ACV gemeente Westland 2022 definitief CONCEPT
Tekst van het document
0I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag Jaarrekening
Accountantsverslag 2022 Definitief CONCEPT
Gemeente Westland
T
Onze kernboodschappen
EP
Aanbiedingsbrief
Vooruitblik
C
N O
Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 15 juni 2023
C
Onze samenwerking
1
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Aanbiedingsbrief
Jaarrekening
15 juni 2023
EP
Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2022 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Westland te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van [datum].
C
Bijlagen
Geachte leden van de raad en het college,
N
Onze samenwerking
Referentie:
Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie, directie en college besproken. De waardering van de grondexploitaties, materiële en financiële vaste activa hebben verhoogde aandacht gehad, vanwege de belangrijke invloed daarvan op het resultaat door de macro-economische ontwikkelingen.
O
Vooruitblik
C
Ontwikkelingen 2022
T
Jaarverslag
Gemeente Westland T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 150 2670 AD NAALDWIJK
Wij bespreken de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de auditcommissie op 15 juni 2023. Hebt u in de tussentijd nog vragen, neemt u dan gerust contact met ons op. Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
drs. A.E. Gerritsma RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., FascinatioBoulevard350, 3065 WB Rotterdam, Postbus8800, 3009 AV Rotterdam T: +31 (0) 88 792 00 10, F: +31 (0) 88 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
2
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
Ontwikkelingen 2022
T
Jaarverslag
EP
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
C
O
N
C
Bijlagen
01
2I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Vooruitblik en samenwerking
• De rechtmatigheidsverantwoording is effectief vanaf
Bijlagen
Onze conclusies
Vooruitblik en samenwerking
Ontwikkelingen 2022
• Ruimtelijk domein: In 2022 is het risicoprofiel van de grondexploitaties • • •
De kwaliteit van het jaarverslag is voldoende, de leesbaarheid is gelijk aan voorgaand jaar. Uw jaarverslag geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van de gemeente Westland maar is voor verbetering vatbaar. Wij doen verschillende aanbevelingen om dit te verbeteren.
Jaarverslag
Financiële positie en jaarrekening
• De financiële positie is de afgelopen jaren steeds
Controle 2022 Gemeente Westland
O
•
2023. Gemeente Westland heeft daarvoor voorbereidingen getroffen maar heeft nog stappen te zetten. We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. De aanlevering is kwalitatief vooruit gegaan. Wel merken we dat de organisatie moeite heeft om alle informatie tijdig te leveren. Er was sprake van een frequente, open en transparante communicatie.
• De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. •
T
Jaarverslag
Observaties jaarverslag
Wij hebben onze controle van de jaarrekening van de gemeente Westland afgerond en zijn van plan hierbij een goedkeurende accountantsverklaring op het aspect getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken. Daarnaast geldt dat we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving hebben geconstateerd. En geen bevindingen die strijdig zijn met de veronderstellingen van het college omtrent de financiële positie van de gemeente.
EP
Ontwikkelingen 2022
Onze conclusies
C
Onze conclusies
Onze kernboodschappen in één oogopslag
N
Onze kernboodschappen
C
Aanbiedingsbrief
Jaarrekening en financiële positie
• • •
Ontwikkelingen 2022
afgenomen. De onderbouwing voor de voorziening deelnemingen is verbeterd. Sociaal domein: De onzekerheid in het sociaal domein is in lijn met voorgaande jaren. De organisatie zet stappen om dit voor 2023 te verbeteren. Nieuwe controleverklaring: In onze controleverklaring is voor het eerst gerapporteerd over fraude en de financiële positie van uw gemeente. Bedrijfsvoering: In 2022 is door uw organisatie een verbetertraject voor de interne beheersing in gang gezet. Concrete resultaten verwachten wij terug te zien in 2023. In het jaarrekeningproces hebben wij dit jaar al concrete verbeteringen gezien.
Bevindingen
verbeterd. De financiële wendbaarheid en weerbaarheid zijn goed. Het weerstandsvermogen is gestegen. De meerjarenbegroting is voor de komende jaren sluitend. Het voorspellend vermogen is verbeterd gezien de verschillen tussen de gewijzigde begroting en de jaarrekening kleiner zijn geworden. De schattingen van het college zijn onderbouwd en uitgebalanceerd. Het aantal SiSa-regelingen is met 10 regelingen net als vorig jaar flink toegenomen (naar 28). Dit verhoogt de administratieve lasten en de controlekosten. We hebben geen bevindingen. Wij zien dat structurele taken steeds vaker met incidentele baten (SPUK’s) worden gedekt. Dit is in lijn met de landelijke trend die wij zien.
Bevindingen
• We hebben geen getrouwheidsfouten geconstateerd. • De onzekerheden over de PGB-uitgaven beslaan €2,5 miljoen. • We hebben geen Europese aanbestedingsfouten geconstateerd. Wij hebben wel formele onrechtmatigheden geconstateerd van €14,9 miljoen, die wij overigens conform de Kadernota Rechtmatigheid niet meewegen in ons oordeel.
3
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Onze conclusies
In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.
Ontwikkelingen 2022
T
Jaarverslag
EP
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
C
O
N
C
Bijlagen
02
3I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Onze conclusies
Ons oordeel bij uw jaarstukken 2022 is goedkeurend voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid
Ontwikkelingen 2022
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
Jaarverslag
Vooruitblik
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2022 van de gemeente Westland afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring op de aspecten getrouwheid en financiële rechtmatigheid, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
Onze samenwerking
Alleen onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
Bijlagen
We hebben geen controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid. Wel hebben we onzekerheden geconstateerd. Het overzicht van deze onzekerheden inzake getrouwheid worden hier getoond.
T
EP
Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening
Getrouwheid
Rechtmatigheid
N
C
Wij hebben geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd welke meetellen in ons
Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, programmaverslag, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
O
Geen rechtmatigheidsfout geconstateerd.
