en ontstond een kustbarrière van aaneengesloten strandwallen. De oudste strandwal ligt op de lijn 'sGravenzande-Naaldwijk-Wateringen.

Vanaf deze lijn schoof de kust weer op in westelijke richting, waardoor een serie van strandwallen is ontstaan. Hierop zijn door opstuiving lage duinen gevormd. De strandwallen en strandafzettingen vormen in de regionale lithostratigrafie de Laag van Rijswijk (Laagpakket van Zandvoort, Formatie van Naaldwijk) en de lage duinen de Lagen van Ypenburg en Voorburg binnen het Laagpakket van Schoorl (Formatie van Naaldwijk). Rond 2000 v. Chr. is de mariene activiteit in het gebied verder afgenomen en vond veengroei plaats. Dit veen vormt het Hollandveen Laagpakket (Formatie van Nieuwkoop). Vanaf 1500 v. Chr. vonden er verschillende fases van hernieuwde mariene activiteit plaats in het gebied. Tussen 500 v. Chr. en 50 n. Chr. drong een grote getijdegeul, de Gantel, ver het achterland binnen. De Gantel loopt door het zuiden van het onderzoeksgebied. De geulafzettingen van de Gantel bestaan uit gelamineerde zand- en kleilagen; de oeverwalafzettingen uit zavel en lichte klei. Verder weg van de geul is zwaardere klei afgezet. Later is hier klei van de afzettingen van Poeldijk overheen afgezet. Dit totaal aan afzettingen wordt tot het Laagpakket van Walcheren gerekend dat onderdeel uitmaakt van de Formatie van Naaldwijk. In perioden zonder overstromingen, trad opnieuw veengroei op. Hierdoor ontstond een sequentie van klastisch sediment met inschakelingen van veen.

Volgens de geologische kaart van Vos (zie figuur 7), ligt het plangebied in een zone ligt waar de volgende ondergrond aanwezig is: Laagcomplex van Westland op Hollandveen, op Laag van Voorburg, op Laagpakket van Rijswijk. Gedurende circa 250 - 600 na Chr., trad zodanige vernatting op dat de bewoningsmogelijkheden sterk werden beperkt. Deze vernatting heeft mogelijk tot het ontstaan van de woudlaag geleid; een humeuze band die in de profielen vaak duidelijk zichtbaar is. Op de plaats waar nederzettingen uit de Romeinse Tijd of de Middeleeuwen lagen, is deze laag vaak donkergrijs en vuil. Volgens het DINO-loket zijn in de nabijheid van het plangebied de boringen B37B2925, B37B2926 en B37B2942 gezet. De bovenste vier meter van de hierin aangeboorde afzettingen worden gekenmerkt door pakketten klei en zand van het laagpakket van Walcheren van de formatie van Naaldwijk. Veen of afzettingen van het laagpakket van Wormer zijn in de bovenste vier meter in geen van deze boringen aangetroffen. In boring B37B2925 is vanaf 4 meter veen op laagpakket van Zandvoort aangetroffen. In B37B2926 is dit het geval vanaf 2,5 meter beneden het maaiveld.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 14

Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een relatief hooggelegen vlakte van getij-afzettingen (legenda-eenheid 2M72H op figuur 7) met ten westen van het plangebied een getij-inversierug (legenda-eenheid 3B71 op figuur 7). Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 8) is ten zuiden van het plangebied de oude loop van de Gantel nog herkenbaar aan de lagere ligging. Volgens de bodemkaart (zie figuur 9) zijn binnen het plangebied tuineerdgronden ontstaan in lichte zavel. Dergelijke gronden worden gekenmerkt door een dik humushoudend bovendek dat is ontstaan ten gevolge van intensieve tuinbouw. De grondwatertrap IV, betekent dat het met name in de winter slecht ontwaterde bodems betreft. 7įogi Geologie

ArcheoPro 72ŪOCI sţ Figuur 6: Uitsnede uit de geologische kaart van Vos met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft6

6 Bron: P Vernieuwd digitaal basistand basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. K.M. Cohen, E. Stourhamer. 2012

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

t:o::

fĴMľ

1. —. - -

Geomorfologie

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 15

■ 4ĨW

'ZM72H.

