Algemene Beschouwingen D66 raadsvergadering
Tekst van het document
Gemeenteraadsfractie D66 Westland Eerste termijn begroting 2027 Voorzitter, Voor ons ligt de Programmabegroting voor 2027. Een begroting zonder nieuw beleid. En voor ons ligt een CollegeWerkProgramma (CWP) mèt nieuw beleid. Helaas is er nog geen volledige doorrekening van het CWP naar alle kengetallen en indicatoren. Die gaan we na aandringen van mijn fractie en de auditcommissie nog wel krijgen. Ik denk dat dat goed is, want de raad dient goed geïnformeerd te zijn en de omvang van haar besluiten te kunnen overzien. In een verkiezingsjaar vergt dit extra inspanning van de betrokken bestuurders en ambtenaren. Meer nog dan al het werk in een regulier jaar. En ik wil hen daarvoor bedanken. Dan naar de documenten zelf. Bij de formatie in mei heeft D66 de formerende partijen een handreiking van 10 punten meegegeven, met daarbij de toezegging dat we constructief oppositie zullen voeren. Bij het beoordelen van de plannen en het handelen van dit college is dit onze belangrijkste meetlat. En dus loop ik die 10 punten even kort af: 1. Respect voor rechtsstaat en democratie: De rechtsstaat is het fundament van onze vrijheid en welvaart. Westland spant zich maximaal in om al haar wettelijke taken uit te voeren, ook waar dat minder populair is. Wij zien oprechte inspanningen van de wethouder om invulling te geven aan de opdracht uit de spreidingswet.
Het uitruilen van asielzoekers voor statushouders is een politieke keuze die binnen die wet gemaakt kan en mag worden. Ook is het terecht dat het Westlandse aandeel in de opvang van ontheemde Oekraïners naar voren wordt gebracht. Zeker na de ontwikkelingen van afgelopen week mag duidelijk zijn dat die meewegen in wat haalbaar is. Gezien de totale opgave denken wij niet dat we het daarmee helemaal gaan redden, dus er zal nog wel meer moeten gebeuren. Maar we zien de juiste intenties en steunen de wethouder die dit moeilijke dossier op zijn bordje heeft liggen. 2. Maak bewuste ruimtelijke keuzes: Weeg bij keuzes binnen de glastuinbouwketen — technologie, productie-areaal, agrologistiek — het belang per onderdeel expliciet af. 1
Met het bericht van Royal Flora Holland van afgelopen week is onze tekst ineens heel actueel. In het CWP zien we het opstellen van de ruimtelijke visie duidelijk geadresseerd. Daar zijn we blij mee. Nu tempo maken, zodat we ook snel tot de juiste keuzes en acties komen. Vraag 1: Wat is de tijdslijn van het college en wanneer verwacht het college dat deze raad een besluit kan nemen over het resultaat? 3. Pak het woningvraagstuk in samenhang aan. Doelgroepen, vergrijzing, kleinere huishoudens en bestaande voorraad zijn communicerende vaten. Op dit punt zijn we over een aantal punten tevreden. Maar we hebben ook enkele zorgen. Bij de huisvesting van arbeidsmigranten maken we meters en zijn we goed op weg om een inhaalslag te maken. Ook luxe eengezinswoningen worden in voldoende mate gerealiseerd. Onze zorgpunten: - We lezen over een ambitie van 700 woningen per jaar. De Woonvisie 2020-2030 ambieerde 8100 woningen in 10 jaar, ofwel 810 per jaar. We zien daarnaast dat in het CWP vooral lopende ontwikkelingen genoemd worden. Het is belangrijk dat we ook nieuwe ambities ontwikkelen om te zorgen dat de pijplijn niet droog valt.
