1.77) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 30-08-21 inzake Nieuwsbrief (G21-001704)

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl website: Delfland.knnv.nl twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland instagram: knnvafdelingdelfland

A Natuurlijk W Delfland Natuurlijk Delfland staat voor samenleven met de natuur

Nieuwsbrief 106 29 augustus 2021

Het werkgebied omvat de gemeenten Westland, MiddenDelfland, Delft, Rijswijk (zuid), Ypenburg-Leidschenveen (Den Haag), Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland. Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

VOORUITBLIK Rubriek Lief en Leed Leden die een geboorte meemaken, gaan trouwen, ziekenhuis opname, overledene in de directe kring. Stuur een bericht voor deze rubriek.____________________________________ Thema voor 2021: zaaien en maaien Natuur inclusief betekent samenleven met de natuur. Dit alles met het hoofd, hart en handen, oftewel met kennis en passie en door het beschermen van de natuur. klik hier voor meer informatie over het jaarthema Soort van het Seizoen: zweefvlieg. Juli - september 2021 Fotografeer ze en stuur deze op naar natuurliikdelfland@knnv.nl Lees ook de informatiebrief Zweefvliegen, klik hier

23/08, stadsreus, Bergmanstrook Zoetermeer, Johanna Karssen.

28/08, menuetzweefvlieg vrouw, Kerkstraat 49 Kwintsheul, Kees van der Kraan. Wie zou er 40 opgepotje planten kunnen vervoeren van Den Haag naar Delft? Ze kunnen in een normale laadruimte van een auto. Het is voor een komende actie. Bel 06 - 33 00 17 42_________ Reuzenberenklauwbrigades (RBB) RBB Abtswoudse Bos West, iedere maandag RBB Rijswijk, vakantie RBB Pijnacker, iedere woensdag 19:00 - 21:00 uur RBB Abtswoudse Bos Midden, monitoring Belangstellenden die daarmee willen helpen worden uitgenodigd zich hiervoor op te geven via medewerkernatuurliikdelfland@gmail.com______________________________________________ Bekijk het filmpje over de glassnijder, een van de small five van het Hoogheemraadschap van Delfland. Opgenomen rond het Melarium klik hier________________________________________________________________________ 31 augustus, 20:00 - 21:00 uur, zoomlezing Zweefvliegen Zweefvliegen zijn het soort van het Seizoen. Dit als onderdeel van het jaarthema Zaaien en maaien.

Hoe herken je zweefvliegen? Hoe leven ze? Waar kan je ze vinden en hoe kan je ze bevorderen? Dit zijn een aantal vragen die beantwoorden worden. Er is ook gelegenheid om vragen te stellen. Natuurlijk Delfland vraagt om deze insecten in eigen omgeving te ontdekken, te fotograferen en deze foto’s op te sturen. In de lezing wordt door Anna Kreffer en Geert van Poelgeest gegeven. Vraag een zoomcode aan via medewerkernatuurliikdelfland@gmail.com______________________ Kijk voor de activiteiten in het hele kwartaal op onze site Want het programma wordt regelmatig aangevuld. klik hier_________________________________________________________________________ Tuintips Een gazon inzaaien? Augustus is daarvoor de ideale maand door de hoge bodemtemperatuur en de vochtige nachten zie je na een week al resultaat.______________________________________ Sterrenhemel 30 augustus, 04.22: de Maan staat in het apogeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het verst van de Aarde ligt. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 404.100 km. Door de grotere afstand lijkt de Maan nu kleiner aan de hemel te staan dan gemiddeld: 29’34,2”. De Maan is afnemend, voor 480Zo verlicht en is vooral laat in de nacht (in het (zuid)oosten) en 's ochtends vroeg (ongeveer in het zuiden) goed te zien. 09.13: de Maan is in de fase van Laatste Kwartier.