ŪWBIţŤ

İ2M72K;

2M72

..ŮCÛírt

22R71

2M92Ē 2M72

Archeorro

cm ^ÇūļliO

72onn wmnK k Legenda 3Ē7İ

lCiHİI.-inUM K-HIJjl M l ‘.İHk

2U72

'ol.'iïiii Mn ļļÄtj-iiŕJůsnť|ůii. vtah Vla* ia -an goi4 JŕKK,njļūn, -Aak. íűcçíiclKļüťì

2MÍ1 I ? I īīñii

VlnüE «Tin ļļífiļ rfŕienncinlifTotļrūnn. íli*

J Vlailc ũirtiíaan d»! alqia^in-^i mtoT oflalsatc

ví

vlok wrikñl

ūclii kr«4ţt»iíng. zse crDseflPU, lunmeTi-ktE and epe dnivyrrkjs dagis

Figuur 7: Uitsnede uit degeomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft7

7 Bron: Universiteit Wageningen, Geomorfologische kaart van Nederland, Wageningen, 2017

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 16

ťjU- 'í* ;

Hoogte

j*.

Legenda g

1.75

1.50 25 1:00 0.75

.«Bil».

Hoogte M +NAP

.. A-

ArcheoPro

4' H 73KHJ

74-ÛCű

Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft8

8 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 17

FĴWť rbbi__ ' ŕ

Bodem Kaart ŕ

'ĩ\ňî5

ĶrjjţŕTVt:

TU.y -ŕ, J. V- x-’-- jr - ŗ-

ťí #iľ

EK19

Vr'

AW'

íí'~pj

í:..k \\ B, èi.a ' l( iĵfi n.a-' I

EZ5QA

■fir

avenz

G'-

V'; 1,,,.; ŕ Vf v

Nŵí

ťt'IMÍ '

i ArcheoPro

II.

ļ ,|^ .IļWfpjJTPagaap

ŕŵrįïfi im ifĽíi ļio «o

- —

mprķir

72000 CMnv p.r

Legenda bodemkāârļ tasf- MalíoiH:ů)sřûňäŕ|'

va6Mrr;mi^.:i Kb g runnen

VMÍIĴ&«r- 8n rotlīï^lgrnľJ-Hīin

undiūp« k Ie ų ra noun. p-zilhlfii

VW é" dulHYaagsnsrriai*

Vlak-*n dųinuaŭgQrcndan gcarrandgrandar ļ

riuvialJťíeiiLïľi1. nqer pc laai aleislucccn Kleřŕ-HHrĽe af vuur ^c i: H ijvwj m

fifar-jEm* ü1í3ķ!Iiii:;h-i. pfţ-ri &4KK46I '..Aide r-ŕMĮlIrTìifiļįţJJilįļāİľį(Hì

fcnfcccrd-ijmccrn graneksn

BŴOUWinft d|ken Art DövrtmörìdţiĽŵcy cŗqťliooġd -jf .af^tqiavsi!

Ënkgrcoder.

-'a I d c rv a aqgre n don

Leem ’WaLdecrciqrondenVvaaggraniden

v' «a kva a çg i o n een

.'V.r - moans

Vwn, fr*|-j^ĤH. K'Mįŵt*:]i5r.ĵep. bērtŖSlJifľiHAIi. ílulfV m imeaeigiÚNtf*!, «UlîZâlnJ

Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 9

9 Bron: Universiteit Wageningen, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 2017

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ľsoĩc

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 18

73 OUD

74ĨKŪ

TĴtót

7J.2CŮ

Grond watert rap pen

ArcheoPro T2OTO Cm|M* m

Legenda: Grondwater Winter Zomer

Grondwater Winter Zomer

| 1

—

^50

&Ū-12Ū

Į Vil

^80

^120

—

50-80

«4Ū

*12Q

VIII

M2Ū

^200

III

80-120

40-80

*İŹŪ

Figuur 10: Uitsnede uit degrondwatertrappenkaart met daarin rood omiijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft10

10 Bron: Universiteit Wageningen, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 2017

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

2.3 Archeologie

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 19

(LS01/LS04)

Als sinds het Neolithicum vindt in het Westland bewoning plaats (Kerkhof 2012). In het Neolithicum, de Bronstijd en de Vroege en Midden-IJzertijd vond de bewoning plaats op de strandwallen. Vanaf de Midden-IJzertijd raakte het veen ontwaterd door getijdegeulen en kon ook op het veen bewoning plaatsvinden. Ook op de verlande getijdegeulen van de Hoekpolder Laag vond in de Late IJzertijd, gedurende korte tijd, bewoning plaats. Het veen en de kreekruggen van de Hoekpolder-fase zijn in de Late IJzertijd afgedekt door afzettingen van de Gantel. Het plangebied ligt op de noordelijke oeverwal van de Gantel die hier tot in de middeleeuwen gefunctioneerd heeft. Nadat de Gantel aan het begin van de Romeinse Tijd van zee werd afgesneden en langzaam dichtslibde, werden de oeverwallen hiervan, van de eerste tot de derde eeuw n. Chr., intensief bewoond. De Gantel zelf maakte in de Romeinse Tijd deel uit van een deels gegraven waterweg tussen de Maas bij Naaldwijk en de Rijn bij Leiden. Langs deze waterweg, die parallel liep aan de meest oostelijke strandwal, lag ook een Romeinse weg. In de derde eeuw is de Gantel volledig verland. Het gebied vernatte en er vond weer veenvorming plaats, waardoor er een einde kwam aan de bewoning op de oeverwallen van de Gantel. Vanaf de zesde eeuw vond op de strandwallen weer bewoning plaats en ook op de haakwal bij Naaldwijk.