Oordeel: 6.000
C
Jaarrekening
oordeel. Voorgaand jaar hadden wij een onrechtmatigheidsfout van €0,2 geconstateerd welke veroorzaakte werden door onrechtmatige Europese aanbestedingen. In 2022 zien wij dat de kosten niet zijn doorgelopen op deze oude onrechtmatige contracten. Wij hebben wel formele onrechtmatigheden geconstateerd welke niet meetellen in ons oordeel.
Goedkeurend
Oordeel: 6.000
4.000
4.000
2.000
2.000
-
Fouten
= absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000
Goedkeurend
Onzekerheden
-
= door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
Fouten
Onzekerheden
3II
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid
T
Ontwikkelingen 2022
We hebben geen fouten in relatie tot getrouwheid geconstateerd, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000.
EP
Onze conclusies
Onze samenwerking
C
O
N
C
Bijlagen
3III
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Vooruitblik
De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000.
C
Jaarrekening
#
Beschrijving
1
ZIN lasten waarvoor geen productieverantwoording is ontvangen.
2
PGB lasten waarvoor de levering van de zorg niet is vastgesteld.
N
Jaarverslag
Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid
O
Ontwikkelingen 2022
C
Onze conclusies
Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Jaarrekeningpost
Fouten
Onzekerheden
Lasten Jeugd/Wmo Zin Overlopende passiva
1.515
Lasten Jeugd/Wmo PGB Overlopende passiva
2.547
Totaal
4.062
3IV
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
T
Jaarverslag
Overzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid We hebben geen fouten en onzekerheden in relatie tot rechtmatigheid geconstateerd, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000, die wij mee moeten wegen in ons oordeel; anders dan de bevindingen inzake getrouwheid, die ook als rechtmatigheidsfouten worden gewogen.
EP
Ontwikkelingen 2022
Bijlagen
Het college heeft wel enkele formele onrechtmatigheden toegelicht in de jaarrekening.
Jaarrekeningpost
Fouten
N
Beschrijving
O
Onzekerheden 4.062
Bevindingen inzake getrouwheid
C
#
C
Onze conclusies
Totaal
4.062
4
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ontwikkelingen 2022
Ontwikkelingen 2022
In dit hoofdstuk beschrijven we de relevante ontwikkelingen voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en het domein bedrijfsvoering.
T
Ruimtelijk domein
EP
Sociaal domein Overige ontwikkelingen Jaarverslag
Bijlagen
N O
Onze samenwerking
C
Vooruitblik
C
Jaarrekening
03
5
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Risico’s in het ruimtelijk domein zijn voorzien
Ontwikkelingen 2022
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Jaarrekening
De verliesvoorziening wordt gevormd voor grondexploitaties waar een tekort wordt verwacht op de eindwaarde. Per jaareinde is de voorziening €1,6 miljoen (2021: €3,9 miljoen). De daling van €2,3 miljoen ontstaat door het afsluiten van twee grondexploitaties waarbij €1,6 miljoen daadwerkelijk is aangewend en €0,7 miljoen als positief resultaat in de jaarrekening is vrijgevallen.
C
Jaarverslag
De voorraad onderhanden werk inzake grondexploitaties bedraagt per 31 december 2022 €153,7 miljoen (2021: €184,5 miljoen). Het saldo ultimo 2022 bestaat uit de bruto boekwaarde van €155,3 miljoen (2021: €188,4 miljoen) en de gevormde verliesvoorzieningen van €1,6 miljoen (2021: €3,9 miljoen). Verreweg het grootste gedeelte van de boekwaarde bestaat uit de twee grondbanken ONW en Westlandse Zoom, die gezamenlijk optellen tot €157,3 miljoen (2021: €189,2 miljoen). De daling in de boekwaarde komt daarom met name door de uitgifte van gronden vanuit de grondbanken aan de deelnemingen.
N
Overige ontwikkelingen
De verliesvoorzieningen zijn in 2022 lager geworden
Het risicoprofiel van de grondexploitaties daalt
O
Sociaal domein
De boekwaarde van de grondexploitaties is gedaald
De project-gerelateerde risico’s zijn (conform de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’) gedaald naar €0,1 miljoen (2021: €0,2 miljoen). De impact van klimaatrisico’s is meegenomen in de bepaling van het risicoprofiel. Bij de gemeente Westland ziet dit specifiek toe op bijvoorbeeld de stikstofcrisis.
C
Ruimtelijk domein
In totaal zijn er acht grondexploitaties; in 2022 zijn er twee grondexploitaties afgesloten en geen nieuwe geopend. Er is geen tussentijdse winst genomen. De verliesvoorziening voor de grondexploitaties is afgenomen met €2,3 miljoen ten opzichte van voorgaand jaar.
De gemeente heeft daarnaast ook grondbanken. De gemeente levert bouwrijp gemaakte gronden aan de deelnemingen die voor de verdere projectontwikkeling zorgen. De samenwerkende partijen hebben voor deze grondexploitaties een verlies geraamd. Daar bovenop heeft de gemeente aanvullende risico’s ingeschat die worden gedekt door de voorziening deelnemingen. Deze voorziening is gedaald naar €25,1 miljoen (2021: €26,1 miljoen). Onderstaande figuur geeft een totaaloverzicht voor de grondexploitaties en grondbanken samen. 35
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties
30 25
2022
2021
20 15 10 5 0
Figuur 1: Risicoprofiel grondexploitaties Risico's Prognose resultaat
Verliesvoorziening
5I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De parameters zijn behoudend bepaald
Ontwikkelingen 2022
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Jaarrekening
Commissie BBV heeft besloten de voorwaarden waaronder sprake is van warme gronden aan te passen per 2022 in het kader van de Omgevingswet. De aanpassing leidt tot het volgende: 1. De gebiedsontwikkeling hoeft niet langer uitsluitend betrekking te hebben op woningbouw. 2. De voorwaarde dat er bij de gebiedsontwikkeling betrokkenheid is van de provincie of de rijksoverheid vervalt. 3. De (toekomstige) bestemming(en)/functies (ontwikkeling) betreffende het plangebied moeten goed onderbouwd worden.
