Accountantsverslag Westland 2023
Tekst van het document
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag
Accountantsverslag 2023
Gemeente Westland
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 29 juni 2024
0I
1
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Aanbiedingsbrief
Jaarverslag
Gemeente Westland T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 150 2670 AD Naaldwijk
Vooruitblik
29 juni 2024
Onze samenwerking
Referentie:NLE00023568.1.1
Uitkomsten controle 2023
Bijlagen
Geachte leden van de raad en het college, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2023 (de ‘jaarrekening’) van de gemeente Westland te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 11 oktober 2023. Daarnaast geven wij invulling aan de aanvullende berichtgeving over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en onze controleverklaring daarbij. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is besproken met uw ambtelijke organisatie en met de portefeuillehouder financiën. De waardering van de grondexploitaties, materiële en financiële vaste activa hebben verhoogde aandacht gehad, vanwege de belangrijke invloed daarvan op het resultaat door de macro-economische ontwikkelingen.
Wij hebben de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de auditcommissie op 5 juni 2024 op hoofdlijnen besproken. Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
drs. A.E. Gerritsma RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., FascinatioBoulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T:088 792 00 10, F:088 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
2
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
01
2I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze kernboodschappen Een goedkeurende controleverklaring Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van gemeente Westland afgerond. Wij hebben een goedkeurend oordeel gegeven bij de jaarrekening, waarin ook de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. Wij hebben in de controleverklaring wel benadrukt dat de niet-acceptabele rechtmatigheidsfouten de verantwoordingsgrens overschrijden. Daarnaast hebben we een goedkeurend oordeel over de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen verstrekt. Dit alles onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Verder geldt dat we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving hebben. Rechtmatigheidsverantwoording is voldoende onderbouwd
Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westland. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Westland.
Het college heeft een verantwoording over rechtmatigheid opgesteld in de jaarrekening en nader toegelicht in de paragraaf ‘Rechtmatigheidsverantwoording’. Voor de rechtmatigheidsverantwoording steunt het college met name op de werkzaamheden in de derde lijn (uw VIC-functie). Wij constateren dat de werkzaamheden van de VIC in eerste instantie nog niet voldoende diepgaand en volgens plan waren uitgevoerd; dit is gerepareerd. Ook constateren wij dat veel kennis ligt bij tijdelijke medewerkers. Ontwikkelingen in uw gemeente In het ruimtelijk domein zien we dat, ondanks het effect van de gestegen rente en de stikstofproblematiek, het risicoprofiel van de grondexploitaties licht is gedaald.
In het sociaal domein bedragen de totale onzekerheden €3,6 miljoen, dit is een afname van 0,5 miljoen ten opzicht van voorgaand jaar. Dit bestaat uit de productieverantwoordingen van zorgleveranciers die nog niet zijn ontvangen en de onzekerheid die voortvloeit uit de persoonsgebonden budgetten (PGB). Binnen de bedrijfsvoering zien we dat de interne beheersing nog moet worden verbeterd, met name in de derde lijn en in de IT-omgeving. Wij adviseren om prioriteit te geven aan de opvolging van de IT-bevindingen zoals wij deze eerder hebben gerapporteerd in onze rapportage interim-bevindingen. Observaties jaarrekening De financiële positie is de afgelopen jaren verbeterd. De financiële wendbaarheid en weerbaarheid zijn voldoende. Het weerstandsvermogen is gestegen. Wij adviseren om in de belangrijke voorstellen voor de toekomst de impact daarvan op de financiële positie standaard als onderdeel op te nemen. Schattingen van het college zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Informatiewaarde jaarverslag De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. De kwaliteit en informatiewaarde jaarverslag is voldoende, de leesbaarheid is gelijk aan voorgaand jaar.
Voor verbetering kan worden gedacht aan de formulering van de doelstellingen en de aansluiting van indicatoren op de doelstellingen, daarnaast de rapportage over de realisatie van de doelstellingen in de programma-verantwoording.
3
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.
02
3I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2023 is goedkeurend
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Westland afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring inzake de getrouwheid van de jaarrekening, waarin ook de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
In totaal hebben we drie controleverschillen geconstateerd en zijn er twee correcties aangedragen door de organisatie in relatie tot getrouwheid in de jaarrekening. Daarnaast hebben wij meerdere verschillen geconstateerd in de SiSa-bijlage en WNT-verantwoording, die zijn aangepast. Voor het sociaal domein hebben een onzekerheid geconstateerd, een totaaloverzicht wordt hier getoond.