Vanaf de strandwallen en de rivierlopen werd het achterland ontgonnen. Bewoning vond plaats op het veen en op de afzettingen van de Gantel Laag. In de elfde en de twaalfde eeuw is een dek van zeeklei afgezet (Poeldijk Laag, oude fase). Hierna veranderde het verkavelingspatroon en werden huisterpen opgeworpen. In de dertiende eeuw is de bewoning korte tijd onderbroken doordat de duinenrij bij Monster doorbrak en in het gebied een laag Poeldijk-klei (jongere fase) is afgezet. Hierna is het gebied bedijkt en ontstond het huidige patroon van de verkaveling en de infrastructuur. Volgens het archeologisch informatiesysteem Archis (figuur 11 en 12), liggen binnen het onderzoeksgebied vier bekende archeologische vindplaatsen. Zaaknummer 4010052100 ligt zevenhonderd meter ten westen van het plangebied. Hier is in 2017 door SOB research een proefsleuvenonderzoek verricht. Hierbij zijn slechts de resten van een sub-recente mestkelder aangetroffen Ter plaatse van het onderzoeksgebied is een bodemopbouw aanwezig met een sub-recente bouwvoor op een antropogene ophogingslaag (plaggendek/oude akkerlaag), op geuldek- en/of oever- Afzettingen van Duinkerke I (Gantel Laag), op geul-Afzettingen van Duinkerke I, ingesneden in de Afzettingen van Calais (Hoekpolder Laag). Achthonderd meter ten zuiden van het plangebied ligt zaaknummer 3105850100.

Dit betreft een terrein waarop de Hofsteden Hoog en Lage Doortoghe zullen hebben gelegen. Deze dateren uit de dertiende eeuw. Ongeveer tweehonderd meter ten zuiden hiervan ligt zaaknummer 3109399100. Hier is in 1907 of kort daarvoor door de heren Holwerda en Krom een klein onderzoek verricht op een terrein waarop veel aardewerkscherven uit de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen zijn aangetroffen. Zaaknummer 2789214100 tenslotte, betreft de vondst van een huisplaats en een waterput uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd waarin talrijke vondsten uit deze perioden zijn aangetroffen. Pal ten noorden hiervan is in 2009 een archeologisch bureauonderzoek en een booronderzoek (zaaknummer 2244512100) uitgevoerd. Uit het bureauonderzoek is gebleken dat in het plangebied archeologische waarden vanaf het Neolithicum kunnen worden aangetroffen. De oudste resten worden verwacht in duin- en strandafzettingen. Hierboven is veen gevormd. In de top hiervan kunnen archeologische waarden uit de IJzertijd en Romeinse tijd worden aangetroffen. Het veen is afgedekt door mariene afzettingen. In de top hiervan worden sporen vanaf de Late Middeleeuwen verwacht. Deze zijn tenslotte afgedekt met een ten behoeve van de tuinbouw opgebracht humeus dek. Tijdens het onderzoek is geconstateerd dat in het plangebied een Laat-Middeleeuwse kreek

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 20

actief is geweest waardoor het Hollandveen, waarop resten uit de IJzertijd en Romeinse tijd werden verwacht, is geërodeerd. Resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd werden in de oeverafzettingen van deze kreek verwacht. Er zijn tijdens het booronderzoek en op historische kaarten echter geen aanwijzingen voor bewoning op deze oever aangetroffen. Op basis van de resultaten van het Inventariserend Veldonderzoek is daarom geen verder archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd. 2.4 Informatie amateurarcheologen

(LS01/LS04)

ArcheoPro heeft geen contact opgenomen met amateurarcheologen of een heemkundevereniging aangezien het onderzochte gebied een privé terrein betreft dat niet vrijelijk toegankelijk is voor derden.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 21