C
Jaarverslag
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd als gevolg van de hoge inflatie die in de loop van 2022 is ontstaan. De parameters voor de grondexploitaties zijn behoudend bepaald.
De gemeente hanteert dezelfde parameters voor de beoordeling van de waardering van de investeringen in de deelnemingen met grondbanken. Bij de raming van de gemeente voor de verliezen in de deelnemingen zijn uitgangspunten meegenomen waarover in de projecten nog besluiten moeten worden genomen. De raming bevat daardoor belangrijke onzekerheden. Voor het dekken van de risico’s is de voorziening deelnemingen gevormd. Deze voorziening dekt ultimo 2022 vrijwel alle risico’s. Een enkel risico moet worden gedekt vanuit het weerstandsvermogen. Wij achten de voorziening voorzichtig.
N
Overige ontwikkelingen
Nieuwe voorwaarden warme gronden
O
Sociaal domein
De parameters voor de grondexploitaties zijn behoudend ingeschat
C
Ruimtelijk domein
Bij de gemeente Westland hebben wij vastgesteld dat er wordt voldaan aan de nieuwe voorwaarden ten aanzien van de warme gronden.
6I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Sociaal domein
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Jaarrekening
De gemeente Westland heeft geen aanvullende werkzaamheden verricht. Daarmee is de totale pgb-last aangemerkt als ‘onzeker’. Uw organisatie is wel bezig om in 2023 aanvullende werkzaamheden te verrichten met behulp van een externe organisatie. Hiermee zou de onzekerheid van de prestatielevering pgb worden opgelost.
C
Jaarverslag
We raden aan om na te gaan hoe ver de onzekerheid op een efficiënte manier teruggebracht kan worden door aanvullende werkzaamheden te verrichten en daartoe vervolgens de juiste afspraken te maken met Inkoopbureau SbJH (Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden), de Gemeentelijke Accountantsdienst van gemeente Den Haag (GAD) en de zorgaanbieders.
N
Overige ontwikkelingen
Van een aantal zorgleveranciers heeft gemeente Westland geen productieverantwoording ontvangen. Voor deze zorg is de daadwerkelijke levering niet vastgesteld. Het gehele bedrag waarvoor geen productieverantwoording is ontvangen, hebben wij meegenomen als onzekerheid.
O
Sociaal domein
Ook in 2022 blijken er onzekerheden rondom de prestatielevering zorg in natura
Getrouwheid
2022 (x €1.000)
2021 (x €1.000)
Fout
Fout
Onzeker
Onzeker
De SDO-notitie van de NBA geeft richtlijnen hoe verbeteringen in de interne beheersing kunnen worden doorgevoerd. Denk hierbij aan verbeteringen zoals standaardagenda’s en templates voor de vastlegging van gesprekken met de zorginstellingen. Wij denken hierbij uiteraard graag met u mee.
Jeugdzorg ZiN
1.404
1.289
Jeugdzorg pgb
1.924
2.390
Prestatielevering pgb niet vastgesteld
Wmo ZiN
111
295
Wmo pgb
623
852
Totaal
4.062
4.826
C
Ruimtelijk domein
Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, worden door de gemeente beschikkingen verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie is geleverd voor gedeclareerde zorgkosten.
Tabel 2: Overzicht van fouten en onzekerheden sociaal domein
7
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Overige ontwikkelingen
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Jaarrekening
Conform het BBV moet voor arbeidskostengerelateerde verplichtingen van niet gelijke omvang een voorziening worden gevormd. In 2022 is op basis van de cao een nieuwe regeling spaarverlof (of verlofsparen) geïntroduceerd. Aangezien er geen sprake is van een gelijkmatige omvang per jaar is hiervoor per 31 december 2022 een voorziening getroffen van €2,3 miljoen. [Beoordeling nog onderhanden.]
C
Jaarverslag
Wij hebben voorgaand jaar vastgesteld dat voor meerdere processen geen centrale administratie is waar voldoende waarborgen zijn ingeregeld voor de juistheid en volledigheid van registraties. Wij missen dit in de processen inkopen/aanbestedingen en de verstrekte subsidies. Voor subsidies is wel een centraal registratiesysteem beschikbaar, alleen ontbreken de waarborgen om gedurende het jaar hier volledig en juist in te administreren. Voor subsidies is door de organisatie wel achteraf gekeken naar de betrouwbaarheid van de registraties en is voornemens om deze waarborgen in het proces te verankeren. Veel registraties worden gedaan in Excel; een spreadsheet is foutgevoelig. Het ontbreken van centrale registraties heeft als gevolg informatie voor de organisatie moeilijk toegankelijk is. Dit zorgt ervoor dat het voor de organisatie moeilijker is om in control te zijn en minder goede stuurinformatie heeft. Wij merken dat het ontbreken van centrale registraties ook leidt tot vertragingen in het aanleveren van informatie.
N
Overige ontwikkelingen
Gemeente Westland heeft een voorziening verlofsparen opgenomen voor €2,3 miljoen
O
Sociaal domein
Centrale registraties met voldoende waarborgen ontbreken voor meerdere processen
C
Ruimtelijk domein
Onderbouwing voor verschillende schattingsposten is verbeterd. Wij constateren dat voor een aantal schattingsposten de onderbouwing is verbeterd. Zo is de systematiek voor de voorziening dubieuze debiteuren onderbouwd met ervaringscijfers. Ook zien we dat de onderbouwing voor de voorziening deelnemingen diepgaander en kwalitatief beter is geworden. Voor de verwachte onderhoudskosten ontbreekt echter nog voldoende onderbouwing. Daarom is net als voorgaand jaar geen onderhoudsvoorziening gevormd, maar zijn de verwachte kosten ondergebracht in een bestemmingsreserve. De organisatie is voornemens om in 2023 weer een onderhoudsvoorziening te vormen met voldoende onderbouwing.