Rechtmatigheid specifieke uitkeringen Wij hebben ook in onze controleverklaring een goedkeurend oordeel verstrekt over de baten en lasten evenals de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen.
Getrouwheid Oordeel:
Goedkeurend
15.000
Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat de hoofdlijnen, het programmaverslag, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
10.000 5.000 -
Fouten
= absoluut bedrag fouten of onzekerheden in €1.000
Onzekerheden = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie in €1.000
3II
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000. # 1
Beschrijving
Jaarrekeningpost
Te hoge vordering debiteuren
Debiteuren / overlopende passiva
Totaal
Fouten (€) 5.200.000 5.200.000
Onzekerheden (€)
3III
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000. #
Beschrijving
Jaarrekeningpost
Correctie op te hoge positie nog te ontvangen bouwleges
Leges omgevingsvergunning en/ Overlopende activa
408.000
Te lage terugvordering niet bestede middelen OAB-gelden
Overlopende activa / Baten
750.000
Te lage overlopende post mbt SiSa-regeling H8
Overlopende passiva / Inkooplasten
111.000
Totale onzekerheid prestatielevering sociaal domein
Lasten Jeugd/Wmo Overlopende passiva
1
2 3 4
Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Totaal
Fouten (€)
Onzekerheden (€)
3.593.000 1.269.000
3.593.000
4
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Uitkomsten controle 2023 In dit hoofdstuk beschrijven we de uitkomsten van de controle voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en de overige domeinen.
03
5
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Risico's in het ruimtelijk domein zijn voorzien
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing
De boekwaarde van de grondexploitaties is gedaald
Voorziening deelneming is in 2023 lager geworden
De voorraad onderhanden werk inzake grondexploitaties bedraagt per 31 december 2023 €148,5 miljoen (2022: €153,7 miljoen). Het saldo ultimo 2023 bestaat uit de bruto boekwaarde van €149,0 miljoen (2022: €155,3 miljoen) en de gevormde verliesvoorzieningen van €0,5 miljoen (2022: €1,6 miljoen). Verreweg het grootste gedeelte van de boekwaarde bestaat uit de twee grondbanken ONW en Westlandse Zoom, die gezamenlijk optellen tot €151,6 miljoen (2022: €157,3 miljoen). De daling in de boekwaarde komt met name door verkopen uit de grondbank ONW.
De gemeente heeft twee grondbanken. De gemeente levert bouwrijp gemaakte gronden aan de deelnemingen die voor de verdere projectontwikkeling zorgen. De samenwerkende partijen hebben voor deze grondexploitaties een verlies geraamd. Daar bovenop heeft de gemeente aanvullende risico’s ingeschat die worden gedekt door de voorziening deelnemingen. Deze voorziening is gedaald naar €18,8 miljoen (2022: €25,1 miljoen). Dit komt met name door gunstigere verwachtingen voor toekomstige opbrengsten uit grondverkopen. Door het college wordt voorgesteld om de vrijval van de voorziening deelnemingen via resultaatbestemming toe te voegen aan de reserves. Dit vanwege de toekomstige onzekerheden die met name in de stikstofregelgeving zitten. Onderstaande figuur geeft een totaaloverzicht voor de grondexploitaties en grondbanken samen. Net als voorgaand jaar zien wij dat er goed onderbouwde position papers zijn geschreven ter onderbouwing van de waardering van de grondexploitaties in de deelnemingen.
Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Het risicoprofiel van de grondexploitaties licht gedaald De project-gerelateerde risico’s zijn (conform de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’) net als in 2021 gelijk gebleven op €0,1 miljoen. De impact van klimaatrisico’s is meegenomen in de bepaling van het risicoprofiel. Bij de gemeente Westland ziet dit specifiek toe op bijvoorbeeld de stikstofcrisis. In totaal zijn er zes grondexploitaties; in 2023 zijn er twee grondexploitaties afgesloten en geen nieuwe geopend. Er is geen tussentijdse winst genomen. De verliesvoorziening voor de grondexploitaties is afgenomen met €1,1 miljoen ten opzichte van voorgaand jaar.
30,0
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties (in € mln.)