Archis 3 Vondstlocaties

s-Hļgaatiw

■V

-v' :

■ĴŬÛÍW

278921-11 CO

■31 Ū5SS.011

S222Í13Ů1ÛÛ

įŕfV-lĽ11a i ?7n5ļiinn

ArcheoPro laas

T20ÍĮŪ; çwjíľxui Rn

Legenda ArchEOIngsch munumerl

Plangebed

Vonds4toca1.is mçf nummer

----- 1

Ūndanľceksgebied

WŽ77Å

ftņvmciate aandachlageoieilen

IKAVY 3 ū ĽaţļB v-.IV.'Lľ.'lriľlÿ MlŰťlelflOļJB verwçnţins

Beschermde stads an dorpsgezichten

Hoge verwachting

Figuur 11: Kaart met Archis vondstlocaties met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft11

11 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 22

ľTTTTľE Archis 3 Onderzoeksmeldingen

'2Ĩ7.53Ũ-

«ŕ

2fíiíĚi:ī í3SŬ?ř

raw

■vVļ

ArcheoPro

KS|Pį

2134532,1 ľāoiB

72CÇO

Legenda

j Areh*ologisch mtmumeni

1=1

Plongetiied

ļ ŌnderíoekîiíTiEiding mei nummer

L —J

Onder? oeK&gfiínea

ESZ3

Provinciale aaftdHchlsgĽ-bicdEN

IKAW Ĵ.Ū 1 :.jń VĒľViflühľing Middelzone verdoeming hoįjB vurwacMing

Beschermde slaöì en dorpsgezicMen

Figuur 12: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft12

12 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 23

Gemeentelijke befeídskaart

Archeorro

SCO 7MCŪ

Legenda Rijksíiitřnijñiönl. aļţĮrünwfilíflvsfgLtrnŅjá via RCE Be-JiETidií erchnatogiBcha Vindplaats. vrijstelling told m2 5 2D cm -rnu Histaíischs stads- cf dorpskern: vrijstelling tc1 Sū m2 4 3d cm ™

Werwachtingszone l

vrijstelling tot 1 Ũū m2 ft 50 cm mv

Verwacht-ngs zone N: vrijstel ling tot 250 mZS 50 cm mv Yerwacht-ngszone lil. vrijstelling tol 500 m2 S 50 cm -mv ĽJ Veíwachlinğs»ne IV gacn voorwaardan

Figuur 13: Uitsnede uit de gemeentelijke beieidskaart 13

13 Bron: Gemeente Westland

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

2.5 Historie

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 24

(LS03)

Op de Kruikiuskaart uit 1712 (zie figuur 15) ligt het plangebied op één groot landbouwperceel tussen Zuid Raaphorst (ten westen van het plangebied) en de ten oosten gelegen Zwartendijk. Ook op de kadasterkaart uit de periode 1811- 1832 (zie figuur 17), ligt het plangebied nog op een groot onbebouwd, landbouwperceel. Op de uitsneden uit de topografische kaarten uit 1845 en 1903, is dit nog het geval (zie figuur 18). Op de uitsnede uit de topografische kaart uit 1958 is te zien dat binnen het plangebied toen allemaal kleine kassen aanwezig waren. Deze zijn later in de twintigste eeuw vervangen door de huidige bebouwing. Het plangebied bestaat tegenwoordig overwegend uit grasland waarbij op het zuidelijke deel zonnepanelen aanwezig zijn en op het zuidoostelijke deel een stal voor de dieren die op dit landje lopen.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 25

Figuur 14: Uitsnede uit de kaart van Kruikius uit 1712 14

(wat»

Cultuurhistorische monumenten

ľlŰW

ArcheoPro ľ«ŪŪ

rswr-

72ŪÜŨ Ū9üftm*at RE

Type rijks monument A Archeologie

.Të Bouwkunst kasteel. buitenplaats

® Bouwkunsti overig

A Bouwkunst Bouwkunst; boerderij (-deel) M Bouwkunst; gebouw, overig 41 Bouwkunst: graf begraafplaats

# Bouwkunst; tuin. park. landgoec # Bouwkunst, weg-twaterwerk FR Bouwkunst; woonhuis

Bouwkunst: kerkelijk gebouw Bouwkunst militair object

Q Eouwkunst molen si Bouwkunst nijverheid, industrio

Figuur 15: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten 15

14 Bron: Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 15 Bron: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 26

Figuur 16: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 16

16 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 27

i1845i

Figuur 17: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845,1903, 1958 en 2016 17

17 Bron: www.toDotiidreis.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 28

(LS05)

Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt op de noordelijke oeverwal van de Gantel die hier tot in de middeleeuwen gefunctioneerd heeft. In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten bekend die dateren vanaf het neolithicum. Het plangebied ligt op korte afstand van de Zwartendijk waarlangs in de nabijheid van het plangebied bewoningsresten zijn aangetroffen die dateren vanaf de late middeleeuwen. Tijdens in de nabijheid uitgevoerd booronderzoek is vastgesteld dat hier een Laat-Middeleeuwse kreek actief is geweest waardoor het Hollandveen, waarop resten uit de IJzertijd en Romeinse tijd werden verwacht, is geërodeerd. We kunnen eventueel resten uit deze perioden aanwezig zijn op oeverwal-afzettingen van de Gantel. Verwachte perioden en complextypen In de wijde omgeving kunnen archeologische resten vanaf het Neolithicum verwacht. Resten uit het Neolithicum kunnen worden aangetroffen in duin- en strandafzettingen. Door vernatting zijn de duin- en strandafzettingen afgedekt door een veenpakket. Dit veenpakket is waarschijnlijk echter geërodeerd. Dit blijkt uit in de nabijheid verricht archeologisch onderzoek en ook uit informatie van het DINO-loket. Resten in de top hiervan uit de IJzertijd en de Romeinse tijd hoeven dan ook niet te worden verwacht.

Wel kunnen resten van nederzettingen uit deze periode aanwezig zijn op oeverwalafzettingen van de ten zuiden van het plangebied gelegen (middeleeuwse) Gantel. Eventuele Resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn vermoedelijk afgedekt door een ten behoeve van de tuinbouw opgebrachte humusrijke toplaag. Na de bedijkingen in de Late Middeleeuwen lijkt het plangebied niet (meer) bebouwd te zijn geweest, maar in gebruik te zijn genomen als tuingrond. Uiterlijke kenmerken Resten uit het neolithicum, zoals nederzettingen en akkercomplexen, uit deze periode zijn vondstarm en derhalve voornamelijk herkenbaar in een guts aan de aanwezigheid van verkleuringen. Veelal komen vindplaatsen uit deze periode voor in samenhang met vegetatie-horizonten en overige, donkerder gekleurde lagen. Resten uit de ijzertijd worden met name verwacht in oeverwal-afzettingen en komen eveneens vaak voor in samenhang met vegetatie-horizonten en overige, donkerder gekleurde lagen. Resten van nederzettingen uit deze periode beslaan doorgaans vele honderden vierkante meters en worden naast grondsporen, gekenmerkt door spreidingen van aardewerkscherven en overig bewoningsafval.

Resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd kunnen voorkomen vanaf het maaiveld of direct onder het tuineerdpakket en bestaan veelal uit aardewerkresten, opgevulde grondsporen en resten van bouwmaterialen zoals puin en hout. Mogelijke verstoringen Door het gebruik voor de tuinbouw, de bouw en sloop van kassen en de huidige bebouwing, zal tenminste plaatselijk, aanzienlijke bodemverstoring zijn opgetreden.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 29

2.7 Onderzoeksstrategie

(LS05)

Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Binnen het plangebied zijn negen boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk met telkens 25 meter afstand tussen de boringen en 20 meter afstand tussen de boorraaien. Hierdoor is binnen het plangebied een boordichtheid bereikt van twintig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet ruimschoots als verkennend netwerk om na te gaan hoe de bodem is opgebouwd en of hierin bewoningssporen aanwezig kunnen zijn. Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.

Figuur 18: Het plangebied nabij boorpunt 8, gezien in westelijke richting

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 30

3 Veldonderzoek

3.1 Verrichte werkzaamheden Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boorgrid: Geboorde diepte:

Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:

(VS03)

Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 22). Guts met diameter van drie centimeter Negen 20 x 25m 2- 2,5 m -Mv; Vanaf deze diepte was het zand ten tijde van het veldonderzoek dermate waterverzadigd dat het uit de guts bleef lopen. Twintig boringen per hectare 2- 2,5 m -Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)

Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.

