2e Afwijkingenrapportage 2026 [26-0179075]
Tekst van het document
2e Afwijkingenrapportage 2026
2e Afwijkingenrapportage 2026 2 Inhoudsopgave Inleiding en leeswijzer ............................................................................................................................. 3 Samenvatting en financiºle hoofdlijn ..................................................................................................... 4 Programma’s ........................................................................................................................................... 8 1. Ruimtelijke ordening ....................................................................................................................... 9 2. Volkshuisvesting ............................................................................................................................ 10 3. Gebiedsontwikkeling ..................................................................................................................... 11 4. Mobiliteit en economie ................................................................................................................. 13 5. Zorg, welzijn en cultuur ................................................................................................................. 16 6. Openbare orde en veiligheid ........................................................................................................ 23 7.
Sport, onderwijs en recreatie ....................................................................................................... 25 8. Openbare ruimte........................................................................................................................... 28 9. Politiek en bestuur ........................................................................................................................ 33 10. Financiºn en algemene dekkingsmiddelen ................................................................................. 35 11. Organisatie en overhead ............................................................................................................. 40 Bijlagen .................................................................................................................................................. 43 1. Toelichting kolom algemene uitkering en kapitaallasten ............................................................. 43 2. Toelichting kolom neutrale mutaties ............................................................................................ 46 3. Inventarisatie reserves .................................................................................................................. 49 4. Overzicht taakmutaties .................................................................................................................
60 2e Afwijkingenrapportage 2026 3 Inleiding en leeswijzer Dit document bevat de 2e Afwijkingenrapportage 2026. In deze actualisatie wordt gerapporteerd over afwijkingen op de (eerder bijgestelde) begroting 2026. Het doel van deze 2e Afwijkingenrapportage is een zo realistisch mogelijke inschatting te maken van het te verwachten resultaat over 2026. We streven er hiermee naar om mogelijke onrechtmatigheden en grotere afwijkingen in de jaarrekening te voorkomen. De 2e Afwijkingenrapportage is de laatste begrotingswijziging van dit jaar. De financiºle mutaties die wij hebben opgenomen zijn alleen mutaties als gevolg van exogeen onontkoombare ontwikkelingen en financieel-technische mutaties. In de Financiºle verordening gemeente Westland 2025 is opgenomen dat de tussentijdse rapportages de mutaties van baten en lasten per programma laten zien. Per programma bestaat de financiºle tabel daarom uit de volgende onderdelen: 1. Saldo van het desbetreffende programma inclusief de hierop door de raad reeds vastgestelde begrotingswijzigingen. 2. Effecten van de meicirculaire en septembercirculaire uit het gemeentefonds en bijstelling kapitaallasten. 3. Bedragen die leiden tot een bijstelling van het programmatotaal maar geen effect op het begrotingssaldo hebben. Het gaat in deze rubriek om technische mutaties: a.
Neutrale mutaties waarbij er sprake is van een neutraal verloop binnen de totale begroting en er daarom geen mutatie in het begrotingssaldo plaatsvindt. Bijvoorbeeld verrekening tussen programma’s; b. Mutaties waarbij er sprake is van een evenredige (en derhalve neutrale) mutatie in de reserves, die een nadeel of voordeel compenseert door respectievelijk een onttrekking of toevoeging aan de reservepositie. Uiteraard voor zover deze bijstelling past binnen de eerder door uw raad genomen besluiten. 4. Overige mutaties met effect op het begrotingssaldo: Mutaties waarbij er een voordeel of nadeel ontstaat, hetgeen leidt tot bijstelling van het begrotingssaldo. Hierbij geldt dat mutaties die lager zijn dan de vastgestelde rapportagegrens (€ 100.000) niet verder worden toegelicht. In de opgenomen budgettaire overzichten per programma in deze rapportage worden de effecten van de mei- en septembercirculaire en bijstelling kapitaallasten (punt 2) en van de budgettair neutrale mutaties (punt 3) niet toegelicht. De toelichting op deze mutaties is als bijlage opgenomen. Inventarisatie reserves Onderdeel van deze 2e Afwijkingenrapportage is een inventarisatie van de bestemmingsreserves. Daarbij is gekeken naar het bestedingsdoel en bestedingsplan van de reserves. Een volledige uitwerking hiervan vindt u in bijlage 3.
Wanneer een bestedingsplan is gewijzigd vanaf 2026, vindt u de toelichting onder de programmatabellen. Wanneer een bestedingsplan is gewijzigd vanaf 2027, vindt u deze in bijlage 3 onder de tabel. 2e Afwijkingenrapportage 2026 Samenvatting en financiºle hoofdlijn Recapitulatie (bedragen x € 1.000) Programma (saldo’s) | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging* | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Programma 1 - Ruimtelijke ordening | 5.373 | 6.160 | 0 | 31 | 0 | 180 | 6.371 Programma 2 - Volkshuisvesting | 1.150 | 2.521 | 2 | -19 | 0 | 0 | 2.505 Programma 3 - Gebiedsontwikkeling | 1.723 | -2.515 | -180 | 15 | 3.731 | -1.352 | -301 Programma 4 - Mobiliteit en economie | 7.672 | 11.383 | -474 | -29 | -1.210 | -230 | 9.440 Programma 5 - Zorg, welzijn en cultuur | 123.234 | 131.783 | 599 | 97 | -1.687 | 1.972 | 132.763 Programma 6 - Openbare orde en veiligheid | 12.378 | 12.895 | 5 | -33 | 0 | -122 | 12.745 Programma 7 – Sport, onderwijs en recreatie | 20.404 | 23.686 | -462 | 42 | -1.250 | 853 | 22.870 Programma 8 - Openbare ruimte | 48.500 | 53.037 | -1.738 | 218 | 732 | 2.108 | 54.356 Programma 9 - Politiek en bestuur | 6.162 | 7.434 | 0 | 0 | -888 | 445 | 6.991 Programma 10 - Financiºn en Algemene | -284.543 | -295.831 | 1.261 | -234 | -228 | 528 | -294.504 dekkingsmiddelen
Programma 11 - Organisatie en overhead | 54.503 | 52.057 | -255 | -88 | 220 | 809 | 52.743 Saldo voor reservemutaties | -3.444 | 2.610 | -1.242 | 0 | -580 | 5.190 | 5.978 Saldo reservemutaties | 3.444 | -6.190 | 0 | 0 | -518 | 0 | -6.708 Saldo totaal | 0 | -3.580 | -1.242 | 0 | -1.098 | 5.190 | -730 * Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De kolom begroting na wijziging in de 2e Afwijkingenrapportage laat een verschil zien met de kolom nieuwe raming in de 1e Afwijkingenrapportage. Dit komt door verschillende in de tussentijd genomen raadsbesluiten en een abusievelijk dubbel verwerkte begrotingswijziging in de beginstand van de 1e Afwijkingenrapportage, die geen effect heeft op het saldo. 4 2e Afwijkingenrapportage 2026 Samenvatting In de onderstaande samenvatting staan de mutaties in deze 2e Afwijkingenrapportage die effect hebben op het saldo van de begroting. Incidentele mutaties 2e Afwijkingenrapportage met effect op het saldo vanaf € 100.000 (bedragen x € 1.000) Nr. | Prog.
| Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | 1 | Inhuur vergunningen en handhaving | 180 | 140 | - | - | - 2 | 3 | Realisatiestimulans | -1.302 | - | - | - | - 3 | 4 | Westland Agenda III | -230 | - | - | - | - 4 | 5 | Vervanging Key2Burgerzaken | 23 | 169 | - | - | - 5 | 5 | Lagere groei Wmo-cliºnten | -500 | -500 | - | - | - 6 | 5 | SPUK niet-beoogde jeugdzorgkosten | -858 | - | - | - | - 7 | 6 | Bijdrage Veiligheidsregio Haaglanden | -249 | - | - | - | - 8 | 6 | Inhuur wegens uitval, vacatures en bezwaren | 150 | - | - | - | - 9 | 7 | Tijdelijke huisvesting De Hoogvlieger | 380 | 200 | 200 | - | - 10 | 7 | Extra (groot) onderhoud De Achtsprong | 420 | - | - | - | - 11 | 8 | Extra bewatering door droogteschade | 450 | - | - | - | - 12 | 8 | Droogteschade sportvelden | 145 | - | - | - | - 13 | 8 | Afwaardering bomen door droogteschade | 1.066 | - | - | - | - 14 | 8 | Gestegen brandstofprijzen | 200 | - | - | - | - 15 | 9 | Dotatie voorziening wachtgelden wethouders | 345 | - | - | - | - 16 | 10 | Incidentele mutaties treasury | 651 | - | - | - | - 17 | 10 | Opbrengst onroerendezaakbelastingen | 275 | - | - | - | - 18 | 11 | Lagere doorrekening overhead op investeringen | 743 | - | - | - | - 19 | Div | Actualisatie kapitaallasten | 884 | - | - | - | - 20 | Div | Stelpost taakmutaties | 500 | -20 | 58 | 55 | 56 21 | Div | Diverse mutaties kleiner dan € 100.000 | 147 |
159 | 36 | - | - Totaal incidenteel | 3.420 | 148 | 294 | 55 | 56 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. Mei- en septembercirculaire (*) (bedragen x € 1.000) Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Meicirculaire | -938 | - | - | - | - Septembercirculaire | -1.407 | -3.279 | -2.680 | -2.937 | -3.136 Totaal circulaires | -2.345 | -3.279 | -2.680 | -2.937 | -3.136 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. (*) Het betreft het saldo van de bijstelling van de algemene uitkering en de direct daarmee samenhangende stelposten (plafond btw-compensatiefonds en inflatiecorrectie). In bijlage 1 is een toelichting opgenomen over de uitkomsten van de circulaires. De stelpost taakmutaties uit de septembercirculaire is opgenomen bij de structurele mutaties. 5 2e Afwijkingenrapportage 2026 Structurele mutaties 2e Afwijkingenrapportage met effect op het saldo vanaf € 100.000 (bedragen x € 1.000) Nr. | Prog.
| Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | 5 | Schuldhulpverlening ex-ondernemers | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 2 | 5 | Jeugdhulp | 3.000 | 3.000 | 2.500 | 2.500 | 2.500 3 | 5 | Extra middelen jeugdzorg meicirculaire 2025 | -1.188 | -866 | -1.066 | -1.266 | -1.266 4 | 8 | Verkeersmaatregelen evenementen | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 5 | 9 | Salarislasten extra wethouder | 100 | 151 | 151 | 151 | 151 6 | 10 | Dividend Evides | 133 | 133 | 133 | 133 | 133 7 | 10 | Rentebaten schatkistbankieren | -200 | -150 | -150 | -150 | -150 8 | 10 | Externe rentelasten langlopende financiering | -187 | -223 | 1.052 | 345 | 896 9 | 10 | Vrijval stelpost salarisstijging | -744 | -744 | -744 | -744 | -744 10 | 10 | Stelpost taakmutaties septembercirculaire | 492 | 750 | 398 | 400 | 402 11 | Div | Diverse mutaties kleiner dan € 100.000 | 169 | 103 | 180 | 172 | 168 Totaal structureel | 1.775 | 2.354 | 2.654 | 1.741 | 2.290 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo.
Recapitulatie (bedragen x € 1.000) Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Incidentele mutaties | 3.420 | 148 | 294 | 55 | 56 Mei- en septembercirculaire | -2.345 | -3.279 | -2.680 | -2.937 | -3.136 Structurele mutaties | 1.775 | 2.354 | 2.654 | 1.741 | 2.290 Totaal | 2.850 | -777 | 268 | -1.141 | -790 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. Effect 2e Afwijkingenrapportage op het meerjarenperspectief (FMP) Het saldo begroting inclusief wijziging 2026 sloot met een voordeel van € 3,580 miljoen. Dit saldo wordt nu aangevuld met het bovenstaande saldo van de 2e Afwijkingenrapportage. Hierdoor ontstaat onderstaand het volgende verwachte rekeningresultaat over 2026: Saldo begroting incl. wijzigingen | € 3,580 miljoen (voordelig) 2e Afwijkingenrapportage 2026 | € 2,850 miljoen (nadelig) Verwacht resultaat 2026 | € 0,730 miljoen (voordelig) Structurele afwijkingen die zijn gemeld in de 2e Afwijkingenrapportage, leiden tot een gewijzigd financieel meerjarenperspectief (FMP).
(bedragen x € 1.000) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo begroting (programmabegroting 2027-2030) | -1.960 | 1.491 | 1.026 | -3.037 Saldo 2e Afwijkingenrapportage (meerjarig) | 2.502 | 2.948 | 1.796 | 2.346 Septembercirculaire | -3.279 | -2.680 | -2.937 | -3.136 Gewijzigd FMP | -2.737 | 1.759 | -115 | -3.827 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. Ontwikkeling kengetallen In de Programmabegroting 2026 is onder andere de verwachte schuldontwikkeling opgenomen. Daartoe is in die begroting een meerjarig geprognotiseerde balans opgenomen. Aan de hand van die 6 2e Afwijkingenrapportage 2026 balans zijn, mede op voorschrift vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), een aantal schuldkengetallen berekend. Bij de Jaarstukken 2025 is aangegeven dat de schuldontwikkeling sterk was achtergebleven bij de verwachting. Zoals in de Financieringsparagraaf van dat jaarverslag uiteengezet werd dit voor een flink deel veroorzaakt door achterblijvende investeringsuitgaven. Om te voorkomen dat u wederom pas bij het jaarverslag kennis kunt nemen van afwijkingen in de schuldontwikkeling geven wij u hierbij de inschattingen naar de meest actuele inzichten. (bedragen x € 1.000) Verwachte uitkomst cf.
Omschrijving | Programmabegroting 2026 | Actuele verwachting NETTO SCHULD(QUOTE) Berekening netto schuld (balansposten): Vaste schulden (1) | 469.445 | 341.344 Kasgeldleningen | 20.000 | 20.000 Overige schulden | 83.178 | 83.178 Minus: Vlottende activa (excl. grondexploitaties) | 69.053 | 69.053 Netto schuld | 503.570 | 375.469 Netto schuld | 503.570 | 375.469 Minus verstrekte geldleningen | 18.518 | 18.518 Netto schuld gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen | 485.052 | 356.951 Baten voor bestemming | 408.412 | 429.205 Netto schuldquote (2) | 123% | 88% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen | 119% | 83% SOLVABILITEIT Eigen vermogen | 275.808 | 275.808 Balanstotaal | 895.137 | 767.036 Solvabiliteit (3) | 31% | 36% Vaste schulden bestaan uit langlopende geldleningen en waarborgsommen. De netto schuldquote wordt berekend vanuit het perspectief van schuld. Dit betekent dat hoe lager het percentage, hoe beter. De solvabiliteit wordt berekend vanuit het perspectief van eigen vermogen. Dit betekent dat hoe hoger het percentage, hoe beter. Uit bovenstaande tabel blijkt dat de schuldontwikkeling, zowel in bedragen als in percentages, over 2026 naar verwachting wederom achterblijft bij de standen zoals voorzien in de Programmabegroting 2026.
Dat de schuldontwikkeling per eind 2025, zoals hierboven beschreven, al substantieel was achtergebleven werkt door in de actuele schuldposities en -verwachting. 7 2e Afwijkingenrapportage 2026 8 Programma’s 2e Afwijkingenrapportage 2026 1. Ruimtelijke ordening (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Ruimtelijke ordening | 2.080 | 3.428 | 0 | 13 | 0 | 0 | 3.441 Invoering Omgevingswet | 351 | 1.019 | 0 | 3 | 0 | 0 | 1.022 Vergunningverlening, toezicht en handhaving | 8.264 | 7.339 | 0 | 15 | 0 | 180 | 7.534 (VTH) Totale lasten | 10.695 | 11.787 | 0 | 31 | 0 | 180 | 11.997 Baten Ruimtelijke ordening | -109 | -64 | 0 | 0 | 0 | 0 | -64 Invoering Omgevingswet | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Vergunningverlening, toezicht en handhaving | -5.213 | -5.563 | 0 | 0 | 0 | 0 | -5.563 (VTH) Totale baten | -5.322 | -5.627 | 0 | 0 | 0 | 0 | -5.627 Saldo baten en lasten | 5.373 | 6.160 | 0 | 31 | 0 | 180 | 6.371 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Onttrekkingen reserves | -96 | -492 | 0 | 0 | 0 | 0 | -492 Saldo reserves | -96 | -492 | 0 | 0 | 0 | 0 | -492 Saldo programma | 5.277 | 5.668 | 0 | 31 | 0 | 180 | 5.878 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig
saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. Overige mutaties Product: Vergunningverlening, toezicht en handhaving Inhuur vergunningen en handhaving - € 180.000 incidenteel nadeel lasten (2027: € 140.000) Bouwvergunningverlening is een wettelijke taak met wettelijke beslistermijnen. Door een tijdelijk capaciteitstekort wordt het werk opgevangen door inhuur van bouwplantoetsers. Deze inhuur kan niet worden gedekt binnen het bestaande personeelsbudget, omdat de reguliere loonkosten doorlopen. De totale kosten bedragen € 320.000, waarvan € 180.000 in 2026 en € 140.000 in 2027. 9 2e Afwijkingenrapportage 2026 2.