Zeker als je binnen de kernen wil inbreiden, dan duren trajecten lang, Vraag 2: Is het correct dat dit college de ambities van het aantal te bouwen woningen naar beneden heeft bijgesteld? Vraag 3: Is de pijplijn met projecten voldoende gevuld om ook op (midden-)lange termijn de ambities vol te kunnen houden? En zo niet, wat loopt er aan acties op dit punt? - Voor wat betreft sociale huur en betaalbare koop, waar met name starters van afhankelijk zijn, zien we dat de gewenste percentages al jaren niet of pas later gehaald worden. Reden is dat er sprake is van oude afspraken of omdat er elders gecompenseerd wordt. We zijn blij met 25 chalets die we in Monster gaan plaatsen, maar dat is een druppel op een gloeiende plaat. In de beantwoording van de technische vragen van D66 wordt gesproken over een percentage van 50% sociale huur en betaalbare koop. Vraag 4: Hoe verhoudt dit zich tot de wettelijke taakstelling van 67% voor sociale huur + betaalbare koop + middenhuur? - Zorgen hebben we ook over seniorenappartementen dicht bij voorzieningen. Mijn fractie heeft naar de CBS-cijfers voor Westland op het gebied van wonen en demografie gekeken en op een bierviltje even wat ruwe berekeningen gemaakt.
Onze conclusie is dat als we nu niets doen, de huidige groep inwoners van 55 tot 75 jaar over 20 jaar niet in dezelfde mate in een gelijkvloers appartement kan wonen als de huidige groep 75-plussers. Gevolgen daarvan zijn 1) dat doorstroom stokt en eengezinswoningen niet beschikbaar komen voor gezinnen; en 2) dat er meer WMO-zorg nodig is voor mensen die in ongeschikte woningen wonen. Een gerelateerde zorg is dat de groepswoon-initiatieven maar niet van de grond komen, ondanks langlopende initiatieven en unanieme steun in deze raad (zie motie 1461 over GIL van juni 2025). De ambitie van het college is om deze periode de eerste paal te slaan van één groepswoonproject. Die ambitie mag wat ons betreft wel wat hoger. Vraag 5: Hoe kijkt het college naar de huidige woningvoorraad in relatie tot de demografische ontwikkelingen en hoe wil het college deze in balans houden? 2 Vraag 6: Wat gaat het college doen (en wat kan deze raad nog verder doen) om te zorgen dat in deze collegeperiode de schop de grond in gaat voor de eerste vijf groepswoon-initiatieven? 4. Benut de bestaande woningvoorraad beter: Maak woningsplitsing, kamerverhuur, hospitaverhuur en mantelzorgwoningen eenvoudiger. Aan dit punt gaat het CWP volledig voorbij, terwijl hier nu juist het snelst en gemakkelijkst meters gemaakt kunnen worden. Dit is volgens D66 een gemiste kans.
Vraag 7: Wat zijn de overwegingen van het college dat zij hier (blijkbaar) geen brood in ziet? 5. Versnel de verduurzaming langs drie sporen: Aansluiting op WarmtelinQ; Behoud netcapaciteit door o.a. energieopslag en lokale energiecoöperaties; Verduurzaming bestaande woningen en bedrijven. Westland heeft momenteel geen netcongestie. Dat willen we graag zo houden. Het college wil investeren in uitbreiding van het net in de vorm van kabels en extra transformatoren. Er zijn echter ook manieren om het net slimmer te maken en capaciteit beter te benutten. Denk hierbij aan lokale energieopslag, lokale energiecoöperaties door bewoners en bedrijven en betere piekspreiding. Vraag 8: Wat doet het college in samenwerking met JUVA om het Westlandse stroomnet ook technologisch meer toekomstbestendig en slimmer te maken? En op welke manier is het college van plan de Westlandse inwoners en bedrijven hierin mee te nemen? 6. Zet de nieuwbouw van Theater De Naald door. Deze ambitie vinden we een-op-een terug in het CWP. Cultuur zit in de haarvaten van Westland en De Naald heeft een belangrijke functie, ook voor Westlandse verenigingen. We kijken uit naar de uitwerking en realisatie van de plannen! 7. Stimuleer klimaatadaptatie en vergroening, ook bij particulieren. Er is in de zomer veel aandacht geweest voor de extreme hitte en droogte.