3.2 Resultaten booronderzoek

(VS03)

Rekening houdend met de aanwezige bebouwing en bestrating zijn de boringen gezet in twee ongeveer west-oost lopende boorraaien van elk vier boringen. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Tijdens het veldonderzoek is bovenin alle boringen een humusrijk dek van zand en klei aangetroffen van ongeveer tachtig centimeter dikte. Dit humusrijke bovendek heeft een tamelijk rommelige opbouw en bevat tot onderin een enkel puindeeltje. Onder deze toplaag is een pakket door zandlaagjes onderbroken klei aangetroffen. De dikte van dit kleipakket loopt uiteen van ruim dertig centimeter in de boringen 8 en 9 tot ongeveer een meter in de boringen 1, 2, 5 en 6. Dit betekent dat het dik gelaagde kleipakket aanmerkelijk dikker is op het westelijke deel van het plangebied dan op het oostelijke deel. Onder het gelaagde kleipakket is een pakket door kleilaagjes onderbroken zand aangetroffen. De dikte hiervan loopt uiteen van 25 centimeter in boring 1 tot bijna zeventig centimeter in de boringen 4, 8 en 9. De totale dikte van het gelaagde zand/kleipakket varieert hiermee van 75 centimeter in boring 7 tot anderhalve meter in boring 6. Onder de gelaagde zand/kleipakketten is op alle boorpunten nog slechts ongeoxideerd, zwak schelphoudend zand aangetroffen.

Dit zand was ten tijde van het veldonderzoek dermate waterverzadigd dat het na enkele decimeters uit de guts bleef stromen.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ľ ‘Z rfi

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 31

réSSt

't-

:T. i'iJK

S«H

i KM

'ŵ"ŵ' Figuur 19: Foto van het gelaagde zandpakket (midden) met rechts daarvan het gelaagde kleipakket en links waterverzadigd zand.

1____I

Waarschijnlijk is de humusrijke toplaag die bovenin de boringen is aangetroffen in eerste instantie ontstaan door intensieve tuinbouw en vervolgens vergraven tijdens de bouw-, sloop- en inrichtingswerkzaamheden die binnen het plangebied hebben plaatsgevonden. Het hieronder aangetroffen gelaagd zand- en kleipakket maakt deel uit van het laagpakket van Walcheren van de formatie van Naaldwijk zoals deze ook in eerder nabij het plangebied gezette boringen zijn aangetroffen. Het hieronder gelegen waterverzadigde, ongeoxideerde zand behoort hier eveneens toe. Het over het geheel genomen naar boven toe fijner (steeds kleiiger) worden van de afzettingen getuigt van de nabijheid van een door de tijd heen steeds minder actief wordende geul. Onder rustige omstandigheden gevormde oeverafzettingen die geschikt waren voor bewoning, zijn echter niet aangetroffen. Mogelijk hebbend deze oorspronkelijk wel bestaan maar zijn deze opgenomen in de tachtig centimeter dikke toplaag van recent vergraven humusrijk zand en klei. M 5 - NAP

LEGENDA

Rçmmçtg ŗqkkņļ humeur rřinrl

id#

Klei met zans^agies

iaiìd ĩïi«î kŵla&giös □nÿÈíjĵi dēei-J iúhtt-ļpfiüLiíĩ'ürid mnd

JJ.,75.....

.n.1.,50

-AJ.h...

2,00 Figuur 20: Boorprofielen -

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

____

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 32

1**110!

____

..I V

Zwartendijk 73, Monster Boorpunten en verstormgsdiepten

Legenda lí

Boorpunt met nummer

versţormgs diepte cm 5 -mv 82 5 SO D

77.5 75.Û

ArcheoPro

72.5 meier \

72950

ijwwí: nd

: 3: C 3

V-

raosa

Figuur 21: Boorpunten met verstoringsdiepten

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

4 Conclusies en aanbevelingen

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 33

(VS07)

Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel kunnen in de diepere ondergrond archeologische resten vanaf het Neolithicum worden verwacht in duin- en strandafzettingen. Resten in de top van een na het neolithicum ontstaan veenpakket uit de IJzertijd en de Romeinse tijd hoeven niet te worden verwacht doordat dit veenpakket hier is geërodeerd. Wel kunnen resten van nederzettingen uit deze periode aanwezig zijn op oeverwalafzettingen van de ten zuiden van het plangebied gelegen (middeleeuwse) Gantel. Ook kunnen resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd aanwezig zijn die vermoedelijk zijn afgedekt door een ten behoeve van de tuinbouw opgebrachte humusrijke toplaag. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied negen gutsboringen gezet in een dichtheid van twintig boringen per hectare. Bovenin de boringen is een humusrijke toplaag van ongeveer tachtig centimeter dikte aangetroffen die in eerste instantie waarschijnlijk is ontstaan door intensieve tuinbouw en die vervolgens is vergraven tijdens de bouw- sloop- en inrichtingswerkzaamheden die binnen het plangebied hebben plaatsgevonden. Hieronder is een gelaagd zand- en kleipakket aangetroffen dat deel uitmaakt van het laagpakket van Walcheren van de formatie van Naaldwijk zoals deze ook in eerder nabij het plangebied gezette boringen zijn aangetroffen.