Volkshuisvesting (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Volkshuisvesting (beleid) | 1.614 | 2.990 | 2 | -19 | 0 | 0 | 2.973 Totale lasten | 1.614 | 2.990 | 2 | -19 | 0 | 0 | 2.973 Baten Volkshuisvesting (beleid) | -464 | -469 | 0 | 0 | 0 | 0 | -469 Totale baten | -464 | -469 | 0 | 0 | 0 | 0 | -469 Saldo baten en lasten | 1.150 | 2.521 | 2 | -19 | 0 | 0 | 2.505 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 228 | 0 | 228 Onttrekkingen Onttrekkingen reserves | -110 | -1.657 | 0 | 0 | 0 | 0 | -1.657 Saldo reserves | -110 | -1.657 | 0 | 0 | 228 | 0 | -1.429 Saldo programma | 1.040 | 865 | 2 | -19 | 228 | 0 | 1.076 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. Reservemutaties Product: Volkshuisvesting (beleid) Taakmutatie: Wet Versterking regie volkshuisvesting - € 227.000 Middels een taakmutatie zijn er middelen verstrekt voor Wet Versterking regie volkshuisvesting. Voorgesteld wordt deze middelen in de reserve volkshuisvesting te storten. 10 2e Afwijkingenrapportage 2026 3.
Gebiedsontwikkeling (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Gebiedsontwikkeling | 9.556 | 13.204 | -119 | 15 | -113 | 50 | 13.037 Deelnemingen OBWZ en ONW | 0 | 80 | -61 | 0 | -61 | 0 | -42 Totale lasten | 9.556 | 13.283 | -180 | 15 | -173 | 50 | 12.995 Baten Gebiedsontwikkeling | -7.832 | -15.798 | 0 | 0 | 3.905 | -1.402 | -13.295 Deelnemingen OBWZ en ONW | -1 | -1 | 0 | 0 | 0 | 0 | -1 Totale baten | -7.833 | -15.799 | 0 | 0 | 3.905 | -1.402 | -13.296 Saldo baten en lasten | 1.723 | -2.515 | -180 | 15 | 3.731 | -1.352 | -301 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 3.680 | 0 | 0 | -3.792 | 0 | -113 Onttrekkingen Onttrekkingen reserves | -636 | -88 | 0 | 0 | 61 | 0 | -27 Saldo reserves | -636 | 3.592 | 0 | 0 | -3.731 | 0 | -139 Saldo programma | 1.088 | 1.077 | -180 | 15 | 0 | -1.352 | -440 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. Overhevelingen (via overhevelingsreserve) Product: Gebiedsontwikkeling Overheveling € 112.500 - Sloop Wateringen-Noord (van 2026 naar 2027) De uitvoering van de sloop van Wateringen-Noord is verschoven naar 2027.
Hierdoor worden zowel de sloopkosten als de bijbehorende vergoeding, overeenkomstig het raadsbesluit van mei 2026, doorgeschoven van 2026 naar 2027. De financiºle uitgangspunten blijven ongewijzigd. 11 2e Afwijkingenrapportage 2026 12 Reservemutaties Product: Gebiedsontwikkeling Reserves Gebiedsontwikkeling € 3.680.000 - Boekwinst Wateringen-Noord storting van 2026 naar 2027 De realisatie van de boekwinst voor Wateringen-Noord verschuift van 2026 naar 2027. Dit komt doordat de eigendomsoverdracht van de grond later plaatsvindt, aangezien de gemeente voorafgaand aan de overdracht nog enkele sloopwerkzaamheden op het terrein moet uitvoeren. Hierdoor wordt de boekwinst een jaar later verantwoord. Reserve Gebiedsontwikkeling € 61.000 - Correctie uittreding BNG uit ONW (lagere onttrekking; 2027: € 129.000, 2028: € 123.000, 2029: € 123.000) De uittreding van BNG uit ONW is per abuis dubbel verwerkt. Middels deze mutatie wordt dit gecorrigeerd. Overige mutaties Product: Gebiedsontwikkeling Realisatiestimulans - € 1.302.000 incidenteel voordeel baten Voor 2026 wordt € 1,3 miljoen aan baten geraamd vanuit de Realisatiestimulans. De raming is gebaseerd op de verwachte startbouw van betaalbare woningen in 2026. Omdat de baten afhankelijk zijn van wanneer de bouw van een woning is gestart, kent de opbrengst nog een mate van onzekerheid.
Deze specifieke uitkering (SPUK) wordt via de SiSa-systematiek bij de jaarrekening verantwoord. Antispeculatiebeding - € 100.000 incidenteel voordeel baten, € 50.000 incidenteel nadeel lasten Er zijn baten uit meerdere antispeculatiebedingen binnengekomen die vooraf niet zijn te ramen. Dit is in 2026 € 100.000. Op grond van de gemaakte afspraken wordt 50% (in dit geval € 50.000) van de ontvangen opbrengsten afgedragen aan de ontwikkelaar, wat zorgt voor € 50.000 extra uitgaven in 2026. 2e Afwijkingenrapportage 2026 4. Mobiliteit en economie (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Mobiliteit | 1.271 | 1.105 | -1 | 29 | 0 | 0 | 1.133 Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en | 5.180 | 6.702 | -249 | 175 | 227 | -230 | 6.625 toerisme Energietransitie | 4.301 | 5.669 | 73 | 391 | -1.400 | 70 | 4.803 Bedrijven en omgevingscontactcentrum | 89 | 101 | 0 | 0 | 0 | 0 | 101 Programma Floraontwikkeling | 11.811 | 7.985 | -297 | 0 | -37 | 0 | 7.651 Arbeidsmigratie | 338 | 427 | 0 | -3 | 0 | 0 | 425 Saldo lasten | 22.989 | 21.988 | -474 | 592 | -1.210 | -160 | 20.737 Baten Mobiliteit | 0 | 0 | 0 | -25 | 0 | 0 | -25 Economische ontwikkeling, incl.
kust, recreatie en | -590 | -668 | 0 | -199 | 0 | -70 | -936 toerisme Energietransitie | -3.280 | -3.000 | 0 | -397 | 0 | 0 | -3.397 Bedrijven en omgevingscontactcentrum | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Programma Floraontwikkeling | -11.447 | -6.937 | 0 | 0 | 0 | 0 | -6.937 Arbeidsmigratie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo baten | -15.317 | -10.605 | 0 | -621 | 0 | -70 | -11.296 Saldo baten en lasten | 7.672 | 11.383 | -474 | -29 | -1.210 | -230 | 9.440 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Onttrekkingen reserves | -658 | -4.101 | 0 | 0 | 1.210 | 0 | -2.891 Saldo reserves | -658 | -4.101 | 0 | 0 | 1.210 | 0 | -2.891 Saldo programma | 7.014 | 7.282 | -474 | -29 | 0 | -230 | 6.550 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. 13 2e Afwijkingenrapportage 2026 14 In de kolom ’neutrale mutatie’ zijn volumewijzigingen opgenomen, samen met andere aanpassingen. Volumewijzigingen zijn evenredige stijgingen of dalingen van lasten en baten binnen ØØn programma. Deze specifieke volumewijzigingen hebben betrekking op aanzienlijke bedragen, daarom worden deze hieronder toegelicht. Meer informatie over overige neutrale mutaties is te vinden in bijlage 2.