8
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven opgevallen in relatie tot de we wat ons is opgevallen in relatie de informatiewaarde van hettot jaarverslag. informatiewaarde vanwe hetonze jaarverslag. Daarnaast beschrijven visie op Daarnaast beschrijven we onze visie X. op de financiële positie van de gemeente de financiële positie.
Ontwikkelingen 2022
T
Jaarverslag
EP
Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening
N O
Bijlagen
C
Onze samenwerking
C
Vooruitblik
04
9
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie De kerngetallen laten een positieve ontwikkeling zien
Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
op de financiële positie. Ook kunt u baat hebben bij het verder standaardiseren van de toelichtingsvorm of het vooraf aanmerken van financiële aandachtspunten bij de begroting en de jaarrekening. Deze mogelijkheden dragen bij aan het verhogen van de kwaliteit van informatievoorziening zodat u op de juiste momenten beter de financiële consequentie in uw besluitvormingsproces kunt afwegen.
T
EP
Vooruitblik
C
Jaarrekening
De structurele exploitatieruimte met een negatief saldo van 0,8% laat zien dat de structurele lasten niet volledig door de structurele baten worden gedekt.
N
Observaties jaarverslag
O
Financiële positie
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie de tabel hiernaast). Het exploitatieresultaat over 2022 is positief. De gemeente Westland verwacht in de komende jaren geen tekorten. De solvabiliteit van de gemeente Westland in 2022 is 38,5% en laat een verbetering van de financiële positie zien. De toename komt door de stijging in het exploitatieresultaat over 2022. Om te beoordelen of de gemeente Westland in staat is om in te spelen op de toekomstige risico’s is het belangrijk de solvabiliteit te bezien in verhouding tot het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting.
De financiële positie van de gemeente Westland is gezond Het resultaat van de gemeente Westland over 2022 is €7,3 miljoen positief voor reservemutaties. Het resultaat heeft grotendeels een incidenteel karakter en de toekomstige financiële positie blijft onzeker. Ook doordat in de meerjarenbegroting flinke taakstellingen zijn ingeboekt en er nog geen duidelijkheid bestaat over de eventuele compensatie vanuit het Rijk na het jaar 2026. Om de grip op uw financiële positie te vergroten, kan een financiële paragraaf in de raadsvoorstellen worden opgenomen met daarbij het effect van het voorstel
C
Jaarverslag
Kengetallen
Gemeente Westland
Landelijk**
2022
2021
2022*
2021
Solvabiliteit
37,3%
36,4%
30%
31%
Grondexploitaties
42,2%
60,6%
7%
9%
Structurele exploitatieruimte
-0,8%
3,7%
0,2%
1%
Nettoschuldquote
86,8%
114,4%
74%
73%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
81,9%
108,3%
68%
67%
Belastingcapaciteit
119,2%
124,4%
105%
105%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
* **
Op basis van de begroting 2022. Bron: https://findo.nl/jive
9I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het weerstandsvermogen is de afgelopen jaren gestegen
Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Vooruitblik
De stijging in het weerstandsvermogen (ratio) is met name te verklaren door de stijging in de weerstandscapaciteit. De stijging van de weerstandscapaciteit komt door een stijging in de algemene reserve. Bij de berekening is afgezien van het geoormerkt deel van de reserve financiële soliditeit van €21,7 miljoen. De algemene reserve en de post onvoorzien bieden genoeg dekking voor een ruim voldoende weerstandsratio. Tevens is er een lichte daling in de risico’s. De financiële risico’s komen voornamelijk voort uit de grondexploitaties, al dan niet in deelnemingen en het sociaal domein.
€ 41.300
2022 € 23.577
C
Jaarrekening
N
Observaties jaarverslag
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
€ 40.800
2021 € 24.900
O
Financiële positie
Gemeente Westland stuurt voor de ratio weerstandsvermogen benodigd op een waarde van 1,0 of hoger (voldoende). Hierbij wordt het integrale cijfer, algemene dienst plus grondbedrijf, als uitgangspunt genomen. De ratio wordt als matig beoordeeld bij een waarde tussen 0,8 en 1,0, als voldoende bij een waarde tussen 1,0 en 2,0 als uitstekend bij een waarde groter dan 2,0. Met 1,75 is de integrale (algemene dienst en grondbedrijf) ratio weerstandsvermogen wederom hoger dan vorig jaar (1,64) en is voldoende.
C
Jaarverslag
De organisatie heeft aangegeven om in de komende periode de noodzaak van de bestemmingsreserve financiële soliditeit te beoordelen gezien de gezonde financiële positie van de gemeente.
€ 26.300
2020
€ 28.400
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
Figuur 2: Onwikkeling weerstandsvermogen
Risico's (x €1.000)
9II
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het resultaat van de gemeente Westland wijkt minder af van begroting dan voorgaand jaar
Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
Voorspellend vermogen van de gemeente Westland
T
EP
Vooruitblik
In 2022 ligt het gerealiseerde resultaat niet ver af van de primaire en aangepast begroting. Hierdoor kan geconcludeerd worden dat het voorspellend vermogen van de gemeente Westland verbeterd is.
C
Jaarrekening
N
Observaties jaarverslag
De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote en gerealiseerde saldo van baten en lasten (het resultaat voor toevoegingen en onttrekkingen uit reserves) zien van 2019 tot en met 2022. Er is geen trend te zien waaruit blijkt dat gemeente Westland consistent voorzichtig of te optimistisch begroot.
O
Financiële positie
Het voorspellend vermogen van de gemeente Westland is verbeterd
C
Jaarverslag
€ 30.000 € 20.000 € 10.000 €-
€ -10.000 € -20.000 € -30.000 € -40.000 € -50.000
2019
2020
2021
2022
Absoluut verschil oorspronkelijke begroting en werkelijk Absoluut verschil begroting na wijzigingen en werkelijk
Figuur 3: Voorspellend vermogen
10
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende – Inzicht in fraudepreventieprogramma is beperkt
Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Vooruitblik
In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Westland geen toelichtingen heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ maar in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wij vinden dat de toelichting inzake fraude voldoende maar beperkt is. De frauderisico’s die zijn genoemd zijn niet volledig. Dit sluit aan met het ontbreken van een gedegen frauderisicoanalyse. Wel zien wij terug dat de organisatie stappen heeft gezet gedurende 2023 om dit te verbeteren.