25,0 20,0 15,0
2023
10,0
2022
5,0 -
Prognose resultaat
Risico's
Verliesvoorziening
Figuur 1 Ontwikkeling grondexploitaties (inclusief grondbanken)
5I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De stijgende rente en stikstofproblematiek hebben de grootste impact
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Gemeente Westland heeft op de actuele thema’s gereflecteerd in de grondexploitaties De stijgende bouwkosten, de onzekerheden in de markt, de stijgende rente en de stikstofproblematiek. Dit zijn de thema’s die impact hebben op uw grondexploitaties. Wij hebben geëvalueerd of op deze onderwerpen in voldoende mate is gereflecteerd in de grondexploitaties. We lichten de onderwerpen hieronder toe: • De verkoopprijzen van woningen liggen in lijn met het afgelopen jaar. Daartegen stijgen de bouwkosten. Dit betekent dat de residuele grondwaarde daalt. Wij hebben vastgesteld dat u een toetsing hebt uitgevoerd op uw grondwaardes. De uitkomsten hebben niet geleid tot afwaarderingen. • De rentes zijn gestegen in vergelijking met de afgelopen jaren. Dit komt door de verhoging die de ECB heeft doorgevoerd om de inflatie onder controle te houden. Met de stijgende rente zijn ook de rentekosten die aan de grondexploitaties worden toegerekend gestegen. Wij adviseren u om bij langlopende grondexploitaties de renteontwikkelingen te blijven monitoren en hier in de risicoanalyse rekening mee te houden. • De stikstofproblematiek speelt met name een rol bij de voortgang van de Westlandse Zoom omdat dit in een Natura 2000 gebied ligt. Hiervoor is een vertraging ingerekend wat een negatief effect heeft op de waarde.
De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd. De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig bepaald.
5II
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig bepaald
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen
Tabel 1 Parameters grondexploitaties
Parameter
Rechtmatigheid
Beoordeling 2023
Toelichting
De gehanteerde rekenrente
Het college rekent binnen de grondexploitaties met een rekenrente van 1,1% (2022: 1,1%). Dit is de rente gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Westland en is conform het BBV en beoordelen we daarom als evenwichtig.
De kostenstijging
De gehanteerde kostenstijging is 2,0% (2022: 4,0%) met uitzondering van 2024 (5%). Deze percentages zijn gebaseerd op gegevens vanuit CBS en beoordelen wij als evenwichtig.
De opbrengstenstijging
Het college rekent met een opbrengstenstijging van 2% met uitzondering van 2023 (4%). We concluderen dat de inschatting van deze parameter evenwichtig tot stand is gekomen.
Onze samenwerking
De gehanteerde programmering
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op interne en externe. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde, inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Bijlagen
Verkoopprijzen
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn veelal gebaseerd op marktinformatie of taxaties. Wij achten voor 2023 de gehanteerde prijsstelling, zoals opgenomen in de door ons gecontroleerde projecten, voldoende onderbouwd. Wij zijn hierbij van mening dat de prijsstelling evenwichtig is.
Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik
Controleverschil
Optimistisch
Evenwichtig
Voorzichtig
5III
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein Voorspellende vermogen van de organisatie heeft verbetering nodig
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Ook in 2023 blijken er onzekerheden rondom de prestatielevering zorg in natura Van een aantal zorgleveranciers heeft gemeente Westland geen productieverantwoording ontvangen. Voor deze zorg is de daadwerkelijke levering niet vastgesteld. De organisatie heeft stappen gezet door een extern onderzoek uit te laten voeren op de prestatielevering van de zorg. Hierin zijn de kleinere zorgaanbieders zonder een controleverklaring van een onafhankelijke accountant nog onvoldoende meegenomen. Het gehele bedrag waarvoor geen productieverantwoording is ontvangen, hebben wij meegewogen voor ons oordeel als onzekerheid. We raden aan om na te gaan hoe ver de onzekerheid op een efficiënte manier teruggebracht kan worden door aanvullende werkzaamheden te verrichten en daartoe vervolgens de juiste afspraken te maken met Inkoopbureau SbJH (Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden), de Gemeentelijke Accountantsdienst van gemeente Den Haag (GAD) en de zorgaanbieders. Onzekerheid in prestatielevering pgb lager geworden Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, worden door de gemeente beschikkingen verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie is geleverd voor de gedeclareerde zorgkosten.