(bedragen x € 1.000) Product Omschrijving Bedrag Toelichting Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme Bedrijveninvesteringszones (BIZ) 199 Op basis van nieuw afgesloten contracten zijn de ramingen voor de Bedrijveninvesteringszones (BIZ) geactualiseerd. Als gevolg hiervan worden zowel de geraamde baten als de geraamde lasten verhoogd. Energietransitie SPUK CDOKE (klimaat- en energiebeleid) 397 Het concept-Warmteprogramma is opgesteld en de uitvoering van wijkgerichte aanpakken is gestart. De klimaat- en energieaanpak vraagt meer capaciteit en aanvullend onderzoek dan eerder voorzien, mede doordat deze werkzaamheden worden gecombineerd met projecten in de openbare ruimte. Daarom wordt het budget met € 0,4 miljoen budgetneutraal bijgeraamd. Reservemutaties Product: Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme Reserve Duurzaamheidsfonds € 227.000 – VORM-subsidies en bijdrage reddingsbrigade ‘s-Gravenzande (onttrekking; 2027: € 550.000, 2028: € 176.000) Aangepast bestedingsplan voor de reserve Duurzaamheidsfonds. Betreft onttrekkingen voor de uitkering van de VORM-subsidies. Naast de VORM-subsidies wordt in 2026 € 110.000 onttrokken voor de bijdrage sociale duurzaamheidsprojecten reddingsbrigade ’s-Gravenzande.
Product: Energietransitie Reserve Warmtenet € 1.400.000 lagere onttrekking - Voortgang aanleg warmtenet Monster (2027: € 800.000 hogere onttrekking, 2028: € 800.000 hogere onttrekking, 2029: € 200.000 hogere onttrekking) Om de lasten in lijn te brengen met de werkelijke voortgang van de aanleg van het warmtenet Monster door HVC wordt € 1,4 miljoen van de geraamde € 1,5 miljoen teruggestort in de reserve. In 2026 heeft HVC voor € 0,1 miljoen voorbereidingskosten geprognotiseerd. Het zwaartepunt van de uitvoering ligt in 2027 en 2028. De onttrekkingen aan de reserve worden hierop aangepast. Product: Programma Floraontwikkeling Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 37.000 incidenteel lagere onttrekking 2e Afwijkingenrapportage 2026 15 Overige mutaties Product: Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme Westland Agenda III - € 230.000 incidenteel voordeel lasten De subsidieregeling Westland Agenda III is afgerond. Dit betreft de correctieboeking van een te veel overgeheveld restant Westland Agenda III. In 2026 is € 20.000 nodig geweest om restantbetalingen te kunnen doen. Het restant van € 230.000 kan hierdoor in 2026 vrijvallen. Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 70.000 incidenteel nadeel lasten, € 70.000 incidenteel voordeel baten 2e Afwijkingenrapportage 2026 5.
Zorg, welzijn en cultuur (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Cultuur | 7.120 | 9.389 | 105 | 254 | -704 | 17 | 9.061 Doorontwikkeling dienstverlening sociaal domein | 505 | 699 | 0 | -38 | -140 | 0 | 522 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) | 30.188 | 32.142 | 0 | 24 | 0 | -500 | 31.666 Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht | 34.514 | 37.645 | 147 | 709 | -355 | 213 | 38.359 Schuldhulpverlening | 2.090 | 2.961 | 79 | 656 | -100 | 100 | 3.696 Integratie | 11.280 | 12.400 | 288 | 3 | -288 | 0 | 12.403 Jeugd(hulp) | 45.940 | 46.513 | 0 | 2 | 0 | 3.000 | 49.515 Sterke basis | 14.621 | 16.461 | 0 | 4.715 | 0 | 0 | 21.175 Burgerzaken (incl.
basisregistratie personen) | 6.696 | 6.495 | 0 | 2 | 0 | 69 | 6.566 Inburgering | 469 | 2.493 | 0 | 471 | -100 | 0 | 2.864 Opvang vluchtelingen en statushouders | 11.182 | 10.656 | -19 | 0 | 0 | 0 | 10.637 Totale lasten | 164.604 | 177.854 | 599 | 6.799 | -1.687 | 2.899 | 186.464 Baten Cultuur | 0 | 0 | 0 | -253 | 0 | 0 | -253 Doorontwikkeling dienstverlening sociaal domein | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) | -315 | -715 | 0 | 0 | 0 | 0 | -715 Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht | -26.917 | -28.373 | 0 | -635 | 0 | -137 | -29.146 Schuldhulpverlening | 0 | 0 | 0 | -655 | 0 | 0 | -655 Integratie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugd(hulp) | -93 | -93 | 0 | 0 | 0 | -858 | -951 Sterke basis | -1.435 | -1.630 | 0 | -4.709 | 0 | 0 | -6.340 Burgerzaken (incl.
basisregistratie personen) | -3.005 | -3.106 | 0 | 0 | 0 | 68 | -3.038 Inburgering | -10 | -1.858 | 0 | -450 | 0 | 0 | -2.308 Opvang vluchtelingen en statushouders | -9.596 | -10.295 | 0 | 0 | 0 | 0 | -10.295 Totale baten | -41.370 | -46.071 | 0 | -6.702 | 0 | -927 | -53.701 Saldo baten en lasten | 123.234 | 131.783 | 599 | 97 | -1.687 | 1.972 | 132.763 Toevoegingen Stortingen reserves | 4.204 | 4.683 | 0 | 0 | -783 | 0 | 3.901 Onttrekkingen 16 2e Afwijkingenrapportage 2026 Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Onttrekkingen reserves | -2.846 | -5.700 | 0 | 0 | 1.372 | 0 | -4.328 Saldo reserves | 1.358 | -1.017 | 0 | 0 | 589 | 0 | -428 Saldo programma | 124.593 | 130.766 | 599 | 97 | -1.098 | 1.972 | 132.335 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. In de kolom ’neutrale mutatie’ zijn volumewijzigingen opgenomen, samen met andere aanpassingen. Volumewijzigingen zijn evenredige stijgingen of dalingen van lasten en baten binnen ØØn programma. Deze specifieke volumewijzigingen hebben betrekking op aanzienlijke bedragen, daarom worden deze hieronder toegelicht.
Meer informatie over overige neutrale mutaties is te vinden in bijlage 2. (bedragen x € 1.000) Product | Omschrijving | Bedrag | Toelichting Sterke basis | Personeelskosten IZA | 350 | Budgetneutraal verwerken van de door de gemeente Westland gemaakte personeelskosten ten behoeve van de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA), die worden doorbelast aan de gemeente Delft. Delft beheert de regionaal beschikbare specifieke uitkering IZA. Sterke basis | SPUK | 4.036 | Budgetneutraal verwerken van de specifieke uitkering transformatiemiddelen. Transformatiemiddelen | Westland ontvangt als penvoerder het volledige bedrag van deze uitkering en verdeelt dit onder de deelnemende gemeenten. Het gaat hierbij om iets meer dan € 3 miljoen regionale middelen en het overige deel wordt lokaal besteed aan activiteiten in het kader van het Transformatieplan. Schuldhulpverlening | SPUK Toeslagenaffaire | 655 | De Specifieke Uitkering (SPUK) gemeentelijke hulp aan gedupeerden van de toeslagenproblematiek wordt budgetneutraal geraamd. Met deze SPUK worden de kosten voor de gemeentelijke ondersteuning van gedupeerden bekostigd. Zowel de verwachte lasten als de hiertegenover staande rijksvergoeding worden in de begroting verwerkt.
Sterke basis | Brede SPUK en IZA | 323 | Budgetneutrale wijzigingen binnen het product Sterke basis op basis van de brede (Sterke basis) | SPUK, de IZA-middelen en Kansrijke Start. Inburgering | SPUK Wet inburgering | 450 | De raming van de SPUK Wet inburgering 2021 wordt geactualiseerd. De begroting 2021 | wordt hiermee in overeenstemming gebracht met de verwachte baten en lasten voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021 in 2026. 17 2e Afwijkingenrapportage 2026 18 Product Omschrijving Bedrag Toelichting Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht BUIG (gebundelde uitkering voor bekostiging uitkeringen) 635 De definitieve BUIG beschikking is incidenteel voor het jaar 2026 budgetneutraal verwerkt. De definitieve beschikking is € 635.000 hoger dan de voorlopige BUIG beschikking 2026. Cultuur SPUK Impuls jongeren en talent (D28) 33 In regionaal verband is een SPUK-bijdrage ontvangen voor het stimuleren van culturele talentontwikkeling en jongerencultuur in het Westland. De gemeente Den Haag is penvoerder. Het aandeel voor Westland bedraagt € 33.345 en wordt ingezet voor de uitvoering van het programma Future Creators door Stichting Cultuurweb. Cultuur SPUK Lokale bibliotheekvoorzieningen (D23) 220 In 2024 heeft het Rijk een specifieke uitkering (SPUK D23) verstrekt voor het verbeteren van bibliotheekvoorzieningen.
Vanwege uitstel is deze bijdrage tijdelijk op de balans gereserveerd. De middelen worden nu ingezet voor de nieuwbouw van de bibliotheekvestiging in Honselersdijk (Huis van de Buurt). Overhevelingen (via overhevelingsreserve) Product: Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht Overheveling € 215.000 - Alleenverdienersproblematiek (van 2026 naar 2027) Voor de aanpak van de alleenverdienersproblematiek zijn middelen beschikbaar gesteld door het Rijk. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar het minimabeleid en de wijze waarop deze middelen doelmatig(er) kunnen worden ingezet. Inzet vindt al plaats. Voorgesteld wordt de incidenteel door het Rijk beschikbaar gestelde middelen over te hevelen naar 2027, zodat deze gericht kunnen worden ingezet voor de aanpak van de alleenverdienersproblematiek. De aanpak van de alleenverdienersproblematiek betreft een (tijdelijke) wettelijke taak. Product: Schuldhulpverlening Overheveling € 100.000 - Vroegsignalering (van 2026 naar 2027) Vroegsignalering vraagt om structurele inzet om inwoners met betalingsachterstanden tijdig te bereiken en problematische schulden te voorkomen. Vanuit de meicirculaire 2026 zijn hiervoor middelen beschikbaar gesteld. In 2026 worden echter nog de middelen ingezet die eerder vanuit 2025 zijn overgeheveld, waardoor de in 2026 ontvangen middelen dit jaar niet volledig benodigd zijn.
Gelet op de structurele wettelijke en maatschappelijke opgave blijven deze middelen noodzakelijk voor de voortzetting van de vroegsignalering. Voorgesteld wordt daarom de in 2026 niet-benutte middelen over te hevelen naar 2027. 2e Afwijkingenrapportage 2026 19 Reservemutaties Product: Cultuur Overhevelingsreserve € 704.000 - Correctie dubbele onttrekking WOS (lagere onttrekking) Incidenteel is € 1,7 miljoen beschikbaar gesteld voor de verhuizing van de WOS. Hiervan wordt € 0,7 miljoen in 2026 uitgekeerd. Dit is in 2026 abusievelijk dubbel geraamd (€ 1,4 miljoen) en is zodoende gecorrigeerd naar € 0,7 miljoen. Product: Doorontwikkeling dienstverlening sociaal domein Reserve Sociaal domein € 140.000 (lagere onttrekking) - Uitvoeringsplan Sociaal Domein - fasering ontwikkeling netwerksamenwerking (2028: € 100.000 hogere onttrekking, 2029: € 40.000 hogere onttrekking) Na vaststelling van het Uitvoeringsplan Strategisch Beleidskader Sociaal Domein is gestart met de uitvoering van de opgenomen acties en is hiervoor een projectleider aangesteld. De gesprekken over de Toegang met de Brede Blik met de Sociale Partners zijn gevoerd. Daarbij zijn ook de uitkomsten van het Rekenkameronderzoek naar de toegang in Westland betrokken. Naar verwachting wordt eind 2026 een concreet en breed gedragen voorstel voorgelegd over de wijze waarop de Toegang met de Brede Blik gerealiseerd gaat worden.
Als gevolg van de gefaseerde uitwerking verschuiven onderdelen van de uitvoering naar latere jaren. Voorgesteld wordt de hiervoor beschikbare middelen door te schuiven naar 2027 tot en met 2029. Product: Inburgering Reserve Sociaal domein € 100.000 - Traumaverwerking en empowerment inburgeraars (lagere onttrekking) Voor 2026 is € 50.000 beschikbaar voor traumaverwerking en € 50.000 voor empowerment van inburgeraars. Beide activiteiten zijn opgenomen in het Uitvoeringsplan Sociaal Domein. Er hebben al activiteiten voor inburgeraars plaatsgevonden, onder meer met Stichting Mano en NewBees. De ervaringen hiermee vormen een basis voor de verdere uitwerking van een passende aanpak voor traumaverwerking en empowerment, in afstemming met de betrokken uitvoeringspartners. De hiervoor beschikbare middelen worden naar verwachting niet in 2026 besteed. Wij stellen daarom voor de niet bestede middelen niet te onttrekken in 2026 maar in 2027, zodat de ingezette ontwikkeling kan worden voortgezet en de aanpakken verder kunnen worden uitgewerkt en uitgevoerd.
Product: Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht Reserve Sociaal domein € 140.000 - Ruimte voor elk kind (lagere onttrekking) Bij de vaststelling van de Begroting 2026 heeft de raad via het amendement ‘Ruimte voor elk kind’ incidenteel middelen beschikbaar gesteld om de doelgroep van het Kindpakket tijdelijk te verruimen van 120% naar 130% van de bijstandsnorm. Het bereiken van de doelgroep is ondanks inzet van sociale partners lastig gebleken. Hierdoor is er slechts € 10.000 van het beschikbare budget uitgekeerd. De geraamde onttrekking aan de reserve Sociaal Domein wordt met € 140.000 verlaagd. 2e Afwijkingenrapportage 2026 20 Product: Jeugd(hulp) Extra middelen jeugdzorg meicirculaire 2025 - € 1.188.000 lagere storting (2027: € 866.000; 2028: € 1.066.000; 2029: € 1.266.000; 2030: € 1.266.000) In de meicirculaire 2025 hebben gemeenten extra middelen gekregen voor de uitvoering van jeugdzorg. Mede door de ingezette maatregelen van de afgelopen jaren waren deze extra middelen niet geheel nodig om tekorten in de begroting op jeugdzorg te dekken. Een deel van deze middelen is hierdoor structureel toegevoegd aan de algemene reserve. Het gaat om € 1,2 miljoen in 2026, € 0,9 miljoen in 2027, € 1,1 miljoen in 2028 en € 1,3 miljoen vanaf 2029. Zoals hieronder toegelicht, zien we de jeugdzorglasten door diverse omstandigheden weer structureel stijgen.
Voorgesteld wordt om de toevoeging aan de algemene reserve te stoppen en vrij te laten vallen ten behoeve van het begrotingssaldo om hiermee deels het nieuwe tekort op jeugdzorg te dekken. Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 90.000 incidenteel hogere storting Product: Integratie Reserve Participatie € 288.000 - Actualisatie Rijksfinanciering Wsw, beschut werk en sociale infrastructuur (lagere onttrekking) De meicirculaire 2026 leidt tot een hogere Rijksfinanciering voor de uitvoering van de Wsw, beschut werk en de sociale infrastructuur. Deze toename is met name het gevolg van loon- en prijsbijstellingen. Hierdoor kan een groter deel van de uitgaven binnen de participatieopgave worden gedekt uit beschikbare middelen. Als gevolg hiervan is minder inzet van de reserve Participatie noodzakelijk dan eerder voorzien. Voorgesteld wordt de geraamde onttrekking aan de Reserve participatie met € 288.000 te verlagen. De onttrekking komt daarmee uit op € 520.000. Overige mutaties Product: Burgerzaken (incl. basisregistratie personen) Afname RNI-registraties - € 114.000 incidenteel nadeel lasten en baten Op het product Burgerzaken ontstaat per saldo een incidenteel nadeel van € 114.000 (€ 46.000 nadeel op de lasten en € 68.000 nadeel op de baten). Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere inkomsten uit de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI).
Deze verminderde inkomsten hangen samen met het feit dat veel uitzendbureaus momenteel gebruikmaken van werknemers met de Oekraïense nationaliteit. Deze groep vervangt in zekere mate de reguliere arbeidsmigrant. Reguliere arbeidsmigranten vragen doorgaans eerst een BSN aan via de RNI om in Nederland te kunnen werken. Personen met de Oekraïense nationaliteit worden daarentegen direct ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP), zonder voorafgaand bezoek aan een RNI-loket. Naast minder RNI-registraties zien we verschillende kleine afwijkingen op de Rijksafdrachten en overige legesinkomsten binnen het product Burgerzaken. Vervanging Key2Burgerzaken - € 23.000 incidenteel nadeel lasten (2027: € 169.000) 2e Afwijkingenrapportage 2026 21 Gemeentebreed is een project opgestart genaamd Horizon. Doelstelling is dat alle Centric applicaties opnieuw aanbesteed, geïmplementeerd en ondergebracht worden als Software as a Service (SaaS). Voor onderdeel Key2Burgerzaken zal vanaf 2026 tot en met de nazorg van implementatie van het nieuwe pakket eind 2027 extra capaciteit en middelen voor dit doel nodig zijn.
Product: Cultuur Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 17.000 structureel nadeel lasten Product: Jeugd(hulp) Jeugdhulp - € 3.000.000 structureel nadeel lasten (2027: € 3.000.000; 2028: € 2.500.000; 2029: € 2.500.000, 2030: € 2.500.000) Op basis van de huidige prognose van de jeugdhulpkosten voor 2026 wordt een tekort van € 3 miljoen verwacht op een totaalbudget van € 32 miljoen. Dit tekort wordt met name veroorzaakt door een toename van het aantal cliºnten dat gebruik maakt van jeugdhulp met verblijf en door een stagnatie in de uitstroom van cliºnten uit ambulante jeugdhulp. De huidige ontwikkeling heeft naar verwachting ook meerjarig financiºle gevolgen. Een belangrijk deel van de jeugdhulp die in 2026 is ingezet, loopt naar verwachting in de daaropvolgende jaren door. Hierdoor zullen de hogere uitgaven ook na 2026 doorwerken. Voor 2027 wordt rekening gehouden met een vergelijkbare financiële impact. Vanaf 2028 wordt het verwachte tekort in de meerjarenraming afgeraamd naar circa € 2,5 miljoen per jaar, uitgaande van een geleidelijke stabilisatie van de kostenontwikkeling en de effecten van de ingezette maatregelen. Om de kostenontwikkeling te beheersen, zijn inmiddels gezamenlijk door de gemeente en het Sociaal Kernteam Westland (SKT) verschillende acties ingezet.
Deze zijn met name gericht op het stabiliseren van de kosten binnen de ambulante jeugdhulp en het bevorderen van de uitstroom waar mogelijk. De ontwikkeling van de kosten en de effecten van de ingezette maatregelen worden de komende periode nauwlettend gemonitord en waar nodig verwerkt in de meerjarige prognose. SPUK niet-beoogde jeugdzorgkosten - € 858.000 incidenteel voordeel baten De gemeente heeft in 2026 een Specifieke Uitkering (SPUK) ontvangen ter compensatie van reeds gemaakte niet-beoogde jeugdzorgkosten in 2024 en 2025. Omdat de kosten al gemaakt zijn, is dit een voordeel. Product: Schuldhulpverlening Schuldhulpverlening ex-ondernemers - € 100.000 structureel nadeel lasten Door toename van het aantal uitbestede dossiers van circa 50 naar 91 en landelijke ontwikkelingen, zoals de aflossing van coronaschulden, inflatie en hogere kosten van levensonderhoud, stijgen de kosten van schuldhulpverlening voor ex-ondernemers. Het huidige budget is hierdoor ontoereikend. Bij de Stofkamoperatie in 2023 is het budget voor schuldhulpverlening verlaagd, omdat de vraag naar ondersteuning tijdens en kort na de coronaperiode achterbleef als gevolg van tijdelijke rijksmaatregelen. Inmiddels is deze situatie gewijzigd en neemt het beroep op schuldhulpverlening voor ex- ondernemers weer toe.
Voorgesteld wordt het budget structureel te verhogen om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen. 2e Afwijkingenrapportage 2026 22 Product: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Lagere groei Wmo-cliºnten - € 500.000 incidenteel voordeel lasten (2027: € 500.000) De raming voor de Wmo is gebaseerd op een verwachte groei van het aantal cliºnten. Uit de meest recente prognoses blijkt dat deze groei minder sterk is dan eerder voorzien. Hierdoor ontstaat in 2026 en 2027 een incidenteel voordeel van € 500.000 per jaar. Het betreft een tijdelijk voordeel. Op langere termijn wordt nog steeds een verdere groei van het beroep op de Wmo verwacht. Daarnaast bestaat onzekerheid over toekomstige landelijke ontwikkelingen en de financiºle effecten daarvan, evenals over de impact van een toekomstige herijking van de inkoop van Wmo-aanbieders. Om deze redenen wordt het budget niet structureel verlaagd. Product: Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 213.000 incidenteel nadeel lasten, € 137.000 incidenteel voordeel baten Het betreft verschillende kleinere mutaties die samen optellen tot meer dan € 100.000. 2e Afwijkingenrapportage 2026 6.
Openbare orde en veiligheid (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Aanpak ondermijning | 1.880 | 2.027 | 0 | -204 | 0 | 0 | 1.823 Fysieke veiligheid | 8.929 | 9.158 | 0 | -2 | 0 | -249 | 8.908 Bedrijvigheid en veiligheid | 1.167 | 1.569 | 5 | -15 | 0 | 0 | 1.559 Leefbaarheid en Veiligheid | 389 | 347 | 0 | -4 | 0 | 0 | 343 Integriteit | 136 | 60 | 0 | 0 | 0 | 0 | 60 Jeugd en veiligheid | 122 | 215 | 0 | -2 | 0 | 0 | 212 Openbare Orde en Veiligheid | 672 | 477 | 0 | 197 | 0 | 150 | 824 Zorg en veiligheid | 190 | 181 | 0 | -2 | 0 | 0 | 179 Totale lasten | 13.484 | 14.034 | 5 | -33 | 0 | -99 | 13.907 Baten Aanpak ondermijning | -1.059 | -1.059 | 0 | 0 | 0 | 0 | -1.059 Fysieke veiligheid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bedrijvigheid en veiligheid | -32 | -33 | 0 | 0 | 0 | -23 | -56 Leefbaarheid en Veiligheid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Integriteit | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugd en veiligheid | 0 | -32 | 0 | 0 | 0 | 0 | -32 Openbare Orde en Veiligheid | -15 | -15 | 0 | 0 | 0 | 0 | -15 Zorg en veiligheid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totale baten | -1.106 | -1.139 | 0 | 0 | 0 | -23 | -1.162 Saldo baten en lasten | 12.378 | 12.895 | 5 | -33 | 0 | -122 | 12.745 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
| 0 Onttrekkingen Onttrekkingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo programma | 12.378 | 12.895 | 5 | -33 | 0 | -122 | 12.745 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. 23 2e Afwijkingenrapportage 2026 24 Overige mutaties Product: Fysieke veiligheid Bijdrage Veiligheidsregio Haaglanden - € 249.000 incidenteel voordeel lasten Op basis van de concept-meerjarenraming 2027-2030 VRH is de inwonerbijdrage voor 2026 bijgesteld. Daarnaast is het jaarresultaat 2025 aan de gemeente uitgekeerd. Dit levert incidenteel lagere lasten op voor 2026. Product: Openbare Orde en Veiligheid Inhuur wegens uitval, vacatures en bezwaren - € 150.000 incidenteel nadeel lasten In 2026 is bij bestuursrechtelijke handhaving sprake van onderbezetting. Om de wettelijke handhavingstaken onder de Omgevingswet te blijven uitvoeren, zijn tijdelijk seniorjuristen ingehuurd. De kosten daarvan zijn hoger dan het budget dat door de onderbezetting vrijkomt. Tegelijk neemt het aantal bezwaarschriften toe. Ook worden bezwaarschriften steeds vaker met behulp van AI opgesteld, waardoor ze langer en juridisch complexer zijn.
Gelet op de relevante rechterlijke uitspraak kan een bestuursorgaan AI niet zonder meer inzetten bij het opstellen van verweerschriften. Dit vereist een zorgvuldige afweging en naleving van de geldende juridische kaders. Hierdoor blijft het opstellen van verweerschriften grotendeels mensenwerk, wat extra capaciteit vergt van onze juristen. Dit maakt het lastiger om ze binnen de wettelijke termijnen af te handelen. De toename van het aantal bezwaarschriften is een externe ontwikkeling waarop de gemeente geen invloed heeft, de behandeling ervan is een wettelijke taak met wettelijke termijnen. De totale kosten bedragen € 150.000. Product: Bedrijvigheid en veiligheid Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 23.000 incidenteel voordeel baten 2e Afwijkingenrapportage 2026 7.
