2.3) Schrijven college d.d. 17-12-25 inzake Uitvoeringsplan Sociaal Domein 2026 tm 2027 [25-0186161]

WESTLAND

Postadres: Postbus 150 2670 AD Naaldwijk Bezoekadres: Laan van de Glazen Stad 1 2672 TA Naaldwijk

Aan de raad van de gemeente Westland

T 14 0174 E into@gemeentewestland.nl I www.gemeentewestland.nl

UW BRIEF

UW KENMERK

ZAAK-/PROJECTNR

DOCUMENTNR

BIJLAGE(N)

25-0186161

4

CONTACTPERSOON

AFDELING

TELEFOONNUMMER

DATUM VERZONDEN

B. Sneevliet

Samenleving

(0174) 672 050

12 december 2025

ONDERWERP

Uitvoeringsplan Sociaal Domein 2025 t/m 2027

Geachte raad, Hierbij bieden wij u het door ons op 9 december jl. vastgestelde Uitvoeringsplan Sociaal Domein (hierna: Uitvoeringsplan) aan. Tijdens de vergadering van de commissie Maatschappelijke Omge­ ving van 6 oktober jl. hebben wij het concept van dit plan aan u gepresenteerd. De adviezen van de ASDW waren hierin reeds verwerkt. De bijeenkomst vormde de afhandeling van toezegging LTA275MO. Een aantal fracties heeft vervolgens schríftelijk aandachtspunten meegegeven.’ Wet­ houder Van Staalduinen geeft via het memo ‘Reactie op uw aandachtspunten Uitvoeringsplan So­ ciaal Domein’ (25-0191953) een reactie op deze aandachtspunten. In deze raadsinformatiebrief vatten wij de ínhoud van het Uitvoeringsplan kort samen en gaan wij in op de financiële vragen die leven bij uw raad. ínhoud Het Uitvoeringsplan is de uitwerking van het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025

Met de vaststelling op 18 juni jl. van het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein door uw raad hebben we de visie vastgelegd voor het Sociaal Domein. Hiermee geven we richting aan de ma­ nier waarop we de zorg en ondersteuning in Westland in de toekomst beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar willen houden. We streven naar een samenleving waarin iedereen kan meedoen en zich kan ontwikkelen. Het Sociaal Domein moet toekomstbestendig worden gemaakt, gezien de toenemende zorgvraag, vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt, afname van mantelzorgers en vrij­ willigers en financiële druk. De manier waarop we daaraan gaan werken, is: 1

Normaliseren: Minder problematiseren en medicaliseren, meer nadruk op zelfredzaamheid en inzet van sociale netwerken.

*

Piramide van Zorg: Dit is een uitwerking van normaliseren van hoog (gespecialiseerde onder­ steuning: Wmo, geïndiceerde Jeugdhulp, Participatiewet) naar laag (van laagdrempelige hulp naar basisvoorzieningen: bestaanszekerheid, sociale basis).

*

Preventie en samenwerking: Meer investeren in preventie, collectieve voorzieningen en sa­

IBABS 005

menwerking met maatschappelijke partners.

1 Zie bijlage 1

25-0186161

PAGINA 2

*

Toegang met Brede Blik: Eenvoudige, laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning, met

*

Financiële heroriëntatie: De gemeente wil verschuiven van dure individuele zorg naar goedko­

*

Monitoring en bijsturing: Doelen en resultaten worden gemonitord en indien nodig bijgesteld.

een integrale benadering. pere, preventieve en/of collectieve ondersteuning.

Het Sociaal Domein krijgt een duidelijkere toegang. Medewerkers zijn laagdrempelig bereikbaar en staan dichtbij de inwoners. Dit in nauwe samenwerking met de zorgmedewerkers die zich da­ gelijks inzetten voor kwetsbare inwoners. De werkwijze betekent ook dat we vaker doorverwijzen naar oplossingen in de sociale basis, mo­ gelijk in combinatie met geïndiceerde zorg. Het wordt minder vanzelfsprekend om geïndiceerde (dure) voorzieningen in te zetten. Dat betekent echter niet dat we geen passende ondersteuning bieden. Integendeel, door meer balans aan te brengen tussen formele en informele zorg, door te investeren in preventie en de sterke netwerken in onze kernen, zorgen we ervoor dat inwoners volwaardig kunnen (blijven) meedoen, dat voldoende zorg beschikbaar blijft en dat we grip hou­ den op de uitgaven. De maatregelen die we nemen zorgen ervoor dat we het Sociaal Domein toekomstbestendig maken. De beschreven interventies leveren een bijdrage aan het toekomstbestendig maken van het Sociaal Domein van Westland

