Actieplan Groen Westland Groen is Goud def. versie 27 maart 2023
Tekst van het document
G ROEN WESTLAND GROEN = GOUD
C
N O
E C
T P
INHOUDSOPGAVE
VOORWOORD
3
INLEIDING
4
HOOFDSTUK 1. WAAROM VERGROENING DE GEMEENTE WESTLAND MOET VERSTERKEN
5
HOOFDSTUK 2. HOE GROEN STAAT WESTLAND ERVOOR?
6
HOOFDSTUK 3. HOE GAAT WESTLAND ZORGEN VOOR WAARDEVOL GROEN? 4 PIJLERS
8
HOOFDSTUK 4. MEER WAARDEVOL GROEN IN UITVOERING
12
BIJLAGE
15
CONCEPT
VOORWOORD
Voor u ligt het Actieplan Groen Westland – Groen is Goud!
Onder al deze punten gaat een dynamiek schuil die we in dit plan
Met dit plan verwacht ik dat we goed invulling geven aan de brede
verder toelichten. Dit plan is bovendien dynamisch en laat ruimte om
wens om Westland te vergroenen.
nieuwe projecten toe te voegen als blijkt dat we daarmee nog sneller en succesvoller kunnen zijn in de opgave om te vergroenen.
Dat is een geweldige opgave om aan te mogen werken, omdat Westland daar nog heel lang plezier van heeft. Waardevol groen draagt niet
Door hiermee daadkrachtig van start te gaan blijven we niet wachten
alleen bij aan de aantrekkelijkheid van wonen, werken en verblijven
op mooie vergezichten maar kan de schop in de grond! Zo zorgen
in Westland, maar het draagt ook bij aan de klimaatbestendigheid en
we dat wij, maar ook onze kinderen, straks in een groener Westland
aan de biodiversiteit.
wonen.
Met de diverse natuurorganisaties werkten we de afgelopen maanden
Wij zijn er klaar voor om met u en iedereen samen te werken aan een
hard aan een 5-puntenplan, waaraan allerlei projecten op te hangen
groener Westland!
zijn. Daarmee kijken we niet alleen wat er moet gebeuren en hoe dat moet gebeuren, maar sluiten we ook aan bij wat de verschillende partners kunnen en willen leveren. Die samenwerking is actief en
Michiel Ferwerda
wederkerig en dat is ook de wijze waarop wij met de inwoners willen
Wethouder gemeente Westland
werken aan de uitvoering van dit puntenplan. Met dit 5-puntenplan gaan we we voortvarend aan de slag met: 1. Meer ruimte voor bomen; 2. Verbeteren variatie en kwaliteit bestaand groen; 3. Uitbreiding van natuurgebieden; 4. Meer groen, minder tegels; 5. Westlanders actief in het groen.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
3
Gemeente Westland
CONCEPT
WESTLAND KRIJGT MEER WAARDEVOL GROEN Gemeenten met veel groen zijn aantrekkelijk om te wonen, te werken
Ook ‘groene’ parkeervakken vallen niet onder openbaar groen. Groene
en te recreëren. Dankzij de unieke ligging aan de kust heeft Westland
parkeervakken dragen wel bij aan de strijd tegen wateroverlast en
een goede uitgangspositie hiervoor en is het een fijne gemeente om
passen prima in de strategie klimaatadaptatie 2021-2024 om de
te verblijven. Deze positie willen we graag versterken door een focus
verhardingsgraad van de Westlandse bodem te verlagen.
te leggen op meer waardevol groen in de openbare ruimte. Met vergroening bedoelen we: zorgen voor meer waardevol groen dat Uitbreiding en versterking van groen in onze gemeente is onze ambitie.
bijdraagt aan een betere ecologische kwaliteit en natuurlijke beleving
De opgave voor verdere vergroening staat in de omgevingsvisie en het
van de openbare ruimte.
Collegewerkprogramma. Leeswijzer Hoe kan Westland bestaand groen versterken en uitbreiden, wetende
Hoofdstuk 1 gaat in op het waarom van vergroening en beschrijft
dat de druk op de ruimte groot is om alle wensen en behoeften
welke rol groen kan spelen in de aanpak van vraagstukken op het
te vervullen? Waarom is dat zo belangrijk en wat is er nodig om
gebied van leefbaarheid, klimaat en biodiversiteit. Hoofdstuk 2
de belevingswaarde te verbeteren? Daarover gaat dit actieplan,
beschrijft de uitgangssituatie in Westland: wat zijn sterke en zwak-
dat richting geeft aan de groenambities en een kader biedt voor de
ke punten, welke kansen en bedreigingen zijn er? In hoofdstuk 3
uitvoering. De vier pijlers in dit plan, helpen ons daarbij op weg.
komen de plannen aan de orde: wat gaan we doen om Westland groener te maken en wat is daarvoor nodig? Welke thema’s op
Wat verstaan we onder Groen en vergroening?