Hieronder is waterverzadigd, ongeoxideerde zand aangetroffen dat hier eveneens toe behoort en dat vanaf een diepte tussen twee en twee en een halve meter beneden het maaiveld dermate waterverzadigd was dat het uit de guts bleef stromen. De overgang van zand via door kleilaagjes onderbroken zand naar door zandlaagjes onderbroken klei, getuigt van de nabijheid van een door de tijd heen steeds minder actief wordende geul. Gedurende deze afzettingsgeschiedenis lijken de omstandigheden nooit geschikt geweest te zijn geweest voor bewoning. Mogelijk zijn in de laatste actieve fase van deze geul oeverafzettingen gevormd die wel geschikt waren voor bewoning. Indien dit het geval is, zijn deze opgenomen in de tachtig centimeter dikke toplaag van recent vergraven humusrijk zand en klei. Ook hierin aanwezige archeologische sporen zullen hierbij verloren zijn gegaan. De resultaten van het onderzoek geven derhalve geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden.

In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 34

Bijlage 1: Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present^950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer

Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

Versie: 02-09-2020

Datering 250.000

- 9000

9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500

4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 35

Bijlage 3: Literatuurlijst

Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 1 West-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 1 West-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Gelderland Wateratlas http^geodata2.prov.gelderland.nl^apps^ateratlas/ Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische Amersfoort.

monumentenkaart),

Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimteliikeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 36

Literatuur Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 37

Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties

Zaak nr:

Coordinaat

Periode

Vondsten

Complexen

2130220100 72115/448623

Nieuwe Tijd

Bot, gebruiksmateriaal, keramiek

Bewoning

2713243100 72100/446450

Middeleeuwen

Keramiek

Bewoning

2789214100 73200/447870

Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Keramiek

Bewoning

2832435100 72180/448960

IJzertijd, Romeinse tijd

Keramiek

Bewoning

3059479100 73900/446400

Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Gebruiksmateriaal, keramiek

Bewoning

3062029100 73850/446450

Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Gebruiksmateriaal, keramiek

Onbekend

3105842100 73940/446380

Middeleeuwen

Onbekend

Bewoning

3105850100 73000/447000

Middeleeuwen

Geen

Bewoning

3109399100 73000/446820

Romeinse tijd, Middeleeuwen

Gebruiksmateriaal, keramiek, metaal

Grafveld, onbekend

3194635100 73800/446450

Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Bot, bouwmateriaal, keramiek, metaal, onbekend

Onbekend

3222936100 71900/446780

Middeleeuwen

Bot, keramiek

Bewoning

3279426100 74242/446600

Romeinse tijd

Keramiek

Bewoning

4010052100 72298/447738

Nieuwe Tijd

Geen

4028579100 74083/447625

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 38

Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen

Zaak nr:

Coordinaat

Onderzoek

Periode

Vondsten

Complexen

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2032381100 71897.7/446655.6 Geofysisch Oppervlak: 2.2667 ha. onderzoek

Onbekend

Geen

2036820100 73807.2/446385.2 Oppervlak: 2.175 ha.

Proefsleuven

Onbekend

Geen

2049610100 72046.1/448943.6 Oppervlak: 1.59001 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2063242100 80129.5/443579.4 Oppervlak: 9617.65 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

2088783100 73958.5/446477.8 Oppervlak: 0.457459 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2111631100 74456.7/446563.6 Oppervlak: 14.5015 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2111729100 72074.2/448913.8 Oppervlak: 0.827466 ha.

Begeleiding

Onbekend

Geen

2130220100 72092.4/448612

Booronderzoek

Nieuwe Tijd

Bot, gebruiksmateriaal,

Bewoning

2011604100 73132/446443.5 Oppervlak: 0.012841 ha.

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 39

Oppervlak: 6.01742 ha.

keramiek

2131914100 74014.4/446771 Oppervlak: 0.141188 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2140516100 72009.8/448982 Oppervlak: 0.651134 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2160020100 73403.9/446881.5 Oppervlak: 0.199539 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2170365100 73597.5/446673.3 Oppervlak: 9.51548 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2175866100 74002.2/448480.6 Oppervlak: 0.402765 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2179162100 72766.1/447597.6 Oppervlak: 8.45935 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2184532100 73243.4/446346.5 Oppervlak: 3.83298 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2198384100 74247.3/446775.4 Oppervlak: 1.17451 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2244512100 73130.6/447946.9 Oppervlak: 0.737354 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 40