In het Uitvoeringsplan wordt per onderwerp beschreven wat onze doelen zijn, welke samenwer­ kingspartners zijn betrokken, wat we al doen, wat we willen verbeteren en hoe we dat gaan evalu­ eren en monitoren. De onderwerpen die daarbij aan de orde komen zijn: ‘Bestaanszekerheid’, ‘Sociale basis, gezond­ heid en laagdrempelige ondersteuning', ‘Toegang met brede blik’ en de 'Geïndiceerde voorzienin­ gen’ (specialistische jeugdhulp, Wmo en werk à inkomen). Ook wordt nog aandacht besteed aan enkele integrale domeinoverstijgende vraagstukken. Jeugd staat niet in een apart hoofdstuk in dit Uitvoeringsplan, maar komt terug in de paragrafen en het hoofdstuk waar dat past in de piramide. Jeugd/preventie komt dus terug binnen de para­ grafen ‘Sociale Basis en laagdrempelige ondersteuning’ en 'Gezondheid'. En Specialistische jeugdhulp komt terug in het hoofdstuk “Geïndiceerde voorzieningen’. De ambities en interventies met betrekking tot onderwijs zijn vastgelegd en worden gemonitord en verantwoord in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Ook de activiteiten die zijn vastgelegd in het Beleidsplan Schuldhulp­ verlening worden niet in het Uitvoeringsplan herhaald. Tot slot wordt ingegaan op het monitoren, uitvoeren, leren en verbeteren en de governance. Onze kernpartners (Vitis Welzijn, SKT en Patijnenburg) zijn nauw betrokken en positief over de beweging naar een andere, uniforme werkwijze.

We zoeken samen naar de manier waarop we ko­ men tot een betere dienstverlening voor onze inwoners die voldoet aan de eisen die de VNG daar­ aan stelt (conform het Richtinggevend Kader van de VNG). We passen onze werkwijze stapsge­ wijs aan. Eerst op kleine, later op grotere schaal. We borgen de samenwerking in de toekomst door te evalueren en -indien gewenst en waar nodig- de werkwijze aan te passen. We werken adaptief.

25-0186161

PAGINA 3

Met een brede toegang in het Sociaal Domein realiseren we een laagdrempelige en uniforme dienstverlening. Voor inwoners betekent dit dat zij altijd op dezelfde manier worden geholpen, on­ geacht waar zij zich melden. Aan de voorkant wordt de afweging gemaakt of iets een enkelvou­ dige (eenvoudige) vraag is of een complexe. Het eerste geval wordt snel afgehandeld. Het tweede heeft het voordeel van de vaste regievoerder (contactpersoon). Deze werkwijze zorgt ervoor dat inwoners niet telkens opnieuw hun verhaal hoeven te vertellen; partners werken samen en hebben kennis van het voorveld, waardoor zij direct de juiste collega's kunnen betrekken. Hulpvragen worden integraal bekeken, waardoor we sneller zicht krijgen op eventuele multiproblematiek en passende ondersteuning kunnen bieden. Deze aanpak biedt duidelijkheid, gemak en deskundige hulp, en draagt bij aan een dienstverlening die stap voor stap sterker en beter wordt georgani­ seerd. Door inwoners van Westland zoveel mogelijk zelfredzaam te houden en tegelijkertijd de zorg en ondersteuning beschikbaar te houden voor hen die dat het meest nodig hebben, houden we het Sociaal Domein met elkaar toekomstbestendig. Het Uitvoeringsplan is opgewerkt met inwoners, externe en interne partners

Het Uitvoeringsplan is gemaakt met inbreng van inwoners, partners, ASDW, leden van de raads­ commissie Maatschappelijke Omgeving en gemeentelijke teams beleid en uitvoering. Alle sugges­ ties en aanbevelingen hebben wij als waardevol ervaren en ze hebben bijgedragen aan de aan­ scherping van dit Uitvoeringsplan. Financiën Om de interventies uit het Uitvoeringsplan te kunnen realiseren zijn voldoende structurele en inci­ dentele middelen nodig. Uit het recente benchmarkonderzoek van Cebeon blijkt dat de gemeente Westland niet meer uitgeeft aan het Sociaal Domein dan er via het gemeentefonds binnenkomt. Andere domeinen dragen dus niet bij aan het Sociaal Domein. Ook geeft Westland in vergelijking met andere vergelijkbare gemeenten minder uit aan het Sociaal Domein. De voorgestelde bestedingen voor het Sociaal Domein, passen momenteel binnen de begroting die we met de raad hebben afgesproken. In de begroting 2025 voorzagen we dat de kostenstijging ten koste zou gaan van de ambities in andere programma’s. Daarom namen we maatregelen. Het ombuigingsprogramma dat we zijn gestart bij jeugd, is succesvol. Bovendien heeft het Rijk in de meicirculaire 2025 gemeenten structureel en incidenteel extra middelen verstrekt. Hierdoor is de noodzaak om in de begroting 2026 te snijden in de uitgaven verdwenen. Dit wil niet zeggen dat de uitgaven door de vergrijzing niet gaan stijgen.