Sport, onderwijs en recreatie (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Sportbeleid en accommodaties | 5.813 | 6.209 | 42 | 75 | -100 | 0 | 6.227 Sportterreinen | 1.750 | 2.137 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.137 Onderwijs | 6.166 | 10.952 | -8 | 154 | -950 | 0 | 10.148 Onderwijshuisvesting | 10.391 | 11.029 | -496 | 61 | -200 | 853 | 11.247 Totale lasten | 24.120 | 30.327 | -462 | 290 | -1.250 | 853 | 29.759 Baten Sportbeleid en accommodaties | -1.751 | -1.983 | 0 | -66 | 0 | 0 | -2.049 Sportterreinen | -382 | -429 | 0 | 0 | 0 | 0 | -429 Onderwijs | -470 | -3.027 | 0 | -140 | 0 | 0 | -3.167 Onderwijshuisvesting | -1.113 | -1.202 | 0 | -42 | 0 | 0 | -1.244 Totale baten | -3.716 | -6.641 | 0 | -248 | 0 | 0 | -6.889 Saldo baten en lasten | 20.404 | 23.686 | -462 | 42 | -1.250 | 853 | 22.870 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 1000 | 0 | 1.000 Onttrekkingen Onttrekkingen reserves | -267 | -1.662 | 0 | 0 | 250 | 0 | -1.412 Saldo reserves | -267 | -1.662 | 0 | 0 | 1.250 | 0 | -412 Saldo programma | 20.137 | 22.024 | -462 | 42 | 0 | 853 | 22.458 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo.
De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. In de kolom ’neutrale mutatie’ zijn volumewijzigingen opgenomen, samen met andere aanpassingen. Volumewijzigingen zijn evenredige stijgingen of dalingen van lasten en baten binnen ØØn programma. Deze specifieke volumewijzigingen hebben betrekking op aanzienlijke bedragen, daarom worden deze hieronder toegelicht. Meer informatie over overige neutrale mutaties is te vinden in bijlage 2. 25 2e Afwijkingenrapportage 2026 26 (bedragen x € 1.000) Product Omschrijving Bedrag Toelichting Onderwijs SPUK Regionaal Meld- en coördinatiefunctie VSV 140 Budgetneutrale wijziging wegens hogere kosten VSV Overhevelingen (via overhevelingsreserve) Product: Onderwijs Overheveling € 700.000 - Lokaal Educatieve Agenda (LEA) (van 2026 naar 2027, 2028, 2029 en 2030) Voor de uitvoering van LEA is nog € 700.000 aan eerder beschikbaar gestelde middelen aanwezig. Door capaciteitsontwikkelingen en de inzet van tijdelijke NPO-middelen zijn deze middelen de afgelopen jaren niet volledig benut. Voorgesteld wordt het budget over te hevelen en gelijkmatig te verdelen over de nieuwe LEA-periode 2027-2030, zodat een stabiel financieel kader ontstaat voor de uitvoering van de meerjarige ambities op het gebied van onderwijs, kansengelijkheid en de verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp.
Het behouden van niet-bestede LEA-middelen voor het onderwijs sluit aan bij eerdere besluitvorming van de gemeenteraad. In het verleden is door de fracties van CDA en VVD een amendement ingediend met het voorstel om het resterende LEA-budget niet af te ramen bij de 2e Afwijkingenrapportage, maar bij de vaststelling van de jaarstukken over te hevelen naar een volgend begrotingsjaar. Product: Onderwijshuisvesting Overheveling € 200.000 - Onderzoeken en beleid onderwijshuisvesting (van 2026 naar 2027) In 2026 is in de 1e afwijkingenrapportage incidenteel € 265.000 aan budget beschikbaar gesteld voor onderzoeken en beleid onderwijshuisvesting. Voor 2027 € 150.000, totaal € 415.000. Doordat het incidenteel budget in juli 2026 formeel is toegekend via de 1e Afwijkingenrapportage en vervolgens offertes zijn opgevraagd, starten de meeste onderzoeken en vraagstukken rondom onderwijshuisvesting grotendeels in 2027. Voorgesteld wordt om het restantbudget over te hevelen naar 2027, omdat in 2026 al wel verplichtingen (contracten) voor 2027 worden aangegaan. Product: Sportbeleid en accommodaties Overheveling € 100.000 - Investeringsbijdragen sportverenigingen (van 2026 naar 2027) De vraag naar investeringssubsidies voor sport- en scoutingaccommodaties fluctueert door onder meer onderhoud, vervanging en verduurzaming.
De regeling biedt een bijdrage van maximaal 25% van de investeringskosten. Om ook vanaf 2027 ruimte te bieden aan toekomstige aanvragen die bijdragen aan de kwaliteit en toekomstbestendigheid van deze accommodaties, wordt voorgesteld hiervoor budget beschikbaar te houden binnen het product Sportbeleid en Accommodaties. 2e Afwijkingenrapportage 2026 27 Reservemutaties Product: Onderwijs Reserve Sociaal domein - Herverdeling middelen Uitvoeringsplan onderwijs – lagere onttrekking € 250.000 (2027: lagere onttrekking € 630.000, 2028: lagere onttrekking € 293.000, 2029: hogere onttrekking € 587.000, 2030: hogere onttrekking € 586.000) Voorgesteld wordt om € 250.000 te onttrekken in 2027 in plaats van 2026. Dan starten de eerste pilots, waardoor de middelen daadwerkelijk kunnen worden ingezet. De opgedane ervaringen worden benut bij de verdere inrichting van de ondersteuning. Vanaf 2028 wordt deze inzet ondergebracht binnen de aanbesteding Basisjeugdhulp (perceel Onderwijs en Kinderopvang) waarmee de ondersteuning een duurzaam onderdeel wordt van het reguliere aanbod. Voorgesteld wordt om de middelen uit 2026, 2027 en 2028 te herverdelen over 2027 tot en met 2030.
Overige mutaties Product: Onderwijshuisvesting Tijdelijke huisvesting De Hoogvlieger - € 380.000 incidenteel nadeel lasten (2027: € 200.000; 2028: € 200.000) Sinds november 2021 is Basisschool De Hoogvlieger in tijdelijke huisvesting gevestigd. In verband met het op een nieuwe locatie ontwikkelen van de definitieve huisvesting van deze Basisschool is de tijdelijke huisvesting langer noodzakelijk dan eerst gepland. De huurvergoeding van deze tijdelijke huisvesting aan het schoolbestuur moet nu worden uitgekeerd over de jaren 2025 en 2026 in 2026 en worden geraamd voor de jaren 2027 en 2028. Extra (groot) onderhoud De Achtsprong - € 420.000 incidenteel nadeel lasten Vanuit Onderwijsbeleid is aangegeven de oude onderwijslocatie De Achtsprong (Achterlaantje 8-10) nog zeker 15 jaar aan te willen houden, nodig als schuifruimte voor toekomstige (ver)bouw onderwijslocaties in De Lier. Het object is hierdoor begin 2026 vanuit leegstandsbeheer (minimaal onderhoud), weer in eigen beheer gekomen. Hierbij zijn direct forse investeringen noodzakelijk gebleken, zoals het gehele dak van dit grote complex vernieuwen (circa € 300.000) en nieuwe technische installaties/vloeren (ruim € 120.000). Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 53.000 incidenteel nadeel lasten 2e Afwijkingenrapportage 2026 8.