Dit extreme weer laat maar weer eens zien dat het essentieel is om serieus werk te maken van klimaatadaptatie, onder andere door vergroening. Ook dit punt zien we uitvoerig terug in het CWP. Het zit in de portefeuille bij een wethouder die hier ook passie voor heeft. En hoewel we natuurlijk de voortgang kritisch zullen volgen, zien we al concrete acties voor het weghalen van onnodige verharding en ook het stimuleren van particulieren om dit te doen. Het college heeft ook aangegeven in het eerste kwartaal van 2027 met een actualisatie van de klimaatadaptatiestrategie te komen, de uitvoeringsagenda’s met concrete maatregelen volgen later. Tegelijkertijd kan de zomer van 2027 mogelijk weer voor extreme hitte en droogte gaan zorgen zoals 2026. D66 Westland maakt zich zorgen of we hier als gemeente goed op voorbereid zijn. Vraag 9: Neemt het college, naast het actualiseren van de klimaatadaptatiestrategie, al extra maatregelen om ons voor te bereiden op mogelijk opnieuw extreme weersomstandigheden in 2027? 3 Vraag 10: We dagen het college uit om met ideeën te komen hoe we de resultaten van de inspanningen in termen van wateropvang, vermindering hittestress en biodiversiteit meetbaar en zichtbaar kunnen maken, zodat het ook gaat leven onder de Westlandse inwoners.
Vraag 11: Hoe kunnen we vergroening structureel inbedden bij het maken van plannen in plaats van te werken met een los actieplan? 8. Mobiliteit is meer dan de auto: Goede fietsverbindingen tussen kernen en richting omliggende steden en een betrouwbaar OV-netwerk houden Westland bereikbaar … aanhoudende aandacht voor verkeersveiligheid van deze meer kwetsbare verkeersdeelnemers. We zien een aantal positieve ontwikkelingen. Sinds dit jaar wordt de jaarlijkse rapportage over verkeersveiligheid ook voorzien van concrete acties en voortgang daarop in het volgende jaar. Waar vroeger de meeste aandacht uitging naar het gemotoriseerde verkeer, wordt er al duidelijk beter omgekeken naar voetgangers en fietsers. Zorg blijft wel het tempo in de uitvoering. Het Fietsbeleid is al drie kwartalen opgeschoven en de uitvoering van het voetgangersbeleid mag ook een tandje hoger. Probeer ook wat laaghangend fruit te oogsten. Vraag 12: Gaat het college nog steeds in Q4 van dit jaar het fietsbeleid opleveren, en welke mogelijkheden ziet het college om in de uitvoering voldoende snelheid te maken? 9. Een buitenruimte die uitnodigt tot bewegen. Goed onderhouden, toegankelijke en aantrekkelijke openbare ruimte met aandacht voor speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken houdt Westlanders langer gezond en mobiel — voor jong en oud. Ook dit punt is goed gedekt in het CWP en daar zijn we blij mee. 10.
Bouw aan een positieve en constructieve sfeer , zowel in het college als in de raad. Dit blijft helaas een aandachtspunt voor ons als raad, zo blijkt uit akkefietjes in de afgelopen periode. Tenslotte nog enkele zaken die hierboven niet genoemd zijn, maar die ik wel naar voren wil brengen: Afval De afvalstoffenheffing wordt fors verhoogd (25%) om deze meer in lijn te brengen met de te dekken kosten. De afgelopen jaren liepen heffing en kosten stevig uit de pas. Dit wordt nu versneld rechtgetrokken. Verwerking van restafval is relatief kostbaar en wie naar de grafiek op p.27 van de begroting kijkt, ziet dat het daar misgaat in Westland. Bij de huidige ontwikkeling is te voorzien dat de kosten ook komende jaren verder zullen stijgen. Vraag 13: Welke acties gaat het college nemen om het restafval verder te verminderen? Hoewel wij snappen dat het verhogen van de heffing nodig is om de kosten weer te kunnen dekken, kan deze grote verhoging voor sommige inwoners problematisch zijn. We denken daarbij aan mensen met lage inkomens (tot 130% van het sociaal minimum) die net boven de kwijtscheldingsgrens (100% 4 van het sociaal minimum) vallen. Wij vragen het college een regeling voor te stellen waarmee we de verhoging bij die groep geleidelijker laten landen. Wij dienen daartoe een motie in.