C
Jaarrekening
Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag, waaronder de nieuwe paragraaf ‘Wet open overheid’ (per 2022). In de jaarlijkse begroting moet het college aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en doet in de jaarlijkse verantwoording verslag van de uitvoering ervan. De gemeente Westland heeft deze paragraaf conform de vereisten opgenomen in het jaarverslag.
N
Observaties jaarverslag
Uw jaarverslag geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van de gemeente Westland maar is voor verbetering vatbaar
Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende maar heeft ruimte voor verbetering
O
Financiële positie
De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV
Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Wij adviseren wel om bondiger en meer op hoofdlijnen te rapporteren.
C
Jaarverslag
De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiële positie van de gemeente Westland. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Westland alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Westland opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de gemeente Westland in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen.
10I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Observaties jaarverslag
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
T
EP
Vooruitblik
Wij missen daarin nog een duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in de kengetallen. Daarnaast kan een digitale publicatie de drempel voor gebruikers verlagen
C
Jaarrekening
N
Observaties jaarverslag
Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein.
O
Financiële positie
Informatiewaarde is voldoende
C
Jaarverslag
11
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Jaarrekening
Jaarverslag
In dit hoofdstuk geven we een beschrijving voor de verrichte werkzaamheden met betrekking tot de verhoogde risico’s, de rechtmatigheid en de schattingen. Ten slotte staan we stil bij fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving.
T
Ontwikkelingen 2022
EP
Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen
Onze samenwerking Bijlagen
N O
Vooruitblik
C
Update interne beheersing
C
Fraude en wet- en regelgeving
05
12
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid De onrechtmatige Europese aanbestedingen zijn afgenomen van €0,2 miljoen naar €0 miljoen
Ontwikkelingen 2022
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Doordat niet voor 1 januari 2023 is voldaan aan de voorwaarde om de gegunde opdracht achteraf aan te kondigen, is er sprake van een formele onrechtmatigheid. Een formele onrechtmatigheid rapporteren wij wel maar telt niet mee in ons oordeel. De totale formele onrechtmatigheid bedraagt €9.6 miljoen.
T
EP
Fraude en wet- en regelgeving
C
Schattingen
N
Rechtmatigheid
Voorgaand jaar hebben wij een totale onrechtmatigheid geconstateerd voor een bedrag van €0,2 miljoen. In 2022 zijn de kosten niet doorgelopen op de oude onrechtmatige contracten en zijn er geen nieuwe onrechtmatigheden geconstateerd. Ondanks bevindingen in de 1e en 2e lijn, zien we dat de integrale rechtmatigheidscontrole op Europese aanbestedingen door de VIC een preventieve werking heeft gehad. Dit zien wij terug in een teruglopende onrechtmatigheid in de afgelopen jaren. Gemeente Westland steekt qua onrechtmatigheden er positief uit t.o.v. andere gemeenten. De gemeente Westland heeft met-dwingende-spoed-aanbestedingen verricht inzake Oekraïne
O
Jaarrekening
Onrechtmatigheden zijn verder afgenomen
De gemeente Westland heeft gebruikgemaakt van de dwingende-spoedregel. Hiermee is er geen Europese aanbesteding gedaan voor de inkopen gerelateerd aan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De dwingendespoedregel kan worden gehanteerd tot en met maart 2023, inkopen na deze periode zijn niet meer rechtmatig.
C
Jaarverslag
De gemeente heeft een beroep kunnen doen op grond van de dwingende spoed ten tijde van het op gang komen van de vluchtelingenstroom. In eerste instantie zijn contracten met opvanglocaties afgesloten voor de periode tot juni 2022.
Formele onrechtmatigheid door ontbreken investeringskrediet Gedurende 2022 zijn woonunits aangekocht voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Hiervoor is in 2022 geen investeringskrediet ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Het totaalbedrag van de investering bedraagt €1.360.000. We hebben vastgesteld dat deze kredietoverschrijding is toegelicht in bijlage 7.7 van de jaarrekening. Deze overschrijding zal ter goedkeuring worden voorgelegd aan de raad voor het vaststellen van de jaarrekening. Deze kredietoverschrijding is formeel onrechtmatigheid, maar hoeven wij conform de Kadernota Rechtmatigheid niet mee te wegen in ons oordeel. In onderstaande tabel is een samenvatting opgenomen van alle geconstateerde formele onrechtmatigheden. Formele onrechtmatigheid
Omvang (mln)
Aanbestedingen
€9,6
Kredietoverschrijding
€1,4
Begrotingsoverschrijding
€3,9
Totaal
€14,9
12I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Er zijn geen onrechtmatigheden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid die meetellen in ons oordeel.
Ontwikkelingen 2022
Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Vooruitblik
Programma
Lasten werkelijk
Programma Economie
Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging)
Programma Sociaal domein
Vooruitkijkend Vanaf 2023 geldt in principe iedere overschrijding van de begroting als onrechtmatigheid die moet worden toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording, met inachtneming van de verantwoordingsgrens. De Commissie BBV adviseert de raad om voor 2023 in de financiële verordening 212 regels over de weging en rapportering van begrotingsoverschrijdingen op te nemen.
Telt overschrijding mee voor het oordeel?
Toelichting
€4.475.000
€165.000
Nee
Toegelicht in de jaarrekening en wordt nog voorgelegd aan de raad ter goedkeuring.
€130.581.000
€3.591.000
Nee
De overschrijding van de lasten wordt gecompenseerd door corresponderende baten. Op basis van de kadernota rechtmatigheid is dit geen onrechtmatigheid.
C
Onze samenwerking Bijlagen
overschrijdingenn niet mee te wegen in ons oordeel. De totale formele onrechtmatigheid door begrotingsoverschrijdingen bedraagt €3.9 miljoen.