Openbare ruimte (bedragen x € 1.000) Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Lasten Klimaatadaptatie | 789 | 862 | 0 | 4 | -100 | -90 | 676 Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) | 23.901 | 24.141 | -835 | -26 | 0 | 35 | 23.314 Groen en recreatie | 19.213 | 22.147 | -150 | 1 | -4 | 1.961 | 23.954 Afvalinzameling | 15.594 | 17.112 | -23 | -9 | 553 | 0 | 17.633 Begraafplaatsen | 2.869 | 3.003 | -17 | 94 | 0 | 0 | 3.080 Waterhuishouding | 16.468 | 17.002 | -593 | -353 | 250 | 159 | 16.464 Gemeentelijk vastgoed en grond | 6.065 | 6.492 | -104 | 57 | -3 | 119 | 6.560 Benoemen objecten en openbare ruimte | 383 | 348 | 0 | 3 | 0 | 0 | 351 Milieubeleid en -beheer | 5.268 | 6.031 | -16 | -26 | 0 | 0 | 5.988 Totale lasten | 90.549 | 97.138 | -1.738 | -257 | 696 | 2.183 | 98.021 Baten Klimaatadaptatie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Infrastructuur (bovengronds en ondergronds) | -1.189 | -1.841 | 0 | 0 | 0 | 0 | -1.841 Groen en recreatie | -372 | -594 | 0 | 0 | 0 | -75 | -669 Afvalinzameling | -17.217 | -17.555 | 0 | 0 | 36 | 0 | -17.519 Begraafplaatsen | -1.673 | -1.735 | 0 | 0 | 0 | 0 | -1.735 Waterhuishouding | -18.582 | -19.004 | 0 | 475 | 0 | 0 | -18.529 Gemeentelijk vastgoed en grond | -3.002 | -3.005 | 0 | 0 | 0 | 0 | -3.005 Benoemen
objecten en openbare ruimte | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Milieubeleid en -beheer | -15 | -367 | 0 | 0 | 0 | 0 | -367 Totale baten | -42.050 | -44.101 | 0 | 475 | 36 | -75 | -43.665 Saldo baten en lasten | 48.500 | 53.037 | -1.738 | 218 | 732 | 2.108 | 54.356 Toevoegingen Stortingen reserves | 0 | 528 | 0 | 0 | 100 | 0 | 628 Onttrekkingen 28 2e Afwijkingenrapportage 2026 Product | Begroting | Begroting 2026 | Algemene uitkering | Neutrale | Reserve | Overige | Nieuwe 2026 | na wijziging | en kapitaallasten | mutaties | mutaties | mutaties | raming 2026 Onttrekkingen reserves | -3.626 | -7.286 | 0 | 0 | -832 | 0 | -8.117 Saldo reserves | -3.626 | -6.758 | 0 | 0 | -732 | 0 | -7.490 Saldo programma | 44.874 | 46.279 | -1.738 | 218 | 0 | 2.108 | 46.867 Een min-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. De mutaties in de kolom ’algemene uitkering en kapitaallasten’ en ’neutrale mutaties’ worden in bijlage 1 en 2 toegelicht. In de kolom ’neutrale mutatie’ zijn volumewijzigingen opgenomen, samen met andere aanpassingen. Volumewijzigingen zijn evenredige stijgingen of dalingen van lasten en baten binnen ØØn programma. Deze specifieke volumewijzigingen hebben betrekking op aanzienlijke bedragen, daarom worden deze hieronder toegelicht. Meer informatie over overige neutrale mutaties is te vinden in bijlage 2.
(bedragen x € 1.000) Product | Omschrijving | Bedrag | Toelichting Waterhuishouding | Lagere opbrengst | -475 | De opbrengst rioolheffing valt lager uit door minder heffingsplichtigen, de verruimde vrijstelling rioolheffing | en een lagere waardestijging dan geraamd. Het nadeel wordt verrekend met de voorziening (verrekening met | riolering. voorziening) Overhevelingen (via overhevelingsreserve) Product: Klimaatadaptatie Overheveling € 100.000 - Aanpak waterproblematiek (pilot Waterbank) (van 2026 naar 2027) De incidentele subsidie voor de pilot Waterbank wordt eind 2026 vastgesteld door Hoogheemraadschap Delft. Hierna zal de uitkering door Westland volgen in 2027 in plaats van 2026. Reservemutaties Product: Gemeentelijk vastgoed en grond Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 3.000 incidenteel lagere onttrekking 29 2e Afwijkingenrapportage 2026 30 Product: Afvalinzameling Reserve afval - € 449.000 onttrekking DVO HVC-prognose 2026 (CO2-heffing en restafval) De hogere uitgaven bestaan uit een verhoging van de Rijksbelasting en een stijging van het aantal ingezamelde en verwerkte kilo’s restafval. Dit zorgt voor ruim € 170.000 extra verwerkingskosten en ruim € 250.000 aan CO2-heffing. Ook is de vergoeding voor oud papier en karton lager. HVC N.V. is onze strategische partner voor de volledige keten van huishoudelijk afval, van inzameling tot verwerking per 1 januari 2025.
Ook de inzameling van grofvuil is een taak van HVC. De gemeente ontvangt daarom sinds 1 januari 2025 geen vergoeding meer via de leges van inwoners in verband met het ophalen van grofvuil. Dit betalen zij nu direct aan HVC. De gemeente ontvangt een korting op de kosten van HVC gelijk aan deze € 36.000. Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 4.000 incidenteel lagere onttrekking Product: Waterhuishouding Reserve riolering - € 250.000 onttrekking CAD (2027: € 250.000) In 2026 en 2027 zijn middelen benodigd voor realisatie van de structurele buffermaatregel (centrale buffervoorzieningen, pompputten en leidingwerk) in het Centraal Afvoersysteem Drainagewater (CAD) bij gemaal Radijslaan. Dit ter voorkoming van vervuilde overstorten op het oppervlaktewater. Deze maatregel komt in de plaats van een tijdelijke noodbuffermaatregel (3 mestzakken). Het CAD is eigendom van de tuinders verenigd in de SVOW. De gemeente gebruikt het stelsel als openbare riolering en neemt na realisatie de structurele buffermaatregel in beheer. Overige mutaties Product: Gemeentelijk vastgoed en grond Mutaties kleiner dan € 100.000 - € 119.000 incidenteel nadeel lasten Het betreft verschillende kleinere mutaties die samen optellen tot meer dan € 100.000.
Product: Groen en recreatie Extra bewatering door droogte - € 450.000 incidenteel nadeel lasten Door de extreme droogte in 2026 is er een overschrijding op het budget ontstaan van € 450.000. Zonder de inzet van extra water geven was de droogteschade vele malen groter geweest. Stijging brandstofkosten - € 200.000 incidenteel nadeel lasten In verband met de verhoogde brandstofprijzen verwachten we een overschrijding op het budget van € 200.000. Deze overschrijding valt binnen de vastgestelde compensatieregeling brandstofprijzen. 2e Afwijkingenrapportage 2026 31 Droogteschade sportvelden - € 145.000 incidenteel nadeel lasten In verband met droogteschade op de sportvelden is extra inzaaien en inleggen van graszoden noodzakelijk om de velden op het vastgestelde kwaliteitsniveau (A niveau (GGP)) te krijgen. Daarnaast worden dode bomen verwijderd in verband met de veiligheid en worden deze vervangen in verband met de herplantplicht. Ook is een extra onderhoudsronde noodzakelijk voor het verwijderen van opschot en het reinigen van de slootkanten bij alle sportvelden. Dit doen we om de watergangen vrij en veilig te houden en om vervolgschade aan de beschoeiingen te voorkomen. Verkeersmaatregelen evenementen - € 100.000 structureel nadeel lasten We ondersteunen meer evenementen, waarbij de eisen voor de te nemen (verkeers)maatregelen, conform ons beleid, scherper worden.
Dat brengt meer kosten met zich mee. Afwaardering bomen door droogteschade - € 1.066.000 incidenteel nadeel lasten De droogte van afgelopen zomerperiode heeft geleid tot schade aan gemeentelijk groen en dan met name aan de jonge aanplant. Uit inspectie is gebleken dat voor een waarde van € 1,1 miljoen aan groen is afgestorven, hetgeen leidt tot een incidentele kostenpost (afwaardering) van genoemde omvang. Om de schade te herstellen is het noodzakelijk dat het investeringskrediet ‘Reconstructie Groenvoorziening 2026’ wordt opgehoogd. Door herprioritering binnen het huidige investeringskrediet is financiºle ruimte van € 0,2 miljoen ontstaan, waardoor een aanvullend investeringskrediet van € 0,9 miljoen toereikend is om de schade te herstellen. De toekomstige kapitaallasten als gevolg van het ophogen van het investeringskrediet kunnen worden gedekt door het wegvallen van de geraamde kapitaallasten van het afgewaardeerde groen. De verwachting is dat de totale droogteschade nog verder zal toenemen, maar deze is momenteel nog niet met zekerheid vast te stellen. Dit zal komend voorjaar moeten blijken, hetgeen mogelijk zal leiden tot een aanvullende incidentele kostenpost (afwaardering) in 2027 en het mogelijk ophogen van het investeringskrediet Reconstructie Groenvoorziening 2026.