WNTweb WNTweb levert een belangrijke bijdrage aan het stimuleren van interesse voor natuur en techniek bij kinderen door het aanbieden van lesprogramma’s. Hierin is WNTweb succesvol. De gemeente heeft besloten om de gemeentelijke bijdragen over een aantal jaren terug te schroeven, vanuit het idee dat bedrijfsleven en scholen meer moeten gaan bijdragen. Ook daarin is WNTweb succesvol. Het gemeentelijke aandeel in de financiering is teruggebracht van ca.85% naar ca.50%. Dit maakt de financiering van WNTweb wel onzekerder. Wij vragen net als vorig jaar aan het college om garant te staan voor de financiering mochten de bijdragen van derden tegenvallen, zodat de continuïteit van WNTweb gewaarborgd blijft. Ook vragen we om een verdere verlaging na 2027 te heroverwegen bij de volgende kadernota. Wij dienen daartoe een motie in. Voortzetting Regenbooggemeente De vorige raad heeft uitgesproken dat we het regenboogbeleid doorzetten. Het huidige plan loopt echter in 2026 af. Vraag 14: Hoe wordt dit beleid voortgezet en hoe is de financiering geregeld? Aandacht voor de sociale veiligheid vrouwen Gedurende de afgelopen jaren is er al diverse keren aandacht gevraagd voor dit onderwerp, vaak na incidenten. Er is bij inwoners gevraagd naar plekken waar mensen zich onveilig voelen. Ook is er gesproken over mogelijke maatregelen (denk bijv.
aan voorkeursroutes en aan goede verlichting bij fietspaden). Toch heerst het gevoel dat de aandacht steeds wegzakt en dat er niets gebeurt. Vraag 15: Hoe zorgen we dat dit onderwerp zichtbaar en aantoonbaar handen en voeten krijgt? Niet-financiële rapportage / maatschappelijke resultaten D66 Westland is van mening dat we als raad niet alleen moeten kunnen beoordelen wat beleidskeuzes kosten, maar ook wat ze opleveren en of het onze doelen daadwerkelijk dichterbij brengt. Hierbij dienen deze beleidskeuzes in samenhang te worden bezien, keuzes over bijvoorbeeld woningbouw, bereikbaarheid, groen en voorzieningen hangen immers nauw met elkaar samen en slimme investeringen kunnen meerdere maatschappelijke doelen tegelijk dichterbij brengen. Maar er kan ook sprake zijn van een afruil tussen verschillende maatschappelijke doelen. Om dit inzichtelijk te maken is het concept ‘brede welvaart’ ontwikkeld . Meerdere gemeenten en ook de provincie Zuid-Holland passen dit concept al toe en laten in hun begroting zien hoe beleidskeuzes bijdragen aan het bereiken van maatschappelijke doelstellingen. Ook in Westland zou het implementeren van het concept brede welvaart in de begrotings- en verantwoordingsstukken een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan onze besluitvorming. Hiervoor hebben wij een motie voorbereid.
5 Vraag 16: Is het college bereid om met de raad te onderzoeken hoe brede welvaart op een praktische en uitvoerbare manier een plaats kan krijgen in de planning- en controlcyclus? Zoals u kunt zien, de nodige positief-kritische vragen en we hopen op een goede samenwerking met het college om deze te adresseren. Dank u wel! Namens de fractie van D66 Westland: Bart Wijnands Fractievoorzitter 6