De linker helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral in de late nacht en vroege ochtend zichtbaar. Om de Maan te zien door een verrekijker of telescoop is de tijd rond (en met name na) Laatste Kwartier zeer geschikt. Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan gaat de Zon net onder. De bergen en kraterranden werpen hierdoor lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en het oppervlak van de Maan krijgt daarmee een driedimensionaal karakter, gezien door een kijker. 31 augustus 21.08: Jupiter staat boven de zuidoostelijke horizon, op een hoogte van 80, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon 22.28: Jupiter staat boven de zuidoostelijke horizon, op een hoogte van 170. Om de manen van Jupiter te bekijken is een goede, stabiele verrekijker genoeg. 1 september Vandaag begint de weerkundige herfst. De meteorologische herfst omvat per definitie de maanden september, oktober en november. De astronomische herfst begint op 22 september. 01.31: De Maan bedekt 132 Tauri, een ster met een helderheid van +5,0m in het sterrenbeeld Stier, Om 02:25 uur komt deze weer tevoorschijn van achter de onverlichte rand. De Maan is voor 3407o verlicht. 03.18: Jupiter staat op een hoogte van 170 boven de zuidwestelijke horizon. 1 september 5:00 uur de meteorenzwerm Aurigiden.

De radiant van de zwerm staat dan ongeveer 490 boven de oostelijke horizon. Er is dan bij ons ieder uur niet meer dan één meteoor zichtbaar van deze zwerm. 2 september, 00.30: Jupiter staat in het zuiden op een hoogte van 240 boven de horizon. Voor het waarnemen van de manen is een goede, stabiele verrekijker genoeg. 3 september, 00.57: Jupiter staat boven de zuidelijke horizon, op een hoogte van 240. 05.30: Maan staat 3,50 ten zuiden van Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen (t1,1m). De dichtste nadering gebeurt om 05:30, bij ons op 280 hoogte boven de _____ horizon, in het oosten. De Maan is voor 16ū7o verlicht.________________________________ Afdelingswinkel, verkoopadres van de KNNV Uitgeverij en de Jeugdbondsuitgeverij Bij KNNV uitgaven ontvangen leden 1007o korting, bestel via natuurliikDelfland@knnv.nl

Veldgids Zeewieren 130 soorten rood-, bruin- en groenwieren. Auteurs: Luna van der Loos, Mart Karremans, Frank Perk C 29,95 De honderden foto’s maken de gids bruikbaar voor onderwaterdeterminaties, in het getijdengebied en op het strand. Daarnaast geeft de uitgebreide introductie informatie over de beste vindplaatsen in Nederland, de ecologie van zeewieren, exoten, toepassingen en recepten.

Zeewieren

Melarium ons clubhuis Het Melarium, natuurhuis voor natuur, bijen en kunst; een plek waar je natuur, rust, ruimte en inspiratie vindt. Er zijn twee gebruikers Natuurlijk Delfland (1ste verdieping) en de Imkervereniging Delft (begane grond). Het Melarium is te bereiken via de Thijsseweg 11 in Delft. Hier aan het einde van de Thijsseweg staat het straatnaambord Melariumpad (fiets/voetpad). Na 10 minuten lopen of 3 minuten fietsen zie je het Melarium. Voor verhuur voor groepen tot tien deelnemers neem contact op met de beheerder van het Melarium, 06 - 13 07 07 14, natuurliikDelfland@knnv.nl.___________

TERUGBLIK: Waarnemingen Waarnemingen Ook waarnemingen zonder foto’s blijven welkom. Wii gaan er vanuit dat je je waarneming zelf meldt via www.waarneming.nl

06/08, gewone engelwortel, Lotty Sonnenberg. 06/08, gewone engelwortel, Lotty Sonnenberg.

1 1 m N-ļ

r

-

.ķj.

’' 'jŽ'-'

ï»

İ

WAV 2

IA r

rmmm 'it fvi

21/08, geschubde inktzwam, bij politiebureau Naaldwijk, Aad van Uffelen.

y

21/08, meerkoet op nest, Jolanda.