De gemeente Westland heeft aanvullende werkzaamheden verricht om de onzekerheid gedeeltelijk terug te brengen. De omvang van de pgb-lasten waarbij de prestatielevering ‘onzeker’ is, ziet u in de tabel hiernaast.
De inschattingen rondom de te betalen kosten verbeteren niet Wij zien dat de organisatie moeite heeft om kosten voor het sociaal domein betrouwbaarder in te schatten. Zo zien wij dat dit ook heeft geleid tot meerdere correcties in de financiële administratie en dat de geschatte kosten ver afwijken van de gerealiseerde kosten. Wij adviseren om het prognosemodel te actualiseren en maandelijks te monitoren waardoor het inzicht in en de beheersing van de zorglasten verbeterd. Hierdoor kan tijdig worden bijgesteld in de te verwachten lasten en voorkomt dit grote verrassingen aan het einde van het jaar.
2023 (x €1.000) Getrouwheid
Fout
Onzekerheid
2022 (x €1.000) Fout
Onzekerheid
Jeugdzorg ZiN
1.117
1.404
Jeugdzorg pgb
1.854
1.924
Wmo
622
734
Totaal
3.593
4.062
Tabel 2 Fouten en onzekerheden in het sociaal domein
6
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten.
Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving
Tabel 3 Schattingen
Update interne beheersing Jaarverslag
Schatting
Bijlagen
Waarde (x €1 miljoen)
Oordeel
2022
Afschrijvingen van materiële vaste activa
8,7
7,9
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
De waardering van het vastgoed
227,8
206,6
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd.
De waardering van de grondexploitaties
148,5
153,7
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die het college in de berekeningen hanteert, zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.
Controleverschil
2023
Opmerkingen
2023
Vooruitblik Onze samenwerking
Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die het college heeft gedaan beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Optimistisch
2022
Evenwichtig
Voorzichtig
6I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht vervolg Tabel 3 Schattingen
Ruimtelijk domein Schattingen
Schatting
Voorziening dubieuze debiteuren
2,6
2,4
De gehanteerde systematiek is onderbouwd met ervaringscijfers uit het verleden. Wij beoordelen de schatting dit jaar als evenwichtig. Wij adviseren om ieder jaar te beoordelen of de gehanteerde systematiek nog goed is onderbouwd aan de hand van ervaringscijfers
Voorziening deelnemingen
18,8
25,9
De voorziening wordt gevormd voor risico’s die de gemeente aanvullend raamt voor de grondexploitaties die worden uitgevoerd door deelnemingen. Zie onze eerdere bevindingen bij het ruimtelijk domein.
De waardering en indexatie van de APPAvoorziening
7,4
7,6
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2023 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. De nieuwe collegeleden zijn meegenomen in de voorziening. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Westland heeft gehanteerd.
De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen
2,9
2,3
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
2023
Opmerkingen
2022
Update interne beheersing Jaarverslag
Oordeel
2023
Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving
Waarde (x €1 miljoen)
2022
7
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Op basis van de financiële verordening legt het college in 2023 verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over de rechtmatigheid). Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten Op basis van onze werkzaamheden hebben wij de getrouwheid van uw rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld en geconstateerd dat de toelichting toereikend is. Het college heeft onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €12,9 miljoen geconstateerd en nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. Een nadere toelichting van de afwijkingen onder de verantwoordingsgrens zijn toegelicht in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij hebben inzicht verkregen in de wijze waarop de rechtmatigheidsverantwoording tot stand komt. Daarnaast hebben wij kennisgenomen van het VIC-plan en de uitgevoerde VIC-werkzaamheden en de algemene beheersingsmaatregelen binnen de gemeente. Eerder hebben wij gerapporteerd dat wij het VIC-plan als voldoende hebben beoordeeld. Wij constateren dat de werkzaamheden van de VIC in eerste instantie nog niet voldoende diepgaand en volgens plan waren uitgevoerd; dit is gerepareerd.
Ook constateren wij dat veel kennis ligt bij tijdelijke medewerkers.