korte termijn worden aangepakt, is vastgesteld in de Top 5, be-
Er
schreven in hoofdstuk 4. Hoe de vergroening wordt gefinancierd,
bestaan verschillend definities van groen die geregeld voor
spraakverwarring en onduidelijkheid zorgen. Om te beginnen
is te lezen in hoofdstuk 5.
gaat het over groenvoorzieningen in de openbare ruimte, oftewel openbaar toegankelijk gebied: natuurgebieden, parken, plantsoenen, speelveldjes, groenstroken en bermen. Maar ook groen dat niet of beperkt toegankelijk is, beschouwen we als openbaar groen en telt ook mee. We hebben het dan bijvoorbeeld over groene daken, een geveltuin of middenberm. Water rekenen we in dit kader niet tot openbaar groen.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
4
Gemeente Westland
CONCEPT HOOFDSTUK 1. WAAROM VERGROENING DE GEMEENTE WESTLAND VERSTERKT? De groenambities van dit actieplan zijn nodig om de ervaren
Groen versterkt de biodiversiteit
leefbaarheid te versterken, biodiversiteit te bevorderen en onze
Veel plantensoorten en dieren in Nederland worden bedreigd; mede
woonwijken klimaatbestendiger te maken. In dit hoofdstuk een
door de eenzijdige inrichting van gebieden. De biodiversiteit staat
korte toelichting per thema.
onder druk. Om deze ontwikkeling te keren, is variatie in beplanting nodig en is het van belang om gebieden waarin soorten goed gedijen,
Groen versterkt de leefbaarheid
beter op elkaar aan te laten sluiten. Biodiversiteit zorgt voor minder
De afgelopen jaren wordt steeds duidelijker: we kunnen en willen
overlast door plaagorganismen als muggen, de bladluis en de
niet zonder groen in onze leefomgeving. Actueel wetenschappelijk
eikenprocessierups.
onderzoek (RIVM1, WHO1 e.a.) bevestigt dat: een groene leefomgeving bijdraagt aan onze gezondheid en welbevinden. Parken en
Groen is Goud!
plantsoenen, wandel- en fietsroutes, water: we brengen er graag tijd
De waarde van groen is niet in geld uit te drukken. Toch heeft groen
door om te ontspannen, te wandelen, de hond uit te laten, te spelen
economische waarde. Groen bevordert gezondheid en de kwaliteit
of elkaar te ontmoeten. Groen nodigt ons uit om te bewegen of tot rust
van leven en heeft een positief effect op de belevingswaarde maar
te komen en draagt zo bij aan onze fysieke en mentale gezondheid.
ook op de waarde van bijvoorbeeld vastgoed3. Het maakt gebieden interessant als vestigingsplaats voor mensen en bedrijven. Investeren
Daarom gaan we in Westland meer en kwalitatief beter groen in de
in groen loont. Het zorgt voor aantrekkelijke woon- en werklocaties,
kernen realiseren. Het versterkt de kwaliteit van de leefomgeving en
heeft een positief effect op het ziekteverzuim en bevordert de
daarmee belevingswaarde en aantrekkelijkheid van onze gemeente
productiviteit. Kortom: groen is goud!
voor wonen, werken en recreëren. Groen versterkt de klimaatbestendigheid Ook in Westland hebben we met regelmaat te maken met extreme weersomstandigheden zoals hoosbuien of lange periodes van droogte en hitte. Klimaatveranderingen maken aanpassingen in de woonomgeving noodzakelijk. Waardevol groen speelt daarin de hoofdrol. Bomen, planten en groene daken houden de bebouwde omgeving koel tijdens perioden van hitte en bufferen water bij hevige regenval. 1.
RIVM – Kennisbundeling Groen en Gezondheid - april 2022
2.
WHO benadrukt belang van groen voor mentale gezondheid - WUR
3.
WUR_Factsheets_0.924 - in3luik.indd
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
5
Gemeente Westland
CONCEPT
HOOFDSTUK 2. HOE GROEN STAAT WESTLAND ERVOOR? Dit hoofdstuk beschrijft de uitgangssituatie in de gemeente. Wat
Verbeterpunten
Kansen
zijn sterke en zwakke punten van Westland? Waar liggen kansen
• Westland bungelt onderaan de ranglijsten als het gaat om
• Inwoners hebben behoefte aan meer groen, zo kwam zonneklaar
groenvoorzieningen binnen de kernen. Uit verschillende scans
naar voren uit het participatietraject4 dat vooraf ging aan de
blijkt dat de meerderheid van de Westlandse wijken erg weinig
vaststelling van de Omgevingsvisie. Westlanders geven aan groen in
groen bevatten.
hun omgeving belangrijk te vinden en graag te fietsen en wandelen
en wat zijn bedreigingen? Sterke punten • Westland heeft mooie gebieden met grote natuurwaarden. Het
in een natuurlijke omgeving. Men wil graag groen op loopafstand
kust- en duingebied, onderdeel van het Nationaal Park Hollandse
• De aandacht voor groen is weliswaar toegenomen, maar
Duinen, is voor veel inwoners en bezoekers een erg aantrekkelijk
nog onvoldoende geborgd binnen ruimtelijke planvorming en
gebied. Een deel ervan (Solleveld en Kapittelduinen, Staelduinse
-uitvoering. Op de bedrijventerreinen buiten de woonkernen is het
Bos) behoort tot Natura-2000, een netwerk van natuurgebieden in
groen veelal beperkt tot een enkele bloembak, boom of struik.
Europa ter bescherming van de biodiversiteit.
(86%) en een park of natuurgebied in de nabije omgeving (86%). Voor het aanplanten van meer bomen (81%) en variatie in flora en fauna (84%) is groot draagvlak, blijkt uit de enquête. Uit moties die tijdens de Begrotingsraad5 door de gemeenteraad zijn
• Westland is dichtbevolkt en dichtbebouwd; door de succesvolle
aangenomen, blijkt dat de behoefte aan meer groen breed leeft.
• Binnen Westland zijn mooie groene ecologische verbindingen.
glastuinbouw is veel openbare ruimte functioneel ingericht. Het
Deze volgen enkele historisch beeldbepalende waterlopen, zoals
groen is versnipperd, voornamelijk functioneel (bermen) en niet
• Maar liefst tweederde van de bewoners wil zelf ook graag
de Poelzone en de Zwethzone. De Poel- en de Zwethzone maken
toegankelijk. De uitdaging is om de beperkt beschikbare ruimte zo
bijdragen aan vergroening. Dat kan in de ‘versteende’ woonwijken
onderdeel uit van het Natuur Netwerk Nederland.
optimaal mogelijk te benutten.
echt het verschil maken. Denk aan geveltuinen, groene daken, boomspiegels beplanten, plantenbakken en tegels in tuinen
• De meeste inwoners van de Westlandse dorpskernen bereiken
• Kansrijke plekken voor groen worden nog onvoldoende benut, denk
binnen een halfuur lopen of een kwartier fietsen een park of
hierbij aan gemeentelijke vastgoed, bedrijventerreinen, daken van
natuurgebied. Al vormt de infrastructuur van wegen soms wel
zowel bedrijven als woningen en schoolpleinen.
vervangen door groen. Momenteel is naar schatting 50 tot 75 procent van de tuinen verhard. Hier is veel winst te behalen! Dit vereist voorlichting, educatie en participatie. Hiervoor
barrières. Gebieden als De Wollebrand, Het Prinsenbos, de Plas
biedt samenwerking met onder andere het Westland Natuur
van Alle Winden, Het Staelduinse bos, de Oranjepolder, strand en
en Techniekweb, maar ook andere natuurorganisaties6 goede
duinen voorzien in de recreatieve behoeftes van veel Westlanders.
mogelijkheden. • Binnen Westland zijn veel deskundige partijen bereid om te participeren in vergroening.
Individuele bewoners kunnen
bijdragen via Buurt in Uitvoering en Opzoomertrajecten. Via de
4.
20200131_Gemeente_Westland_-_Participatie_Omgevingsvisie.pdf (gemeentewestland.nl)
5.
Begrotingsraad d.d. 09-11-2022
6.
Natuurlijk Delfland, Platform groen Westland, Steenbreek, Algemene vereniging natuurbescherming, Groen & Bloei Westland,
meer aandacht; zo neemt Westland deel aan de jaarlijkse
NMF Zuid-Holland, Stichting Duinbehoud, Zuid-Hollands landschap, Natuurmonumenten en Bladkracht.
competitie NK Tegelwippen7 en deelden we afgelopen jaar bomen
7.
NK Tegelwippen 2022 (nk-tegelwippen.nl)
8.
Plan Boom - Welkom op de hoofdpagina van Plan Boom
uit in samenwerking met Plan Boom8.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
website Westlandwoontduurzaam.nl krijgt vergroening steeds
6
Gemeente Westland
CONCEPT
• Waar
mogelijk
combineren
we
herinrichtingsprojecten
en
Bedreigingen
vervanging van riolering met vergroening. Deze kansen grijpen
• In Westland is de druk op de ruimte groot. Er is meer woonruimte
we aan door sterk te sturen op integraliteit met een meer-
nodig en bedrijventerreinen breiden uit. Meer inwoners en
jarenplan voor vervangingsonderhoud (gebaseerd op kwaliteits-/
bedrijven betekent dat ook meer wegen en parkeerplaatsen nodig
conditiemetingen). Bij het vervangen van groen en inboeten kiezen
zijn. Dit gaat regelmatig ten koste van groen. Grond in Westland is
we voor meer gevarieerd groen.
schaars en duur, groen levert op korte termijn economisch minder op dan woningen of bedrijventerreinen.
• We kiezen voor actieve deelname Nationaal Park Hollandse Duinen, om daar meer sturend op te kunnen treden.
• Meer
inwoners
betekent
meer
druk
op
de
kwetsbare
natuurgebieden, zoals het kust- en duingebied waar zich • Het Nationaal programma landelijk gebied biedt kansen om samen met partners als de provincie Zuid-Holland extra impulsen te geven
Natura2000 gebieden bevinden. Reden te meer om ook recreatie dicht bij huis, in de eigen woonomgeving mogelijk te maken.
aan waardevol groen in Westland. • De druk op de ondergrondse ruimte neemt de komende jaren alleen maar toe. De energietransitie leidt tot het vergroting van de capaciteit van het huidige ondergrondse kabels en leidingen. Dit beperkt de beschikbare ruimte voor met name bomen.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
7
Gemeente Westland
CONCEPT HOOFDSTUK 3. HOE GAAT WESTLAND ZORGEN VOOR WAARDEVOL GROEN? VIER PIJLERS Bij vergroening komen veel portefeuilles en specialismen
Westland werkt, samen met zo’n 50 gebiedspartners, aan het
bij elkaar. Vergroening heeft relaties met klimaat en water,
Uitvoeringsprogramma Nationaal Park Hollandse Duinen15 (2020-
gebiedsontwikkeling, gebiedsbeheer en ruimtelijke ordening,
2025). Doelen: het beschermen van kwetsbare natuur, het verbinden
maar ook met gezondheid en sociale cohesie. In het Actieplan
van gebieden, biodiversiteit verbeteren en zorgen voor een goede
Groen Westland worden deze aspecten uitgewerkt in vier pijlers.
balans tussen recreatie en natuurwaarden.
PIJLER 1: STERKE GROENSTRUCTUUR
Groenstructuurkaarten
Een sterke groene hoofdstructuur (zie fig. 1) is nodig om
Naast de sterke gemeentelijke groene hoofdstructuur is ook sprake
natuurwaarden
we:
van een fijnmazige groenstructuur op het niveau van de kernen. Deze
veerkrachtig en toekomstbestendig groen, dat bestand is tegen
groenstructuren worden op kaart gezet en dienen als uitgangspunt
veranderende (weers)omstandigheden en/of recreatief gebruik. In
voor het verbinden van de kernen met de groene hoofdstructuur.
deze pijler gaat het zowel om aanleg en beheer van natuurgebieden
Beide groenstructuren, de hoofstructuur en de groenstructuren per
als om het verbinden van groene gebieden, zodat ze minder kwetsbaar
kern vormen samen de Westlandse groenstructuur. Deze stellen
zijn voor achteruitgang van biodiversiteit.
we bestuurlijk vast en deze dient als uitgangspunt voor de verdere
te
beschermen.
Onder
sterk
verstaan
Fig. 1 Gewenste Groenstructuur vastgelegd in de Omgevingsvisie
uitbreiding van waardevol groen in Westland
kwetsbare natuur te beschermen (zie rapport9 ‘Wat wel kan’, Remkes
Met het Nationaal Programma Landelijk Gebied12 wil de Rijksoverheid
Wat staat ons te doen?
2022). Zo is in de Natuurbeschermingswet
Nederland heeft diverse programma’s en wettelijke verplichtingen om vastgelegd welke
gebiedsgericht werken aan natuur, water en klimaat. In dit programma
Samenvattend geven we binnen deze pijler samen met de provincie
gebieden gelden als Natura200011 gebied en hoe we deze gebieden
komen alle doelen op Europees en Nationaal niveau bij elkaar.
Zuid-Holland en het Hoogheemraadshap van Delfland uitwerking aan
moeten beschermen. In Westland betreft dat het gebied Solleveld &
Provincies werken dit programma per gebied uit. Westland valt binnen
het realiseren en borgen van een sterke groenstructuur dat bestaat uit:
Kapittelduinen, inclusief het Staelduinse bos.
het gebied Kust Duinen . Onderdeel van de aanpak is de voltooiing
• Het Natuurnetwerk Nederland;
van het Natuur Netwerk Nederland (NNN)14. In Westland betreft dit de
• Natura 2000 gebieden + overgangsgebieden (bufferzones);
eerder genoemde Natura2000-gebieden en ecologische verbindingen
• Natte- en droge ecologische verbindingen (groenblauwe
10
13
langs belangrijke watergangen zoals de Poelzone en de Zwethzone.
dooradering). Verder bouwen we ecologische kennis binnen Westland op en zetten deze in bij ruimtelijke planvorming en -uitvoering, waarmee we het
9.
‘Wat wel kan’ Uit de impasse en een aanzet voor perspectief – 5 oktober 2022
10.
Vogel- en Habitatrichtlijn - BIJ12
11.
Natura 2000 | natura 2000
ecologisch beheren van het openbaar groen in Westland verbeteren. Tot slot zoeken we naar meer gebruiksmogelijkheden van het
12.
Nationaal Programma Landelijk Gebied: gebiedsgericht werken aan natuur, water en klimaat | Omgevingswet | Rijksoverheid.nl
13.
Hoofdlijnen aanpak ZH-PLG Kust Duinen (concept februari 2023)
14.
Natuurnetwerk Nederland | Natuur en biodiversiteit | Rijksoverheid.nl
15.
Een duurzaam en veerkrachtig nationaal park - Nationaal Park Hollandse Duinen
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
8
openbaar groen ten behoeve van recreatie.
Gemeente Westland
CONCEPT
PIJLER 2: BETROKKEN WESTLAND
Wat staat ons te doen?
Vergroening van Westland vergt inzet van veel verschillende
Samen met de inwoners van Westland en de natuurorganisaties
partijen. Hoe kan Westland stimuleren dat bewoners, ondernemers
werken we aan de vergroening binnen de kernen. Via voorlichting,
en andere belanghebbenden zich bewust zijn van het belang van
educatie en participatie betrekken we verschillende doelgroepen bij
waardevol groen én de ruimte krijgen om er aan mee te werken?
de vergroening van de kernen. Daarbij kijken we naar mogelijkheden
Daarover gaat deze pijler.
om bewoners zelf de groene invulling van hun straat, buurt of wijk op te pakken. Het aanleggen van geveltuinen en het beplanten
Waardevol groen is noodzakelijk en urgent. Die kennis moeten
van boomspiegels stimuleren en faciliteren we, o.a. via de website
we delen. Dat kan middels voorlichting en educatie vanuit de
www.westlandwoontduurzaam.nl
gemeente. Deze pijler voorziet daarin, onder meer met lespakketten voor scholen en wijkgerichte natuureducatie in samenwerking met natuurorganisaties. Zo werkt de gemeente samen met het Westland Natuur en Techniekweb16 aan natuureducatie op de Westlandse scholen en binnen de kinderopvang. In het Prinsenbos17 maken kinderen op een laagdrempelige manier kennis met de natuur. Onder inwoners en ondernemers leven ook tal van ideeën en wensen om hun omgeving te vergroenen. Westland gaat initiatieven stimuleren door prijsvragen te initiëren en samen te werken met onder meer buurtverenigingen, de lokale campagne Westland woont duurzaam18 en de landelijke Operatie Steenbreek19. Denk hierbij aan de aanleg van groene daken, geveltuinen en het NK Tegelwippen20.
16.
WNTWeb | Aanbod
17.
Het Prinsenbos - Gemeente Westland
18.
Westland Woont Duurzaam: Westland Woont Duurzaam
19.
Stichting Steenbreek I Samen van verstening naar vergroening
20.
Het NK Tegelwippen is terug! | IVN
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
9
Gemeente Westland
CONCEPT
PIJLER 3: GEZONDE GROENE OMGEVING
Wat staat ons te doen?
Westland wil met een groene leefomgeving bijdragen aan de
We gaan meer groen, o.a. bomen, toevoegen aan de openbare ruimte.
fysieke en mentale gezondheid van mensen. Niet alleen omdat
Maar daarbij kijken we ook naar de kwaliteit en vooral variatie in
groen frisse lucht en verkoeling brengt, maar ook omdat groen
soorten vegetatie. Bij de bomen kijken we meer naar de groenplaats
uitnodigt tot beweging en ontmoeting. Deze pijler geeft aan hoe
omstandigheden om ervoor te zorgen dat bomen gezonder oud
Westland een gezondere omgeving realiseert.
kunnen worden. De boomkroonbedekking wordt belangrijker vanwege de nodige schaduwwerking tijdens periode met extreme hitte. We
Een klein ommetje vanuit huis of een grotere wandeling of fietstocht
nemen bij het herinrichten van het groen in de wijken de 3–30–300
in de omgeving: veilige en aantrekkelijke wandel- en fietsroutes
regel in acht.
nodigen uit tot meer beweging. Groene plekken om te spelen of andere buurtbewoners te ontmoeten:
Voor zover mogelijk hebben we de ambitie dat vanuit iedere
ook dat draagt bij aan een gezonder leefklimaat. Bij nieuwbouw en
woning minstens 3 bomen zichtbaar zijn, dat 30% van de wijk door
herstructurering krijgt groen voortaan een centrale plaats, zodat
boomkronen is bedekt en op een afstand van 300 meter een groene
bewoners ook in de toekomst prettig en gezond leven en wonen.
ontspanningsplek aanwezig is. We onderzoeken of instrumenten als de groene stad challenge
Binnen de kernen besteden we veel aandacht aan het behoud en
kunnen helpen bij het structureel vergroenen door ruimte te zoeken
verder vergroten van een gevarieerd bomenbestand. Dat begint met
voor meer bomen en zinloze verharding te verwijderen.
het opstellen en actueel houden van een lijst met waardevolle bomen
Ieder project heeft een groenanalyse waarin de kansen voor groen in
en het opstellen van een kapverordening. Bomen brengen schaduw
beeld is. Uit deze analyse volgt een advies en een verantwoording over
in periodes van hitte. Daarom zetten we naast het vergroten van het
het gerealiseerde groen. Voor iedere bestaande woning realiseren
aantal bomen ook in op het vergroten van het boomkroonbedekking .
we 1 m2 extra groen. Bij nieuwbouwwoningen is 50 m2 extra groen
Dit laatste draagt vanwege de schaduwwerking op de lange termijn
de norm.
21
meer bij aan een prettige leefomgeving. Bomen met een groot kroonvolume zijn niet alleen beeldbepalend en sfeerbepalend in de kernen, maar dragen ook meer bij aan de biodiversiteit. Insecten, vogels, kleine zoogdieren en korstmossen vinden daar voedsel, leefruimte, bescherming en nestgelegenheid. Bomen zijn daarmee een cruciaal onderdeel van de waardevolle groenstructuur binnen de Westlandse kernen.
21.
Boomkroon: de oppervlakte van een boom tot en met de uiterste bladeren van een boom; de bedekking: het oppervlak op maaiveld dat door de boomkroon van schaduw wordt voorzien.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
10
Gemeente Westland
CONCEPT
PIJLER 4: KLIMAATBESTENDIGE WOONOMGEVING
Toenemende droogte heeft gevolgen voor ons drinkwater, concludeert
Deze pijler voorziet in oplossingen tegen de gevolgen van extreme
grondwater) als de kwantiteit. Vanuit deze pijler gaan we met het
weersomstandigheden. Wat is er in Westland voor nodig om water
aanleggen van meer groen bijdragen aan het tegengaan van verdroging
vast te houden bij lange perioden van droogte, hittestress tegen te
en verzilting en samen met Delfland de waterkwaliteit verbeteren,
gaan in het bebouwde gebied en wateroverlast te voorkomen bij
bijvoorbeeld door oevers van watergangen natuurvriendelijk in te
hevige regenval?
richten en ecologische verbindingen te maken. Met het verbeteren
VEWIN23 (2022). Dat betreft zowel de kwaliteit (verzilting bodem en
van waterkwaliteit geeft Westland uitvoering aan de Europese In Westland is de bodem voor een groot deel (58%) bedekt (bebouwing, bestrating). Daardoor is de sponswerking
22
Kaderrichtlijn Water24.
van de
bodem onvoldoende, met wateroverlast tot gevolg. In deze pijler werkt
Bij nieuwbouw werkt Westland aan een klimaatbestendige
Westland aan een betere sponswerking. Bijvoorbeeld door te zorgen
woonomgeving door klimaatadaptief te bouwen (zie Convenant
voor meer groen en minder verhard oppervlak.
Klimaatadaptief25 voor de randvoorwaarden) of natuurinclusief te ontwerpen en te bouwen. Dat laatste staat voor het realiseren
In lange periodes van droogte is het juist onwenselijk als alle
van bouwwerken die bijdragen aan de lokale biodiversiteit en
regenwater uit de nattere periode is afgevoerd. Daarom is het van
natuurwaarden, bijvoorbeeld met groene gevels en groendaken.
belang om plekken te realiseren die water vast kunnen houden.
Zowel klimaatadaptief- als natuurinclusief bouwen zijn leidende
Waar kunnen we overbodige verharding vervangen door groen, zodat
principes in de Omgevingsvisie van Westland.
regenwater er in de bodem kan zakken en een buffer vormt voor droge periodes?
Wat staat ons te doen? Bij de vergroening van de kernen van Westland houden we rekening met toenemende weersextremen als hitte, droogte en wateroverlast. Er komt een kader voor natuur inclusief bouwen en ontwikkelen.
22.
Het vermogen van de bodem om water op te nemen in natte perioden en weet af te geven in droge perioden.
23.
Zekerstellen van de drinkwatervoorziening op korte en lange termijn – Een Hand-out, september 2022
24.
Kaderrichtlijn Water - Helpdesk water
25.
Klimaatadaptief bouwen - Provincie Zuid-Holland
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
11
Gemeente Westland
CONCEPT
HOOFDSTUK 4. MEER WAARDEVOL GROEN IN UITVOERING Groen is Goud: met een top 5 aan vergroeningsthema’s kan op
Onderstaande matrix laat zien aan welke pijlers de thema’s uit de Top
korte termijn al veel in gang worden gezet.
5 gaan bijdragen.
Samen met verschillende natuurorganisaties is een top 5
Pijlers (GGP 2023-2027)
van
thema’s opgesteld waar we de komende jaren gezamenlijk aan werken. Aan elk thema koppelen we acties die bijdragen aan de vergroeningsambities.
1. Sterke Groenstructuur
Per thema worden een aantal maatregelen benoemd, deze maatregelen zijn niet limitatief en komen uit een verzamellijst van mogelijke maatregelen die als bijlage 1 is toegevoegd. Jaarlijks wordt de lijst met maatregelen, de behaalde resultaten en de prioritering voor het komende jaar met de raad besproken. De P&C cyclus en de voorbereidende gesprekken hiervoor vormen hiervoor een natuurlijk moment. Ook tussentijds kunnen werksessies met de raad worden georganiseerd. Top 5 1 Meer ruimte voor Bomen 2 Verbeteren variatie en kwaliteit bestaand groen 3 Uitbreiden natuurgebieden
2. Betrokken Westland
3. Gezonde, groene omgeving
4. Klimaatbestendige woonomgeving
Thema Meer ruimte voor bomen
x
Verbeteren variatie en kwaliteit bestaande groen
x
Uitbreiden natuurgebieden
x
x
x
x
x x
Meer groen, minder tegels
x
x
Westlanders actief in het groen
x
x
x
4 Meer groen, minder tegels 5 Westlanders actief in het groen
Gebiedsgericht Plan 2023-2027 De pijlers en thema’s komen terug in het gebiedsgerichte plan,
Elk thema draagt bij aan één of meer pijlers (zie hoofdstuk 3). Deze
het strategisch kader op basis waarvan de openbare ruimte wordt
pijlers komen terug in het Gebiedsgericht Plan (GGP) dat dit voorjaar
beheerd, onderhouden en ontwikkeld. Dit Actieplan Groen Westland
wordt vastgesteld.