2286430100 73879.2/446650 Oppervlak: 1.23919 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2296645100 73421.1/447320 Oppervlak: 1.19499 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2312122100 72789.5/446694.1 Oppervlak: 0.298529 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2360204100 74217.3/446568.5 Oppervlak: 8989.91 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

2378196100 71562.5/448218.1 Oppervlak: 7.24137 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2407760100 72545.6/448923.9 Oppervlak: 2.10475 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

2438443100 73834.9/449287.6 Oppervlak: 2.05726 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

2453582100 71953.3/447498.3 Oppervlak: 5.08757 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

2464793100 73208.3/446472.1 Oppervlak: 0.196983 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

3292401100 72445.9/448886 Oppervlak: 0.404147

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 41

ha. 3994770100 72191.6/447225 Oppervlak: 0.824516 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

4003557100 72243.7/447802.1 Oppervlak: 2.66268 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

4010052100 72297.4/447737.4 Oppervlak: 0.159135 ha.

Proefsleuven

Nieuwe Tijd

Geen

4022446100 72847.2/446760.3 Oppervlak: 2.39976 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

4026520100 72557.6/447633.2 Bureauonderzoek Oppervlak: 2608.2 ha.

Onbekend

Geen

4028579100 74157.1/447574.2 Oppervlak: 0.454538 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

4029380100 76937.1/444777.5 Oppervlak: 37.9515 ha.

Bureauonderzoek

Onbekend

Geen

4574210100 73152.6/447029.2 Oppervlak: 0.814669 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

4659489100 74273.7/447073.2 Oppervlak: 0.425118 ha.

Booronderzoek

Onbekend

Geen

4663805100 74217.1/448552.3 Oppervlak: 0.106124

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 42

ha. 4712891100 72678.9/446923.7 Oppervlak: 0.597077 ha.

Versie: 02-09-2020

Booronderzoek

Onbekend

Geen

www.ArcheoPro.nl

Geen

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 43

Bijlage 6: Boorbeschrijving

Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever

BAR 19-225 Zwartendijk 73, Monster NVT ArcheoPro 4775967100 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN - Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm mRO

Posities van boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 72996.4 2 73020.2 3 73045.3 4 73068.0 5 73018.1 6 73038.0 7 73059.3 8 73083.1 9 73118.0 Versie: 02-09-2020

YCO 447779.6 447792.8 447809.6 447821.8 447762.1 447774.3 447786.9 447798.4 447816.9

Meters t.o.v. NAP 0.69 0.74 0.62 0.75 0.73 0.67 0.63 0.68 0.58 www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 44

Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1

LDO 79 180 203 250 83 177 210 255 80 168 203 255 77 132 196 230 72 182 206 250 78 184 230 260 73 120 154 210 84 119 182

Versie: 02-09-2020

Lithologie GD BK K/Z K Z Z K/Z K Z Z K/Z K Z Z K/Z K Z Z K/Z K Z Z K/Z K Z Z K/Z K Z Z K/Z K Z

BH 3

3 2

Kleur HK BR GR GR GR BR GR GR GR BR GR GR GR BR GR GR GR BR GR GR GR BR GR GR GR BR GR GR GR BR GR GR

TK GR

IK DO

VLK

Overige kenmerken CO PLH VS

AIS SST

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

GE GE

MST

ZL KL

LI DO

BHN

BI VRG

GI NAWA NAWA NAWA

VRG

LI DO

NAWA NAWA NAWA VRG

LI DO

NAWA NAWA NAWA VRG

LI DO

NAWA NAWA NAWA VRG

LI DO

NAWA NAWA NAWA VRG

LI DO

NAWA NAWA NAWA VRG

LI DO

NAWA NAWA NAWA VRG

www.ArcheoPro.nl

NAWA NAWA

Archeologisch onderzoek Zwartendijk 73, Monster, Gemeente Westland.

210 83 117 180 210

Z K/Z K Z Z

3 2

GR BR GR GR GR

ArcheoPro Rapport, 20011, Pagina 45

LI DO

NAWA VRG GE GE

MST

ZL KL

NAWA NAWA NAWA

Betekenis van de afkortingen: LDO - Onderzijde boortraject Lithologie: GD - Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren; ZL = zandlagen, KL is kleilagen BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , VRG = vergraven, OPG = opgebracht GI = Geologische interpretaties; NAWA = laagpakket van Walchheren van de formatie van Naaldwijk AIS = Archeologische indicatoren

Versie: 02-09-2020

www.ArcheoPro.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Westland&id=eff92bb7-a0a1-4f13-87d1-86678d60f2d9