T
EP
Schattingen
C
Rechtmatigheid
In 2022 is er voor vier programma’s een overschrijding geweest van de begroting na wijziging. Deze overschrijdingen zijn in onderstaande tabel opgenomen. Het college heeft deze overschrijdingen toegelicht in bijlage 7.7 van de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de genoemde overschrijdingen in deze bijlage volledig zijn. De begrotingsoverschrijdingen zullen voor het vaststellen van de jaarrekening ter goedkeuring worden voorgelegd aan de raad. De overschrijdingen zijn formeel onrechtmatig, maar conform de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV hoeven wij deze
N
Jaarrekening
Overschrijdingen van de begroting
O
Jaarverslag
Programma Volkshuisvesting RO en SV
€57.954.000
€7.406.000
Nee
De overschrijding van de lasten wordt gecompenseerd door corresponderende baten. Op basis van de kadernota rechtmatigheid is dit geen onrechtmatigheid.
Programma Concernfinanciën
€49.642.000
€3.733.000
Nee
Toegelicht in de jaarrekening en wordt nog voorgelegd aan de raad ter goedkeuring.
13
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Ontwikkelingen 2022
T
Waarde (x €1 miljoen)
Schattingen
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking
Schatting
Oordeel
2022
2021
Afschrijvingen van materiële vaste activa
7,9
8,8
De waardering van het vastgoed
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd.
153,7
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.
199,2
C
Bijlagen
206,6
2022
Opmerkingen
O
Fraude en wet- en regelgeving
deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
EP
Rechtmatigheid
C
Jaarrekening
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat
N
Jaarverslag
De waardering van de grondexploitaties
Controleverschil
184,5
Optimistisch
2021
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
Evenwichtig
Voorzichtig
13I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Jaarverslag
2022
2021
Voorziening dubieuze debiteuren
2,4
4,5
Voorziening deelnemingen
25,9
26,1
Rechtmatigheid Schattingen
Update interne beheersing
Bijlagen
De waardering en indexatie van de APPAvoorziening
7,6
8,5
De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen Controleverschil
2,3
Opmerkingen
0 nvt
Optimistisch
Voor de voorziening dubieuze debiteuren hebben wij vorig jaar gerapporteerd over ontbrekende onderbouwing voor de gehanteerde systematiek. Dit jaar zien wij dat een verbeterslag is gemaakt en dat de gehanteerde systematiek is onderbouw met ervaringscijfers uit het verleden. Wij beoordelen de schatting dit jaar als evenwichtig. De voorziening wordt gevormd voor risico’s die de gemeente aanvullend raamt voor de grondexploitaties die worden uitgevoerd door deelnemingen. Zie onze eerdere bevindingen bij het ruimtelijk domein.
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2022 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Daarnaast is de voorziening geïndexeerd met 11,96%; dit betreft de index per 1 januari 2023 van het ABP. De nieuwe collegeleden zijn meegenomen in de voorziening. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Westland heeft gehanteerd.
C
Onze samenwerking
2021
O
Vooruitblik
2022
N
Fraude en wet- en regelgeving
Oordeel
EP
Schatting
C
Jaarrekening
Waarde (x €1 miljoen)
T
Ontwikkelingen 2022
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.
Evenwichtig
Voorzichtig
14
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Fraude en wet- en regelgeving
Ontwikkelingen 2022
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Er zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Jaarverslag
Onze nieuwe controleverklaring
Rechtmatigheid Schattingen
T
Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. De uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten hebben wij voor het eerst gerapporteerd in onze nieuwe controleverklaring. Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen.
EP
Jaarrekening
Onze samenwerking
Ruimte voor verbetering in het interne controlekader met betrekking tot fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving
N
O
Bijlagen
Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance. In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem hebt geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude. Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals gedragscode, klokkenluidersregeling, frauderisicoanalyse en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem.
C
Update interne beheersing
C
Vooruitblik
In dat kader hebben wij geconstateerd dat u nog niet gestructureerd een frauderisicoanalyse uitvoert. Wij adviseren u minimaal eenmaal per jaar een gedegen frauderisicoanalyse uit te voeren en daarin ook aandacht te besteden aan risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving en maatregelen op te zetten en te implementeren om risico’s te beheersen en af te dekken.
Fraude en wet- en regelgeving
Hierbij hebben wij tekortkomingen geconstateerd. Het ontbreken van een gedegen frauderisicoanalyse en een actueel en volledig overzicht van juridische claims en de mogelijke gevolgen daarvan. Verantwoordelijkheden van het college en de raad
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we een ‘blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2022 zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
15
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Update interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing
Ontwikkelingen 2022
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Realisatie van het plan zal er tevens oor zorgen dat wij en de VIC een ontwikkeling kunnen gaan maken naar een meer systeemgerichte controle. Een belangrijk aandachtspunt is daarom wel om de kwaliteit van de IT-beheersing ook in het verbetertraject mee te nemen. Gezien de verwevenheid van de IT en de interne beheersing is ons advies om de kwaliteit van de IT-beheersing niet als een los onderdeel te zien.
T
EP
Fraude en wet- en regelgeving
C
Schattingen
Verbetertraject interne beheersing
Uw organisatie heeft een plan van aanpak opgesteld om de interne beheersing te verbeteren. Dit plan is in 2023 opgesteld en de eerste resultaten worden rond juli 2023 verwacht. Voor de jaarrekeningcontrole van 2022 heeft dit verbetertraject daarom nog geen impact gehad. Wij zullen de voortgang van het verbetertraject als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole van 2023 beoordelen en hierover rapporteren in onze management letter. Wij denken dat het plan van aanpak grotendeels aansluit op onze bevindingen en dat als het plan van aanpak goed wordt uitgevoerd, dit zal leiden tot een verbetering in de interne beheersing en een groot deel van onze bevindingen daarmee wordt opgevolgd.
N
Rechtmatigheid
In onze rapportage interim-bevindingen 2022, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Westland. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd.
O
Jaarrekening
Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing
C
Jaarverslag
Geen nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 BW verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene IT-beheersingsmaatregelen rondom de systemen Key2Financiën, Suite en PIMS. Wij hebben geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden. Wel vragen wij uw aandacht voor de nieuwe NIS-2 richtlijn over cybersecurity die eraan komt.
16
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Vooruitblik
Ontwikkelingen 2022
EP
Jaarrekening Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording
N O C
Bijlagen
C
Klimaat en duurzaamheid Onze samenwerking
In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2023 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn onder meer de veranderende controleverklaring, de komst van de rechtmatigheidsverantwoording en een wijzigingen in (onze) controlestandaarden.
T
Jaarverslag
07
17
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheidsverantwoording Inzicht in de status van de voorbereidingen
Onze samenwerking Bijlagen
EP
Klimaat en duurzaamheid
Regels voor begrotingsonrechtmatigheid moeten in de financiële verantwoording worden vastgelegd
In de verantwoording moeten het college en de raad toelichten wat de begrotingsonrechtmatigheden zijn. De commissie BBV adviseert tussen raad en college om af te spreken hoe afwijkingen van de begroting geïnterpreteerd worden in het kader van het uitoefenen van het budgetrecht door de raad. Begrotingsonrechtmatigheden die binnen de beleidskaders van de raad passen, moeten worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens is overschreden), maar worden dan niet nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording.
C
Rechtmatigheidsverantwoording
N
Vooruitblik
De organisatie is voornemens om de rechtmatigheidsverantwoording vanuit de 3e lijn (de VIC-functie) vorm te geven. Momenteel is een concept VIC controleplan opgesteld welke nog gefinaliseerd moet worden.
O
Jaarrekening
Nog stappen te zetten voor de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording
C
Jaarverslag
T
Ontwikkelingen 2022
Mogelijke inhoud van de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ De paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ kent geen voorgeschreven wettelijke structuur. Feitelijk kunnen alle onderwerpen met een overkoepelend karakter die de gemeentelijke bedrijfsvoering en organisatie betreffen in deze paragraaf aan de orde komen. Zo kunnen in deze paragraaf onderwerpen als integriteit, innovatie en privacy aan de orde komen. Maar ook de organisatiestructuur en het personeels-, duurzaamheids- en investeringsbeleid kunnen aan de orde komen. Vooropstaat dat de eigenheid van de gemeente en de wens van de raad bepalend is voor de onderwerpen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’.
Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Heeft het college al afspraken gemaakt over deze onderwerpen? Ja
De verantwoordingsgrens voor 2023 is bepaald op basis van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves
De verantwoordingsgrens voor 2023 is vastgesteld door de raad
Onder handen
Het normenkader 2023 is onder handen of de datum van vaststelling door de raad is gepland
De financiële verordening is herzien indien er staat dat de accountant de rechtmatigheid toetst
De financiële verordening bevat de wijze waarop wordt omgegaan met begrotingsonrechtmatigheden
Het college en de raad hebben overeenstemming inzake de mate van detail in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’
Het interne controleplan van de gemeente bevat een scoping van de processen en balansposten, risicoanalyses per proces en post en de controleaanpak
N.v.t.
18
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Klimaat en duurzaamheid Sturen op realisatie van klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen
Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
‘opbrengst’ aan CO2-reductie. 3. Bepaal de stuurindicatoren (input/output) bij de transitiepaden
T
EP
Klimaat en duurzaamheid
C
Rechtmatigheidsverantwoording
N
Vooruitblik
1. Bepaal de opgaven
Ook voor klimaat- en duurzaamheidsambities is de start het formuleren van de ambities/doelstellingen. Vaak zijn de doelstellingen landelijk al bepaald (in verdragen, akkoorden, strategieën), maar moet nog wel inzicht worden verkregen in de (lokale) opgave: waar staan we nu en wat moeten we dan in de komende 10 tot 15 jaar realiseren? Voor de CO2-opgave wordt vaak aangesloten bij de onderverdeling (sectoren) uit het Nederlandse Klimaatakkoord (2019).
O
Jaarrekening
Om de doelstellingen van het klimaatverdrag van Parijs te realiseren hebben provincies en gemeenten een belangrijke maatschappelijke rol en taak om gezamenlijk met bedrijven en maatschappelijke organisaties de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Daarnaast hebben lokale overheden ook andere complexe duurzaamheidsopgaven zoals klimaatadaptatie en het verbeteren van de leefomgeving met bijvoorbeeld het bevorderen van circulariteit en biodiversiteit. Om beter op deze opgave te kunnen sturen adviseren wij om klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen onderdeel te laten zijn van de P&C-cylus. Daarvoor onderkennen we vijf stappen (zie ook blog).
C
Jaarverslag
2. Bepaal de kansrijke maatregelen De lokale klimaat- en duurzaamheidsopgaven moeten vervolgens worden uitgewerkt in transitiepaden voor de komende jaren. Per transitiepad worden de meest kansrijke maatregelen geselecteerd op basis van de geschatte
Het is goed dat u zich realiseert dat veel nog onbekend en onzeker is en er volop wordt geëxperimenteerd. Monitoren, reflecteren, leren en bijsturen is dus cruciaal en getuigt van professionaliteit. Voor de indicatoren is het verstandig om aan te sluiten bij de landelijke gegevens, metingen en normen, die beschikbaar zijn. Zo wordt een gemeenschappelijke taal gebruikt waarlangs de voortgang kan worden gevolgd. 4. Veranker de sturing in de P&C-cyclus Ook voor duurzaamheidsdoelstellingen geldt de kracht van de P&C-cyclus, waarin kaderstelling en verantwoording zijn verankerd en de raad zijn controlerende rol kan invullen. Een integrale klimaatbegroting als onderdeel (paragraaf) of bijlage van de P&C-cyclus is aanvullend aan te bevelen, omdat dan de resultaten van de transitiepaden gezamenlijk goed te volgen zijn. 5. Verrijk het inzicht met de impact op de brede welvaart
Het begrip duurzaamheid wordt vandaag de dag breder gebruikt dan alleen voor milieu en klimaat. Internationaal wordt daarvoor de term ESG (Environmental, Social, Governance) gehanteerd. Het CBS stelt sinds 2020 de Monitor Brede Welvaart op en biedt een vaste set aan indicatoren om de ontwikkeling van welvaart in de brede zin van het woord – economisch, ecologische en sociaal-maatschappelijk – in kaart te brengen. Samen geven deze indicatoren een vergelijkbaar inzicht in duurzaamheid in brede zin.
18I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Cybersecurity en de komst van de NIS2-richtlijn
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Onze samenwerking Bijlagen
T
hoeverre deze dienstverlening als ‘essentieel’ wordt gezien. Daarnaast kunnen gemeenten mogelijk ook gekenmerkt worden als essentieel vanuit de ‘essentiële’ sector transport (weg).
EP
Klimaat en duurzaamheid
Een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity voor de gemeente Westland is de komst van de nieuwe Europese NIS2richtlijn. Het doel van deze richtlijn is het verhogen van het algemene niveau van cybersecurity binnen de Europese Unie. Vanuit de nieuwe richtlijn verwachten wij strengere normen, meer aandacht voor governance en meer verantwoordelijkheden voor bestuursleden. Nieuw is hierbij dat niet-naleving beboet kan worden en bestuursleden persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld.
C
Rechtmatigheidsverantwoording
N
Vooruitblik
O
Jaarrekening
In de rapportage interim-bevindingen hebben we terugkoppeling gegeven over cybersecurity. We hebben begrepen dat er zich sindsdien geen significante (cyber)incidenten hebben voorgedaan met een eventuele impact op de controle.
Deze richtijn is eind 2022 goedgekeurd door het Europees Parlement, waarbij de lidstaten 21 maanden de tijd hebben om deze richtlijn te implementeren in nationale wetgeving. In Nederland zal hier invulling aan gegeven worden door middel van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni). Organisaties die als ‘essentieel’ of ‘belangrijk’ worden beschouwd moeten vanaf het derde kwartaal van 2024 aan deze regels voldoen. Vanaf dat moment zal hier naar verwachting ook op gehandhaafd gaan worden.
C
Jaarverslag
Voor lokale overheden (waaronder gemeenten) geldt dat de NIS2richtlijn deze als optioneel ‘essentieel’ kenmerkt. Dit houdt in dat lidstaten bij de implementatie van de richtlijn zelf kunnen besluiten in
We adviseren de gemeente Westland een zelfevaluatie uit te voeren om te bepalen in hoeverre de NIS2-richtlijn ook van toepassing is op uw organisatie en indien dat het geval is de benodigde stappen uit te voeren om aan de NIS2-richtlijn te voldoen. Het is hierbij van belang dat deze stappen afgerond zijn vóór het derde kwartaal van 2024. Belangrijke stappen ter voorbereiding op de NIS2-richtlijn •
Uitvoeren van een cybersecurityrisicoanalyse om eventuele lacunes met betrekking tot de richtlijn op te sporen. Let op, het gaat hierbij primair om risico’s voor de maatschappij en de economie.
•
Identificeren en implementeren van de benodigde cybersecuritymaatregelen die geschikt en proportioneel zijn.
•
Implementeren van een proces voor het tijdig melden van significante cybersecurity-incidenten.
•
Ontwerpen en implementeeren van monitoringmechanismen om de effectiviteit van de maatregelen continu te valideren.
19
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking
Ontwikkelingen 2022
In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.
T
Jaarverslag
EP
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
C
O
N
C
Bijlagen
08
19I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces
Ontwikkelingen 2022
Categorie
T
EP
Bijlagen
C
Onze samenwerking
Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole
Bij het opvragen van informatie merken wij dat de organisatie moeite heeft om vragen tijdig volgen afspraak te beantwoorden. Zo zie je dat bij verschillende posten de oplevering moeizaam verloopt. Ook bij de SiSa-verantwoording is het moeilijk gebleken de regelingen tijdig op te leveren.
N
Vooruitblik
O
Jaarrekening
In de huidige tijd van digitaal samenwerken hebben wij een zeer plezierige samenwerking ervaren en is de communicatie tussen het kernteam jaarrekeningcontrole, de afdeling VIC en PwC goed verlopen. De communicatielijnen waren kort en dit heeft eraan bijgedragen dat het over het algemeen een meer gestructureerd proces is geweest. We hebben een open en fijne cultuur ervaren. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we dit proces graag op korte termijn.
Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid
C
Jaarverslag
Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2022 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.
Totaal aantal geplande uren
%
Totaal aantal feitelijke uren (schatting)**
%
Partner/director
80
5%
80
5%
(Senior) manager
300
19%
280
18%
Overig personeel*
1200
76%
1240
77%
Totaal
1580
100%
1600
100%
* **
‘Overig personeel’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren. Bovenstaande figuur is gebaseerd op onze beste schatting per (8 juni 2023).
Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van de gemeente Westland vereist voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij hierboven een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het lopende jaar van de gemeente Westland. Wij verwachten geen extra aanvullende uren te maken dan het al eerder met de raad afgestemde meerwerk.
20
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Bijlagen
Ontwikkelingen 2022
EP
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking
Communicatie Verantwoordelijkheden
N O
Verhoogde risico's
C
Materialiteit
C
Bijlagen SiSa
In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna staan we stil bij onze controle van de Wnt-verantwoording. Vervolgens lichten we de materialiteit toe. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie
T
Jaarverslag
09
21
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2022 CONCEPT
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
SiSa [Geen bevindingen in de SiSa-bijlage] [onderhanden]
Ontwikkelingen 2022
SiSa Materialiteit Verhoogde risico's Communicatie Verantwoordelijkheden
T
EP
Bijlagen
C
Onze samenwerking
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.
N
Vooruitblik
O
Jaarrekening
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2022. In 2022 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 28 huidige regelingen zijn er 10 nieuw ten opzichte van voorgaand jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening.
C
Jaarverslag
De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2022 vastgesteld.