Om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld conform de Kadernota Rechtmatigheid 2023; • vastgesteld dat de VIC-werkzaamheden niet conform het plan zijn uitgevoerd op de onderdelen van het voorwaardecriterium en/of detailwerkzaamheden op de juistheid en volledigheid van het begrotingscriterium en ten aanzien van Misbruik & Oneigenlijk gebruik (‘M&O’). Aanvullende reparatiewerkzaamheden waren door de VIC nodig om alsnog voldoende werkzaamheden gedaan te hebben om de rechtmatigheidsverantwoording te onderbouwen; • aansluiten van de gerapporteerde afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) met de onderliggende administratie; • deelwaarnemingen uitgevoerd op de uitgevoerde (VIC)-werkzaamheden op het voorwaardecriterium, begrotingscriterium en M&O.
7I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Er zijn onrechtmatigheden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
U heeft over 2023 €36,0 miljoen aan begrotingsafwijkingen gerealiseerd. Op basis van de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid heeft het college de afwijkingen die onrechtmatig zijn, juist en volledig opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid is de definitie van begrotingsrechtmatigheid aangepast Over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen zijn onrechtmatig als deze afwijkingen niet tijdig aan de raad zijn gemeld. Wat tijdig is heeft uw raad vastgelegd in de financiële verordening. Hierbij is melden voldoende, een begrotingswijziging is niet noodzakelijk. Er zijn in 2023 niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheden van in totaal €22,4 miljoen die voortvloeien uit het niet tijdig melden van overen onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen. De grootste onderschrijding zit in de baten vanuit het programma Gebiedsontwikkeling. Door stikstofregelgeving is er een latere afname van gronden uit de grondbank van OBWZ dan voorzien.
Begrotingsonrechtmatigheden die acceptabel zijn In de financiële verordening zijn ook afspraken gemaakt tussen de raad en het college over welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel kunnen worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). De onrechtmatigheden die acceptabel zijn, moeten worden verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording, waarbij wordt verwezen naar de intern gemaakte afspraken in de financiële verordening en de toelichting in het programmaverslag. Onacceptabele afwijkingen moeten worden toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording zelf. In het onderstaande overzicht zijn de begrotingsonrechtmatigheden inzichtelijk gemaakt. Zie ook onze observaties bij het programmaverslag. Onacceptabele onrechtmatigheden komen boven de verantwoordingsgrens Gezamenlijk met de onrechtmatigheden uit het voorwaarden criterium en misbruik & oneigenlijk gebruik komt het totaal van onrechtmatigheden dat toegelicht moet worden op €26,4 miljoen. Dit komt boven de verantwoordingsgrens van €12,9 miljoen. Omdat de onacceptabele onrechtmatigheden hoger zijn dan de verantwoordingsgrens, geeft het college een toelichting hierop in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij zullen in onze controleverklaring benadrukken dat de onacceptabele rechtmatigheidsfouten de verantwoordingsgrens overschrijden.
8
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Fraude en wet- en regelgeving
Uitkomsten controle 2023
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Er zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Ruimtelijk domein
Onze controleverklaring
Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving
Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. De uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten hebben wij gerapporteerd in onze nieuwe controleverklaring. Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen.
Vooruitblik
In dat kader hebben wij geconstateerd dat u nog niet gestructureerd een frauderisicoanalyse uitvoert. Wij adviseren u minimaal eenmaal per jaar een gedegen frauderisicoanalyse uit te voeren en daarin ook aandacht te besteden aan risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving en maatregelen op te zetten en te implementeren om risico’s te beheersen en af te dekken.
Onze samenwerking
Frauderisicoanalyse is voldoende, tekortkoming rondom memorialen
Update interne beheersing Jaarverslag
Bijlagen
Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance. In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem hebt geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude. Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals gedragscode, klokkenluidersregeling, en frauderisicoanalyse en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem.
Hierbij hebben wij een tekortkomingen geconstateerd rondom de functiescheiding van memoriaalboekingen. In 2023 zijn memoriaalboekingen niet altijd onder functiescheiding geautoriseerd met daarbij de juiste onderbouwing. Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we een blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven.
Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
9
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Update interne beheersing Belangrijk aandachtspunt voor de kwaliteit van de VIC
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing
Geen nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving
In onze rapportage interim-bevindingen 2023, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Westland.
Wij zijn verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene IT-beheersingsmaatregelen rondom de systemen Key2Finance, Youforce en Suite.
Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd. Deze aandachtspunten zitten met name in de derde lijn van uw interne beheersing. Zo hebben wij vastgesteld dat de VIC-werkzaamheden niet conform het plan zijn uitgevoerd en op sommige onderdelen niet diepgaand genoeg. Aanvullende reparatiewerkzaamheden waren door de VIC nodig om alsnog voldoende werkzaamheden gedaan te hebben om de rechtmatigheidsverantwoording te onderbouwen. Wij adviseren om de stappen waarvoor reparatiewerkzaamheden nodig waren, om deze te verankeren in het proces.
Wij hebben geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden. Wel vragen wij uw aandacht op tijdig aan de slag te gaan met de opvolging van de eerder gerapporteerde bevindingen om te voorkomen dat deze bevindingen doorlopen tot en met 2025.
10
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is opgevallen opgevallen in relatie tot de in relatie tot de informatiewaarde van het jaarverslag. informatiewaarde het visie jaarverslag. Daarnaast beschrijvenvan we onze op de financiële Daarnaast beschrijven we onze visie op positie. de financiële positie van de gemeente X.
04
11
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie De kerngetallen laten een redelijk stabiele ontwikkeling zien
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie tabel 4). Het exploitatieresultaat over 2023 is negatief. De gemeente Westland verwacht ook in de komende jaren tekorten. De solvabiliteit van de gemeente Westland in 2023 is 35,8% en laat een lichte verslechtering van de financiële positie zien. Om te beoordelen of de gemeente Westland in staat is om in te spelen op de toekomstige risico’s is het belangrijk de solvabiliteit te bezien in verhouding tot het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting. De structurele exploitatieruimte met een saldo van 2,5% laat zien dat de structurele lasten door structurele baten worden gedekt. De financiële positie van de gemeente Westland blijft stabiel Het resultaat van de gemeente Westland over 2023 is €1,4 miljoen negatief. Het resultaat heeft grotendeels een incidenteel karakter [zie ook de toelichting op de structurele en incidentele baten en lasten op pagina 253 van de jaarrekening] en de toekomstige financiële positie blijft onzeker ook doordat in de meerjarenbegroting 2024 en verder flinke taakstellingen zijn ingeboekt en er nog geen duidelijkheid bestaat over de eventuele compensatie vanuit het Rijk na het jaar 2026.
Om de grip op uw financiële positie te vergroten, kan een financiële paragraaf in de raadsvoorstellen worden opgenomen met daarbij het effect van het voorstel op de financiële positie. Ook kunt u baat hebben bij het
verder standaardiseren van de toelichtingsvorm of het vooraf aanmerken van financiële aandachtspunten bij de begroting en de jaarrekening. Deze mogelijkheden dragen bij aan het verhogen van de kwaliteit van de informatievoorziening zodat u op de juiste momenten de financiële consequentie in uw besluitvormingsproces beter kunt afwegen.
Kengetallen
Gemeente Westland
Landelijk**
2023
2022
2023*
2022
Solvabiliteit
35,8% ●
37,3% ●
30,8%
38,9%
Grondexploitaties
41,4% ●
42,2% ●
5,8%
6,3%
Structurele exploitatieruimte
2,5% ●
-0,8% ●
0,6%
5,2%
Nettoschuldquote
96,8% ●
86,8% ●
71,4%
38,8%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
91,8% ●
81,9% ●
65,4%
33,1%
Belastingcapaciteit
112,8% ●
119,2% ●
105,1%
101,5%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
* **
Op basis van de begroting 2022. Bron: https://findo.nl/jive
Tabel 4 Kengetallen financiële positie
11I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het weerstandsvermogen is de afgelopen jaren gestegen
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
De gemeente Westland stuurt voor de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd) op een waarde van 1 of hoger (voldoende). Hierbij wordt het integrale cijfer, de algemene dienst plus het grondbedrijf, als uitgangspunt genomen. De ratio wordt als matig beoordeeld bij een waarde tussen 0,8 en 1,0, als voldoende bij een waarde tussen 1,0 en 2.0, en als uitstekend bij een waarde groter dan 2.0. Met 6,9 is de integrale ratio weerstandsvermogen (algemene dienst plus grondbedrijf) fors hoger dan vorige jaar (1,75) en is daarmee uitstekend. Er is een duidelijke afname te zien in de risico’s van €23,6 miljoen naar €6,2 miljoen. Deze daling zit met name in de lager ingeschatte risico’s met betrekking tot de grondexploitaties in de deelnemingen. Dit is ook terug te zien in een lagere voorziening voor deelnemingen. Tevens is het risico in het sociaal domein (€2,9 miljoen) niet meer opgenomen. De daling in risico’s lijkt een optimistische inschatting.