De maatregelen die we voorstelden in het Strategisch Beleidskader zijn niet gericht op bezuinigen, maar op het dempen van de kosten zodat we de zorg ook in de toekomst voor onze kwetsbare inwoners kunnen behou­ den. De uitwerking van deze maatregelen is opgenomen in dit Uitvoeringsplan. De financiële en inhoudelijke vertaling van het plan vindt plaats via de gebruikelijke P&C-documenten en verorde­ ningen. Dit zijn de ‘knoppen' waarop wij graag samen met u willen sturen, om Westland ook op de lange termijn leefbaar te houden voor alle generaties.

25-0186161

PAGINA 4

GEMEENTE WESTLAND

Het Uitvoeringsplan betreft per onderwerp de volgende kosten: onderwerp Bestaanszekerheid Gezondheid Sociale basis en laagdrempelige ondersteuning Specialistische jeugdhulp Toegang met brede blik Werk en inkomen Wmo Eindtotaal

2026 2027 2028 2029 2030 225.000 130.000 130.000 130.000 130.000 707.000 957.000 962.000 607.000 612.000 196.000 496.000 1.076.000 1.076.000 176.000 840.000 1.715.000 1.715.000 715.000 215.000 260.000 210.000 30.000 30.000 30.000 250.000 250.000 250.000 150.000 150.000 100.000 100.000 100.000 100.000 100.000 2.878.000 4.438.000 4.263.000 1.928.000 1.413.000

De dekking voor deze uitgaven komt uit verschillende bronnen. Zo is er ruimte binnen de midde­ len voor eenzaamheid, de middelen voor de Jeugdhulp en binnen product onderwijs. Daarnaast zijn er door het Rijk incidentele middelen verstrekt voor jeugdzorg in de mei- en septembercircu­ laire. Aan u wordt in de begroting 2026 en in de Tweede Afwijkingenrapportage 2025 voorgesteld om de middelen te storten in de reserve Sociaal Domein en deze in te zetten voor de interventies in het Uitvoeringsplan. De middelen komen hiermee ten goede aan het transformeren van het So­ ciaal Domein en het financieel beheersbaar houden van de uitgaven in het Sociaal Domein. De dekking ziet er als volgt uit: Dekkingsbron

2026

2027

2028

2029

2030

266.000

266.000

266.000

266.000

Eenzaamheid (programma 5/Sterke basis)

216.000

Jeugd (programma 5/Jeugd)

600.000 1.045.000 1.050.000 1.045.000 1.050.000

Onderwijs (programma 71 Onderwijs)

40.000

40.000

40.000

40.000

1.915.000 3.030.000 2.850.000

520.000

40.000

Reserve Sociaal Domein (verdeeld over zowel programma 5 als 7) Incidentele subsidie Rijk

50.000

Septembercirculaire 2025 suïcidepreventie Eindtotaal

57.000

57.000

57.000

2.878.000 '4.438.000 K 4.263.000 '1.928.000

1.413.000

57.000

57.000

Een klein deel van de uitgaven valt binnen programma 7, terwijl er maar ë 40.000 dekking in pro­ gramma 7 aanwezig is. Hierdoor is het noodzakelijk om aan de raad voor te stellen de volgende bedragen over te hevelen van programma 5 naar 7: | budget neutra al van pr 5 naar pr 7

110.000İ

105.000İ

110.000İ

105.000İ

110.OŌŌļ

Dit maakt dat de uitgaven landen in de volgende programma’s: Proqramma 5 7 Eindtotaal

Som van 2026 2.458.000 420.000 2.878.000

Som van 2027 3.393.000 1.045.000 4.438.000

Som van 2028 3.213.000 1.050.000 4.263.000

Som van 2029

Som van 2030

1.763.000 165.000 1.928.000

1.263.000 150.000 1.413.000

Bij de Eerste Voortgangsrapportage 2026 leggen we de begrotingswijziging en de reserveonttrekkingen aan u voor. De genoemde bedragen zijn met de kennis van nu opgenomen. Bij het verder uitwerken is het mogelijk dat blijkt dat sommige bedragen nog moeten worden aangepast.