kan daarom niet los gezien worden van het gebiedsgerichte plan. Beide plannen voorzien de komende jaren in een ontwikkeling naar meer waardevol groen in Westland.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
12
Gemeente Westland
CONCEPT
1 - Meer ruimte voor Bomen
3 - Uitbreiden natuurgebieden
Meer bomen in de openbare ruimte én zorgen voor meer kwaliteit
De natuurgebieden en ecologische verbindingen die deel uitmaken
en diversiteit aan bomen: daarover gaat dit thema. Westland wil
van het Natuurnetwerk Nederland krijgen er conform de opgave nog
niet alleen meer bomen planten, maar ook zorgen dat ze kunnen
enkele tientallen hectare bij. In het kader van het NPLG komen extra
groeien en gezond oud worden (kwaliteit) en een grote kroon
groenopgaven op Westland af. Rondom Natura2000 gebieden dienen
ontwikkelen (schaduw, luchtkwaliteit). Dat kan bijvoorbeeld door de
bufferzones te komen ten behoeve van een betere bescherming van
omstandigheden op de standplaats te verbeteren. We werken aan
deze hoogwaardige natuur. Tevens bestaat de wens de buitenruimte
een grotere variatie in soorten die goed past in deze omgeving, om
nog meer te dooraderen met groene en blauwe verbindingen. De
bij te dragen aan een betere biodiversiteit. Bestaande bomen die om
provincie Zuid-Holland gaat dit samen met Westland verder uitwerken.
die redenen van extra veel waard zijn, verdienen extra bescherming. Maatregelen onder andere: Maatregelen onder andere:
• Natuur inclusief bouwen;
• Boomplantdagen en bomen uitdeelacties organiseren;
• Natuurvriendelijke oevers;
• Aanleg minibossen;
• Tijdelijke natuur op braakliggende terreinen.
• Lijst met waardevolle bomen.
2 - Verbeteren variatie en kwaliteit bestaand groen De kwaliteit van het bestaande groen in Westland is voor verbetering vatbaar. Natuur versterken vereist afwisseling in begroeiing, bloeiende bermen en verruigde stukken groen. Dit alles is te realiseren door zoveel mogelijk te kiezen voor ecologisch beheer en bij aanplant van nieuw groen gebruik te kiezen voor variatie. Om dit alles te verwezenlijken, versterken we de ecologische kennis binnen de gemeente en betrekken we deze structureel bij ruimtelijke projecten. - Maatregelen onder andere: • Verbeteren leefruimte vleermuizen en dakbroeders; • Groene wandel- en fietsroutes; • Ecologisch beheer groen.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
13
Gemeente Westland
CONCEPT
4 - Meer groen, minder tegels
Op de lange termijn
Financiën
Met behulp van instrumenten als de groene stad challenge gaat
Bovengenoemde is slechts een kleine greep uit alle mogelijke
De dekking van de investeringen voor het product groen en
Westland in de woonkernen meer groen realiseren, zowel in de
maatregelen en acties die leiden naar een groener en leefbaar Westland.
recreatie vindt plaats vanuit een storting van de reserve groenfonds
openbare ruimte als op particuliere grond. Voor de openbare ruimte
In bijlage 1 is een lijst opgenomen van mogelijke maatregelen. Deze
aan de reserve maatschappelijk nut. ad. € 2,5 mln. Via de 3e
wordt een projectplan uitgewerkt; particulieren worden gestimuleerd
lijst vormt de basis voor de uitvoering. In eerste instantie is gekeken
voortgangsrapportage (medio september) zal de raad worden
om hun tuinen te vergroenen via wijk- en buurtacties, waaronder het
naar die acties die op de korte termijn uitvoerbaar zijn en effect hebben
geïnformeerd over deze onttrekking per investering.
NK Tegelwippen.
op de directe woon- en leefomgeving van onze inwoners.
Maatregelen onder andere:
Maar er is meer nodig om ook op de lange termijn blijvend te kunnen
• NK Tegelwippen;
vergroenen. Via beleidsregels, normen en richtlijnen borgen we de
• Aanpak middenbermen wegen;
vergroening structureel. In stedenbouwkundige plannen, bij het
• In beeld brengen zinloze verharding.
uitvoeren van ruimtelijke projecten en het verlenen van vergunningen geldt meer waardevol groen als één van de randvoorwaarden. Samen met partners in de regio werken we aan de bescherming
5 - Westlanders actief in het groen
en uitbreiding van natuurgebieden en ecologische verbindingen,
Aantrekkelijk verblijfsgroen voor spelen, recreëren en ontmoeten,
waaronder de afronding van het natuurnetwerk Nederland. Hierbij
maar ook samen met bewoners actief werken aan vergroening: daar-
houden we rekening met de opgaven in het kader van het Nationaal
over gaat dit thema. Groen is voor iedereen. Inwoners krijgen extra
Programma Landelijk Gebied en het kader ‘bodem en water sturend’.
mogelijkheden om hun directe omgeving te vergroenen. Denk aan het uitdelen van bomen, het stimuleren van bewonersinitiatieven en wijkgerichte vergroeningsacties. Natuurorganisaties wordt gevraagd om met hun kennis en ervaring hier een actieve rol in te spelen. Maatregelen onder andere: • Geveltuinen aanleggen; • Groenbeheer door de buurt; • Educatie / projecten met scholen opzetten.
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
14
Gemeente Westland
CONCEPT
BIJLAGE
thema 1
thema 2
thema 3
thema 4
thema 5
x x x x x
x x
x x x x x
x x x
x
Herijken regels/richtlijnen omtrent het kappen van bomen
x x x x
"Lijst monumentale en waardevolle bomen actualiseren en vaststellen"
x
Aanplant Voedselbos (verkenning naar locatie)
x x x
Maatregelen en acties per thema Thema 1: Meer ruimte voor bomen Aanplant van bomen Aanleg minibossen Jaarlijks twee uitdeelacties bomen / struiken Vergroten bedekkingspercentage door boomkronen Uitwerken 3 - 30 - 300 regel
x
"(jaarlijkse) Westlandse Boomfeestdag / verkiezing boom van het jaar en deze in iedere kern planten" Landelijke boomfeestdag naar Westland halen "Verbeteren groeiplaatsomstandigheden bij bestaande bomen en bij vervanging/inboeten/renoveren" Handboek bomen opnemen in beleid / PvS
Verkenning boomkweeklocatie "Met (basis)scholen bomen planten (iedere leerling plant voor dat hij/zij de school verlaat een boom"
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
15
x x
x x x x x
x x
x x x
Gemeente Westland
CONCEPT
thema 1
thema 2
thema 3
thema 4
thema 5
Maatregelen en acties per thema Thema 2: Verbeteren variatie en kwaliteit bestaand groen
x
Experimenten aanplant snelle groeiers (oa Olifantengras) Aanpak invasieve exoten
x x
Aanpak vleermuizen (incl. inventarisatie) Aanpak dakbroeders (incl. inventarisatie)
x
Aanleg natuurvriendelijke oevers Aanleg 'Eendentrappen' langs beschoeiningen
x
Groen analyse per plan borgen
x
x
Ecologisch beheer openbaar groen Herziening maaibeleid
x
Mobiel groen (centra) / hanging baskets "Straten die naar het centrum van de kern leiden groener inrichten"
x
Vergroening wandel- en fietsroutes (groen en veilig)
x
Plaatsen insectenhotels + aanpassen beplanting
x
x
x
x x
x
x
benoemen Westlandse incoonsoorten Aanleg + herinrichten speelplaatsen als natuurspeelplaatsen
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
16
Gemeente Westland
CONCEPT
thema 1
thema 2
x
x x
thema 3
thema 4
thema 5
Maatregelen en acties per thema Thema 3: Uitbreiden Natuurgebieden Faciliteren ontwikkeling 'Het Groene strand' - groene wimpel Strategische grondaankopen / grondbank
x
Vastleggen groenstructuur
x x
Aanleg resterende hectares NNN Opbouwen en borgen ecologische kennis Pilot natuur inclusief bouwen Aanleg natuurvriendelijke oevers en NEZ's Aanwijzen bufferzones rond natura2000 gebieden (NPLG) Uitwerken groenblauwe dooradering (NPLG) Onderzoek mogelijkheden groen op braakliggende terreinen Ecologische verbetering hoogspanningstracee
x x x x x x x x
x x
x x
x
Thema 4: meer groen, minder tegels NK Tegelwippen + tegeltaxi Waterberging Vergroenen middenbermen (provinciale) wegen + rotondes
x
Zinloze verharding in beeld en vergroenen - Groene Stad Challenge
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
17
x x x x
x x x
Gemeente Westland
CONCEPT
thema 1
thema 2
thema 3
thema 4
x x x
x x x x x
x
x x x
thema 5
Maatregelen en acties per thema Thema 5: Westlanders actief in het groen Spelen, sporten en recreeren in het groen Educatie en scholing Faciliteren bewonersinitiatieven Adoptie stukken groen door bewoners/bedrijven Geveltuinen promoten Beheer groen door de buurt / buurt in actie
x
Spelregels voor bewonersparticipatie populaire versie Actieplan Groen Westland communicatieplan (incl website)
x
Klimaatpleinen (tuincentra)
x
Groenambassadeurs
Actieplan Groen Westland / Groen = Goud
18
Gemeente Westland
C
N O
E C
T P