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
€ 64.200
2023 € 6.200
€ 63.000
2022 € 23.577
€ 40.800
2021 € 24.900
Weerstandscapaciteit (x €1.000) Figuur 2
Risico's (x €1.000)
11II
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het resultaat van de gemeente Westland laat zich in dit tijdperk lastig voorspellen
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Het voorspellend vermogen van de gemeente Westland kan worden verbeterd Met de toekomstige onzekerheden over de compensatie vanuit het Rijk na 2026 is het voorspellend vermogen des te belangrijker geworden. Wij hebben uw voorspellend vermogen beoordeeld op basis van een vergelijking tussen begrote en gerealiseerde lasten. Er is een trend te zien waaruit blijkt dat de gemeente Westland consistent voorzichtig begroot in de bijgestelde begroting. In de primitieve begroting werd nog rekening gehouden met een tekort van €7,7 miljoen, in de begroting na wijzigingen rekening werd gehouden met een tekort van €22,7 miljoen, terwijl uiteindelijk een tekort is behaald van €1,4 miljoen. Hierdoor kan geconcludeerd worden dat het voorspellend vermogen van de gemeente te verbeteren is. We adviseren het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen. Daarnaast bevelen we aan om te overwegen of de bijgestelde verwachtingen rondom de ruimtelijke projecten meer dan één keer per jaar verwerkt moeten worden in de (begrotings)cijfers, zodat de resultaten financieel kunnen worden bijgesteld. Ook de inschattingen van de te betalen kosten in het sociaal domein kunnen verbeterd worden.
Voorspellend vermogen van de gemeente Westland € 60 € 50 € 40 € 30 € 20 € 10 €€ -10 € -20 € -30 € -40
2020
2021
2022
2023
verschil realisatie lasten/oorspronkelijke begroting (x €1mln) verschil realisatie lasten/bijgestelde begroting (x€1mln) Figuur 3
12
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Wij adviseren wel om bondiger en meer op hoofdlijnen te rapporteren. Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van de gemeente Westland In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Westland heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij vinden dat de toelichting inzake fraude voor verbetering vatbaar is.
De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiële positie van de gemeente Westland. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Westland alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Westland opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de gemeente Westland in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. Informatiewaarde is voldoende Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Wij missen daarin nog een duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in de kengetallen.
13
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Cybersecurity Onze samenwerking Bijlagen
Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2024 relevant zijn voor uw gemeente.
05
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Relevante ontwikkelingen In gesprek met diverse stakeholders over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Cybersecurity Onze samenwerking Bijlagen
Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie, duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke doelstellingen en het belang van een goede beheersing en verantwoording daarbij om daarop te kunnen sturen en bij te kunnen sturen.
14
15
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Cybersecurity Onze samenwerking Bijlagen
Cybersecurity, NIS2 en AI-wetgeving Cybersecurity vraagt om bredere aandacht vanuit de organisatie.
Belangrijke stap in richting verantwoord gebruik AI
Eerder in onze rapportage interim-bevindingen hebben wij terugkoppeling gegeven over cybersecurity. Wij hebben begrepen dat er zich sindsdien geen significante (cyber)incidenten hebben plaatsgevonden met een eventuele impact op de controle. Echter, cybersecurity vraagt om bredere aandacht vanuit de organisatie. Wij adviseren cybersecurity een organisatiebrede aangelegenheid te maken en meer verantwoordelijkheid te beleggen bij de verschillende afdelingen. Wij hebben begrepen dat een nieuw Informatiebeveiligingsbeleid zal worden vastgesteld, waarin de verantwoordelijkheden voor cybersecurity zijn beschreven. Ook in het kader van cybersecurity is het belangrijk meer bewustwording te creëren binnen de organisatie.
Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige intelligentie (AI) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik. Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkelen, exploiteren, gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen het toepassingsgebied van de AI vallen.
Zoals in het eerder rapport is benoemd is NIS2 een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity. Wij hebben begrepen dat Gemeente Westland specifiek aandacht heeft voor NIS2. Wij adviseren om de aandachtspunten projectmatig op te pakken, inzicht te krijgen in de implementatie van informatiebeveiliging per afdeling en een periodieke beoordeling uit te voeren op de status van de implementatie per afdeling.