25-0186161

PAGINA 5

Ook krijgen wij de genoemde bedragen in diverse vormen nog ter besluitvorming aangeboden. Hierbij kan worden gedacht aan subsidiebesluiten of aanpassingen in de dienstverleningsovereenkomst met het Sociaal Kernteam. Tot slot: Het Sociaal Domein staat niet stil, maar blijft in beweging. Een nieuw kabinet kan bij­ voorbeeld andere keuzes maken, met als gevolg een ander financieel plaatje. Daarom blijven we monitoren en -indien nodig- keuzes aan het college en/of u voorleggen. We vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over het Uitvoeringsplan Soci­ aal Domein. We zijn ervan overtuigd dat dit plan ons zal helpen om gezamenlijk met onze part­ ners en u bij te dragen aan een effectief, toekomstbestendig en inclusief sociaal beleid in Westland.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Westland,

Bijlage 1: Schríftelijke aandachtspunten uit de Commissie MO Bijlage 2: Uitvoeringsplan Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 Bijlage 3: Het advies van de ASDW van 20 augustus jl. (25-0146056) Bijlage 4: Reactie op advies ASDW (25-0177873)

25-0186161

PAGINA 6

GEMEENTE WESTLAND

Bijlage 1 »

Een aantal van de maatregelen gaan impact hebben op de begroting. De raad heeft meer­ maals gevraagd om inzicht in kostenstijging en aan welke knoppen we kunnen draaien. De raad heeft budgetrecht. Het college kan er voor kiezen om medio 2026 te komen met een 'lump-sum'-voorstel aan de raad, maar dit zou eerder inzichtelijk gemaakt moeten worden, bij voorkeur nog in 2025.

»

De presentatie stelt als concrete actie: "grip op kostenstijging". Deze actie, of een afgeleide daarvan wordt nergens benoemd in het plan. Wat verstaat het college onder dit actiepunt, en gaat dit nog landen in het plan.

»

De presentatie stelt dat de input van ASDW is verwerkt. We hebben het advies naast het plan gehouden, en we zien daarbij het volgende. Kan het college per punt aangeven wat de stand van zaken is? 1.

De ASDW adviseert om punten concreet te maken en biedt ook handvatten aan om dit te bereiken, maar de uitwerking in het uitvoeringsplan blijft nog uit. CDA Westland ziet ook dat het document vooral ER-doelen en zijn daarmee niet meetbaar;

2.

Het punt over woningen voor spoedzoekers ontbreekt;

3.

Punt over de Lokale inclusie Agenda is niet verder verwerkt;

4.

CDA Westland sluit zich aan bij de opmerkingen over de wachttijden WMO. Dit is echt een specifiek voorbeeld van hoe de raad aan knoppen kan draaien. Graag een reactie op dit punt.

»

Tijdens de presentatie is benoemd dat middelen binnen programma 5 naar programma 7 ver­

»

Tijdens de presentatie werd aangegeven dat voor de uitvoering een onttrekking reserve soci­

plaatst zullen worden. We vernemen graag welke middelen, en wat hierbij het tijdspad is. aal domein zal plaatsvinden in 2026. We vernemen hierbij graag de visie van het college op deze methodiek, en het tijdspad. «

In paragraaf 2.4 wordt genoemd dat wordt onderzocht of delen van het kindpakket ook voor volwassenen met een laag inkomen beschikbaar kunnen komen. Betreft het hier dan een over­ gangsperiode voor bijv. Kinderen die 18 worden en dan t/m bijv. 24 jaar hiervan gebruik kun­ nen maken?

»

In het plan staan een aantal ideeën geopperd welke grote financiële consequenties hebben. Concrete voorbeelden hiervan zijn o.a.: 1.

Het gebruik van hulpzoeker vergroten;

2.

Zoeken naar mogelijkheden om een gerichte aanpak te ontwikkelen voor traumaverwerking bij inburgeraars;

3.

Onderzoeken of we financiële risico’s voor minima kunnen verkleinen door te investeren in collectieve verzekeringen en aanpassen minimabeleid.

4.

Onderzoeken of (delen van) het kindpakket ook voor volwassenen met een laag inkomen beschikbaar kunnen komen

«

Wij kunnen ons voorstellen dat o.a. bovenstaande initiatieven financiële consequenties heb­ ben. Kunnen deze consequenties in kaart worden gebracht, zodat wij daarover met een gede­ gen blik een mening op kunnen vormen.

25-0186161