22/08, verlaten meerkoetnest, Jolanda.

24/08, eend op voormalig meerkoetnest, Jolanda.

22/08, zwart weeskind op deur, Den Hoorn, Willemein.

24/08, met kleindochter Niene op Scheveningen schelpen gevonden en daarmee geknutseld, Marian

24/08, met kleindochter Niene op Scheveningen schelpen gevonden en daarmee geknutseld, Marian

26/08, reuzenbovist, groene zoom, richting Pijnacker, Lia Claus.

27/08, Europese hanenpoot, Tanthof, Freek Boon. \V

27/08, zwartgerande tuinslak op Buddleia, Tanthof, Freek Boon. 06/08, gewone berenklauw is een inheemse plant. Als je goed kijkt zie je er soms exemplaren tussen die afwijken. Zo langs het Libanonpad in Delft; purperkleurige, gladde stengels en dubbel geveerd blad met gezaagde bladrand: geen berenklauw maar de gewone engelwortel. Meestal in vochtige omstandigheden. Lotty Sonnenberg, zie foto’s. 21/08, t/m 24/08, foto’s van het meerkoetnest achter de Drogerij in Den Hoorn. De eieren van het tweede nest kwamen niet uit. Moeder meerkoet heeft zeer lang gebroed, maar heeft het nest nu toch verlaten. En tot mijn verbazing zag ik vanavond dat er een eend op het nest zat! Jolanda. Zie foto’s. 23/08, 1 koolwitje, 1 snorzweefvlieg, Delfgauw, Marijke Heijne. 28/08, deze week fietste ik vanaf Molenslag naar het Schelpenpad in Monster, wat erg opviel dat langs het fietspad in het N2000 gebied ruigte en ook duinriet de overhand neemt, hoe verder van Monster hoe beter het habitat wordt maar dan heb je ook inmiddels de percelen gepasseerd die met gier worden bewerkt, dat kan bijna geen toeval zijn. Of het is de bebouwing van Monster of de ammoniak van de stront, als het de bebouwing is dan is het bebouwen van het Watergat, een groot probleem voor het Habitat H2120B. Loop er maar eens langs het is zo opvallend.

Ton van Schie, nog steeds begaan met de duinen.______________ Jos zijn pad Op 24 augustus zag ik dat de herfst zich aankondigde. In Delfgauw nam ik een paar kruisspinnen waar. Blok 37-16-33. Bij het sluisje Aan het Verlaat had een fuut het nest van de meerkoet in beslag genomen. Hij/zij zat daar rustig zich te verzorgen op het nest. Verder op 27 augustus mijn pad afgelopen. In blok 37-15-15 bloeiden een paar teunisbloemen volop en het harig wilgenroosje was na de bloei echt harig. Men had een paar weken geleden links en rechts van het pad gemaaid, maar er was nog wel wat gaan bloeien. vlasbekje, witte honingklaver [1 ex] , en ook was er volop perzikkruid in bloei. Er waren ook weer nieuwe molshopen te zien. Het riet bewees zijn buigzaamheid in de wind. Jammer dat de straffe wind het voor de sachemoliebijkevers = Sitaris moeilijk maakte zich goed te handhaven op de bodem. Slechts enkele exemplaren te zien. Sommige rolden steeds omver. Ik weet niet of de volgende generatie al veilig gesteld is. In blok 30-55-55 ontdekte ik op de kale plekken^ieuwe grond bij de nieuwe bomen naast kamille ook plantjes met groepjes knoppen [dacht ik]. Dat bleken de knoppen van het opkomende perzikkruid te zijn. Langs het pad was heelblaadjes weer in bloei .

Verder mooie zuurstofbellen in de zon onder het wier en ook een molshoop die tussen de gaten van de parkeerstenen was gevormd op het ILSY-plantsoen.Tijdens mijn loop vlogen zo’n tien huiszwaluwen vlak over het pad en het talud. Duidelijk zichtbaar deze insecteneters en het was niet nodig om ze via een elektronisch kastje te zoeken zoals bij de boeiende wandeling rond het Melarium op zoek naar vleermuizen!

24/08, 37-16-33, kruisspin, Delftsestraatweg Jos van Kop

24/08, meerkoetnest door fuut ingepikt, Sluisje Aan het Verlaat Jos van Koppen.

27/08, 37-15-15, riet, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

27/08, 37-15-15, sachembijoliekever, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

27/08, 30-55-55, knoppen perzikkruid, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

27/08, 30-55-55, heelblaadjes, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

m

t w 27/08, 30-55-55, molshoop, ILSY-plantsoen, Jos van Koppen.

27/08, 30-55-55, huiszwaluw, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

TERUGBLIK: Activiteiten 22 augustus, een regenachtig begin van de excursie door het Abtswoudse Bos Het hinderde de vijf deelnemers niet! Verscholen onder de paraplu kregen we o.a. uitleg over de klit, wilg en het harig wilgenroosje. Later werd het droog en zijn er nog vele soorten besproken. Bedankt Cor, voor de heldere uitleg. Het was weer erg leerzaam! Annemieke ią

22/08, excursie Abtswoudse bos, Annemieke.

22/08, pijlkruid, excursie Abtswoudse bos, Annemieke. 23 augustus, bouw van de woonwijk in Monster is stopgezet De bouw van een nieuwe woonwijk in Monster is stilgelegd omdat er tóch rugstreeppadden in het gebied leven. Eerder konden die niet gevonden worden, maar nu blijken ze er wel degelijk te zijn. ,,Dat krijg je als je in de duinen bouwt.” klik hier 24 augustus, gierbemesting duinvallei Watergat Natuurlijk Delfland heeft mede namens de bewonersgroep Monster Noord een overtreding gemeld van de Wet natuurbescherming bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland met het verzoek handhavend op te treden. In Duinvallei Watergat heeft een bemesting met natte gier plaatsgevonden, dit ter hoogte van de Rijnweg in Monster. Klik hier voor meer toelichting 23 augustus RBB Abtswoudse Bos West De reuzenberenklauwbrigade in een stevige actie doorgestoten tot het einde van de 150 meter lange strook langs het Derde Wereldpad. Dit was onze vijfde actie in dit gebied, en de 150x8 meter strook heeft ons tot nu toe ongeveer 50 vrijwilligersavonden aan inzet gekost. Hoewel de strook nu schoon oogt, blijft het belangrijk om te blijven monitoren op zaailingen en nieuwe uitlopers van oude afgestoken wortels. Naast de strook, in het manshoge riet, staan nog grote RBKs. Het is lastig vast te stellen om hoeveel RBKs het hier nog gaat.

Het pikhouweel van Hilbert bleek een praktisch stuk gereedschap om wortels in de stenige grond uit te graven. We kregen vragen en positieve reacties van passerende wandelaars en buurtbewoners. Het blijft belangrijk om goed uit te leggen wat we aan het doen zijn. Renske 25 augustus, 14:00 tot circa 15:30 uur, start project Natuur voor dier en mens op de kinderboerderij Tanthof Er waren vier mensen aanwezig en een vijfde kon op dit moment niet. Na de aanleiding en kennismaking heeft de groep gekozen om met het Bijeneiland op de kinderboerderij te beginnen; er is een afspraak gemaakt om verder te gaan.

25 augustus, 18:00 - 19:00 uur bijen fotograferen Op de boomgaard Hammenpoort heeft Geert op verzoek van Dominic een methode voorgedaan om bijen te fotograferen, die heeft hij van Anna geleerd. Er waren vier leden aanwezig. Dominic heeft ook zelf foto’s gemaakt met het fototoestel die Marijke, Marian, Anna en Geert hebben. Hij was verbaasd om zulke detailfoto’s te kunnen maken.

________________________________________ Tuinbladsnijder, Dominic_________________ 25 augustus, RBB Pijnacker We waren op twee fronten actief in de strijd tegen de reuzenberenklauw. Menno en zijn buurman Hans hebben zaad verwijderd en reuzenberenklauwen uitgestoken op het vogeleiland. Komende week hopen zij deze werkzaamheden aldaar te kunnen afronden. Vier andere vrijwilligers van de RBB Pijnacker waren opnieuw actief op de Staal (voormalige vuilnisbelt) te Pijnacker. Drie weken nadat de schapen er vertrokken waren, zijn de eerste bloemen van de reuzenberenklauwen alweer gesignaleerd. Het blijft verbazen met welke snelheid deze planten terug groeien. Ongeveer de helft van het terrein is nu ontdaan van de reuzenberenklauw. Ton Langeveld__________________________ 27 augustus, 21:30 - 23:00 uur excursie Vleermuizen na een toelichting over het leven van vleermuizen hebben we een wandeling gemaakt rond het Melarium. Drie soorten gezien, gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuuis en de rosse vleermuis. De excursie was volledig ingetekend. Deze excursie stond in het teken van de Nacht van de Vleermuis. Natuurlijk Delfland is ook een werkgroep van de Zoogdiervereniging.

27/08, vleermuisexcursie Melarium, Thom ________________________________________ Janssen._____________________________ 28 augustus, 22:00 - 23:00 uur excursie Vleermuizen Op verzoek van de buurtcommissie Cromvliet in Rijswijk heeft Koert Ottens namens Natuurlijk Delfland deze excursie geleid. De reactie van de buurtcommissie was: Deze excursie is heel goed bevallen, ondanks de plotselinge regen. Er waren 15 deelnemers en Koert kon goed vertellen en de vragen beantwoorden. Het was leuk en leerzaam!____________ 6 september, 20:00 - 21:00 uur, zoomlezing De Natuurrijke tuin Vraag een zoomcode aan, klik hier________________________________________________ Alle lezingen in De Papaver voor 2021 en 2022 zijn bekend. Klik hier______________________________________________________________________ Als je niet langer op de hoogte gehouden wilt worden stuur een email aan: nieuwsbrief.delfland-request@knnv.nl?subiect^nsubscribe Verstuur een lege email, zonder daar iets aan te veranderen.____________________________ De Nieuwsbrief wordt gemaakt door de volgende personen Kees van der Kraan, verwerken van inzendingen Marian Barendtszen, e.a., de juiste benaming van soorten Anna Kreffer, Soort van het Seizoen. Louis van der Meijden, Tuintips Huub van ’t Hart, secretaris Natuurbescherming

Geert van Poelgeest, eindredactie en versturen Het redactieadres is natuurliikDelfland@knnv.nl zie ook briefhoofd.

TIPS Wat de hype rondom schimmels zegt over onze relatie met de natuur. Schimmels Mycelium, het schimmelnetwerk van paddenstoelen, wordt door ontwerpers en start-ups ineens gezien als wondermateriaal. klik hier_________________________________________________________________________ Jacobskruiskruid, feiten en fabels Lees vooral de fabels klik hier

Wij sturen je graag het bos in.

Om te gemeten van de natuur. Of om haar te bestuderen en te beschermen. Natuurlijk Delfland maakt je wegwijs in de natuur

Natuurlijk Delfland demand.knnv.n

Natuurlijk Delfland is een actieve natuurvereniging. Geef onze club draagvlak met je lidmaatschap. INSCHRIJFFORMULIER Delen mag We vinden het fijn als je deze nieuwsbrief deelt met vrienden en bekenden die geïnteresseerd zijn in thema's als natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming in Delfland.