De AI-wet gaat uit van een risico gebaseerde aanpak voor het beheer van AI, gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EUburgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario's en systemen die hiervan zijn vrijgesteld, denk aan de ontwikkeling en gebruik van open source-modellen die niet als grote impact zijn geïdentificeerd om tegelijkertijd innovatie niet te belemmeren. Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte implementatietijd in om aan de verplichting en vereisten te voldoen. Het is belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeenten om bij AI-beheer en ontwikkeling aan de wetgeving te blijven te gaan voldoen.
16
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking
Uitkomsten controle 2023
In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.
Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
06
16I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
In de huidige tijd van digitaal samenwerken hebben wij een plezierige samenwerking ervaren en is de communicatie tussen het kernteam jaarrekeningcontrole, de VIC en PwC goed verlopen. De communicatielijnen waren kort en dit heeft eraan bijgedragen dat het over het algemeen een meer gestructureerd proces is geweest. We hebben een open en fijne cultuur ervaren. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we dit proces graag op korte termijn. Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole Bij het opvragen van informatie merken wij dat de organisatie moeite heeft om vragen met voldoende diepgang en kwaliteit te beantwoorden. Daarnaast is de dossiervorming in de organisatie aanvankelijk onvoldoende om tijdig geschikte controle-informatie te verkrijgen. Dit heeft met name betrekking op de werkzaamheden van de VIC. Hierdoor is de controle op onderdelen een zeer tijdsintensief proces geweest. Ook zien wij dat er veel correcties hebben plaatsgevonden om tot de definitieve jaarrekening te komen. Bij de SiSaverantwoording is het moeilijk gebleken de regelingen tijdig op te leveren. Wel zien wij duidelijk dat de inhoudelijke aanlevering van de SiSa-regelingen is verbeterd. Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde
onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2023 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen. Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van de gemeente Westland vereist voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij hierboven een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het lopende jaar van de gemeente Westland.
Tabel 5 Geplande en gerealiseerde uren
Categorie
Totaal aantal geplande uren
Totaal aantal feitelijke uren (schatting)**
%
%
Senior director
80
5
80
5
Manager
280
18
300
17
Overige teamleden*
1.240
77
1.400
79
Totaal
1.600
100
1.780
100
* ‘Overige teamleden’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren. ** Schatting met peildatum 18 juni 2024
17
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna staan we stil bij onze controle van de WNTverantwoording. Vervolgens lichten we de materialiteit toe. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie
07
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 31 huidige regelingen zijn er 9 nieuw ten opzichte van vorig jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18
18I
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Nr.
Regeling/indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
1
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
2
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
3
C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
4
C31
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan N.v.t. gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
N.v.t.
N.v.t.
5
C41B
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SiSa
6
C55
Aanpak energiearmoede
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Wet normering topinkomens
7
C56
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
8
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Verhoogde risico's
9
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
10
C94
Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
11
C105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
12
D8
Onderwijs-achterstandenbelei 2023-2026 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
13
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
14
D19
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18II
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Nr.
Regeling/indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/ onzekerheid
15
D22
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
16
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
17
E44B
Tijdelijke mpulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Onze samenwerking
18
F1
Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen
19
F28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SiSa
20
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik
Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools
21
Communicatie Verantwoordelijkheden
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18III
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Regeling/indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/ onzekerheid
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
22
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_ gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SiSa
23
G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Wet normering topinkomens
24
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvang-toeslagaffaire gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
25
G13
Onderwijsroute_deel gemeente 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
26
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
27
H8
Regeling Sportakkoor 2020-2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
28
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
29
H25
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
30
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
31
H32
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uitkomsten controle 2023
Nr.
Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
19
Accountantsverslag | Gemeente Westland | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Wet normering topinkomens De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie
Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2023
De WNT is in 2023 beperkt gewijzigd
Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de Wet normering topinkomens (‘WNT’) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2023 is er voor de WNT weinig gewijzigd ten opzichte van 2022. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid. De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €216.000 in 2022 naar €223.000 in 2023.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl.
De aandachtspunten voor de WNT-verantwoording 2023 uitgelicht
Bijlage WNT U hebt vier topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2023. Gedurende 2023 is zowel een nieuwe griffier als een nieuwe gemeentesecretaris in dienst getreden.
Verantwoordelijkheden U hebt in 2023 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd.